У канцы ліпеня г.г. на сайце Джэймстаўнскага фонду (ЗША) пад аўтарствам вядомага канадскага дасьледніка  Дэйвіда Марплса зьявіўся артыкул, прысьвечаны верагоднасьці зьмены лукашысцкага рэжыма ў Беларусі на бліжэйшых выбарах (http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[swords]=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews[any_of_the_words]=Belarus&tx_ttnews[tt_news]=36650&tx_ttnews[backPid]=7&cHash=d3f10ef9d8). Пра гэта мы даведаліся з сайта радыё “Свабода” (http://www.svaboda.org/content/article/2111172.html). Мы вырашылі зрабіць уласны пераклад гэтага артыкула і выставіць на нашым сайце, каб абмеркаваць некалькі пытаньняў.

Рэдакцыя.

ПЕРСЬПЕКТЫВЫ ЗЬМЕНЫ РЭЖЫМУ Ў БЕЛАРУСІ

“Надыход новых выбараў заўсёды прымушае аналітыкаў у Беларусі зноў перагледзець знаёмая пытаньні: ці зьмена рэжыму магчымая, ці не? Ці задаволены беларусы ў цэлым кіраваньнем Аляксандра Лукашэнкі? Ці прывядзе цяперашні канфлікт з Расеяй да падзеньня галоўнага палітыка ў Беларусі й, калі так, хто можа стаць ягоным пераемнікам?

Перад кожнымі выбарамі Лукашэнка прымае позу чалавека, які занадта заняты, каб цікавіцца дробнымі інтрыгамі выбарчай кампаніі. Для гэтага ў сярэдзіне ліпеня ён заявіў, што ягонымі цяперашнімі прыярытэтамі зьяўляюцца блізкая ўборка ўраджаю, рашэньні па гадавым і пяцігадовым бюджэце, а таксама скліканьне так званага Ўсебеларускага народнага сходу — нявыбарнага органа, які зьбіраецца перад кожнымі прэзідэнцкімі выбарамі ў якасьці сродка адабрэньня агульнай эканамічнай палітыкі лідара. Акрамя таго ён традыцыйна паўшчуваў апазыцыю, назваўшы яе гэтым разам як “піяўкамі”, якія толькі бяруць “гранты” з замежных крыніц для ўласнага ўзбагачэньня. Ён прадказаў вылучэньне 2-3 кандыдатаў, падкрэсьліўшы, “але не 10!”  Усе яны, дадаў ён, добра жывуць за кошт гэтых грантаў, таму што не працуюць. Яны бяздомныя і беспрацоўныя. Іх мэта дамовіцца пра адзінага кандыдата на замену Лукашэнку ёсьць усяго толькі “фантазіяй” (БелТА, 16 ліпеня).

Такім чынам, прэзідэнт мяркуе, што апазіцыя не зьяўляецца годнай даверу сілай і што вылучаныя ёй кандыдаты зьяўляюцца амаль што паразітамі. Выбары – гэта ўтомнае адцягваньне сіл. Абвяшчэньне такіх заяў падрывае дэмакратычны працэс, асабліва з-за манапалізацыі прэзідэнтам СМІ. Ён таксама працягвае сваю анты-расейскую пазіцыю таму, што ён адчувае, што яна павялічвае яго папулярнасьць сярод электарату. Так, у ходзе яго нядаўняга візіту ва Ўкраіну на святкаваньне 60-годдзя прэзідэнта Віктара Януковіча (13 ліпеня) ён прыватна сустрэўся ў Крыме з прэзідэнтам Грузіі Міхаілам Саакашвілі й абмеркоўваў агульныя інтарэсы дзвюх краін. Хаця Лукашэнка пазьней заявіў (падчас візіту ў Гомельскую вобласьць), што не існуе стратэгічнай задачы фармаваньня новага альянсу супраць Расеі, гэта несумніўна было праінтэрпрэтавана ў такім ключы ў Маскве (“Тэлеграф”, 14 ліпеня; “Russia Today”, 16 ліпеня). Грузіны, што нядзіўна, шырока асьвятляліся гэтую сустрэчу.

Нядаўняе апытаньне грамадзкай думкі (чэрвень), праведзенае Незалежным інстытутам сацыяльна-эканамічных і палітычных дасьледаваньняў (НІСЭПД), паказвае, што Лукашэнка мае камфортную перавагу над сваімі супернікамі. Акрамя таго, у адказ на пытаньне ці зьменіцца жыцьцё да лепшага пасьля сыходу Лукашэнкі, толькі 22.4% адказалі станоўча, 25.2% упэўненыя, што стала б горш, і 34.8% выказалі меркаваньне, што нічога ня зьменіцца. Тым ня менш 62% апытаных адказалі, што ў Беларусі патрэбныя зьмены. Што да асабістай папулярнасьці прэзідэнта, апытаньне паказала, што падтрымка Лукашэнкі павялічылася з 42.7 да 45.6% у выніку нядаўняга газавага канфлікту з Расеяй (Telegraf, 6 ліпеня).

Апытаньне таксама паказала, што галоўныя прыхільнікі Лукашэнкі – гэта жанчыны, асабліва пэнсійнага ўзросту. Найменш сьхільная галасаваць за яго моладзь, асабліва тая яе частка, што мае вышэйшую адукацыю. Сярод апазіцыйных кандыдатаў лідэрамі рэйтынгу зьяўляюцца Аляксандар Мілінкевіч (5.4%) і Аляксандар Казулін (4.4%). На пытаньне, каго яны будуць падтрымліваць на прэзыдэнцкіх выбарах, апытаныя назвалі Лукашэнку, за ім Мілінкевіча, Казуліна, Сяргея Гайдукевіча (апошні таксама быў кандыдатам ў прэзыдэнты ў 2006 годзе, зьяўляючыся прыхільнікам Лукашэнкі), а таксама прэм’ер-міністра Сяргея Сідорскага, які заняў 5-е месца ў рэйтынгу, хаця ён і не заяўляў аб сваім жаданьні ўдзельнічаць у выбарах у 2011 годзе. На думку былога міністра працы Аляксандра Саснова прычынай гэтага ёсьць вядомасьць [Сідорскага] і яго грамадскі імідж (“Народня воля”, 15 ліпеня).

З дасьледаваньня НІСЭПД вынікае 3 высновы:

Першае, хаця Лукашэнка і застаецца самым папулярным палітыкам у краіне, ён не набірае большасьць у першым туры дэмакратычных выбараў. Калі б выбары дайшлі да другога туру (а такога не здаралася зь першых прэзідэнцкіх выбараў 1994 году), то супернік Лукашэнкі, тэарэтычна, меў бы поўны доступ да мэдыяў і меў магчымасць паўстаць як відавочным супернік [Лу-кі] на будучыню. Такі сцэнар ёсьць непрыймальным для Лукашэнкі, які аддае перавагу падачы апазыцыі ў якасьці пагарджанай ды ізаляванай групы меншасьці.

Другое. Прыкладна роўная колькасьць рэспандэнтаў выказваецца на карысьць сувязяў зь ЕЗ і Расеяй, прычым абодвы кірунку не зьяўляюцца занадта папулярнымі. Сэнс гэтага фэномэну палягае, відаць, у тым, што перавага надаецца гарманічным адносінам з суседзямі, пры гэтым прыярытэт даецца ўнутранай палітыцы. Больш за 62% лічаць, што паляпшэньне эканамічнага становішча зьяўляецца больш важным, чым забесьпячэньне незалежнасьці краіны.

Трэцяе. Дасьледаваньне паказала, што ўсё большая колькасьць людзей вераць, што Беларусь ужо перажыла эканамічны крызіс, нягледзячы на кароткачасовае пагаршэньне іх фінансавага становішча. Гэта – ключавое пытаньне ў адрас апазіцыйных кандыдытаў. Улады прадухіляюць паўнамаштабнае ўзьдзеяньне крызісу шляхам запазычаньня грошай (у асноўным з Масквы), падтрыманьнем старых галінаў вытворчасьці, а таксама арганізацыяй прапагандысцкай кампаніі пад нацыяналістычнымі лёзунгамі і накіроўваньнем крытыкі на лідэрства Расеі.

Зрэшты, беларусы – практычныя людзі, і калі яны ня бачаць персьпектывы паляпшэньня жыцьця ад альтэрнатывы, то яны пераабяруць Лукашэнку, хаця ў многіх адносінах — як паказвае даследаваньне — яны не вельмі задаволены сваім кіраўніцтвам або дзяржаўнымі ўстановамі — такімі як міліцыя, суды і падатковыя органы”.

(канец артыкула)

Ад рэдакцыі:

На наш погляд канадскім аналітыкам галоўнае ў тэме схоплена дакладна: у бліжэйшых выбарах, калі ня здарыцца нічога экстраардынарнага, Лу-ка зноў пераможа. Афіцыйная апазіцыя яму нічога ня здольна будзе супрацьпаставіць – толькі падгуляе. Насельніцтва трохі незадаволена тым, што робіць Лу-ка, але дзеля “практычнасьці” і “стабільнасьці” гатовае яго працягваць цярпець і далей. А фразу: “беларусы ня бачаць персьпектывы паляпшэньня жыцьця ад альтэрнатывы” – і ўвогуле трэба памясьціць у рамку і павесіць на сьценку перад носам кожнага “беларускага” апазіцыянера. Бо гэта тое ж, пра што мы кажам столькі гадоў і для чаго мы вывелі й рэкламуем паняцьце “аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу”.

Аднак ёсьць у артыкуле і негатыўныя моманты. Зь якой такой нагоды, сустрэча прэзідэнтаў двух незалежных дзяржаў (Саакашкілі й Лу-кі) зьяўляецца нечым негатыўным? А такі кантэкст выразна праглядаецца ў аўтара. Тое ж датычыць крытыкі Лу-кам кіраўніцтва Расеі. Значыць, Расеі крытыкаваць Лу-ку можна, а наадварот нельга. Зь якой такой нагоды?

Падобны кантэкст артыкула хутчэй за ўсё выдае аўтара, як агента Масквы ў Джэймстаўнскім фондзе.

Гэта, вядома, непрыемна, але сьцярпець можна. Ці мала агентаў Масквы працуе ў розных замежных фондах, газетах, часопісах? Але вось заявіць, што беларусафоб Лу-ка ёсьць нацыяналістам (бо арганізоўвае прапагандысцкую кампанію “пад нацыяналістычнымі лёзунгамі”), гэта ўжо звыш усялякай меры… Аўтар ня можа ня ведаць, што Лу-ка выкарыстоўвае ўсе свае магчымасьці, каб вось ўжо 17-ы год адкрыта праводзіць у Беларусі этнацыдна-генацыдную палітыку, скіраваную на поўнае зьнішчэньне беларускага народу. Такая “палітыка” ёсьць поўнай альтэрнатывай нацыяналізму. Гэта ж відавочна. Тады, што азначаюць гэтыя выкрунтасы? Ці няўжо да такой ступені дэградавалі ліберасты?

Так і хочацца запытацца (калі б у артыкуле не было іншых станоўчых рыс): у якім такім хляву аўтар атрымліваў паліталагіную адукацыю?..

Пытацца, вядома, сэнсу ня мае, бо адказу мы не атрымаем. А вось запомніць сам факт, што заходнія ліберастызатары нават Лу-ку далучаюць да “нацыяналістам”, гэта варта. Згадзіцца…

Усяго лепшага, сябры.

Жыве Беларусь – Наша Зямля!

Для таго, каб утрымацца ва ўладзе яшчэ хоць троці, цяперскі рэжым Лу-кі пачаў рыхтавацца да перадачы нашых прадпрыемстваў замежнікам. Справа ўсё больш пераходзіць у практычную плоскасьць. Давайце пабачым яе, а затым абмяркуем. Для затраўкі пададзім артыкул, які ўзяты адсюль: http://www.investar.by/en/news-calendar/46-belarus-news/311-2010-07-09-13-30-51

1.

“БЕЛАРУСЬ МОЖА СТАЦЬ КЛАНДАЙКАМ ДЛЯ НЯМЕЦКАГА БІЗНЭСУ”

У Міністэрстве эканомікі ФРГ адбылася прэзентацыя Менска ў якасьці інвестыцыйнай пляцоўкі для нямецкіх прадпрымальнікаў. Мерапрыемства выклікала нечакана вялікую цікавасьць дзелавых колаў Нямеччыны.

Высокая цікавасьць

«Эканамічны дзень Менска» — так называлася рабочая канферэнцыя, на якой госьці зь беларускай сталіцы распавялі нямецкім бізнэсмэнам аб інвестыцыйных умовах у сваім горадзе і ў краіне ў цэлым.

Як правіла, такога роду мерапрыемствы пачынаюцца ў Берліне з некаторай затрымкай: удзельнікі дапіваюць у кулуарах ранішнюю каву, перагаворваюцца і нетаропка праходзяць у залу. У гэты раз за 10 хвілін да пачатку ўсе ўжо ціхенька сядзелі ў «дубовай залі» нямецкага Міністэрства эканомікі й зь нецярпеньнем чакалі адкрыцьця форуму.

Значна больш, чым чакалі арганізатары, было і нямецкіх дзелавых людзей, якія прыйшлі паслухаць гасьцей з Менска — самага прасунутага эканамічнага рэгіёну краіны. Уздоўж аздобленых цёмнымі драўлянымі панэлямі сьцен давялося расстаўляць дадатковыя крэслы.

Невычэрпны патэнцыял

Аншлаг тлумачыцца тым, што многія нямецкія прадпрымальнікі разглядаюць Беларусь як апошні Кландайк ва Усходняй Еўропе, да якога зь Нямеччыны — рукой падаць. Патэнцыял двухбаковых гандлёва-эканамічных стасункаў відавочна ня вычарпаны і абяцае стаць яшчэ большым.

Як адзначыў намесьнік дырэктара ўпраўленьня Мінэканомікі ФРГ, які курыруе і беларускі кірунак, Вольфганг Герстман (Wolfgang Gerstmann), «Беларусь мае для супрацоўніцтва зь Нямеччынай вельмі выгадныя перадумовы — асабліва ў сьферы разьвіцьця транспартнай і камунікацыйнай інфраструктуры, у галіне энергетыкі».

У 2009 годзе аб’ём двухбаковага гандлю склаў вельмі сьціплыя 2,1 мільярды еўра. Гэта нават менш, чым было ў 2008. Прычына — глабальны крызіс. Але ў першым квартале бягучага году сітуацыя стала хутка папраўляцца. Крызісны ж спад (17%) у гандлі зь Нямеччынай для Беларусі быў нашмат меншым, чым з Расеяй -  галоўным эканамічным партнёрам Нямеччыны.

Аптымістычна глядзіць у будучыню беларускі амбасадар у Нямеччыне Андрэй Гіро. Ён кажа нават пра якасна новы этап у двухбаковых дачыненьнях, які характарызуецца, з аднаго боку, збліжэньнем Беларусі зь Еўрапейскім зьвязам, а зь іншага — маштабнымі, па ацэнцы амбасадара, эканамічнымі пераўтварэньнямі, што адбываюцца ў Беларусі [першая іранічная заўвага. – Рэд.].

Гэта і вялікая прыватызацыйная праграма, і пераход, які ўжо адбыўся, у прыватнасьці, у будаўнічай галіне, на еўрапейскую стандартызацыю і сертыфікацыю тавараў.

Беларускі бізнэс-клімат

Аб спрыяльным клімаце для замежных інвестараў у Беларусі падрабязна казаў на канферэнцыі першы намесьнік старшыні Менскага гарвыканкаму Аляксандр Барысенка. Усе неабходныя ўмовы, па яго словах, ужо створаны. Так, у краіне адбываецца лібералізацыя эканомікі, спрашчаецца падатковае і мытнае заканадаўства, працэдура ўзгадненьняў і атрыманьня дазволаў.

У мінулым годзе, у прыватнасьці, у Беларусі адмянілі 22 падатковыя плацяжы, усталявалі адзіную стаўку падаходнага падатку ў нечуваныя для Нямеччыны 12 адсоткаў. Паводле агучаных на канферэнцыі даных, краіна ўсяго за два апошнія гады перамясьцілася ў складаемым Сусьветным банкам рэйтынгу дзяржаў з найбольш спрыяльным бізнэс-кліматам з 115-га месца на 58-е. Мэта — увайсьці ў трыццатку краін з найлепшымі ўмовамі для камерцыйнай дзейнасьці.

Сапраўды вычарпальную карціну Менска як аптымальнай пляцоўкі для інвестыцыйнай дзейнасьці нямецкіх прадпрымальнікаў намаляваў першы намесьнік старшыні камітэту архітэктуры і горадабудаўніцтва Менскага гарвыканкаму Аляксей Мартынаў. Ён палічыў ня лішнім распавесьці нават пра тое, што працягласьць трамвайных шляхоў у беларускай сталіцы «складае каля 31 кіламетры, маецца 11 маршрутаў трамвая, якія абслугоўваюць 156 машын» [другая іранічная заўвага. – Рэд.].

Нямецкія бізнэсоўцы, якія ня грэбуюць і грамадскім транспартам, па вартасьці ацанілі такія зьвесткі і з павагай пераглянуліся [зноў іронія. – Рэд.]. Аднак, куды больш важнай для іх стала інфармацыя аб тым, што 6 ліпеня Беларусь усё ж такі стала ўдзельніцай Мытнага саюзу з Расіяй і Казахстанам. Менавіта гэты факт абяцае ператварыць рэспубліку ў сапраўдны Кландайк.

Суседзі-супернікі

У інтэрвю Deutsche Welle кіраўнік прадстаўніцтва нямецкай эканомікі ў Беларусі Уладзімір Аўгусьцінскі патлумачыў, што Мытны саюз Расеі, Казахстана і Беларусі мае агульную колькасьць насельніцтва, а значыць, і патэнцыйных спажыўцоў, у 170 мільёнаў. Рынак жа самой Беларусі — усяго дзевяць з паловай мільёнаў.

«Гэта той факт, які дазваляе дзеючым у краіне замежным, у прыватнасьці, нямецкім фірмам гаварыць аб пашырэньні патэнцыйнага рынку збыту», — зазначыў Аўгусьцінскі. Прычым, гэта рынак, на які можна будзе пастаўляць тавары, вырабленыя з дапамогай высокакваліфікаванай, але па-ранейшаму адносна таннай беларускай працоўнай сілы і без выплаты мытных пошлін.

Гэтая акалічнасьць стварае дадатковыя канкурэнтныя перавагі для Беларусі ў прыцягненьні замежных інвестараў, напрыклад, у суперніцтве з Украінай. Паколькі, падкрэсліў Аўгусьцінскі, у рамках Мытнага саюзу тавары, вырабленыя ў Беларусі, могуць без дадатковых мытных працэдур і збораў прадавацца ў любой зь дзяржаў Мытнага саюзу.

А стварыць у Беларусі, якую раней называлі зборачным цэхам Савецкага Саюзу, сумесную фірму і зарэгістраваць яе як камерцыйнае прадпрыемства з замежным удзелам, па словах Уладзіміра Аўгусьцінскага, прасьцей простага: для гэтага ў статутны фонд замежнікам трэба ўнесьці ўсяго 20 тысяч долараў.

Пры гэтым некаторыя нямецкія бізнэс-кансультанты, напрыклад, Свэн Хэнігер (Sven Henniger), лічаць, што ўжо цяпер Беларусь прывабней за Ўкраіну для замежных інвестараў — тут больш стабільныя і прадказальныя рамачныя палітычныя ўмовы, празрыстая падатковая сістэма, ніжэй ўзровень злачыннасьці і карупцыі.

(канец артыкула)

2.

Каментар да гэтага матэрыяла ў інтэрв’ю Deutsche Welle даў дырэктар аналітычнага цэнтра «Стратэгія» Леанід Заіка (гл. фота ўверсе). Ён распавёў, якія тавары і паслугі магла б экспартаваць Беларусь у Нямеччыну і Еўразьвяз, і даў характарыстыку бізнэс-клімату краіны. На думку Леаніда Заікі, у Беларусі да гэтага часу няма класу ўласьнікаў. У інтэрвю Deutsche Welle ён заявіў, што адсутнасьць рэальных рэформаў зьяўляецца галоўнай перашкодай для прыходу на беларускі рынак інвестараў зь Нямеччыны і Еўразьвязу.

- Deutsche Welle: Што стаіць на шляху разьвіцьця больш шчыльных эканамічных сувязяў Беларусі зь Еўразьвязам і Нямеччынай?

- Сама структура беларускай эканомікі, дзяржаўная ўласнасьць. Яна азначае тое, што любое дзеяньне, зьвязанае са стварэньнем сумесных прадпрыемстваў альбо пакупкай прадпрыемстваў замежнымі кампаніямі ў Беларусі, практычна немагчымае. Калі б беларускія акцыянерныя кампаніі былі б прыватнымі, яны ўступалі б у пагадненьні, прадавалі б свае акцыі, і ўласьнік бы мяняўся.

А так прыходзіць да нас нямецкі інвестар, каб інвеставаць у прадпрыемства, а яму адказваюць: напішыце заяву, будзем размаўляць ва ўрадзе, потым ў аблвыканкаме, потым у райвыканкаме. Бо хто прымае рашэнне ў краіне? Група чыноўнікаў, інтарэсы якіх не ўзгодненыя.

- А як жа каля двух сотняў зьменаў у беларускім заканадаўстве па лібералізацыі эканомікі, пра якіх кажуць улады?

- Беларускія ўлады — гэта марксісты, якія затрымаліся яшчэ на першым томе «Капітала». Яны лічаць, што прыгожымі размовамі можна нешта мяняць. На практыцы павінна быць так — прыходзіць інвестар, вось зямля, яна каштуе столькі-та, калі ласка, купляйце і працуйце з захаваньнем экалагічных і сацыяльных нормаў.

Але пакуль беларуская наменклатура сама не падзяліла гэтую ўласнасьць, яна ня хоча яе нікому аддаваць, а прэзідэнт Беларусі нікому не дазваляе гэтую ўласнасьць разьмеркаваць. Пакуль. Таму няма прыватнага капіталу і няма прыватных уласьнікаў. А чыноўнікі толькі надзімаюць шчокі і кажуць пра нейкую лібералізацыю. Так што да таго часу, пакуль з чыноўнікаў і іх дзяцей не сфармуецца клас уласьнікаў, гэта толькі размовы аб лібералізацыі.

- Дык, можа быць, няхай бы гэты працэс чыноўніцкай прыватызацыі хутчэй пачаўся?

- Такую версію мы часта абмяркоўваем і з расейскімі, і з казахскімі, і з украінскімі эканамістамі. Але тады, баюся, зьявіцца гэткая банда квазі-бізнэсмэнаў. Праблема ў тым, што калі чыноўнікі ўсё разьмяркуюць, яны пачнуць «даіць» бюджэт.

Яны не захочуць канкурэнцыі, не захочуць разарацца і ўвесь час будуць выкарыстоўваць свой адміністрацыйны рэсурс для таго, каб перакласьці хібы й недарэчнасьці сваёй працы на спажыўцоў праз бюджэтныя заказы. Гэта будзе ня рынак, а эксплуатацыя спажыўца і прысваеньне грошай падаткаплатнікаў. Таму я ня думаю, што такі варыянт прыватызацыі зьяўляецца эфектыўным. Гэта будзе гібрыд Савецкага Саюзу з Лацінскай Амерыкай.

- З чым магла б Беларусь выйсьці на нямецкі і еўрапейскі рынак? Які тавар, акрамя прадуктаў нафтаперапрацоўкі, мог бы стаць маторам экспарту?

- Напрыклад, прадукты харчаваньня. Дарэчы, прэзідэнт Лукашэнка запаліўся гэтай думкай. Гэта можа быць таксама праграмны прадукт й інтэлектуальны прадукт Парку высокіх тэхналогій. Я рэаліст і ня думаю, што Беларусь магла б асабліва канкураваць па іншых групах тавараў. Але добрым элементам супрацоўніцтва мог бы быць трансферт працоўнай сілы, трансферт кадраў. Беларускія хімікі, матэматыкі, навукоўцы, інжынеры ў свой час рыхтаваліся добра і нядрэнна працуюць. Я ведаю прыклады, калі беларускія лекары выязджалі ў нямецкія клінікі на аперацыі.

Я мяркую таксама, што ў Беларусі можна было б будаваць добрыя дамы адпачынку і пансіянаты для пажылых людзей, таму што тут столькі лясоў і такое цудоўнае паветра. Я ня бачу асаблівага сэнсу ў вытворчасьці нейкіх новых беларускіх трактараў ці аўтамабіляў — еўрапейцы самі ня ведаюць, куды падзець свае аўтамабілі. А Беларусь б магла пайсьці па шляху экалагічнага разьвіцьця.

(канец інтэрвю)

3.

Ад рэдакцыі.

Калі хутка і павярхоўна пазнаёміцца з гэтым матэрыялам, можа падаcца, што нічога асаблівага ў ім няма. Гэта ня так. У матэрыяле прысутнічае важнейшая інфармацыя пра папярэднія перамовы паміж цяперцамі, заходнімі прадпрымальнікамі (канкрэтна, нямецкімі) і прадстаўнікамі афіцыйнай “беларускай апазіцыі” аб будучай праватызацыі ў Беларусі. Зьвярніце ўвагу, размова адбываецца так, што, як быццам, у краіне нікога больш няма! Нават прадстаўнік “апазіцыі” (дарэчы, пра спадара Заіку мы раней лепш думалі) распавядае пра “трасьферт працоўнай сілы” (чытай, пераезд беларускіх рабочых у Заходнюю Еўропу) і пра адсутнасьць сэнсу “ў вытворчасьці нейкіх новых беларускіх трактараў ці аўтамабіляў” (чытай, пераўтварэньне Беларусі ў аграрны прыдатак Заходняй Еўропы). Але галоўнае: куды падзеліся беларусы-літвіны – адзіныя законныя гаспадары беларускай зямлі? Іх у дыскурсе (а значыць, і ва ўяўленьнях) прадстаўнікоў пералічаных груп проста няма!

Вось гэта — адсутнасьць беларускага народу — і ёсьць самае галоўнае, што прысутнічае ў вышэй пададзеным матэрыяле-прыкладзе, у якім гаворыцца пра будучую прыватызацыю.

Відаць, аналагічна ўяўлялі сабе сітуацыю еўрапейскія каланізатары абедзьвюх Амерык. Індзейцы – карэнныя жыхары – у іх уяўленьнях у разьлік не прымаліся. Амерыкі былі “пустой зямлёй” – проста Кландайкам з рэсурсамі, якія трэба было захапіць і асвоіць. І ўсё. А індзейцы? А гэта нешта з катэгорыі непрыемнай недарэчнасьці.

Вось да якой сітуацыі мы, беларусы-літвіны, дажыліся пад “мудрым кіраўніцтвам” Лу-кі й яго цяперскай зграі, а таксама пры “актыўнай дапамозе” з боку заходніх добразычліўцаў, якія ўсе апошнія 20 гадоў так “шчыра жадалі дапамагчы нам пабудаваць дэмакратыю”.

У сувязі з пералічаным, узьнікае патрэба яшчэ раз нагадаць тыя прынцыпы Беларускай дактрыны, якія распрацаваныя намі й блізкімі да нас людзьмі (па ўсім відаць, больш няма каму!) і якія датычаць стратэгічных прынцыпаў будучай прыватызацыі.

Адмыслова падкрэсьліваем, яны істотна “дапаўняюць і карэктуюць” ідэі ня толькі цяперцаў і заходнікаў, а і ўсіх гэтых вялікіх апазіцыйных “эканамістаў” – усялякіх раманчукоў-заікаў-злотнікавых – паколькі зыходзяць з аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу.

Пачнем з Д пр-пу 126. Ён гучыць так:

У цэлым мы гатовыя прыняць большасьць прапаноў “Антыкрызіснай праграмы АДС” і нават уключыць іх у эканамічную частку нашай дактрыны, але абавязкова з улікам наступных заўваг: па-першае, мы патрабуем, каб будучая праватызацыя і далейшыя рэформы ў эканоміцы Беларусі былі скіраваны найперш на аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу! Бо толькі ў гэтым можа быць зьмест, сэнс і мэта рэфармаваньня беларускай эканомікі; па-другое, у Праграме праігнаравана, што тыя каштоўнасьці, якія зьяўляюцца агульнанацыянальнымі, беларускімі, ня могуць быць перададзены ў прыватную ўласнасьць – лясы, вадаёмы, нетры, транспартныя і транзітныя шляхі; па-трэцяе, мы супраць прыватызацыі зямлі. Зямля для с/г мэт – гэта сродак вытворчасьці. Але гэта такі сродак, якія мае ўсе ўласьцівасьці тэрыторыі, якая ў сваю чаргу заўсёды павінна ўсьведамляцца як базавая каштоўнасьць усяго беларускага народу; чацьвёртае, у “Платформе” АДС няма ні слова пра тое, як зрабіць так, каб у Беларусі не паўтарылася алігархічная прыхватызацыя расейскага, польскага, украінскага ды іншага тыпаў. Такой прыхватызацыі ацэнка не дадзена, пра яе нават не ўзгадваецца. Што насьцярожвае…

Д пр-п 69:

Нашаму беларускаму грамадству найбольш выгадная і патрэбная менавіта нацыянальна арыентаваная эканоміка (а не эканоміка дзеля максімальнага прыбытку нейкіх незразумелых людзей-чужынцаў), бо гэта адзіная эканоміка, якая скіравана на інтарэсы ўсяго грамадства. Паколькі пасьля прыходу да ўлады дэмакратычных сілаў беларуская эканоміка яшчэ доўга будзе заставацца эканомікай даганяльнага тыпу, яна ня можа быць абсалютна адкрытай.

Д пр-п 51:

У эканамічных пытаньнях, як і ў многіх іншых, мы зьяўляемся прыхільнікамі канцэпцыі Залатой сярэдзіны. Г.зн., што мы сьхільныя пазьбягаць скрайнасьцяў агалцелага лібералізму, які вядзе да таго, што ўсё апынаецца ў руках фінансавай алігархіі, як правіла пазбаўленай усялякіх маральных прынцыпаў, як і скрайнасьцяў таталітарнага камунізму, які патрабуе ўсё зрабіць “агульнанародным”, а на справе – аддаць ў паўнаўладдзе бюракратыі.

Таму, у якасьці зыходна-стратэгічнага падыходу, прапануем наступнае: па-першае, прапануем захаваць у агульнанацыянальнай уласнасьці запаведнікі, нетры, транспартныя шляхі, вайсковыя палігоны; перадаць беларусам у пажыцьцёвую арэнду (на ўмове карыстацца па прызначэньні і на строгіх правілах) зямлю для сельскагаспадарчых мэтаў, лясы, рэкі, іншыя вадаёмы з першачарговым правам арэндатара перадаваць іх бліжэйшым нашчадкам; а ўсе іншыя аб’екты, якія ня маюць выразнай тэрытарыяльнай уласьцівасьці і якія не павінны кантралявацца дзяржаўным чыноўніцтвам (фабрыкі, заводы, прадпрыемствы гандлю, жыльлё і г.д.), прапануем прыватызаваць.

Пры гэтым у руках беларусаў павінна апынуцца ня менш за 85-90% усіх капіталаў, якія будуць перададзены ў арэнду ці прыватызаваныя (гэта таксама сярэдзіна паміж скрайнасьцямі псеўда-лібералізму і шавінізму).

У выніку прыватызацыі павінен зьявіцца сярэдні клас, складзены з уласьнікаў і арэдатараў у колькасьці ня менш за 80-85% ад усяго насельніцва Беларусі (альтэрнатывы: прыватызацыя павінна прывесьці да зьяўленьня алігархіі й рабоў-жабакоў; ці прадпрыемствы, зямля, жыльлё і г.д. павінна застацца ў фактычнай уласнасьці бюракратыі – мы катэгарычна адкідаем). Адзін са шляхоў дасягненьня такога выніку заключаецца ў пераўтварэньні ўсіх прадпрыемстваў і гаспадарчых галінаў, прызначаных для прыватызацыі, у Закрытыя акцыянерныя таварыствы (ЗАТы), дзе 55-75% акцыяў павінны перайсьці ў рукі прадстаўнікоў працоўнага калектыву, а іншыя 25-45% акцый павінны быць перададзены выніковым кіраўнікам і ў адкрытае акцыянаваньне для прыцягненьня інвестыцый і тэхналогій з эканамічна разьвітых краінаў.

Калі прыватызацыя адбудзецца не па трох пералічынах прынцыпах, мы выступаем за тое, каб рабіць столькі цыклаў прыватызацыя-нацыяналізацыя-прыватызацыя, пакуль ня будуць атрыманы вышэй апісаныя вынікі (заявы пра “сьвяшчэннае права ўласнасьці”, здабытае нават злачынным чынам, мы не прымаем; дабрабыт беларускага народу, яго права быць гаспадаром на ўласнай зямлі – рэч на парадак больш “сьвятая”).

Нарэшце, прыватызацыя павінна адбывацца планава, пад жорскім кантролем нацыянальнага ўраду, абсалютна адкрыта, у адпаведнасьці з простымі й зразумелымі правіламі і, абавязкова, ва ўмовах выніковага навучаньня шырокіх народных масаў, як карыстацца атрыманымі капіталамі, як іх разьвіваць… (альтэрнатыву пра бюракратычную закрытасьць дадзенага працэсу, пра хуткасьць і г.д. мы адкідаем).

Д пр-п 51а ўдакладняе:

Калі, ня дай божа, Лукашэнка, ратуючы ўласную скуру, прадасьць нашы прадпрыемствы маскалям-імперыялістам [ці заходнікам. – Рэд.], альбо набярэцца даўгоў, пасьля нашага прыходу да ўлады даўгі Лу-кі будуць адмененыя [няхай сам іх і выплочвае. – Рэд.], а прыхватызаваныя прадпрыемсты – нацыяналізаваныя. Пазьней яны будуць зноў пераўтвораныя ў ЗАТы і наноў акцыянаваныя жыхарамі Беларусі – працаўнікамі гэтых прадпрыемстваў. І толькі 10-15% акцый будуць зноў выстаўленыя на продаж на канкурэнтных умовах на цалкам адкрытых аўкцыёнах! Пацьвярджаем: уласнасьць на тэрыторыі Беларусі [мінімум] на 85% будзе ў руках беларусаў!!!

Д пр-п 65 дадаткова тлумачыць:

Тым беларускім людзям, якія хочуць набыць капітал ці ўзяць нешта ў арэнду і ўжо цяпер могуць набытым вынікова карыстацца (ведаюць, як гэта рабіць, маюць веды і навыкі), мы будзем дапамагаць зьдзейсьніць іх жаданьні.

Тым беларусам, якія хочуць набыць капітал, але пакуль ня могуць ім вынікова карыстацца (ня ведаюць, як гэта рабіць, ня маюць адпаведных навыкаў), мы плануем даць адпаведныя веды і навыкі (праз навучаньне), а затым дапамагчы набыць і капітал.

У тых прадстаўнікоў беларускага народу, якія могуць вынікова распараджацца ўласнасьцю ў эканамічнай сьферы, але ня хочуць набываць капітал, мы плануем распаліць адпаведнае жаданьне і дапамагчы набыць капітал.

У тых беларусаў, хто ня можа і ня хоча, але патэнцыйна можа захацець і можа навучыцца, мы плануем распаліць адпаведнае жаданьне, даць адпаведныя веды і дапамагчы набыць капітал.

І толькі ад тых, хто ня можа і ня хоча ды ня зможа і не захоча, мы гатовыя адчапіцца. Але, на сваёй зямлі беларусы пры нашай уладзе будуць валодаць ня менш  як 85-90% капіталаў.

(канец цытаваньня нашых раней сфармуляваных прынцыпаў)

З нагоды тэмы, варта яшчэ ўдакладніць некаторыя моманты, датычныя прыватызацыі.

Каб забясьпечыць стварэньне вялікага і ўстойлівага сярэдняга класу (а не алігархіі), зьвязанасьць людзей са сродкамі й вынікамі іх вытворчай дзейнасьці (а не адчужанасьць ад іх), а таксама максімальна наблізіцца да сацыяльнай і нацыянальнай справядлівасьці й раскрыцьця людзьмі свайго вытворчага і творчага патэнцыялу, прапануецца, каб прыватызацыя ў Беларусі адбывалася па прыкладна наступнай сьхеме (гэтую сьхему прапануем разглядаць, як зыходную для далейшага абмеркаваньня і дасканаленьня).

Уявім сабе прадпрыемства на якім працуе 100-10.000 чалавек. Сёньня яно знаходзіцца ў руках посткамуністычнай бюракратыі й Лу-кі, якія ёсьць яго фактычным уласьнікам. Прадпрыемства паступова, скажам, за 3-5 гадоў, мусіць пераўтварыцца ў прыватнае пераважна Закрытае акцыянернае таварыства (ЗАТ), дзе ўся сума акцый, праз якія ацэньваецца яго вартасьць, дзеліцца на тры часткі (гл. дыяграму зьлева).

Пры гэтым прыкладна 2/3 усіх акцый павінна быць замацаванымі за працоўным калектывам, 1/6 – за кіраўніцтвам (у якое ўваходзяць дырэктар, яго намесьнік, галоўны інжынер-тэхнолаг, галоўны эканаміст, галоўны бугалтар), а яшчэ 1/6 частка акцый пакідаецца для патэнцыйных інвестараў. Адпаведна даным групам акцыі й называюцца – працоўныя, кіраўнічыя, інвестыцыйныя. Акцыі маюць значэньне ня толькі для падзелу дахода, а і для ўдзелу ў вызначэньні стратэгічнай палітыкі прадпрыемства, зь якім зьвязаны ўсе тры групы, як й іх дабрабыт.

Галасуючы колькасьцю акцый, працоўныя разам зь кіраўнікамі абіраюць сабе інвестара, а таксама раз у два гады вырашаюць прынцыпы набора і звальненьня працоўных, умовы аплаты працы і налічэньня дывідэнтаў на акцыі. Працоўныя разам з інвестарамі, галасуючы акцыямі, абіраюць сабе кіраўнікоў.

Усе працоўныя абавязаны быць акцыянерамі. Абсалюная колькасьць працоўных акцый вызначаецца прыкладна па такой сьхеме: суміруюцца бесперапынны працоўны стаж на даным прадпрыемстве (паказваецца ў гадах) усіх працоўных і атрыманая лічба памнажаецца на два. За год працы на прадпрыемстве кожны рабочы абавязаны набыць мінімум адну акцыю (калі не набудзе, яго звальняюць) і мае права набыць максімум тры акцыі. Тыя акцыі, якія працоўныя абавязаны набыць завуцца абавязковымі. Тыя, дадатковыя да абавязковых, якія працоўны мае пра набыць – свабоднымі.

Для набыцьця свабодных акцый раз у квартал праводзіцца ўнутрызавадскі аўкцыён. Кошт свабодных акцый, які атрымліваецца ў сярэднім за год, становіцца асновай для вызначэньня кошту абавязковых акцый на наступны год, які прымаецца, напрыклад, у 2-3 разы меншым за свабодныя (напрыклад, калі за набыцьцё свабодных акцый рабочыя аддавалі ў сярэднім па 100.000 рублёў РБ за акцыю, значыць абавязковыя акцыі будуць каштаваць 33.330-50.000 рублёў РБ).

Колькасьць працоўных акцый у розных людзей можа, такім чынам, быць рознай, але не надзвычай рознай (у разы, але ня ў некалькі парадкаў). Так, калі чалавек бесперапынна прапрацаваў на прадпрыемстве 5 поўных гадоў, але акцыі не хацеў набываць, у яго будзе, мусіць быць, 5 акцый (менш быць ня можа). А, калі іншы чалавек прапрацаваў поўных 10 гадоў і ўвесь час выкупляў максімальна дазволеную колькасьць акцый, у яго можа быць 30 акцый. У выніку, у час вызначэньня “стратэгічных пытаньняў” на прадпрыемстве, а таксама ў час атрыманьня дывідэнтаў долявыя магчымасьці, “вага” другога працоўнага будзе ў 6 разоў большай, чым у першага.

Калі працоўны звальняецца (ці яго звальняюць) ці ён адыходзіць на пенсію, ён вяртае свае акцыі на прадпрыемства і яму паступова (напрацягу года-двух) вяртаюць за іх грошы, колькасьць якіх вызначаецца доляй (напрыклад, у 2/3) ад кошту свабодных акцый на закрытых аўкцыёнах на прадпрыемстве ў год звальненьня чалавека ці ў год выхаду на пенсію.

Уявім сабе, што чалавек прапрацаваў на прадпрыемстве 30 гадоў і накапіў 70 акцый (мог ад 30 да 90). У год выхаду на пенсію, сярэдні кошт адной свабоднай акцыі склаў 1.000.000 рублёў РБ. Значыць, ён атрымае 70 х 1.000.000 х 0,667 = 46.690.000 рублёў РБ.

Заробкі пералічаных вышэй кіраўнікоў прадпрыемства (пачынаючы з дырэктара) будуць вызначацца, зыходзячы зь сярэдняга заробку ўсіх іншых працаўнікоў на даным прадпрыемстве за папярэдні год. Пры гэтым гэты паказьнік будзе памнажацца на 2-12, у залежнасьці ад таго, на колькі вялікім зьяўляецца працоўны калектыў на даным прадпрыемстве – 100 чалавек ці 10.000.

Кіраўнікі прадпрыемства таксама выкупаюць свае кіраўнічыя акцыі на закрытых аўкцыёнах (колькасьць кіраўнічых акцый вызначаецца па тых жа прынцыпах, што і працоўных акцый, і яны таксама дзеляцца на абавязковыя і свабодныя). Адзінае абмежаваньне заключаецца ў тым, што свабодныя кіраўнічыя акцыі ня могуць каштаваць менш, чым кошт свабодных працоўных акцый, памножаны на каэфіцыент, на які памнажаецца сярэдні заробак працоўных, каб вызначыць сярэдні заробак кіраўнікоў (найперш, дырэктара).

Далей кіраўнічыя акцыі выкарыстоўваюцца для галасаваньня па стратэгічных пытаньнях і для атрыманьня дывідэнтаў. Пасьля выхаду кіраўнікоў на пенсію ці звальненьня зь іх акцыямі адбываецца тое ж, што і з працоўнымі акцыямі.

Інвестыцыйныя акцыі, якія разьмяркоўваюцца на адкрытых інвестыцыйных аўкцыёнах і могуць быць толькі свабоднымі, выкарыстоўваюцца для прыцягненьня вонкавых інвестыцый, якія могуць быць у выглядзе грашовых крэдытаў, больш выніковых тэхналогій, забесьпячэньня гарантыяў збыту прадукцыі. Кошт інвестыцыйных акцый вызначаецца ў індывідуальным парадку. Яны таксама выкарыстоўваюцца для галасаваньня па стратэгічных пытаньнях і для атрыманьня дывідэнтаў. Але ў інвестыцыйных акцый ёсьць адно абмежаваньне – яны выкупляюцца прадпрыемствам назад. Прычым,  як толькі дывідэнты (у заранёў вызначанай валюце) у 1,5-2,5 разы (пра больш дакладную лічбу бакі – інвестары, з аднаго боку, і кіраўнікі прадпрыемства разам з працоўным калектывам, з другога — дамаўляюцца заранёў) перавысяць кошт інвестыцый, усе інвестыцыйныя акцыі павінны быць вернуты прадпрыемству назад для арганізацыі чарговага адкрытага інвестыцыйнага аўкцыёну.

Напрыклад, прадпрыемства дамовілася зь нейкай нямецкай фірмай, што тая паставіць на завод новую тэхналагічную лінію, запусьціць яе навучыць працаваць на ёй рабочых. Кошт гэтай інвестыцыі 1.000.000 даляраў. Дамовіліся, што за гэта замежнае фірма набудзе 5% інвестыцыйных акцый прадпрыемства, агульнай колькасьцю 10.000 штук (канкрэтная колькасьць інвестыцыйных акцый будзе вызначацца на грунце агульнай колькасьці працоўных акцый і будзе складаць, як лёгка здагадацца, ¼ частку ад апошніх). Далей адбываецца выплата дывідэнтаў на інвестыцыйныя акцыі. Калі агульная колькасьць выплан складзе 2.000.000 даляраў, лічыцца, што ўсе 5% інвестыцыйных акцый выкуплена на прадпрыемства назад і могуць быць зноў выкарыстаны, як свабодныя інвестыцыйныя акцыі.

Адзін нюанс: увесь калектыў прадпрыемства можа прыняць рашэньне выкупіць інвестыцыйныя акцыі ў паскораным рэжыме, як і ўвогуле не выдаваць іх. Другое магчыма, калі ў прадпрыемства зьявіцца вялікая колькасьць уласных фінансавых рэсурсаў.

І нарэшце апошняе, таксама вельмі важнае. Разьмеркаваньне прыбытку павінна адбывацца ня так, як сабе падажае кіраўніцтва прадпрыемства разам з калектывам, а па строга вызначанай урадам Беларусі сьхеме, напрыклад такой: кіраўніцтва прадпрыемства разам з персаналам атрымлівае 36% прыбытку, 14% ідзе на налогі, а 50% — на разьвіцьцё і мадэрнізацыю прадпрыемства, у т.л. і на паскоранае вяртаньне інвестыцыйных акцый.

Няхай запрапанаваная прыкладная сьхема будучай прыватызацыі ў Беларусі будзе лічыцца нашым чарговым дактрынальным прынцыпам — Д пр-п 128.

(нагадаем, што некаторыя цікавыя і дыскусійныя моманты па данай тэме можна дадаткова паглядзець, напрыклад, тут: http://nashaziamlia.org/2007/08/19/857/#more-857 і тут: http://nashaziamlia.org/2007/08/20/858/).

Ну, што беларусы-літвіны, адчулі розніцу?

Перакананыя, што так.

Рабіце высновы, спадарове.

Жыве Беларусь – Наша Зямля!

P.S.

Дарэчы, а вось і яшчэ цікавыя факты па тэме.

http://www.svaboda.org/content/article/2112141.html

http://www.svaboda.org/content/article/2111894.html

Кожны раз з нагоды наступленьня сапраўднай вясны і чарговай гадавіны працы рэдакцыі мы апісвалі які-небудзь каляровы аб’ект, які праз свае ўласьцівасьці мадэляваў тую ці іншую зьяву грамадскай рэчаіснасьці. Гэтую ролю ўжо выканалі беларускія шахматы, кубік Рубіка, дзіўны ваўчок. Сёньня пагаворым пра магчымасьць выкарыстаньня кампутарнай гульні «Тральшчык-Сапёр» (англ. «Minesweeper») як мадэлі працэсу пазнаньня нашай рэчаіснасьці (гэтая гульня ёсьць ці ня ў кожным кампутары, бо ўключана ў стандартны набор праграмаў Windows).

Спачатку зьвернем увагу на адну істотную асаблівасьць нашага сайта. Тое, што ён унікальны ў сваім родзе ў беларускамоўнай (і нават шырэйшай) прасторы сеціва, цяпер, думаем, відавочна многім. Больш за 4 гады таму мы яго задумвалі такім не з-за таго, што мы такія ўжо крутыя адмыслоўцы-ідэолагі, а таму, што ўсьведамлялі ключавую неабходнасьць менавіта такога сайта для вырашэньня праблем нашага беларуска-літвінскага народу (і ня толькі нашага).

Галоўнае, на што мы былі нацэлены ад пачатку (і што можна ўбачыць ад першых публікацый) — гэта імкненьне стварыць вобраз Будучай Беларускай Дзяржавы (максімальна правільнай, гарманічнай, ідэальна ўладкаванай). Гэты вобраз павінен служыць той «палярнай зоркай», на якую можна ўвесь час арыентавацца і не зьбівацца са шляху ў час удзелу ў грамадска-палітычным жыцьці, у змаганьні за лепшую будучыню нашага народу. З таго часу ўсё, што мы ні робім на сайце, падпарадкавана гэтай мэце.

Па сутнасьці, нам былі патрэбныя Веды на гэтую тэму.

Аднак, у час спробаў рэалізоўваць, здавалася б, такую элементарную, зразумелую і прыгожую рэч, як дасягненьне ведаў аб аптымальным дзяржаўным уладкаваньні, высьветлілася, што на самой справе ўсё гэта ня так проста. З-за гэтага задачу, якую мы зьбіраліся вырашыць за два гады, мы яшчэ ня выканалі й за ўсе чатыры. Вядома, мы наблізіліся да мэты, але на сёньня канкрэтную дату завяршэньня праекта назваць ужо не адважыліся б.

Па-першае, высьветлілася, што патрэбныя нам веды ёсьць тымі, якія нейкімі сіламі ўтойваюцца. Занадта ўжо многім, хто мае ўладу і грошы, ня хочацца, каб людзі ўсьведамлялі, што зь сябе ўяўляе здаровае (і таму паўнавартаснае, радаснае, сэнсоўнае) грамадскае жыцьцё, якое ўзьнікае ў выніку справядлівага ўнутрыграмадскага ўладкаваньня. Стала зразумелым, што прычына крыецца ў тым, што гэтыя сілы толькі тады і атрымліваюць свае соцыяпаразітныя прыбыткі і звышпрыбыткі, калі скажаюць і калечаць людскія жыцьці.

Баронячы свае соцыяпаразітныя інтарэсы, гэтыя злачынныя сілы ня толькі хаваюць неабходныя нам (дый усім іншым людзям) веды, ня толькі шантажуць, падкупляюць, забіваюць тых, хто наважыўся такія веды знайсьці ці іх прапагандаваць, але зашумляюць сапраўдныя грамадазнаўчыя веды масай самых розных псеўда-навуковых ідэалогій, соцыяпаразітны зьмест якіх (калі яго выявіць), як правіла, лёгка выводзіць на адпаведную сілу-заказчыка.

Але, з іншага боку, таксама высьветлілася, што і многія простыя людзі, якія зьяўляюцца аб’ектам паразітаваньня, сьхіляюцца да жыцьця ў сьвеце міфаў, ілюзій — у прынцыпе, часта імкнуцца жыць у хворым, скажоным сьвеце (а дакладней — у сваім скажоным сьветаўяўленьні). Там ім утульней.

Такое імкненьне прадстаўнікоў масы нельга лічыць нармальным. Ня можа чалавек любіць, каб яго эксплуатавалі. Гэтая сітуацыя нагадвае паводзіны наркамана, які цягнецца да сваёй наркаты і адрынае здаровае, паўнавартаснае жыцьцё, хаваючыся ў сьвет мрояў, галюцынацыяў, кайфу… Пры гэтым і яму самаму і ўсім іншым вядома, што закончыць ён сваё існаваньне, ідучы па гэтай вузкай сьцежцы, толькі сьмерцю. Таму дазвол на мазахісцкую эксплуатацыю сябе ёсьць формай сацыяльнай паталогіі. На жаль, вельмі распаўсюджанай.

Даная сітуацыя выдатна паказана ў культавым фільме «Матрыца» (дарэчы, менавіта гэты зьмест фільма, а не галівудскія стралялкі-штурхалкі зрабілі гэты фільм культавым). Памятаеце, у ключавы момант фільма Морфіюс дае галоўнаму герою Нэа на выбар дзьве пілюлі. Калі ён праглыне адну зь іх, ён апынецца ў непрыемнай, але сапраўднай рэчаіснасьці, калі іншую — вернецца ў сьвет мрояў, які яму проста ў мозг уводзіць суперкампутар. Нэа абірае рэчаіснасьць. А гэта значыць — Праўду, Веды, якімі б горкімі яны не былі. І толькі праз гэты шлях становіцца Абраным. А затым, у сваю чаргу, толькі Абраны можа перамагчы зло сацыяльнага паразітызму… (што па кантэксьце фільма зразумела ўсім)

Мы, у рэдакцыі, таксама прыйшлі да высновы, што дапамагчы нашаму народу дасягнуць высокіх мэтаў могуць толькі горкія пілюлі Праўды і Ведаў. І мы ўвесь час імкнемся ісьці гэтым шляхам. Таму мы прынялі, што, нягледзячы ні на якія спакусы, наша мэта нам важней за ўсё. (па сутнасьці, мы выступаем у ролі Морфіюса)

Найчасьцей такі шлях практычна азначае, што ў сітуацыі выбару паміж добрымі ўмовамі руху (напрыклад, вельмі камфортнымі, бо забясьпечанымі матэрыяльна) і правільнай накіраванасьцю руху (затое малакамфортнага), мы заўсёды абіраем другое.  Бо першае — гэта заўсёды служба на чужыя інтарэсы, а другое — служба ў імя аб’ектыўных інтарэсаў нашага беларуска-літвінскага народу! І толькі другое мае Сэнс.

Патлумачым пададзенае на сьхеме (гл. зьлева). Уявім сабе, што мы знаходзімся ў месцы сіняй кропкі А (хай яна пазначае сёньняшні стан нашага грамадства), а нам трэба трапіць у бэзавую кропу Б (будучы, практычна аптымальна ўладкаваны стан нашага грамадства). Якія шанцы трапіць у кропку Б ёсьць у тых, хто мае вялікія рэсурсы для грамадска-палітычнай дзейнасьці, але для іх неістотнай ёсьць мэта, сэнс іх дзейнасьці (кропка Б), і таму яны іх ня ведаюць, альбо наўмысна ігнаруюць (інакш грошы не дадуць)? Грамадскі рух такіх сіл (асоб) на сьхеме паказаны чорнымі стрэлкамі. Бачна, што 50% зь іх адразу пойдуць у кірунку, які будзе аддаляць іх ад кропкі Б, а 50% будуць спачатку больш ці менш працяглы час набліжацца да кропкі Б, а затым (па дасягненьні зялёнай кропкі на іх шляху) — таксама аддаляцца. І толькі сілы, якія дакладна скіраваныя на кропку Б (а г.зн. такія сілы, якія ня столькі адмаўляць грошы, як адзін з чыньнікаў грамадска-палітычнай дзейнасьці, колькі ва ўмовах абавязковасьці выбару паміж альбо камфортнасьцю грамадска-палітычнага руху, забясьпечанага грошамі, альбо строгай накіраванасьцю сваёй дзенасьці на сэнсоўную грамадска-палітычную мэту, заўсёды абіраюць такую мэту, адкідаючы іншае), маюць шанец раней ці пазьней яе дасягнуць.

Вось у чым першаснае (а, дакладней, вышэйшае) значэньне адэкватнага і максімальна дакладнага ўяўленьня пра Будучую Беларускую Дзяржаву. Вось чаму горыч Праўды рэчаіснасьці, цяжкасьць здабыцьця неабходных Ведаў, якія стаяць на нашым шляху да высокай беларускай мэты, мы павінны нібы не заўважаць, а спакусы — ігнараваць. Дакладна так, як зрабілі Морфіюс, Нэа ды іншыя станоўчыя героі фільма «Матрыца».

Такім чынам, на чале ўсяго — веды. Іншага ня дадзена…

А як здабываюцца веды?

Яны здабываюцца праз інтэлектуальную дзейнасьць, накіраваную на пазнаньне рэчаіснасьці, калі невядомае пераўтвараецца ў вядомае. Прыкладна так, як паказана на сьхеме зьлева стрэлкамі. Прычым, пазнаньне гэтае дзеліцца на два этапы: калі невядомае для чалавецтва пераўтвараецца ў вядомае для яго ў асобе хаця б аднаго навукоўца (першы этап) і калі невядомае для нейкай групы людзей, але вядомае для чалавецтва, пераўтварацца ў вядомае для гэтай групы людзей (другі этап). Натуральна, што ў найбольшай ступені наша праца адбываецца па мадэлі другога этапу. Адзінае, што пры гэтым бывае, што тое-сёе мы мусім (з-за вышэй адзначаных абставін) не вычытваць аднекуль, а рэальна адкрываць (хаця б і самі для сябе). Што пры гэтым належыць першаму этапу пазнаньня, а што другому — нам невядома…

І вось тут час распавесьці пра яшчэ адну асаблівасьць здабыцьця ведаў аб нашай  рэчаіснасьці, для дэманстрацыі якой якраз і падыходзіць кампутарная гульня «Тральшчык-Сапёр», пра якую была гаворка ў самым пачатку артыкула. Зьвярніце ўвагу, там дакладна бачны феномен, што новыя веды здабываюцца на перадавой мяжы ўжо існуючых ведаў й на іх грунце (гл. малюнак у пачатку артыкула: шэрае поле невядомага знаходзіцца справа, тое, што стала вядомым, — зьлева; вядомае ўключае веды пра тое, дзе знаходзяцца міны (пазначаны сьцьжкамі), а таксама веды пра тое, дзе могуць знаходзіцца бліжэйшыя міны на полі невядомага, што пазначана лічбамі).  Відаць, такі шлях здабыцьця новых ведаў можна назваць тыповым. Гэты шлях найбольш распаўсюджаны.

Калі ж нешта ў невядомым становіцца вядомым амаль бяз сувязі з папярэднімі ведамі, такія моманты пазнаньня можна назваць адкрыцьцямі (яны адбываюцца за кошт інтуітыўных азарэньняў ці з дапамогай новых тэхналагічных рашэньняў). Сімвалічна гэта пазначана адкрытай клеткай зь лічбай «2″, якая знаходзіцца глыбока на полі невядомага.

Калі гульню рабіць на дастаткова вялікім полі (напрыклад, памерам 20 х 30 клетак), можна ўбачыць яшчэ зьявы, якія сімбалізуюць навуковыя рэвалюцыйныя прарывы ў новыя галыны ведаў.

Ну, і натуральна, гульня паказвае, што чакае чалавека, калі ён паспрабуе пахадзіць па полі невядомага без аб’ектыўных ведаў, пад кіраўніцтвам міфаў — г.зн. рызыкне хадзіць па мінным полі, ня ведаючы, дзе знаходзіцца міны.

У гульні «Тральшчык» ёсьць магчымасьць рэгуляваць яе ўмовы. Праз гэта адкрылася яшчэ адна асацыятыўная карысьць гэтай гульні. Аказалася, што чалавеку, як правіла, становіцца нецікава гуляць у гэтую гульню пры двух скрайніх умовах: калі мінаў на полі расстаўлена замала і з-за гэтага разьмінаваньне становіцца вельмі простым (першы скрайні варыянт), і калі мінаў расстаўлена зашмат і з-за гэтага разьмінаваньне ператвараецца альбо ў бесперапынныя падрывы, альбо ў чыстую адгадайку. Тады разьмінаваць усё поле можна толькі, калі шмат разоў запар пашанцуе — паспрыяе лёс (гэта другі скрайні варыянт). Аптымальная ж настройка гульні, як на мой густ, складае 15-20% мін адносна колькасьці клетак, прысутных на дошцы. Тады можна праверыць свае веды-навыкі на фоне аптымальнага ўзроўню рызыкі (дарэчы, неабходнасьць такой рызыкі паказана і на малюнку — ніводную свабодную ад мін клетку на полі невядомага немагчыма прадказаць; пазначана пытальнікамі).

Такім чынам, гульня «Тральшчыка» дадаткова паказавае, што псіхіка чалавека ня любіць як вельмі простых праблем, якія для свайго вырашэньня не патрабуюць амаль ніякіх ведаў і высілкаў (г.зн. такіх сітуацыяй, калі твае асабістыя якасьці нічога ня значаць, бо іх няма да чаго прыкласьці), так і праблем невырашальных (сітуацый, калі ўсё за цябе вырашае лёс — у асноўным негатыўны — а ты зноў, нягледзячы ні на якія свае здольнасьці ды ўменьні, зьяўляешся ўсяго толькі аб’ектам узьдзеяньня нейкіх вышэйшых сіл).

У любой справе псіхічна паўнавартасны чалавек ня любіць стану аб’ектнасьці, ён хоча быць суб’ектам.

Нам, у рэдакцыі, падаецца, што складанасьць дасягненьня нашай беларускай мэты ў цэлым адпавядае сітуацыі неабходнасьці вырашэньня хаця і вялікай, і складанай, але далёка не безнадзейнай для практычнага вырашэньня (з-за сваёй непад’ёмнай цяжкасьці) праблемы. Што колькасьць «мін» на нашым шляху ў сьветлую будучыню не перавышае 15-20%…

Пра вынікі гэтай сустрэчы, якая адбылася 27 сакавіка ў Менску каля помніка Купалу, можна было паведаміць і раней, але не хацелася перарываць серыю папярэдніх матэрыялаў. Выдзелім галоўнае: сустрэча адбылася. Людзей было ня больш, чым у мінулы раз. Затое прыйшлі новыя аўтарытэтныя ў беларускім дэмакратычным асяродку асобы. Паколькі на гэты раз было прынята рашэньне прысутных не фатаграфаваць, мы фота не падаем. Аднак можам сказаць, што былі прадпрымальнікі, прадстаўнікі творчай, тэхнічнай і навуковай інтэлігенцыі. Студэнтаў, якія былі летась, на гэты раз, на жаль, не было.

Надвор’е ў Менску на гэты раз было цудоўным і таму атрымалася спакойна паразмаўляць пра нашы беларускія праблемы больш за дзьве гадзіны.

Прападак абмеркаваньня ўключаў тры пункты:

1. Аб нашым удзеле ў будучай прэзідэнцкай кампаніі.

2. Аб працы сайта «Нашазямля.орг».

3. Рознае.

Галоўным было першае пытаньне. Пра яго і паінфармуем.

На сустрэчы было адзначана, што нашай асаблівасьцю (і працы сайта, і будучага Беларускага Дэмакратычнага Руху) зьяўляецца тое, што мы дакладна сфармулявалі той крытэр, на падставе якога маем магчымасьць вынікова працаваць у ідэалагічнай прасторы, а таксама ў любой сітуацыі абіраць аптымальную палітычную тактыку.

Крытэр завецца… АБ’ЕКТЫЎНЫЯ ІНТАРЭСЫ БЕЛАРУСКА-ЛІТВІНСКАГА НАРОДУ.

Гэта ня проста нейкія жаданьні, мары ад імя нашага народу. Гэта тое, што мы, як беларусы-літвіны, маем права і павінны мець (!) на сваёй уласнай зямлі. Але пры гэтым адначасна і тое, што не пярэчыць прагрэсіўнаму разьвіцьцю ўсёй людскай цывілізацыі, што падпарадкаванае, абмежаванае апошнім, што не заходзіць на тэрыторыю іншых народаў, не ўціскае іх правы, што дазваляе жыць у гармоніі з вонкавым асяроддзем…

Аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу ўключаюць і беларускую этнічную тэрыторыю (усю!), на якой мы маем права мець сваю Дзяржаву; і такую дэмаграфічную палітыку ў гэтай дзяржаве, якая б не дазваляла пагаршаць беларускі генафонд; і эканоміку, фінансы, уласнасьць пераважна ў руках беларусаў; і ўсё інфармацыйнае, культурнае, навукова-адукацыйнае асяроддзе ў імя прагрэсіўнай будучыні нашага народу, і такую сістэму палітычнай улады, якая б служыла аб’ектыўным інтарэсам беларусаў-літвінаў, і г.д.

Кожны сябра будучага Беларускага Дэмакратычнага Руху мусіць арыентавацца на тое, каб дасягаць свае асабістыя мэты апасяродвакавана праз зьдзяйсьненьне аб’ектыўных інтарэсаў усяго беларускага народу.

Выкарыстаньне дадзенага крытэра ў ідэалагічных спрэчках дазваляе адрозьніваць сваіх ад чужых, а ў палітычнай практыцы — вызначаць тую сілу і тых асоб, на якіх варта арыентавацца беларусам.

Такім чынам, практычнае выкарыстаньне паняцьця «аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу» становіцца грунтам для ідэалагічнай і палітычнай практыкі.

У час размовы фармуляваньне такога паняцьця было прызнанае значным дасягненьнем і шляхам кансэнсусу было дамоўлена, што ўсе прыхільнікі Беларускага Дэмакратычнага Руху будуць імкнуцца ўсяляк пашыраць выкарыстаньне паняцьця «аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу» ў ідэалагічнай і грамадска-палітычнай дзейнасьці.  Гэтае паняцьце — толькі вымаўленае ці напісанае — ужо пачынае канструктыўна дзейнічаць само па сабе.

У прэзідэнцкай выбарчай кампаніі, якая ўжо фактычна пачалася, мы, такім чынам, маем магчымасьць быць са сваім крытэрам ісьціны.

Гэта было пра зыходны фон. Цяпер пераходзім да канкрэтных пытаньняў, зьвязаных з нашым удзелам у будучай прэзідэнцкай кампаніі.

Першае пытаньне, па якім было прынята рашэньне, гучала так: «Ці маем мы, як зародак арганізацыі, пакліканай адстойваць аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу, рэсурсы, каб самастойна ўдзельнічаць у бліжэйшай выбарчай кампаніі?»

Адказ быў адмоўным: «Не, у нас яшчэ замала сіл і сродкаў, каб самастойна сабраць больш за 100.000 подпісаў, забясьпечыўшы зьяўленьне на тэлеэкране нашага кандыдата»…

Другое пытаньне: «Ці ёсьць сёньня сярод апазіцыйных кандыдатаў тыя сілы, у прэзідэнцкую кампанію якіх мы маглі б безумоўна ўключыцца, паколькі ведаем, што яны — гэтыя сілы (людзі) — нацэлены выключна на адстойваньне аб’ектыўных інтарэсаў беларуска-літвінскага народу?»

Перабраўшы вядомых прэтэндэнтаў, якія заявілі пра сваё жаданьне ўдзельнічаць у будучых выбарах, і людзей, якія пры пэўных умовах маглі б уключыцца ў кампанію, мы таксама атрымалі адмоўны вынік. На жаль, мы ня можам давяраць у гэтым пытаньні ня толькі, напрыклад, Мілінкевічу, але і нават Пазьняку…

У выніку, па другім пытаньні было прынятае наступнае рашэньне: «Паколькі ў будучай прэзідэнцкай кампаніі пакуль мы ня бачым ніводнага чалавека, які б быў арыентаваны выключна на аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу, мы ў такой кампаніі (калі сітуацыя не памяняецца) ўдзельнічаць ня будзем. Мы яе ня столькі байкатуем, колькі ігнаруем. Да такой жа паставы заклікаем й іншых»…

Трэцяе пытаньне. Але за бліжэйшыя паўгады многае можа памяняцца. На такі выпадак быў прыняты трэці пункт: «Калі ў час кампаніі зьявіцца чалавек, які дастаткова пераканаўча заявіць (пакінуўшы, напрыклад, адпаведны дакумент на нашым сайце), што мэтай яго жаданьня стаць прэзідэнтам Беларусі ёсьць імкненьне да зьдзяйсьненьня менавіта аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу, што ён прымае асноўныя палажэньні Беларускай дактрыны, якая фармуецца на нашым сайце і якая будзе ўдасканаленая да восені, згодны з тымі падыходамі, якія выкладзены ў артыкуле «Кірунак — гуманістычны прагрэс (частка 3)» (адрас: nashaziamlia.org/2009/08/27/2678), што ён зьбіраецца прапагандаваць аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу ў час сваёй кампаніі, тады мы можам перагледзець рашэньне №2 і ўключыцца ў кампанію адпаведнага кандыдата«.

Для гэтага ў нас ужо ёсьць невялікі людскі й інфармацыйны патэнцыял. Г.зн., што тыя, скажам, 5-10 тысяч подпісаў, якія прыхільнікі Беларускага Дэмакратычнага Руху могуць дапамагчы сабраць, могуць камусьці якраз хапіць/не хапіць, каб стаць/ня стаць зарэгістраваным кандыдатам у прэзідэнты…

На грунце ўсіх фактаў, узгаданых у папярэдніх частках дадзенага матэрыяла, лічым неабходным зьвярнуць увагу на тры грамадска-палітычныя зьявы нашай беларускай рэчаіснасьці, якія праявіліся і падаюцца нам найбольш істотнымі. Гэта: працяг тэндэнцыі дэградацыі БНФ (першая зьява); узаемныя разьлікі на падтрымку ў пары Пазьняк-Баршчэўскі (другая); палітычная персьпектыва і сапраўдны механізм аб’яднаньня вакол Мілінкевіча ў новым блоку “нацыянальна-патрыятычных сіл” (трэцяя). Паспрабуем ня толькі прааналізаваць іх, а і зрабіць свае прагнозы, на грунце якіх даць парады сапраўдным беларускім патрыётам.

4.1.

На жаль, беларускаму народу ў чарговы раз не пашанцавала. У тым сэнсе, што калі гісторыя дала шанец прыйсьці да самастойнасьці й свабоды, лідары, якія ўзяліся весьці народ па гэтым шляху, аказаліся драбнейшымі за маштаб задачаў, якія трэба было вырашаць.

У самым канцы 1980-х паўстаў Беларускі Народны Фронт, яго хутка ўзначаліў Зянон Пазьняк.

Так, на чале БНФ і, натуральна, толькі дзякуючы падтрымцы яго чальцоў, ён у 1988-92 гг. зрабіў некалькі карысных і вялікіх спраў. Але, як высьветлілася далей, здольнасьцяў Пазьняка не хапіла ні на іх працяг, ні на станоўчы і сапраўды прынцыповы гістарычны вынік. А таму ў цэлым ён увойдзе ў беларускую гісторыю калі не негатыўнай постацьцю, дык чалавекам, які меў у сваіх руках, але па дарозе згубіў вялікія магчымасьці па вызваленьні беларускага народу…

Многія кажуць, што Пазьняк быў занадта антырасейскім, а грамадства да гэтага непадрыхтаваным. І, маўляў, гэта было выкарыстана, каб расейскія імперцы ды іх агентура адштурхнулі яго, а разам зь ім БНФ і ўвесь беларускі народ далёка ўбок ад стырна беларускай улады. Многія кажуць, што занадта моцнымі ўсё яшчэ былі сілы расейскага імперскага рэваншызму, якія ў дадатак у пачатку 1990-х яшчэ і сканцэнтравалі сваю ўвагу на Беларусі. Некаторыя кажуць, што ўжо тады паўсталі пэўныя патаемныя дамоўленасьці паміж расейскай імперыякратыяй і заходняй фіналігархіяй (Ельцын-Клінтан), па якіх Беларусь аддавалася на водкуп першай з даных соцыя-паразітных сіл, а другая паабяцала, калі не таксама “душыць беларускіх нацыяналістаў”, дык, прынамсі, не дапамагаць ім, калі іх душыць будзе расейская імперыякратыя.

З усім пералічаным, у прыцыпе, можна пагадзіцца. Але ёсьць рэчы, якія характэрныя асабіста для Пазьняка – для яго як асобы, якія ён абавязаны быў усьведамляць і якімі павінен быў сам кіраваць. Чаму павінен? Дый таму, што абавязвала адказнасьць гістарычнай місіі, якую ён сам узяўся і паабяцаў іншым зьдзейсьніць.

Гаворку мы вядзем пра неверагодна гіпертрафіраваную амбітнасьць Пазьняка, яго літаральна псіхапатычны эгацэнтрызм.

Так, гэты чалавек ня проста не бяз здольнасьцяў – Пазьняк вельмі таленавіты чалавек. Але ён ня мог быць больш разумным, дасьведчанным, таленавітым, здольным і больш адэкватным палітычным задачам, якія паўсталі перад беларускім народам і зьдзейсьніць якія зьявіўся гістарычны шанц, чым увесь Фронт і ўсе беларускія дэмакраты-патрыёты разам узятыя. Гэта відавочны факт. І шмат розуму, каб яго ўсьвядоміць, ня трэба. А калі ўсьвядоміш, становіцца зразумелым, што галоўная задача кіраўніка арганізацыі (такой, як БНФ, і ў дадзеным выпадку канкрэтна БНФ) заключалася ў тым, каб забясьпечваць унутраную арганізаванасьць Фронту, разьвіцьцё яго сяброў (павелічэньне ў іх неабходных ведаў і ўменьняў), пашырэньне яго шэрагаў і ўплыву на грамадства. Для гэтага лідару трэба канцэнтраваць вакол сябе найбольш таленавітых, адданых беларускай справе людзей, падтрымліваць, арганізоўваць іх і раіцца зь імі (агульная справа вышэй за ўсё!), а не атачаць сябе тымі, хто дэманструе асабістую адданасьць.

Аднак, у дадатак да розуму ў кожнага чалавека ёсьць яшчэ інстынкты, ёсьць падсьвядомасьць. Менавіта адтуль у людзей могуць вылазіць такія рысы характару як эгаізм, амбіцыі, маніякальнае жаданьне ўлады, паранаяльны страх яе страціць, як і страх за ўласнае жыцьцё. Калі ў чалавека апошнія рысы характару разьвіты занадта моцна, ён іх часта розумам ня можа кантраляваць. Маючы ў цэлым правільны, прабеларускі сьветагляд, такі чалавек можа ў “дробязях” (напрыклад, у тых ці іншых кадравых пытаньнях, у пытаньнях палітычнай тактыкі) падпарадкоўвацца ня розуму, не сапраўды каштоўным парадам сябраў арганізацыі, а сваім паталагічным пачуцьцям.

Мы лічым, што на першым этапе дэградацыі БНФ, якая стала відавочнай яшчэ ў 1992 годзе і якая перадвызначыла негатыўны лёс беларускага народу, менавіта названыя рысы характару Пазьняка – тое, за што ён адказвае персанальна – таксама выканалі сваю істотную негатыўную ролю.

Ужо тады былі чутны размовы, што Пазьняк прымае аднаасобныя рашэньні, што ня раіцца зь іншымі чальцамі руху, а калі раіцца і нават нібы прымае агульнае рашэньне, назаўтра можа ўсё зрабіць па-свойму, наперакор агульным дамоўленасьцям. Такія паводзіны галоўнага лідара БНФ не маглі не выклікаць незадаволенасьці іншых і часта ня менш разумных лідараў Фронту, але зь меншымі паўнамоцтвамі. Узьнікалі міжасабовыя канфлікты, у якіх Пазьняку, як вядома, давесьці што-небудзь немагчыма. Калі ж чалавек працягваў настойваць на сваёй праваце, якая яму была відавочнай, ён пераходзіў ў шэрагі “ворагаў Пазьняка”, на якіх аўтаматычна падала падазрэньне ў агентурнай дзейнасьці (КГБэшная агентура была, гэта факт, але гаворка цяпер не пра яе).

Часткова з-за гэтага (каб не падпасьці пад падазрэньні), часткова дзеля фармальнага “адзінства Фронту” многія памоўквалі, усё больш накопліваючы ўсьведамленьне пана Зянона як фігуры, неадэкватнай задачам арганізацыі й ролі лідара ў ёй.

Так, адкідаючы, нібы курыца нагамі сьмецьце, аднаго чалавека за адным і эмацыйна прыгнятаючы многіх, Пазьняк замест таго, каб разьвіваць і арганізоўваць Фронт, працягваў кіраваць усё больш слабай структурай – пры гэтым сам жа яе і аслабляў. Многія сябры БНФ у гэты час думалі так: добра, ты прымаеш рашэньні, табе за іх і адказваць! Паглядзім, як ты потым будзеш гэта рабіць!

На справе Пазьняк потым ніколі не прызнаваў сваіх хібаў, ні за што не адказваў. Заўсёды знаходзіліся нейкія “аб’ектыўныя чыньнікі”…

Па ўсім відаць, у яго ўяўленьні існавала такая сьхема: улада (ды яшчэ прэзідэнцкая!) абрынецца яму ў рукі сама сабой, трэба толькі трохі пачакаць. Галоўнае, каб побач не было канкурэнтаў. А ўжо потым… Іншых варыянтаў ва ўяўленьні Пазьняка да 1994 года, відаць, не існавала. За такі сьветагляд “лідара нацыі” вось ужо 16-ы год расплачваецца ўвесь беларускі народ!

Людзі творчыя, беларускі арыентаваныя, ахвярныя, накіраваныя на дзейнасьць, на дасягненьне беларускіх мэтаў (вядома ж, не без недахопаў, і тым ня менш) з пэўнага часу ўсё больш адціскаліся зь непасрэднага асяроддзя Пазьняка, а іх месца займалі фармалісты і вытанчаныя лісьліўцы накшталт Вячоркі й людзі маніякальна, хаця і таемна, нацэленыя на ўладу, накшталт Сіўчыка. Доўгі час каля Пазьняка спрабаваў шчыльна трымацца і згладжваць яго недахопы спадар Хадыка, але і той праз пэўны час ня вытрымаў і перайшоў у шэрагі апазіцыянераў пана Зянона (нагадаем, на зьездзе БНФ ужо ў 1995 годзе Хадыка выстаўляў сваю кандыдатуру на пасаду старшыні арганізацыі).

Адхіленьне Пазьняка ад кіраўніцтва БНФ магло б адбыцца значна раней, чым у 1999 годзе. Але яго вялікаму аўтарытэту сярод шэраговых сябраў Фронту спрыяла тое, што ён да канца заставаўся лідарам апазіцыі БНФ у Вярхоўным Савеце ХІІ-га скліканьня, а таксама знакамітая галадоўка дэпутатаў у 1995 годзе супраць лукашэнкаўскага рэферэндуму, скіраванага на зьнішчэньне беларускай мовы і нацыянальна-гістарычных сімвалаў. У гэтай галадоўцы Пазьняк прыняў чынны ўдзел! На зьездзе БНФ у 1997 годзе дадалося яшчэ спачуваньне Зянону Станіслававічу з нагоды таго, што яму ў 1996 годзе давялося эміграваць.

Такім чынам, калі мы гаворым пра крокі дэградацыі БНФ (дарэчы, яшчэ раз: вялікай рэальнай сілы, акая магла станоўча вырашыць ключавыя беларускія праблемы ўжо ў пачатку 1990-х), дык першы зь іх (1989-99 гг.) у асноўным знаходзіцца на сумленьні пана Зянона. І імя гэтаму этапу дэградацыі: непамерныя асабістыя амбіцыі.

На нашым сайце калісьці пісалася, што ў 1999 годзе ўяўлялася, што замена Пазьняка на любога іншага прывядзе да станоўчых зьменаў у Фронце. Пазьней жыцьцё навучыла: каб стала лепш, трэба абіраць лепшага, а не любога іншага…

У Вячоркі эгацэнтрызму, амбіцый, апломбу – галоўных недахопаў Пазьняка –сапраўды было менш (хаця хапала), але ў яго выявіліся іншыя недахопы. Ён быў значна менш нацэлены на адстойваньне беларускіх інтарэсаў, на беларускую нацыянальную справу. Затое ён быў значна больш гатовы ісьці на саступкі й кампрамісы небеларускім сілам, а часта і антыбеларускім. Вячорка значна больш фрамальна разумеў будучую беларускую дэмакратыю і, натуральна, значна больш адпавядаў заходнім грантаспакусіцелям, каб быць падчэпленым на грантавую наркатычную іглу (уявіць, што Пазьняка можна купіць за грошы, немагчыма).

Відаць, Вячорка вырашыў, што знайшоў свой спосаб на жыцьцё: будзем іміціраваць змаганьне за інтарэсы беларускага народу (“імітацыя” тут слова ключавое), будзем атрымліваць гранцікі, а лукашыская ўлада калі-небудзь абрынецца сама сабой і мы ўвойдзем у парламент. А нам шмат і ня трэба…

Натуральна, такое сьветабачаньне не магло задаволіць у БНФе ўсіх. Было бачна, што тактыка “малых крокаў”, а па сутнасьці – стаяньне на месцы, ні да чаго добрага беларускі народ не прывядзе. Усё гэта імітацыя справы. А час ідзе…

Хутка ўзьнікла крытыка, а затым і расчараваньне ў новым кіраўніцтве. Затое па ўсё тым жа курыным прынцыпе, як і папярэднік, цяпер ужо новае кіраўніцтва працягвала ігнараваць і адкідаць прыстойных людзей, паступова фармуючы і кансалідуючы сваё грантасмокавае кубло…

Вячоркаўскі перыяд дэградацыі Фронту (гэта час: 1999 – фактычна 2009 гг.; Баршчэўскі ў 2007-09 гг. нічога тут ня выправіў ды й, верагодна, ня мог ці не зьбіраўся выпраўляць) запомніцца таксама беспрынцыпным аб’яднаньнем Фронту ў адну структуру з камуністамі й лібераламі ў АДС (“аб’яднанцы”). Гэта было патрабаваньне амерыканцаў — уся апазіцыя павінна аб’яднацца, каб “вярнуць дэмакратыю ў Беларусь”. Гэта было іх уяўленьне пра стратэгію і іх… інтарэсы. Спосаб яны знайшлі просты: “гранты” даваліся толькі тым, хто ў АДСе. І Вячорка разам зь вячоркаўцамі “дысцыплінавана” сядзелі там у атачэньні… камуністаў і лібералаў.

Чаму сядзелі – зразумела: іх асабісты грашова-амбіцыйны інтарэс. Але ж пры гэтым наша беларуская справа амаль ня рухалася. Чарговыя 10 гадоў. Усіх аб’яднанцаў, і кіраўніцтва БНФ сярод іх, гэта мала хвалявала…

Другі, вячоркаўскі, перыяд дэградацыі Фронту, напэўна, у многіх перад вачыма. Таму толькі назавем яго імя: імітацыя адраджэнскай дзейнасьці.

І вось цяпер, пасьля ХІІ зьезду БНФ, наступае чарговы дэградатыўны этап.

Чаму мы так ўпэўнены, што чарговы дэградатыўны? Чаму мы ня лічым, што з новым кіраўніцтвам можа пачацца адваротны працэс – працэс разьвіцьця БНФ і, нарэшце, пачатак вырашэньня тых задач, для якіх Фронт і ствараўся 20 гадоў таму?

Дый таму, што ў гэтага адноснага маладняку (але ўжо зафармалізаванага, некрафільнага – Вячоркавы ж кадры) яшчэ менш беларускай нацыянальнай ідэйнасьці й яшчэ больш накіраванасьці на грашовы інтарэс (на іх словы мы раім асаблівай увагі не зьвяртаць – толькі на справы; шматлікія цытаты ў папярэдніх чатках матэрыяла прызначаны для таго, каб адцяніць менавіта справы). Таму імі ўсімі яшчэ лягчэй кіраваць з дапамогай фінансавага механізму. А грошай у сьвеце шмат. Асабліва ў ліберастызатараў!.. Іх даюць Мілінкевічу (ён на “Захадзе” “падабаецца” многім), а ён ужо іх раздае ў Беларусі таму, каму трэба — прыкормлівае з рук. Падбягаюць да яго на ўсіх чатырох многія і, напэўна, ужо таўкуцца, нібы парсючкі каля карыта… Будзе сярод іх і Янукевіч са сваёй новай камандай. Не сумнявайцеся.

Запытаеце: чаму мы так упэўнены? Вось прыкметы.

Янукевіч прыйшоў на старшыню Партыі БНФ зь якой пасады? З пасады намесьніка старшыні Фронту па інфармацыйна-ідэалагічнай працы. Ну, і дзе, па вялікім рахунку, вынікі яго ідэалагічна-прапагандысцкай дзейнасьці? Хто-небудзь іх асабліва бачыў?

Справы чалавека – аснова для яго ацэнкі. Ну, і дзе тая справа? Няма чаго ацэньваць… (хто жадае ясьней усьвядоміць, пра што мы кажам, параўнайце яго магчымасьці як намесьніка старшыні БНФ і яго “працу” ў інфармацыйна-ідэалагічнай сьферы з вынікамі працы, напрыклад, нашай рэдакцыі, якая складаецца з 2,5 аматараў)

Па-другое, мы займаемся такой жа ідэалагічнай дзейнасьцю вось ужо 3,5 гады. Калі б Янукевіча сапраўды цікавілі нейкія зьдзяйсьненьні на гэтай ніве, чаму б яму не зьвязацца з намі, не запрапанаваць супрацу. Мы былі б толькі радыя, бо ўвесь час да гэтага заклікаем. Не, прапановаў не было, нават мінімальнай спробы скантактавацца. Значыць, важнейшая частка беларускай справы яму не была патрэбная! Усё, што ён зрабіў у ідэалагічна-інфармацыйным плане за апошнія гады, яму было цалкам дастаткова (пры гэтым аб’ём зробленага адносна таго, што трэба зрабіць, упарта імкнецца да… нуля).

Калі б чалавек выдзеліўся ў беларускім апазіцыйных руху дзякуючы сваім арганізацыйным ці ідэалагічна-прапагандысцкім здольнасьцям і працы, быў бы шырока вядомы, тады так — яго зьяўленьне на адной з ключавых пасадаў у апазіцыі выглядала б абгрунтаваным. Аднак гэтага не было. Журналісты дружна пачалі знаёміць беларусаў з Янукевічам толькі пасьля таго, як ён быў абраны старшынём БНФ. Да гэтага асаблівай нагоды пазнаёміць проста не было…

Такім чынам, па шэрагу аб’ектыўных прыкметаў мы вымушаны канстатаваць, што на ХІІ зьездзе БНФ адбыўся чарговы бюракратычны пераварот, які прывёў да ўлады ў Фронце групу асоб яшчэ менш зьвязаных зь беларускімі інтарэсамі й яшчэ больш няўстойлівых да грашовага спакушэньня. У сувязі з гэтым мы і гаворым пра чарговы (трэці) перыяд дэградацыі, у які ўступіў Фронт. Мы гатовыя наперад назваць яго перыядам купляньня палітычных “прыхільнасьцяў”.

Падзеі, калі яны будуць разьвівацца па гэтым шляху, можна будзе лёгка заўважыць па рыторыцы Янукевіча і ўсяго новага кіраўніцтва БНФ, а таксама па палітычных кроках, якія хутчэй за ўсё будуць набліжаць арганізацыю да руху “За свабоду”.

Для праверкі прагноза раім таксама прасачыць за лёсам некаторых сігнальных асоб – такіх, як Міхалевіч (павінен быць хутка прыняты назад у Фронт), Кастусёў (праз год-два можа быць адхілены з пасады намесьніка), Арлоў (быў ярым прыхільнікам Мілінкевіча на апошнім Кангрэсе дэмсілаў, а потым першым падпісаў перадзьездаўскі ліст “старой гвардыі” ў падтрымку пазіцыі Вячоркі-Баршчэўскага ў БНФ; куды ж ён будзе рухацца цяпер? Сачыце).

Верагодна, на асьвятленьне гэтага пытаньня мы ўжо патрацілі дастаткова літар. Час перайсьці да аналізу другой зьявы — сапраўднага механізму аб’яднаньня вакол Мілінкевіча і палітычных персьпектываў новага блоку “нацыянальна-дэмакратычных сіл”.

Нагадаем, склад магчымага блоку адразу пасьля зьезду агучыў яскравы прадстаўнік новага кіраўніцтва БНФ сп-р Лялькоў. Ён заявіў пра стварэньне блоку, у які разам з БНФ найперш павінны ўвайці БХД, КХП, рух “За свабоду”, “Малады фронт”, “Правы альянс” і БСДГ Станіслава Шушкевіча (некаторыя іншыя сюды дадавалі й АГП).

Па-першае, якія ж гэта нацыянальна-дэмакратычныя сілы? З усіх пералічаных партый і арганізацый сапраўды нацыянальна-дэмакратычнай зьяўляецца толькі КХП і ў пэўнай ступені МФ! (на жаль, пра “Правы альянс” мы нічога ня ведаем, таму пра яго далей казаць ня будзем). Што да іншых структур, дык у кожнай зь іх якая-небудзь ідэалогія дамінуе над нацыянальнай. У БХД – рэлігійна-хрысьціянская, у руху “За свабоду” і АГП – ліберальная, у БСДГ – лева-сацыяльная, а ў сёньняшняга БНФ – ужо і невядома якая.

Калі ж падыходзіць з палітычных пазіцый (дакладней, персьпектывы палітычнага аб’яднаньня), можна на 99% спрагназаваць, што КХП пад Мілінкевіча ня пойдзе.

Заявы Янукевіча аб стварэньні нацыянальна-дэмакратычнага блоку (зь вельмі істотнымі агаворкамі!) падтрымала “Эўрапейская кааліцыя” на чале са Статкевічам, але АГП тут жа заявіла пра сваё ігнараваньне гэтай “кааліцыі” й усіх яе ініцыятываў. Гэта значыць, што калі новая кааліцыя паспрабуе ўключыць у свае шэрагі сяброў Статкевіча і АГП, Мілінкевіч разам з пашырэньнем кааліцыі атрымае дадатковы галаўны боль.

Верагодна, у Мілінкевіча не атрымаецца сабраць вельмі ўжо шырокую кааліцыю, але калі да руху “За свабоду” дылучыцца БХД, МФ, БНФ (што можна лічыць амаль пэўным) і яшчэ некалькі больш дробных груп, гэтага можа быць цалкам дастаткова, каб, сабраўшы 100.000 подпісаў, Мілінкевіч мог зноў зьявіцца ў якасьці кандыдата на прэзідэнты Беларусі ў час бліжэйшай выбарчай кампаніі.

Павелічэньне кааліцыі вакол Мілінкевіча прапарцыйнае яго фінансавым магчымасьцям. Такія магчымасьці ў яго напэўна ёсьць, бо, відаць, на “Захадзе” цяпер вырашылі, што галоўнае не “аб’яднаньне” ўсёй апазіцыі ў адзіны кулак, а іх – “Захаду” – любімы і адзіны прадстаўнік, які “аб’яднае” вакол сябе дастатковую колькасьць усіх іншых. Вось і ўся навізна палітычнай стратэгіі “Эўропы” на фоне былой палітычнай стратэгіі “ЗША”.

Тое, што ў гэтай палітычнай стратэгіі зноў няма аб’ектыўных беларускіх інтарэсаў, гэта мала хвалюе стары-новы “Захад”.

Але гэта хвалюе нас і такіх, як мы. А таму мы кажам: гэта – самае слабое месца ў Мілінкевіча. Ён і яго прадстаўнікі імкнуцца яго схаваць. Яны, заяўляючы пра нацыяльную дэмакратыю, спрабуюць мімікрыраваць пад сапраўдных (неліберальных) беларускіх дэмакратаў. Але ж мы ведаем, што Мілінкевіч –ліберал (і па сьветаглядзе, і па крыніцах падтрымкі). А гэта значыць, што калі ён заменіць на прэзідэнцкай пасадзе ў Беларусі Лу-ку, дык эканамічныя каштоўнасьці беларускага народу тут жа апынуцца ў руках беларускіх аналагаў Беразоўскага, Гусінскага, Дзерыпаскі, Абрамовіча, Фрыдмана і да т.п.; беларусізацыя пачнецца зь першых класаў школ, каб яе дыскрэдытаваць і каб мы — беларускія дэмакраты — зноў замардаваліся такі шлях беларусізацыі падштурхоўваць; усё інфармацыйнае асяроддзе будзе напоўнена ліберастычна-разбэшчвальнай, а не канструктыўна-дысцыплінуючай нацыянальна-дэмакратыянай прапагандай-інфармацыяй. І г.д. (Мы на старонках нашага сайта ужо шмат разоў пра гэта казалі, даводзілі, папярэджвалі. Папярэджваем нашых чытачоў зноў. Не кажыце потым, што вы ня ведалі, што вам не патлумачылі…)

І гэта яшчэ лепшы (пераможны) сцэнар.

Пры горшым сцэнары (і адначасна найбольш верагодным) Лу-ка ў будучых выбарах зноў перамагае (шанцы перамагчы ў Мілінкевіча сёньня варта ацаніць ня больш, чым на 5-10%). “Захад” гэта ведае, таму і робіць стаўку на… Лу-ку. Гэта відавочна.

Такім чынам, удзел Мілінкевіча ў выбарах будзе ўсяго толькі спрыяць легітымізацыі рэжыму (што вельмі кепска!). Чаму ж тады рыхтуецца сцэнар: выбары паміж Лу-кам і Мілінкевічам?

А прычына ў тым, што менавіта гэты сцэнар многім выгадны: Лу-ка атрымае сваё – статус фармальна легітымнага прэзідэнта РБ (і гэта пасьля 17 гадоў беларусафобскай дыктатуры!); Мілінкевіч, набраўшы 15-20% — статус галоўнага апазіцыянера рэжыму (а разам зь ім яшчэ большыя фінансавыя магчымасьці і, цалкам магчыма, чаму не? — пасаду якога-небудзь міністра па працы зь рэлігійнымі й нацыянальнымі меншасьцямі – каб Лу-ка мог пазьней сказаць, што гэта ня ён далей прадаваў Беларусь, а Мілінкевіч); а “Захад” – упэўненасьць, што “ў выпадку чаго” да ўлады ў Беларусі прыйдуць ня “гэтыя нацыяналісты”, а гарантавана іх чалавек… Як кажуць, усе задаволеныя.

Не, ня ўсе. Ня будзе задаволены беларускі народ (праўда, ён ня будзе ведаць, чаму; будзе толькі адчуваць, што адбылося нешта ня тое…) і беларуская нацыянальная эліта (яна будзе ведаць, чаму; і пра гэта мы яшчэ раз скажам: таму што будуць працягваць заставацца нязьдзейсьненымі інтарэсы беларускага народу!)

Таму атрымліваецца, што сапраўдным беларускім дэмакратам ісьці да Мілінкевіча няма ніякага сэнсу…

Адсюль тэма трэцяя. А калі не яднацца вакол руху “За свабоду”, дык вакол каго? Можа, вакол новапаўсталага саюзу Баршчэўскі-Пазьняк?

Тое, што такі саюз стварыўся (ці можа быць створаны), бачна па тым, што пісаў Пазьняк перад зьездам БНФ, а асабліва па тым, што казаў Баршчэўскі пасьля зьезду… Памятаце, “я разьлічваю на яго [Пазьянка] падтрымку”. Праўда, з выступаў ні аднаго, ні другога ня бачна, як разьмеркаваны ролі (калі яны разьмеркаваны) у гэтым дуўмвіраце.

Нашы дэдуктыўныя гіпотэзы.

Першая. Пазьняк зразумеў, што, калі ён зноў пойдзе на выбары прэзідэнта Беларусі й у чарговы раз іх праваліць, зноў бессэнсоўна растраціўшы людскія рэсурсы, час і сродкі (так, як было ў 1994, 1999, 2001, 2006 гг.), ён істотна павялічыць свае шанцы ўвайсьці ў гісторыю Беларусі як эгацэнтрычная, дэструктыўная асоба. І ён нарэшце вырашае перадаць на гэты раз патэнцыял КХП іншаму чалавеку, якому ён давярае. Напрыклад, Баршчэўскаму. Магчыма, такому рашэньню “спрыяе” яшчэ і стан здароўя ўжо немаладога чалавека.

Пакуль у гэтай гіпотэзе адзін дэфект: Пазьняк ужо пачаў агітацыю за татальны байкот выбараў прэзідэнта 2011 года – тое, што пан Зянон робіць адносна ўсіх выбараў, дзе асабіста ня ўдзельнічае і не зьбіраецца ўдзельнічаць… Аднак таксама магчыма, што гэтыя заявы — прыкрыцьцё ад заўчаснага пралічваньня яго з Баршчэўскім сцэнару.

Другая гіпотэза. Пазьняк і Баршэўскі дамовіліся толькі пра ўзаемадзеяньне ў агульным плане, без дакладнага ўзгадненьня этапаў і разьмеркаваньня роляў. Таму, дапускаем, Баршэўскі проста сам вырашыў, што ў будучыні ён можа вытрасьці з Пазьняка дапамогу (невялікія шанцы на гэта ў яго ёсьць). Але пакуль галоўнай прычынай такой зацятай барацьбы Баршчэўскага за вылучэньне кандыдатам у кандыдаты на прэзідэнта РБ (якая, што відавочна, моцна развальвае БНФ знутры) нам бачыцца “падтрымка”-падштурхоўваньне з боку Вячоркі й Івашкевіча.

Пры ўсіх абставінах сілаў, якія разам могуць сабраць Пазьняк і Баршчэўскі (калі да іх далучацца яшчэ і дадатковыя аўтарытэты, людзі, грошы), можа ўпрытык хапіць, каб сабраць неабходныя 100.000 подпісаў за вылучэньне. Аднак, вось у чым справа. Калі ўсе гэтыя сілы зьбіраюцца пад вылучэньне Пазьняка, амаль 100%-ва ўсё будзе правалена (вышэй мы патлумачылі — чаму; дый гісторыя паказвае тое ж). Калі пад Баршчэўскага – невялікія шанцы ёсьць. Але, на жаль, у нас няма асаблівага даверу і да спадара Баршчэўскага. Пэўныя факты яго палітычнай біяграфіі (напрыклад, 8 гадоў адсутнасьці ў палітыцы ў інтэрвале 1999-2007 гг.), а таксама стаўленьне да нашай рэдакцыі (якое ніякое – яго проста няма; між тым, чалавек з функцыямі арганізатара, які сапраўды зацікаўлены зьдзейсьняць беларускую нацыянальную ідэю, міма нас прайсьці ня можа ў прынцыпе), не дазваляе нам заклікаць нашых чытачоў й прыхільнікаў абодвух зародкаў Беларускага Дэмакратычнага Руху ісьці да Баршчэўскага і запісвацца ў яго штабы…

Многія скажуць, што мы намалявалі сітуацыю без выйсьця: БНФ амаль цалкам здэградаваў; у рух “За свабоду” ісьці ня варта па прычыне яго ліберальных, а не нацыянальных мэт; да Баршчэўскага таксама ня варта сьпяшацца, бо да яго таксама даверу няма. Набліжаецца чарговы вырашальны момант, а рабіць, што, зноў няма чаго?

Усё так, ды не зусім…

4.2.

Самае галоўнае для нас – гэта змаганьне за аб’ектыўныя беларускія інтарэсы, каб іх раней ці пазьней вырашыць.

Але ж кожны з нас не стварае рэчаіснасьць. Мы жывем і змагаемся ў ёй. У такой, якая яна ёсьць. У гэтых умовах галоўнае для нас – гэта не дапусьціць чарговага расчараваньня, не дазволіць зьдзейсьніць чарговую бессэнсоўную страту сіл, часу, энэргіі, веры. Усё пералічанае мы павінны накопліваць. Нашы шэрагі, нашы сілы, нашы ўменьні павінны расьці, а не перыядычна здувацца нібы гумовы шарык. Дзьмулі-дзьмулі, пракалолі, здуўся. Дзьмулі-дзьмулі, пракалолі, здуўся. І г.д. Што можа быць бессэнсоўней? Але так адбываецца ўжо больш за 15 гадоў.

Для таго, каб падобнае не дапускаць, ёсьць толькі адзін спосаб: трэба ўсё дакладна спрагназаваць, паставіць рэальныя і сэнсоўныя задачы, максімальнай колькасьці людзей трэба ўсё патлумачыць, пра ўсё папярэдзіць. Тады пасьля чарговай буйной палітычнай кампаніі наш патэнцыял ня будзе скідацца на нуль, а, як мінімум, застанецца на папярэдне дасягнутым узроўні, зь якога, працуючы далей, можна дасягнуць яшчэ больш высокага ўзроўню. І так да той пары, пакуль мы ня будзем здольныя пераадолець бар’ер…

Таму мы і пішам пра тое, што ёсьць, і так, як ёсьць.

Але гэта ня ўсё. У нас ёсьць уласная стратэгія. І тыя людзі, якія разьлічваюць на нас — сябраў рэдакцыі, яшчэ пераканаюцца, што разьлічвалі недарма.

Каб не заклікаць вас проста паверыць нам (“паверце” – зыходна патрабуюць усе падманшчыкі-маніпулятары), патлумачым будучыя нашы крокі. Ужо цяпер.

Па-першае, да канца будучага лета мы плануем завяршыць фармуляваньне ключавых момантаў Праграмнага вобразу Будучай Беларускай Дзяржавы (нагадаем, гэты вобраз павінен адлюстроўваць аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу на ўласнай зямлі; а механізм дзяржаўнай улады павінен служыць не цяперцам, імперцам, ліберастам, сіяністам ці якой яшчэ паразітычнай халеры, а беларускаму народу!). На яго грунце будуць сфармуляваны ключавыя пытаньні да беларускіх апазіцыйных палітыкаў і нашы варыянты адказаў на іх (адказы будуць вынікаць усё з таго ж – з аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу). Усім апазіцыйным палітыкам, якія пажадаюць, каб мы ўсе іх падтрымалі на будучых выбарах, будзе запрапанавана падпісацца пад кожным з адказаў на ключавыя беларускія пытаньні (“крывёй”!). Толькі той з палітыкаў, хто падпішацца, атрымае і нашу падтрымку, і агітацыю за яго!

Калі ж не падпішацца ніхто (што вельмі верагодна), значыць, перад намі толькі адна задача – пасьлядоўна ствараць абедзьве часткі Беларускага Дэмакратычнага Руху (тую, што ў Беларусі, і тую, што ў замежжы), ідучы па сцэнары: Веды – Кадры – Арганізацыя – Прыхільнасьць мас і г.д.

Па-другое, у 2010 годзе ў ваколіцах 25 сакавіка мы – рэдакцыя – зноў заклічам прыхільнікаў нашага сайта сабрацца ў Менску ў скверы Янкі Купалы з мэтай далейшай арганізацыі зародка Беларускага Дэмакратычнага Руху (БДР). Там мы і паглядзім, колькі нас, і дадаткова параімся, што нам варта рабіць у час будучых прэзідэнцкіх выбараў.

А да гэтай пары заклікаем усіх рыхтавацца да сустрэчы і арыентаваць іншых далучыцца да нас.

Усе тлумачэньні – дастаткова поўныя і дакладныя – для сьвядомага абраньня таго ці іншага кірунку дзейнасьці мы адкрыта і шчыра падалі.

4.3.

Паколькі пытаньні, якія мы разгледзелі вышэй, маюць прынцыповы характар і ў плане апісаньня сітуацыі, і ў прагнастычным плане, мы ўпершыню вырашылі дадаткова абмеркаваць іх у форме адкрытай дыскусіі з рэдактарам нашага сайта прафесарам Алесем Астроўскім.

Адсюль першае пытаньне: Як вы ацэньваеце нашы аналіз, прагноз, рэкамендацыі?

Астроўскі: мы ня першы год ведаем адзін аднаго і супрацоўнічаем. Пярэчаньняў няма практычна ніякіх. Адзінае, што я люблю ня толькі апісваць сітуцыю, а і перадаваць яе вобразна. Часта гэта дапамагае зразумець зьмест падзей лепш за іншае.

Паглядзіце на лагатып нашага сайта. На ім сімвалічна пазначана, што мы глядзім уверх, а там над намі пралятае беларуская птушка шчасьця – бусел, які робіць шчасьлівай усю Беларусь і ўвесь беларускі народ (блакітнае неба над Беларусьсю). Бусел – гэта сімвал беларускай нацыянальнай ідэі. Яна павінна быць па-над намі. І ўсе мы павінны на яе арыентавацца і ёй падпарадкоўвацца. Яна літаральна павінна кіраваць намі. І у межах беларускай этнічнай тэрыторыі ў ідэале найперш і толькі яна!

Вось толькі пры такім падыходзе да “бусла”, такім сьветаўспрыняцьці беларускі палітычны дзеяч мае шанец зрабіць нешта карыснае для ўласнага беларускага народу. У ідэале толькі тады ён увогуле набывае легітымнае права заявіць пра сябе як пра палітыка ў Беларусі. Калі будзе так, толькі тады на нашу беларускую зямлю прыйдзе шчасьце.

Між тым, мы бачым варыянты.

Лу-ка хоча “бусла” забіць!

Пазьняк вырашыў паляцець разам з “буслом”, залезшы яму на сьпіну.

Вячорка і Янукевіч вырашылі, што яны маюць права прывязаць “бусла” за вяроўку да нагі, дэманструючы, што, маўляў, “нацыянальная ідэя з намі”, а самі пры гэтым будуць вырашаць свае асабістыя пытаньні.

Між тым, беларускую нацыянальную ідэю немагчыма расстраляць, як паветраны шар, немагчыма выкарыстаць у якасьці дываніка-самалёта, немагчыма валачы за сабой на вяроўцы, як дойную карову. Ідэя, калі й, здавалася б, загіне, аджыве, як птушка-Фенікс, і зноў вырвецца ў нябёсы…

Заўсёды праз пэўны час знойдуцца беларусы, якія будуць ставіцца да свайго “бусла” так, як ён таго заслугоўвае. Такіх людзей у Беларусі сёньня зноў хутка большае… Мы – сябры рэдакцыі – у іх шэрагах.

Другое пытаньне: Вы напэўна ведаеце асабіста многіх “герояў”, якіх мы ўключылі ў апошні аналіз у сувязі з падзеямі вакол ХІІ зьезда БНФ. Што б вы манглі дадаць да іх характарыстык?

Астроўскі: Я асабіста ведаю Пазьняка, Баршчэўскага, Вячорку, Янукевіча, Мілінкевіча. Праўда, кожнага ў рознай ступені (больш за ўсё Мілінкевіча, менш – Баршчэўскага і Янукевіча). Апісваць асабовыя рысы кожнага зь іх для мяне будзе не зусім карэктна. Але я магу распавесьці пра справы, якія ў мяне былі разам з гэтымі людзьмі, дзе мы сутыкаліся. Іх стаўленьне да гэтых спраў, на мой погляд, добра раскрывае сапраўдныя палітычныя арыентацыі й памкненьні названых асоб.

Я з 1986 г. усім тлумачу, што беларусізацыя ўсёй сістэмы адукацыі (у сваю чаргу ўсімі прызнаная стратэгічная плынь, неабходная для ўсёй беларусізацыі) залежыць ад першапачатковай беларусізацыі ўсіх ВНУ Беларусі (а не ад дзіцячых садкоў). Таму ў пачатку 1996 года я набраўся сьмеласьці й пайшоў на сустрэчу з Пазьняком, каб распавесьці яму пра настроі выкладчыкаў Вышэйшых навучальных устаноў з нагоды прыходу да ўлады Лукашэнкі (у 1995-97 гг. у выкладчыкаў ВНУ яшчэ было выразнае абурэньне тым, якая істота заняла пасаду прэзідэнта Беларусі). Я хацеў запрапанаваць Пазьняку паспрыяць аб’яднаньню выкладчыкаў ВНУ – беларусаў у Таварыства беларускай вышэйшай школы, каб хоць неяк паспрыяць захаваньню там беларускага духу, які зарадзіўся ў 1990-94 гг. Узаемная падтрымка беларусаў-выкладчыкаў у ВНУ несумніўна пазітыўна паўплывала б і на настроі іх саміх, і на студэнтаў. Пазьняк сустрэў мяне ў вядомым маленькім пакойчыку на Варвашэні 8, падбачэнясь. Вакол яго былі Вячорка і Сіўчык. Выслухаў. Супраць ня быў, але дапамагаць ня стаў. У мяне засталося непрыемнае ўражаньне, што ён успрымаў мяне як чалавека, які прыходзіў да яго прасіць нешта для сябе асабіста…

У канцы 1996 г., калі Пазьняка ўжо не было, я зьвярнуўся з той жа канкрэтнай просьбай ўжо да Вячоркі. Нагодай было тое, што ўтваралася Рэспубліканская арганізацыя ТБШ. І я прапанаваў Вячорку быць ініцыятарам стварэньня адначасова з ТБШ – і ТБВШ. Адначасова ствараць абедзьве арганізацыі. Пагаварылі, патлумачыў. Вынік быў… зноў нулявы. Таму мне давялося самому ў Гародні арганізоўваць выкладчыкаў ВНУ, ствараць гарадскую арганізацыю ТБВШ у разьліку, што Менск раней ці пазьней прачнецца і возьме за аснову хаця б нашыя напрацоўкі. Усё ж на карысьць справе. Але Гродзенскаму ТБВШ так і давялося існаваць у адзіноце ўсе 9 гадоў да часу прымусовай ліквідацыі ўладамі ў 2005 годзе… Зрэшты, гісторыя гарадзескага ТБВШ – гэта асобная тэма. Я, магчыма, калі-небудзь яе распавяду — і дзеля гістарычнай цікавасьці, і дзеля таго, каб раздаць “усім сёстрам завушніцы”…

У 1996 годзе мы разам з Падголам, які на некалькі тыдняў прыехаў у Гародню, распрацоўвалі PR-тэхналогіі, каб заваліць (хаця б у Гародні) вядомы “рэферэндум”. Гэта не атрымалася зрабіць. Чаму — таксама асобная размова. Але пазьней у мяне зьявілася ідэя сабраць усе PR-аўскія ідэі, матэрыялы, карысныя для змаганьня з лукашызмам, і выдаць асобнай кнігай. Пачаў пісаць сам і зьбіраць матэрыялы, якія давалі мне дзясяткі сябраў БНФ. Сабраныя матэрыялы перадаў у Менск. Там свае праўкі ўнесьлі Баршчэўскі й Падгол і вярнулі мне. У выніку, у канцы 1998 года выйшла кніга “Палітычная барацьба за незалежнасьць Беларусі ў варунках інфармацыйнага таталітарызму і каланіялізму”. Дапамог выдаць увесь тыраж… Мілінкевіч. 300 экзэмпляраў гэтага выданьня, складзеныя ў 7 мяхоў (для 6 абласьцей і Менску) я прывёз на Сойм БНФ і раздаў кіраўнікам абласных арганізацый БНФ…

У 1999 г. у Гародні прайшла знакамітая канферэнцыя “Беларуская нацыянальная ідэя”. Дапамагалі ў яе правядзеньні Мілінкевіч і Домаш. Пасьля канферэнцыі ўзьнікла ідэя выдаць ня толькі тэзісы, а і кнігу ўсіх матэрыялаў гэтай канферэнцыі. Паколькі я працягваў зьбіраць артыкулы для гэтага выданьня, я персанальна зьвяртаўся да Вячоркі, каб той даслаў нешта сваё (Вячорка абяцаў зрабіць пераклад на нашу мову нацыянальнай ідэі ў разуменьні летувісаў), і на Соймах БНФ да Папкова, які ў той час актыўна факсаваўся з Пазьняком (апошні любіў выкарыстаць выраз: “Нацыянальная ідэя – наш сьцяг!”). Аднак ні Вячорка, ні Пазьняк сваіх артыкулаў у выданьне не перадалі. Кніга матэрыялаў канферэнцыі “Беларуская нацыянальная ідэя” выйшла ў канцы 2000 года (яе матэрыялы выстаўлены на нашым сайце). Фінансавыя рэсурсы на яе выданьне былі знойдзены Мілінкевічам і Домашам.

У канцы 1999 года зь ініцыятывы Баршчэўскага я стаў старшынём камісіі па грамадскіх сувязях (PR-камісіі; прасьцей, прапагандысцкай). Задача камісіі ў той час заключалася ў тым, каб рыхтаваць пэўныя прапагандысцкія і PR-аўскі выніковыя матэрыялы, якія можна было раздаваць на фронтаўскіх акцыях ці раскідваць па паштовых скрынях (у Меску і рэгіёнах). На жаль, за 2000 год і першую палову 2001 года, калі камісія працавала пад маім кіраўніцтвам, Баршчэўскі не прыходзіў на яе паседжаньні. Вячорка – тады ўжо старшыня БНФ – перакідваў нас з аднаго памяшканьня ў іншае, ад аднаго кампутара да іншага. Для працы ўвесь час ствараліся нейкія перашкоды. Напрацаваныя матэрыялы не выкарыстоўваліся (адзінае выключэньне – 25 сакавіка 2000 года). Па сутнасьці — ўся праца йшла ў пясок…

У 2001 годзе я быў сьведкам, як кіраўніцтва Фронту на чале зь Вячоркам спачатку падтрымлівала Домаша, а затым Вячорка і Івашкевіч зрабілі ўсё магчымае, каб “адзіным” ад апазіцыі стаў… Ганчарык.

Пасьля 2001 года, калі стала ясна, што дапамагаць той “апазіцыі”, якая ёсьць, скідаць Лу-ку бессэнсоўна (бо, калі ў Беларусі да ўлады прыйдзе ўсё гэта апазіцыйнае месіва, таталітарны адкат можа быць яшчэ горшы), я зразумеў, што галоўная дзейнасьць, якая патрэбна беларускаму народу, не прапагандысцкая, а ідэалагічная. І з пачаткам 2002 года, калі многія трохі ачунялі пасьля ганебнага правалу прэзідэнцкай кампаніі 2001 года, я пачаў зьвяртацца да вядомых мне людзей зь ідэяй заняцца працай па стварэньні Праграмнага вобразу будучай беларускай дзяржавы. Мне падавалася, што варта сабраць некалькі адукаваных беларусаў-энтузіястаў і мы створым невялікую групу, якая арганізуе і правядзе серыю канферэнцый, абагуліць сабраныя матэрыялы і сфармулюе гэты Вобраз (бо на канферэнцыі “Беларуская нацыянальная ідэя” было цалкам даказана, што Беларускай Дзяржаве быць; паўстала неабходнасьць адказаць на пытаньне: якой Яна павінна быць?!). Недзе ў 2002 годзе я прапанаваў Янукевічу ўвайсьці ў склад гэтай групы (справа была ў цягніку Рыга-Мінск). Ён адмовіўся (дарэчы, так зрабілі амаль усе, да каго я зьвяртаўся – і ў Менску, і пазьней у Гародні).

Тады летам 2002 года я напісаў кнігу “Адэкватная сьхема нашай рэчасінасьці” і ў пачатку 2003 года, якраз пад выбары ў мясцовыя саветы, яна была выдадзена (у самай простай форме; тэкст гэтай кнігі ёсьць на нашым сайце). Дапамагаў выдаваць гэтую кнігу зноўку Мілінкевіч. Па некалькі экзэмпляраў кнігі было перададзена практычна ва ўсе вядомыя апазіцыйныя партыі ў Беларусі. Цікавай была рэакцыя Вячоркі (мне перадалі, я сам на тым паседжаньні ня быў). Са слоў аднаго чалавека, якому я давяраю, ён на паседжаньні Сойму БНФ заявіў, што мая кніга “Адэкватная сьхема нашай рэчаіснасьці”… шкодная.

У 2004 г. я як сябра ПБНФ удзельчаў ў выбарах у “палатку”. Матэрыяльная падтрымка на выбарчую кампанію (пра некаторыя асаблівасьці якой таксама трэба весьці асобную гаворку) была з двух крыніц, але ўсё роўна была мізэрная. Аднак пры гэтым дапамога ад Мілінкевіча была амаль у 5 разоў большай, чым дапамога з боку Вячоркі (дарэчы, па дадзеных экзіт пол, якія тады праводзіліся на маёй акрузе, я выбары выйграў яшчэ ў першым туры).

У 2005 г. пачалася падрыхтоўка да прэзідэнцкай выбарчай кампаніі 2006 года. Я напісаў артыкул “Наша галоўная праблема – этнацыд! Наша мэта – беларуская дзяржава!” (гэта той артыкул, зь якога пачаў працу наш сайт). Яго яшчэ ў 2005 годзе я перадаў Мілінкевічу…

Паколькі, як высьветлілася, выказаць прабеларускую думку ў нашай сёньняшняй РБ немагчыма ня толькі ў афіцыйных, але часта і ў “незалежных” СМІ, мы арганізавалі наш сайт “Беларусь – наша зямля”. Як вам, сябры, вядома, за 3,5 гады працы да нас не зьвярнуўся ніводны з узгаданых вамі асоб – ні Пазьняк, ні Баршчэўскі, ні Вячорка, ні Янукевіч, ні Мілінкевіч. Вы добра ведаеце, што мы робім і для каго мы робім. Аднак наша справа ім не патрэбная…

Для мяне гэта вельмі інфарматыўны паказьнік.

Пытаньне: З вашага апавяданьня вынікае, што з усіх пералічаных асобаў самым прыстойным, пры усіх недахопах, зьяўляецца Мілінкевіч. Чаму ж вы тады не ў яго Руху “За свабоду”?

Астроўскі: Так, зь вядомых мне фактаў, Мілінкевіч апынуўся ці не самым прыстойным зь пералічаных. Больш за тое, мне здаецца, што мы ўсё яшчэ добрыя прыяцелі. Але, адна справа – гэта асабістыя стасункі: пасядзець, пагаманіць, абмяняцца нейкай цікавай інфармацыяй, перацерці нейкія пытаньні. Калі добрая кампанія, прыстойныя, цікавыя людзі, калі гэта рыбалка, вогнішча, гарбата… Чаму не? Аднак прынцыповыя ідэалагічныя пытаньні, палітычныя расклады, канкрэтны ўдзел у палітычных працэсах на баку тых ці іншых сіл, гэта – ужо зусім іншая справа. Калі тут ёсьць разыходжаньні паміж людзьмі, сяброўства мала ў чым дапаможа, яно адыходзіць на другі план.

Калі я быў больш малады і менш дасьведчаны, я таксама лічыў, што трэба абіраць нейкую асобу ў якасьці найлепшага палітычнага лідара (найлепшага з магчымых) й ісьці за ім, падтрымліваць яго, працаваць на яго. Маўляў, ён усё ведае, а мне шмат невядома, а тое-сёе і не павінна быць вядома. Зыходзячы з такіх меркаваньняў, я ў свой час падтрымліваў Пазьняка (у 1988-97 гг.), Вячорку (у 1999-2000 гг), Домаша (у 2000-01 гг.). Аднак ва ўсіх гэтых выпадках пазьней высьвятлялася, што калі я рабіў стаўку на нейкага канкрэтнага чалавека, не задаючы перад гэтым яму пэўных ключавых пытаньняў, не высьвятляючы да канца яго сьветагляд, мяне заўсёды чакала расчараваньне. І тады я сфармуляваў для сябе наступнае: цяпер я ніколі і нікога ня буду падтрымліваць, заплюшчыўшы вочы, арыентавацца на яго вонкавы выгляд і прымаць на веру яго агульныя абяцаньні накшталт такіх — “не хвалюйся, каля я прыйду да ўлады, я ўсё зраблю добра”. Перад тым, як зь кімсьці аб’яднацца, я павінен дакладна высьветліць яго стаўленьне да аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу (вось той адзіны аб’ектыўны крытэр!). І толькі поўнае супадзеньне жыцьцёвых мэтаў чалавека з гэтымі каштоўнасьцямі можа стаць грунтам для нашага аб’яднаньня.

Вось такі падыход. Усё іншае — ад лукавага. У большай ці меншай ступені, але ад яго…

Аляксандр Уладзіміравіч двойчы запрашаў мяне ў сваю каманду яшчэ ў 2005-м годзе. Я, з нагоды таго, што патлумачыў вышэй, задаў яму пытаньне пра мэты яго грамадска-палітычнай дзейнасьці. Ён на гэтае пытаньне тады не адказаў. І дасёньня я яго адказу ня маю… Таму я і не ў яго камандзе.

Тое, што вы пішаце пра ліберальную арыентацыю Мілінкевіча, сапраўды выглядае на праўду (на грунце шэрагу фактаў). Калі так, нам – беларускім дэмакратам – зь ім і яго Рухам не па дарозе… І, на жаль, нічога ў гэтым выправіць немагчыма. Кожны выбірае свой шлях.

А нам застаецца толькі наш сцэнар.

У дадатак да папярэдняга артыкула мы вырашылі падаць і абмеркаваць на нашым сайце “Антыкрызісную праграму АДС”, папярэдне пераклаўшы яе на нармальную мову (узята адсюль: udf.by/index.php?newsid=101; як вы бачыце, АДС дэградавала да таго, што за паўгады ня здолела зрабіць беларускамоўную версію…). Праграма была абнародавана ў сярэдзіне сакавіка г.г.

Рэдакцыя.

1.

АНТЫКРЫЗІСНАЯ ПЛАТФОРМА АБ’ЯДНАНЫХ ДЭМАКРАТЫЧНЫХ СІЛ

“Аб шляхах пераадоленьня фінансава-эканамічнага крызісу і важнейшых кірунках новай эканамічнай палітыкі Рэспублікі Беларусь”

І. Ацэнка сітуацыі.

Эканамічны крызіс закрануў беларускую эканоміку задоўга да наступленьня сусьветнага фінансавага крызісу. Слабасьць эканомікі выяўлялася ў выглядзе стратнасьці й нізкарэнтабельнасьці большасьці прадпрыемстваў, страты абаротнага капіталу, закрэдытаванасьці рэальнага сектара, росту складскіх запасаў, павелічэньня дэбіторска-крэдыторскай запазычанасьці, высокай інфляцыі.

Эканоміка ўсё больш губляла сваю канкурэнтаздольнасьць. Ужо ў 2006 годзе запазычанасьць прадпрыемстваў банкам павялічылася на 157% [адносна чаго? – Рэд.]. У адкрытую форму крызіс увайшоў у 2007 годзе, яшчэ пры асабліва ільготных цэнах на газ.

У 2007 годзе дэфіцыт ліку бягучых аперацый вырас у параўнаньні з 2006 годам у 2 разы, адмоўнае зьнешнегандлёвае сальда па таварах перавысіла 10% да аб’ёму ВУП. Адмоўнае сальда ў гандлі з Расеяй падвоілася і дасягнула 8,3 млрд. даляраў. Памер сукупнага вонкавага доўгу ўзрос за год на 5,7 млрд. даляраў альбо ў 1,8 разы, унутранага – у 1,5 раза.

У 2008 годзе сітуацыя яшчэ больш пагоршылася. Высокімі тэмпамі працягваўся рост зьнешняй і ўнутранай запазычанасьці. Рэшткі на складах непрададзенай прадукцыі павялічыліся да 5 трл. рублёў, пратэрмінаванай запазычанасьці – звыш 5 трл. рублёў. У выніку адбылася дэвальвацыя рубля, якая прывяла да зьніжэньня ўзроўню жыцьця насельніцтва.

З-за абранай памылковай мадэлі разьвіцьця краіна стаіць на парозе эканамічнага абвалу. Праблема ўскладняецца сусьветнай рэцэсіяй, падзеньнем цэнаў і зьніжэньнем попыту на экспартуемыя тавары, узмацненьнем канкурэнцыі.

Ва ўмовах сусьветнага крызісу галоўны рэсурс, які павінен быць задзейнічаны для аздараўленьня эканомікі – людскі капітал. Найперш – кіраўнікоў прадпрыемстваў, якіх неабходна вызваліць з адміністратыўных путаў заданьняў, забаронаў, інструкцый.

Неабходная карэнная дэбюракратызацыя эканомікі. Патрабуецца не дасканаленьне адміністратыўных працэдур умяшальніцтва ў эканоміку (што робіць урад), а іх безумоўнае скасаваньне.

ІІ. Першачарговыя неадкладныя крокі (тэрмін – 3 месяцы).

1. Вызваліць суб’екты гаспадараньня ад заданьняў па аб’ёмах вытворчасьці, продажу й інвестыцый; ад дырэктыўнага ўмяшальніцтва ў цэнаўтварэньне і ўзровень рэнтабельнасьці (за выключэньнем манаполій ды структур, спансуемых зь бюджэту); ад ліцэнзаваньня відаў дзейнасьці, якія не нясуць непасрэднай пагрозы здароўю чалавека і бясьпецы краіны; ад навязваньня парадку разлікаў, ад планаваньня штрафаў і да т.п. Спрасьціць бюракратычныя працэдуры пры продажы і здачы ў арэнду ўласнасьці [продажу каму? – Рэд.]. Адмяніць абмежаваньні, якія тармозяць разьвіцьцё фінансавага рынку. Выключыць з усіх нарматыўных актаў палажэньні, якія прадугледжваюць пазасудовую канфіскацыю маёмасьці.

2. Скараціць памер сродкаў, якія бяруцца з эканомікі ў дзяржаўны бюджэт, ня менш чым на 20%. Сукупная сума падаткаў, збораў і плацяжоў, забіраемых з рэальнага сектара, не павінна перавышаць 30% ад ВУП. У выніку рэальны сектар атрымае дадаткова каля 6 млрд. даляраў на мэты інавацый, тэхналагічнага і тэхнічнага пераўзбраеньня [дзе гарантыя, што ў сучасных умовах гэтыя сродкі не раскрадуць? – Рэд.].

3. Улічваючы, што скарачэньне паступленьняў на 6 млрд. даляраў перакрываецца ўрадавымі займамі й прыцягненьнем прамых вонкавых інвестыцый у працэсе намечанай прыватызацыі, не зьніжаць на перыяд крызісу сукупны аб’ём бюджэтных расходаў, але прынцыпова зьмяніць іх структуру. У нязьменным выглядзе пакінуць толькі сацыяльную частку расходаў.

4. Стварыць у складзе бюджэту Фонд антыкрызіснага рэагаваньня. Вызначыць аб’ём дадатковай капіталізацыі дзяржбанкаў. Пры росьце беспрацоўя прадугледзець сродкі на фінансаваньне рэгіянальных праграмаў занятасьці. Увесьці рэжым жорсткай эканоміі. Скараціць памер сродкаў, якія выдзяляюцца на ўтрыманьне органаў улады ўсіх узроўняў, ня менш чым на 30% (у тым ліку за кошт: аптымізацыі структуры кіраваньня і кантролю, скарачэньня лічэбнасьці дзяржапарату і сілавых структур.

5. Усталяваць абмежаваньні што да максімальных памераў акладаў і матэрыяльных узнагароджаньняў для кіраўнікоў й іншых кіроўных працаўнікоў прадпрыемстваў і арганізацый, фінансуемых з бюджэту ці атрымліваючых бюджэтныя датацыі.

6. Перагледзець планы будаўніцтва аб’ектаў за кошт бюджэтных сродкаў. Адмовіцца ад такіх затратных праектаў, як будаўніцтва АЭС, аграгарадкоў, спартова-культурных ды іншых будынкаў. Увесьці мараторый на закупку за дзяржаўны кошт аўтатранспарту і офіснай тэхнікі. Кардынальна скараціць памеры датацый і субсідый на падтрымку неэфектыўных вытворчасьцяў.

7. Дазволіць дзяржпрадпрыемствам рэалізаваць па свабодных дамоўных коштах неліквідныя рэшткі гатовай прадукцыі, спісаць сумніўную дэбіторскую запазычанасьць. Падвысіць адказнасьць органаў кіраваньня, прадпрыемстваў і арганізацый дзяржаўнай формы ўласнасьці за марнатраўства і безгаспадарчасьць.

8. Ва ўмовах росту беспрацоўя адмовіцца ад адміністратыўнага рэгуляваньня колькасьці працаўнікоў у індывідуальных прадпрымальнікаў. Перайсьці ад дырэктыўных да эканамічна абгрунтаваных ставак арэнднай платы. Скасаваць прывязку ставак арэнднай платы, адзінага падатка, патэнта, а таксама паслуг прадпрыемстваў-манапалістаў да еўра. Усталяваць мараторый на правядзеньне праверак суб’ектаў малога і сярэдняга бізнэсу ды індывідуальных прадпрымальнікаў тэрмінам на тры гады з моманту ўтварэньня.

9. Усталяваць дапамогу па беспрацоўі на ўзроўні не ніжэй памеру пражытачнага мінімуму. На перыяд крызісу пры звальненьні працаўнікоў у сувязі са сканчэньнем тэрміну кантракта выплачваць выхадную дапамогу за кошт наймальніка, як і пры скарачэньні.

Падвысіць эфектыўнасьць сістэмы перападрыхтоўкі кадраў і спецыялістаў для новых працоўных месцаў і вытворчасьцяў, а таксама перакваліфікацыю беспрацоўных.

10. Забясьпечыць сацыяльную справядлівасьць у пенсійным забесьпячэньні, скасаваць выразныя дыспрапорцыі паміж рознымі катэгорыямі працаўнікоў.

11. Дэманапалізаваць рынак лекаў і медыцынскага абсталяваньня, скасаваць мытныя пошліны на імпартныя лекі з мэтай іх даступнасьці ў перыяд жорсткіх бюджэтных абмежаваньняў.

12. Урад у сваёй паўсядзённай дзейнасьці павінен сыходзіць з задач пасьлядоўнага ажыцьцяўленьня рынкавай мадэлі разьвіцьця і забесьпячэньня сацыяльнай справядлівасьці. Дзеля гэтага неабходна заканадаўча ўсталяваць нарматывы ацэнкі дзейнасьці Рады Міністраў і мясцавых органаў улады (тэмпы росту эканомікі, інфляцыя, прыбыткі насельніцтва, дэфіцыт бюджэту, сальда гандлёвага балансу, узровень беспрацоўя, стварэньне працоўных месцаў) і механізмы адстаўкі ў выпадку іх невыкананьня.

ІІІ. Найважнейшыя кірункі новага эканамічнага курсу (на перыяд 3-5 гадоў)

1. Забясьпечыць прававую, адміністратыўную, падаткавую, бюджэтную, крэдытную падтрымку збалансаванага разьвіцьця эканомікі й паскоранага ўкараненьня ў сьферу кіраваньня інфармацыйных тэхналогій.

2. На практыцы паставіць усе суб’екты гаспадараньня, незалежна ад форм уласнасьці, у роўныя ўмовы. Устанавіць жорскую сістэму матэрыяльнай адказнасьці пры невыкананьні дамоўных ды іншых абавязальніцтваў. Унесьці зьмены ў парадак правядзеньня працэдуры банкроцтва і санацыі з мэтай паскарэньня яе правядзеньня, абароны правоў крэдытораў, а таксама актывізацыі прадказальных, празрыстых механізмаў спагнаньня па залогавых і звычайных патрабаваньнях.

3. Правесьці рэарганізацыю і санацыю нізкарэнтабельных, а таксама здачу ў арэнду, прыватызацыю, продаж стратных дзяржпрадпрыемстваў [продаж каму? – Рэд.].

4. Зрэалізаваць “Нацыянальную платформу бізнэсу – 2009”, распрацаваную саюзамі прадпрымальнікаў, якая дазволіць узьняць долю малога і сярэдняга бізнэсу ў ВУП, а таксама долю спажываньня ВУП унутры рэспублікі да 50%.

5. Зрэалізаваць урадавы план акцыянаваньня і прыватызацыі толькі пасьля прыняцьця адмысловага закона, прадугледжваючага, у тым ліку, адпаведную сацыяльную абарону калектываў прадпрыемстваў. Прыватызацыю буйных дзяржпрадпрыемстваў рабіць, як правіла, толькі ў мэтах прыцягненьня рэсурсаў для мадэрнізацыі й падвышэньня эфектыўнасьці.

У ходзе прыватызацыі прадугледзець першачарговы продаж акцый стратэгічных прадпрыемстваў беларускім грамадзянам [а чаму не ЗАТы? – Рэд.]. Продаж прадпрыемстваў з колькасьцю занятых да 200 чалавек рабіць пераважна беларускім юрыдычным і фізічным асобам [а буйныя распрадаць замежным? – Рэд.].

6. Распрацаваць і прыняць закон аб парадку ўцягваньня зямлі ў камерцыйны абарот і стварэньня неабходнай інфраструктуры [пачаць прадаваць беларускую зямлю?! – Рэд.].

7. Спрасьціць сістэму падаткаабкладаньня. Зьняць усе абмежаваньні на выкарыстаньне гадавых патэнтаў для малога і сярэдняга бізнэсу. На працягу першых трох гадоў працы вызваліць малыя і сярэднія фірмы ды індывідуальных прадпрымальнікаў ад падаткаабкладаньня.

8. За кошт спрашчэньня бухгалтарскага ўліку і падаткавых працэдур, іх аўтаматызацыі, выкарыстаньня інтэрнэта і выбарачных метадаў статыстыкі вырашыць задачу вызваленьня з эканомікі некалькіх соцень тысяч уліковых працаўнікоў, кантралюючых і налогавых чыноўнікаў.

9. Зьняць усялякія абмежаваньні на аказаньне страхавых паслуг недзяржаўным арганізацыям.

10. Шляхам усямернага разьвіцьця прадпрымальніцтва і канкурэнцыі, з аднаго боку, і абмежаваньня росту рублёвай грашовай масы тэмпамі роста ВУП – зь іншага, забясьпечыць зьніжэньне ўзроўню інфляцыі да 3-5%, працэнтнай стаўкі па крэдытах да 8-10%.

11. Забясьпечыць дадатняе сальда вонкавага гандлю за кошт збалансаванага попыту і прапановы на ўнутраным рынку, стабілізацыі рынкавымі метадамі ўнутраных цэнаў, у тым ліку за кошт рэгуляваньня абменнага курсу рубля.

12. Выкарыстоўваць вонкавыя займы, як правіла, на высокавыніковыя праекты, ствараючыя новыя працоўныя месцы, а не на спажываньне (падтрыманьне завышанага абменнага курсу, аплату спажываньня расейскага газу ды інш.). Вонкавыя займы і крэдыты павінны выкарыстоўвацца ўрадам толькі ў рамках бюджэтнага расклада і ў межах бюджэтнага дэфіцыту. Усталяваць ліміт на дачу гарантыяў па крэдытах прадпрыемстваў, вызначыць арыентыры для банкаўскай сістэмы па прыцягваньню вонкавых рэсурсаў.

13. Цэнтралізаваць працэс кіраваньня дзяржаўнай маёмасьцю, рэсурсамі ды актывамі, уключаючы акцыі ў камерцыйных арганізацыях, шляхам простай перадачы іх на баланс і ў кіраваньне Камітэту па дзяржаўных рэсурсах.

14. Гарантаваць для насельніцтва сацыяльныя стандарты па зарплаце, пенсіях, дапамозе па беспрацоўі, расходах на аплату жыльлёва-камунальных ды іншых паслуг, забясьпечваючых годны ўзровень жыцьця.

15. Адмяніць кантрактную сістэму для працаўнікоў масавых прафесій. Зьняць усе абмежаваньні па найме, зьвязаныя зь месцам жыхарства, а таксама абмежаваньні па ўзроўні аплаты працы для гаспадарчых суб’ектаў [а падаткі на заробкі? – Рэд.].

16. Падвоіць узровень сярэдняга заробку за кошт падвышэньня вытворчасьці працы з дапамогай укараненьня сучасных тэхналогій.

17. Устанавіць стандарт сярэдняй пенсіі па краіне ў памеры 50% ад узроўню сярэдняга заробку. Зьняць абмежаваньні на занятасьць пенсіянераў.

Паралельна з існай пенсійнай сістэмай увесьці сістэму добраахвотнага страхаваньня, а таксама пенсійных фондаў для прадпрымальнікаў й іншых груп “самастойна” занятых.

18. Устанавіць штомесячныя даплаты інвалідам, дзецям-сіротам, шматдзетным сем’ям, навучэнцам і студэнтам, з мэтай давядзеньня іх прыбыткаў да ўзроўню спажывецкага бюджэту.

19. Захаваць датацыі па жыльлёва-камунальным плацяжам, улучна з электрычнасьцю, вадой і газам, тым хатнім гаспадарствам, чые сукупныя выдаткі на гэтыя мэты перавышаюць 25% грашовых прыбыткаў сям’і.

20. Прыняць і рэалізаваць бюджэтныя праграмы будаўніцтва танных інтэрнатаў у абласных гарадах і г. Мінску дзеля аблягчэньня працоўнай міграцыі ўнутры краіны.

IV. Стратэгічныя задачы.

1. Забясьпечыць прыярытэтнае выдзяленьне рэсурсаў на адукацыю і навуку. Ажыцьцявіць пераход да бясплатнага інтэрнэту для ўсяго насельніцтва краіны. Фармаваць нацыянальную сістэму пошуку і падрыхтоўкі элітных кадраў. Стымуляваць стварэньне навукаёмістай вытворчасьці праз стварэньне Нацыянальнага венчурнага фонду.

2. Распрацаваць і рэалізаваць праграму “Электронная Беларусь”. Паскоранымі тэмпамі вырашаць пытаньне функцыянаваньня “Электроннага ўраду” на базе вядомых у сьвеце інфармацыйных тэхналогій.

3. Праводзіць энэргетычную палітыку на падставе стратэгіі эфектыўнай вытворчасьці энэргіі з розных рэсурсаў.

4. Кардынальна спрасьціць падаткавую сістэму. Адмяніць ПДВ і падатак на прыбытак. Перайсьці да аўтаматычнага зьбіраньня “плоскіх падаткаў” з кошту тавараў, якія рэалізуюцца юрыдычнымі асобамі канечнаму спажыўцу.

5. Прывесьці нацыянальнае заканадаўства ў адпаведнасьць з асноўнымі міжнароднымі нормамі й стандартамі функцыянаваньня фінансаў, таварных рынкаў, інвестыцый і бухгалтарскага ўліку.

6. Стварыць сістэму пенсійных фондаў новага тыпу, працуючых як зьберагальна-накапляльныя фінансавыя інстытуты.

7. Забясьпечыць для маючых патрэбу ў жыльлі за кошт сродкаў бюджэту аплату адсоткаў па іпатэчных крэдытах звыш 5% гадавых. З дапамогай бюджэту забясьпечыць магчымасьць набыцьця маючымі патрэбу грамадзянамі сацыяльнага жыльля па кошце аднаго квадратнага метра, роўным сярэднямесячнаму заробку па краіне.

Платформа Аб’яднаных дэмакратычных сіл утрымлівае высокапрафесійныя, рэалістычныя, заснаваныя на досьведзе трансфармацый іншых краін меры пераадоленьня крызісу. Аднак іх рэалізацыя магчымая толькі пад кантролем дзеяздольных і падсправаздачных грамадству дэмакратычных інстытутаў улады, пры ўмове спыненьня палітычных рэпрэсій, у атмасьферы празрыстасьці й даверу [наадварот, патрэбны недавер. – Рэд.].

Аб’яднаныя дэмакратычня сілы ня маюць намеру падзяляць зь цяперашнім рэжымам адказнасьць за наступствы крызісу. Цяперашняя ўлада вінаватая ў кансервацыі неэфектыўнай мадэлі эканомікі, сістэматычным падмане грамадства, самаізаляцыі ад дэмакратычных краін і павінна як мага хутчэй сысьці ў адстаўку.

Мінск, 13.03.2009 г.

2.

Ад рэдакцыі:

Асноўная прычына крызісу ў эканоміцы РБ, на які наслаіўся глабальны фінансава-эканамічны крызіс, заключаецца ў тым, што посткамуністычныя, беларусафобскія цяперскія ўлады ізалявалі беларускі народ ад яго эканамічных правоў, істотна абмежавалі яго магчымасьці раскрыць свой творчы і працоўны патэнцыял у стварэньні матэрыяльных дабротаў.

Між тым, запрапанаваная АДС праграма таксама выклікала ў нас шэраг пытаньняў. Нават простая адсутнасьць яе беларускага тэкста ўжо шмат пра што сьведчыць… Зьмест жа яе выглядае вырваным з кантэкста канкрэтнай грамадстка-палітычнай сітуацыі, у якой сёньня вымушаны знаходзіцца беларускі народ. АДС таксама запрапанавалі эканамічныя рэформы невядома для каго, але толькі не для беларускага народу – у лепшым выпадку для самой эканомікі…

Эканоміка існуе не для бюракратыі. Гэта так. Але эканоміка для эканомікі – гэта таксама чарговы нонсэнс, за якім, як правіла, хаваецца інтарэс небеларускіх сіл.

Адзінае месца, дзе ў праграме АДС узгадваецца “беларускае грамадства” (зьвярніце ўвагу, не народ, а ўсяго толькі абстрактнае грамадства) – гэта частка ІІІ пунк 5.

У падыходзе, які прапануе наша рэдакцыя, усё выглядае інакш.

Па-першае, мы патрабуем, каб будучая праватызацыя і далейшыя рэформы ў эканоміцы Беларусі былі скіраваны найперш на аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу! Бо толькі ў гэтым можа быць зьмест, сэнс і мэта рэфармаваньня беларускай эканомікі!

Дадзены падыход цалкам адпавядае прынцыпам нацыянальнай і сацыяльнай справядлівасьці. Аднак наш арыентыр – ня толькі маральныя прынцыпы, якія для многіх памылкова падаюцца нечым эфемерным. Справядлівасьць – адзін зь вядучых чыньнікаў і крытэр, калі не найгалоўны, высокаэфектыўнай эканомікі, здольнай вытрымліваць любыя глабальныя крызісы, хутка адаптавацца да новых патрабаваньняў тэхналагічнага прагрэсу!!!

Менавіта таму мы настойваем на тых падыходах да прыватызацыі, якія адлюстраваны хаця б у Д пр-пах 69, 51, 65 і якія ў сваю чаргу цалкам праігнараваны ў… “Антыкрызіснай платформе” АДС.

Тое, што такая “Платформа” можа адпавядаць сьветагляду і зацікаўленасьці прадстаўнікоў АГП – гэта зразумела. Ёсьць у ёй і палажэньні, яўна ўнесеныя сацыялістамі й камуністамі (дарэчы, мы нічога ня маем супраць іх). Але, чаму “Платформу” ў такім выглядзе падпісалі БНФаўцы, нам абсалютна незразумела!

Другая стратэгічная тэма, “праігнараваная” ў “Платформе” – гэта пытаньне пра тыя каштоўнасьці, якія, зьяўляючыся агульнанацыянальнымі, беларускімі, ня могуць быць перададзены ў прыватную ўласнасьць. Як быць зь лясамі, вадаёмамі, нетрамі, транспартнымі й транзітнымі шляхамі? Мы лічым, што іх прыватызаваць нельга – нетры ўвогуле нельга, а ўсё іншае трэба перадаваць у пажыцьцёвую арэнду (Д пр-п 51). У “Платфоме” пра гэтыя каштоўнасьці – маўчок.

Больш за тое (і гэта трэцяе), мы супраць прыватызацыі зямлі. Зямля для с/г мэт – гэта сродак вытворчасьці. Але гэта такі сродак, якія мае ўсе ўласьцівасьці тэрыторыі, якая ў сваю чаргу заўсёды павінна ўсьведамляцца як базавая каштоўнасьць усяго беларускага народу. Мы лічым, што перадача людзям зямлі для с/г выкарыстаньня ў пажыцьцёвую арэнду (з правам перадачы крэўнаму нашчадку) – гэта аптымальная эканамічная форма выкарыстаньня данага рэсурсу беларускага народу (Д пр-п 51).

У дадзеным выпадку нас ужо зьдзівілі камуністы, якія падпісалі “Платформу”, у якой беларуская зямля ператвараецца ў сродак куплі-продажу і… сьпекуляцыі.

Нарэшце, чацьвёртае з прыцыповага. У “Платформе” АДС няма ні слова пра тое, як зрабіць так, каб у Беларусі не паўтарылася алігархічная прыхватызацыя расейскага, украінскага ды іншага тыпаў. Такой прыхватызацыі ацэнка не дадзена, пра яе нават не ўзгадваецца. Што непрыемна насьцярожвае…

У цэлым жа мы, вядома, не камуністы і гатовыя прыняць большасьць прапаноў “Антыкрызіснай праграмы АДС” і нават уключыць іх у эканамічную частку нашай дактрыны (але з абавязковым улікам вышэй адзначаных заўваг!).

Давайце лічыць гэта чарговым прынцыпам Беларускай дактрыны (Д пр-п 126).

У папярэдняй частцы гэтага матэрыяла патлумачана пра два падыходы, выкарыстаньне якіх дазваляе пабудаваць кібернетычную мадэль многіх складаных шматузроўневых сістэм – “эвалюцыйны” і “структурны”. Час паспрабаваць скласьці ўніверсальную мадэль дзяржавы.

1.

У рэдакцыі мы прынялі наступнае разуменьне дзяржавы: Дзяржава – гэта сістэма, складзеная з трох асноўных кампанентаў – тэрыторыі, грамадства і ўладаў. У норме галоўнай часткай дадзенай сістэмы, яе зьмястоўным суб’ектам павінна быць грамадства, а ўлады – фармальны суб’ект, павінен служыць яму (улады павінны ствараць умовы для раскрыцьця стваральнага патэнцыялу грамадства). Калі народ мае сваю дзяржаву – ён ёсьць класічнай нацыяй. Здаровай, дэмакратычнай нацыяй і паўнавартаснай дзяржавай ёсьць толькі такія, дзе ўлады выконваюць свае абавязкі перад грамадствам – служаць аб’ектыўным інтарэсам свайго народу і свайго грамадства (усё па Кастусю Каліноўскаму: “Не народ для ўрада, а ўрад для народа!”). Для таго, каб такое было, грамадства павінна быць зьяднаным, а ўлады – дыферэнцаванымі па сваіх функцыянальных абавязках (гл. Д пр-п 3б).

Беларускае грамадства – гэта рэальны аб’ект, а не абстрактная катэгорыя (цяпер яно знаходзіцца ў часткова разбураным стане ў выніку наўмыснай дэструктыўнай дзейнасьці праімперскіх уладаў); гэта сістэма грамадзян Беларусі, якая ў норме павінна быць аб’яднаная вакол свайго ядра, якім зьяўляецца беларускі народ. Такім чынам, беларускае грамадства – гэта рэчаіснасьць, якая можа існаваць толькі дзякуючы гэтаму свайму ядру – народу. Адсюль пытаньне існаваньня альбо неіснаваньня беларускага грамадства ёсьць пытаньнем існаваньня альбо неіснаваньня беларускага народу (Д пр-п 23).

Беларуска-літвінскі народ – гэта таксама сістэма грамадзян і неграмадзян Беларусі, якія лічаць сябе беларусамі і ў якіх хаця б адзін з бацькоў – беларус. Аб’яднаньне беларусаў у сістэму больш высокага ўзроўню – беларускі народ (і, такім чынам, выкананьне імі функцыі ядра беларускага грамадства) адбываецца за кошт усёй сукупнасьці агульнанацыянальных каштоўнасьцяў, да якіх належаць беларуская мова, культура, гісторыя (гістарычныя карані, падзеі, асобы), нацыянальныя сімвалы; сьветагляд й іншыя каштоўныя асаблівасьці беларускай нацыянальнай псіхалогіі; этнічная тэрыторыя і незалежная, самастойная беларуская дзяржава, пабудаваная ў яе межах; аб’ектыўныя нацыянальныя мэты, скіраваныя ў неабмежаваную будучыню; іншае (сярод іншых вельмы варта таксама назваць генафонд нашага народу. – АА). Зыходзячы з гэтага, відавочна, што захаваньне беларускага народу і, такім чынам, захаваньне персьпектывы прагрэсіўнага разьвіцьця ўсяго беларускага грамадства магчыма толькі тады, калі ў беларускай дзяржаве будзе культывавацца атмасьфера стаўленьня да ўсёй сістэмы агульнанацыянальных каштоўнасьцяў як да сьвятых каштоўнасьцяў для кожнага грамадзяніна Рэспублікі Беларусь (Д пр-п 23).

На жаль, у Беларусі і за яе межамі ёсьць людзі, якім прыведзеныя азначэньні вельмі не падабаюцца. Я ня буду цяпер аналізаваць, каму і чаму, але многія (і гэта бачна нават па некаторых каментарах да матэрыялаў нашага сайта) вельмі хацелі б, каб і ў нашай рэдакцыі было прынята называць дзяржавай – “апарат зьдзясьненьня дзяржаўнай улады”. Аднак пры такім – альтэрнатыўным нашаму – разуменьні паўстае пара-тройка пытаньняў: А як тады назваць тую сістэму, якая складзена з народу, яго этнічнай тэрыторыі й дзяржаўнай улады і якая адпавядае, напрыклад, рознакаляровым плямкам на палітычнай мапе сьвету? Хто тады ў дзяржаве зьяўляецца яе зьместоўным (а не фармальным) суб’ектам? І навошта ўвогуле патрэбная таккая сістэма, як дзяржава?

Натуральна, з такой падменай мы ў рэдакцыі нязгодныя (дарэчы, мы ня вядземся і на ішныя падмены: калі ўлады называюць “дзяржавай”, ліберастызм – “дэмакратыяй”, касмапалітызацыю – “глабалізмам”, дэградаванае саўковае грамадства – “народам”, антысіянізм – “антысемітызмам”, раскраданьне народнай уласнасьці – “прыватызацыяй”, злачынную дзейнасьць розных сацыяльных паразітаў – “агульнадзяржаўнай палітыкай”, прыватныя інтарэсы бюракратыі –“агульнанацыянальнымі інтарэсамі”, прапаганду – “інфамаваньнем насельніцтва” і г.д.; заклікаем й іншых ня весьціся). І таму дзяржаву мы будзем называць дзяржавай, а дзяржаўныя ўлады – уладамі.

З нашага азначэньня па сутнасьці вынікае, што дзяржава – гэта спосаб самаарганізацыі народу ў сучасных гістарычных умовах. Зразумала, што яна – таксама складаная шматузроўневая сістэма. І яе трэба аналагічна ранейшаму паспрабаваць падаць у выглядзе кібернетычнай мадэлі, што дазволіць выйсьці на новыў узровень разуменьня тэхналогіі ўнутрыдзяржаўнага ўладкаваньня.

Аднак, калі спрабуеш скласьці ў сістэму розныя агульнаграмадскія зьявы, высьвятляецца, што ні эвалюцыйны, ні структурны падыход тут не спрацоўваюць. Унізе выстаўлены малюнак, які сімвалізуе складанасьць задачы – паказвае, якія разнастайныя і, здавалася б, зусім не зьвязаныя зьявы, у прынцыпе, пажадана было б зьвязаць. Здаецца, тут няма за што зачапіцца.

Відаць, у такіх выпадках варта выкарыстаць іншы падыход, які я назваў бы рацыянальна-інтуітыўным. Г.зн., што ўзроўні арганізацыі мадэлі дзяржавы ўсталёўваюцца ў асноўным на грунце логікі, здаровага сэнсу і жыцьцёвага досьведу.

Трэба адзначыць, што тое, што я буду падаваць далей, грунтуецца на працы ўсё таго ж выбітнага беларускага кібернетыка Сьвятланы Новікавай. На нашым сайце ёсьць адзін з матэрыялаў, у якім яе вучні разглядаюць практычна гэтае ж пытаньне (гл. nashaziamlia.org/2007/03/04/557; nashaziamlia.org/2007/03/05/558), што планую і я. У час сустрэчаў і размоваў, якія мне ў свой час пашчасьціла мець з пані Новікавай, яна распавяла, што спачатку зрабіла чыста матэматычны выраз шматузроўневай сістэмы (гл. зьлева), а потым гэтаму выразу надала форму, якую лягчэй зразумець большасьці людзей (у якасьці прыкладаў такой формы гл. малюнкі 3 і 8 часткі 2 гэтага ж матэрыялу).

Я прапаную выдзяляць у мадэлі дзяржавы 6 галоўных узроўняў арганізацыі: тэрытарыяльны, дэмаграфічны, эканамічны (матэрыяльнай вытворчасьці), інфармацыйна-культурны, палітычны, ідэалагічны – і зьвязваць іх у адзіную сістэму так, як паказана на сьхеме ніжэй (“дзяржавай” тут ёсьць усё, што знаходзіцца на белым фоне; пазначана таксама жоўтым зона міждзяржаўнага ўзаемадзеяньня ў межах чалавецтва; атрымалася 28 пранумераваных “ячэек-праблем”, якія можна напаўняць адпаведным зьместам).

Паколькі я раней распавядаў, як “працуе” такая сістэма (хто жадае, можа яшчэ раз зьвярнуць увагу на малюнак 7 у частцы 2 гэтага матэрыяла і тлумачэньні да яго), і паколькі прынцыповае напаўненьне кожнай зь “ячэек” напісана непасрэдна на сьхеме, давайце зробім наступны крок – праверым практычныя ўладкавальныя магчымасці дадзенай мадэлі. Давайце паглядзім, як некаторыя прынцыпы нашай Беларускай дактрыны, якія хаатычна зьбіраліся на працягу больш трох гадоў, напоўняць яе сваім зьместам і ці сапраўды яны будуць узгадняцца адзін з адным. Спадзяюся, што ў нас атрымаецца ўбачыць таксама і прагалы – выявіць тыя пытаньні, адказы на якія варта адмыслова пашукаць пазьней.

Спачатку мы толькі запоўнім ячэйку 7.1., а затым будзем усё запаўняць, ідучы зьнізу ўверх.

2. Беларуская дзяржава. Ад сёньня ў будучыню.

7.1. Накіраванасьць на прагрэсіўнае разьвіцьцё чалавецтва і Сьвету.

Гл. Сьветаглядную дактрыну, асабліва з арыентацыяй на С пр-п 20.

1.1. Ахоўваемыя запаветныя тэрыторыі.

Цяпер у Беларусі ўсяго толькі каля 4% тэрыторыі прыпадае на запаведнікі. Сюды трэба дадаць 20% постчарнобыльскіх тэрыторый, імкнучыся, каб запаведнікі й нацыянальныя паркі займалі ў нас ня меш траціны плошчы нашай этнічнай тэрыторыі.

1.2-6. Тэрыторыі людскіх паселішчаў і адпачынку; пад вытворчымі і напаўвытворчымі аб’ектамі; пад навуковымі, адукацыйнымі, інфармацыйнымі ўстановамі, пад асяродкамі культуры і рэлігійных культаў; пад цэнтрамі палітычнай і ідэалагічнай улады.

…

1.7. Пытаньні бясьпекі й тэрытарыяльных дачыненьняў зь іншыміі дзяржавамі.

Д пр-п 25: Усходнія беларускія тэрыторыі, якія цяпер знаходзяцца пад уладай расейскай імперскай бюракратыі павінны быць поўнасьцю вернутыя нашаму народу. Пры гэтым мы павінны ўлічваць наступныя моманты: мы павінны выключыць наш вайсковы, збройна-гвалтоўны напад на нашага ўсходняга суседа; асноўны механізм, на якім павінны быць заснаваны працэс вяртаньня, павінен заключацца ў наступным: вы нам вяртаеце наша і мы зноў маем шанец стаць добрымі суседзямі пры вырашэньні як узаемных, так і міжнародных праблем.

Д пр-п 102: Ва ўмовах тэрытарыяльных спрэчак паміж народамі-суседзямі міжнародная супольнасьць павінна станавіцца на бок таго народу, які мае меньшую тэрыторыю, меньшую шчыльнасьць насельніцтва і большую долю тэрыторыі, адданую пад абсалютныя запаведнікі. Дадаткова могуць быць запрапанаваныя аб’ектыўныя сацыялагічныя дасьледваньні, каб высьветліць, як ставяцца да варагуючых народаў прадстаўнікі іншых народаў-суседзяў. Д пр-п 102а: Калі ж у адносіны паміж народамі ўкліньваецца тэрытарыяльная імперыя, разгледжаны падыход адмяняецца. Уся ўвага ў такіх абставінах павінна канцэнтравацца на… імперыі, на яе агрэсіўных мэтах.

Д пр-п 103: Трэба настойваць, каб у міжнародным праве зьявілася палажэньне аб кампенсацыі людскіх, матэрыяльных і маральных страт, нанесеных народам, якія пацярпелі ад імперыі, шляхам перадачы ім часткі этнічнай тэрыторыі імперскага народу. Першымі, хто павінен атрымаць такую кампенсацыю непасрэдна ад расейцаў-маскоўцаў, павінны быць чачэнцы, а таксама беларусы, украінцы, эстонцы, латышы, летувісы й іншыя мірныя неэкспансіянісцкія народы, якія шмат пакутавалі з-за расейскай імперскай агрэсіі.

2.1. Праблемы беларускай сям’і. Генафонд беларускага народу і адносная доля беларусаў.

Д пр-п 10: Вызначэньне таго, ці лічы́ць чалавека беларусам ці не, залежыць ад таго, кім ён сябе адчувае, ад таго, ці далучае ён сам сябе да беларускага народу, ці не. Пры гэтым хаця б адзін зь яго бацькоў (ці, як мінімум, дзядоў) павінен быць беларусам – г.зн. ён таксама сам сябе вызначаў беларусам.

2.3. Матэрыяльнае забесьпячэньне беларускага грамадства. Ахова біялагічнага здароўя.

Д пр-п 96: Чарнобыльская праблема павінна вырашацца найперш праз тое, што з тэрыторыяў Беларусі, якія падпалі пад максімальнае радыяцыйнае забруджаньне (агульнай плошчай каля 20% тэрыторыі дзяржавы), людзі павінны адсяляцца, а на месцы забруджаных тэрыторый павінны быць арганізаваныя запаведнікі. Адбывацца гэта павінна ў тэмпах, якія адпавядаюць эканамічным магчымасьцям нашай краіны і жаданьням людзей. Мы выступаем катэгарычна супраць падмешваньня радыяцыйна забруджанай прадукцыі да адносна нармальнай.

2.4. Выхаваньне, навучаньне, інфармацыйнае асяроддзе, прывіцьцё навыкаў агульнай культуры. Ахова псіхічнага і маральнага здароўя нацыі.

Д пр-п 48: У будучай Беларускай дзяржаве беларускія сем’і, дзеці, моладзь будуць бараніцца ад самых розных новамодных дэструктыўных уплываў.

2.5-6. Палітычнае й ідэалагічнае кіраваньне дэмаграфіяй. Сістэма сацыяльнага забесьпячэньня.

Д пр-п 100: У будучай беларускай дзяржаве дэмаграфічная палітыка будзе накіраваная на тое, каб падтрымліваць аптымальны баланас паміж генетычнай цэльнасьцю, адзінствам беларускай нацыі (першае) й яе адкрытасьцю сьвету (другое). Аптымальная мяжа для гэтага балансу павінна быць выяўлена на строга навуковых падыходах, што могуць зрабіць толькі беларускія навукоўцы.

Д пр-п 43: У будучай беларускай дзяржаве прыйдзецца адмыслова прымаць жыхароў цяперашняй РБ у грамадзяне новай Беларусі. Спачатку будзе адменена двайное грамадзянства для небеларусаў. Затым у пашпартах будзе ставіцца штампік з пазначэньнем нацыянальнай прыналежнасьці чалавека. Пасьля гэтага ўсе беларусы будуць аўтаматычна лічыцца грамадзянамі Беларусі (бо Беларусь – гэта краіна беларусаў), а прадстаўнікі іншых народаў будуць падпісваць адмысловую заяву, што яны прымаюць дзяржаўны статус Сьвятых беларускіх каштоўнасьцяў (беларускай мовы, культуры, гісторыі, традыцый, сьветагляду, сімвалаў, агульнанацыянальных аб’ектыўных інтарэсаў, мэтаў і г.д.). Пасьля гэтага і небеларусы аўтаматычна (без іспытаў) будуць станавіцца грамадзянамі Беларусі. Ім у пашпарт будзе ставіцца адмысловая адзнака. Калі чалавек не падпіша гэтую заяву, ён будзе заставацца ў статусе жыхара Беларусі. Апошняе азначае, што ён ня можа абіраць і быць абраным у дзяржаўныя органы кіраваньня, ня можа стаць дзяржаўным служачым, ня можа стаць тым, хто наймае іншых да сябе на працу, ня можа служыць у сілавых структурах. Яго капітал павінны быць абмежаваны. Такі чалавек далей будзе мець наступныя магчымасці: ён у любы момант зможа стаць грамадзянінам праз падпісаньне памянёнай вышэй заявы, захоўваць статус жыхара Беларусі неабмежаваны час, выехаць туды, дзе яму будзе лепш.

2.7. Пытаньні дэмаграфічнай бясьпекі й узаемаадносін зь іншымі народамі, як унутры, так і за межамі Беларусі.

Д пр-п 99: Аўтахтонны (карэнны) народ мае поўнае права на абарону сваёй этнічнай тэрыторыі й дзяржавы ад захопу ксенаэтнічнымі чужынцамі, а сябе ад эксплуатацыі імі й паступовага зьнішчэньня.

Д пр-п 24: Абсалютная (у цяперашні час) і адносная (увесь час) колькасьць беларусаў сярод насельніцтва Беларусі памяншацца не павінна. Іншае ёсьць надзвычай цяжкім злачынствам. Адзіна прымальнае вырашэньне дэмаграфічнай праблемы ў сучаснай Беларусі заключаецца ў стварэньні такіх умоваў жыцьця беларусаў, пры якіх адбыўся б натуральны колькасны прырост беларускага народу да далукашэнкаўскага ўзроўню за кошт істотнага павелічэньня яго ўласнай нараджальнасьці.

Д пр-п 101: Шлюб, напрыклад, замежнага грамадзяніна зь беларускай грамадзянкай не павінен даваць яму права стаць грамадзянінам Беларусі. Замест гэтага ён набывае права стаць жыхаром Беларусі. Але гэта азначае, што ён ня зможа мець палітычныя правы, а таксама шэраг эканамічных правоў (напрыклад, мець буйную ўласнасьць у Беларусі ці наймаць наёмных працаўнікоў). Акрамя таго, ён ня будзе мець права запрашаць сваіх суродзічаў на сталае жыцьцё ў Беларусь. Грамадзянамі Беларусі могуць стаць толькі яго дзеці (калі пажадаюць). Скасаваньне шлюбу павінна весьці да пераводу статусу такога імігранта ў статус асобы, якая павінна на працягу вызначанага часу выехаць на сваю радзіму.

3.1. Агульныя прынцыпы арганізацыі сельскай, лясной і воднай гаспадарак, прамысловасьці, фінансаў, гандалю, транспарту, сувязі, турызму.

Д пр- п 51: У эканамічных пытаньнях, як і ў многіх іншых, мы зьяўляемся прыхільнікамі канцэпцыі Залатой сярэдзіны. Г.зн., што мы сьхільныя пазьбягаць скрайнасьцяў агалцелага лібералізму, які патрабуе ўсё прыватызаваць, як і скрайнасьцяў таталітарнага камунізму, які патрабуе ўсё зрабіць “агульнанародным”, а на справе – аддаць ў паўнаўладдзе бюракратыі.

Д пр-п 4: Сацыяльная справядлівасьць – адна з найвялікшых каштоўнасьцяў. Гэта такое ўладкаваньне ўнутрыграмадскага жыцьця, пры якім кожнаму грамадзяніну прадастаўляюцца магчымасьці максімальна выразіць сябе ў стваральнай дзейнасьці й забясьпечваецца атрыманьне дабротаў у максімальнай прамапрапарцыйнасьці з асабістым укладам у разьвіцьцё грамадства.

3.4. Своечасовае інфармаваньне вытворчай сьферы, падрыхтоўка кадраў, укараненьне новых навукова-тэхнічных распрацовак.

…

3.5-6. Выніковае кіраваньне эканомікай з боку палітычна-ідэалагічнай сьферы.

Д пр-п 69: Нашаму беларускаму грамадству найбольш выгадная і патрэбная менавіта нацыянальна арыентаваная эканоміка (а не эканоміка дзеля максімальнага прыбытку). Паколькі беларуская эканоміка яшчэ доўга будзе заставацца эканомікай даганяльнага тыпу, яна ня можа быць абсалютна адкрытай.

Д пр- п 51: У якасьці стратэгічнага падыходу, па-перашае, прапануем у агульнанацыянальнай уласнасьці захаваць запаведнікі, нетры, транспартныя шляхі, палігоны, вадёмы, лясы, землі сельскагаспадарчага прызначэньня; зь іх у пажыцьцёвую арэнду (на ўмовах выкарыстаньня па прызначэньні і на строгіх правілах) перадаць зямлю для сельскагаспадарчых мэтаў, лясы, рэкі, іншыя вадаёмы з першачарговым правам арэндатара перадаваць іх у карыстаньне бліжэйшым нашчадкам; а ўсе іншыя аб’екты, якія ня маюць выразнай тэрытарыяльнай уласьцівасьці і якія не павінны кантралявацца дзяржаўным чыноўніцтвам (фабрыкі, заводы, прадпрыемствы гандлю, жыльлё і г.д.), прапануем прыватызаваць. Пры гэтым 85-90%, якія будуць перададзены ў арэнду ці прыватызаваныя, павінна апынуцца ў руках беларусаў.

Прыватызацыя павінна адбывацца планава, пад жорскім кантролем нацыянальнага ўраду, абсалютна адкрыта, у адпаведнасьці з простымі й зразумелымі правіламі. У яе выніку павінен зьявіцца сярэдні клас, складзены з уласьнікаў і арэдатараў у колькасьці ня менш за 80-85% ад усяго насельніцва Беларусі. Адзін са шляхоў дасягненьня такога выніку заключаецца ў ператварэньні ўсіх прадпрыемстваў і гаспадарчых галінаў, прызначаных для прыватызацыі, у Закрытыя акцыянерныя таварыствы (ЗАТы), дзе 55-75% акцыяў павінны перайсьці ў рукі прадстаўнікоў працоўнага калектыву, а іншыя 25-45% акцый павінны быць перададзены выніковым кіраўнікам і ў адкрытае акцыянаваньне для прыцягненьня інвестыцый і тэхналогій з эканамічна разьвітых краінаў. Калі прыватызацыя адбудзецца не па гэтых прынцыпах, трэба рабіць столькі цыклаў прыватызацыя-нацыяналізацыя-прыватызацыя, пакуль ня будуць атрыманы вышэй апісаныя вынікі.

Д пр-п 65: Дадаткова мы прапануем: 1) Тым беларускім людзям, якія хочуць набыць капітал ці ўзяць нешта ў арэнду і ўжо цяпер могуць набытым вынікова карыстацца (ведаюць як гэта рабіць, маюць веды і навыкі), мы плануем дапамагчы. 2) Тым беларусам, якія хочуць набыць капітал, але пакуль ня могуць ім вынікова карыстацца, мы плануем даць адпаведныя веды. 3) У тых прадстаўнікоў беларускага народу, якія могуць (рэальна ці патэнцыйна) вынікова распараджацца ўласнасьцю ў эканамічнай сьферы, але ня хочуць набываць капітал, мы плануем распаліць адпаведнае жаданьне.

Д пр-п 71: Вызначэньне зарплатаў кіраўнікоў самых розных установаў і прадстаўнікоў органаў улады лепш рабіць па наступным прынцыпе: яно будзе адбываецца аўтаматычна праз адпаведны заранёў вызначаны падвышальны каэфіцыент (скажам, ад 3 да 12) адносна сярэдняга заробку ў тым калектыве ці сярод тых жыхароў, на якіх распаўсюджваецца ўлада адпаведнага кіраўніка.

3.7. Пытаньні бясьпекі беларускай эканомікі й яе ўзаемадачыненьняў з эканомікамі іншых дзяржаў.

Д пр-п 59: Прымаюцца наступныя прынцыпы энергазабесьпячэньня Беларусі, запрапанаваныя сп-ром С.Гусакам: у Беларусі павінна быць забясьпечана дыверсіфікацыя паставак газу і нафты. БЧНК, супраца зь Венесуэлай, Іранам – добрыя прыклады такога кірунку дзейнасьці; нам, верагодна, прыйдзецца будаваць АЭС (можа, не адну), але абавязкова па заходніх тэхналогіях (найбольш верагодна — французскіх, японскіх); у Беларусі трэба будзе разьвіваць альтэрнатыўныя крыніцы энергазабесьпячэньня і тэхналогіі энэргазьберажэньня; невялікія ўласныя запасы нафты ды вугалю трэба максімальна захаваць для будучых пакаленьняў беларусаў.

4.1. Інфармацыйна-адукацына-культурнае асяроддзе: нацыянальныя сімвалы, беларуская мова, культура, фальклор, гістарычныя каштоўнасьці, царква, сістэма адукацыі, навука, СМІ.

Д пр-п 11: У будучай беларускай дзяржаве наша беларуская мова будзе адзінай дзяржаўна-афіцыйнай мовай.

Д пр-п 55: У будучай дэмакратычнай Беларусі абавязкова і тэрмінова будзе адноўлены статус беларускіх нацыянальна-гістарычных сімвалаў – гербу “Пагоня” і бел- чырвона-белага сьцягу!

Д пр-п 17: У будучай беларускай дзяржаве сьферы навукі й рэлігіі будуць суіснаваць і разьвівацца як дзьве цалкам самастойныя сьферы.

Д пр-п 8: Прызнаючы беларускасьць беларусаў іх галоўнай якасьцю, прызнаючы іх права быць вернікамі любой традыцыйнай у Беларусі хрысьціянскай царквы альбо быць няверуючымі ці язычнікамі, мы, тым ня менш, заклікаем у межах хрысьціянства лічыць, што нашай галоўнай традыцыйнай канфесіяй зьяўляецца праваслаўе, а наша сьветлая персьпектыва ў рэлігійнай сьферы зьвязана найперш з Нацыянальнай Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквой.

Д пр-п 26: У Беларусі агульную культуру трэба паступова ўзьняць на максімальна высокі ўзровень і цьвёрда трымаць на ім. Цішыня, чысьціня, культура міжлюдскіх узаемаадносін будуць аб’яўлены агульнанацыянальнымі каштоўнасьцямі (другімі па значнасьці пасьля сьвятых агульнанацыянальных каштоўнасьцяў).

4.5-6. Выніковае кіраваньне інфармацыйна-адукацыйна-культурнай сьферай з боку палітычна-ідэалагічнай улады.

Д пр-п 7: Беларуская мова ў будучай Беларусі будзе ўводзіцца праз эфектыўнае авалоданьне ёю ўсім дзяржаўным чыноўніцтвам, праз запаўненьне ёю нашай інфармацыйнай прасторы, праз беларусізацыю сістэмы адукацыі, пачынаючы з вышэйшых навучальных устаноў.

Д пр-п 81: Зьяву, калі інфармацыйная прастора наўмысна адчужаецца ад рэчаіснасьці й сьвядома дэфармуецца любой соцыя-паразітнай сілай (напрыклад, глабалісцкай фіналігархіяй, сіянакратыяй ці расейскай імперыякратыяй), у выніку чаго інфармацыйная рэчаіснасьць перастае адпавядаць аб’ектыўнай рэчаіснасьці, аб’яўляем злачынствам.

Д пр-п 93: У будучай беларускай дзяржаве абавязкова будуць адрозьнівацца дзьве “свабоды слова”. Адна зь іх – свабода шукаць, казаць, распаўсюджваць праўду – будзе ўсяляк падтрымлівацца. Другая свабода – свабода абражаць, зьневажаць, хлусіць, дэзінфармаваць і г.д., будзе ўсяляк асуджацца.

Д пр-п 27: У будучай Беларусі ўсе СМІ будуць знаходзіцца пад кантролем Нацыянальнага ўраду. Прынамсі да той пары, пакуль лёсу беларускага народу не перастануць пагражаць расейская імперская бюракратыя, заходняя фінанасавая алігархія ды некаторыя іншыя сацыяльныя паразіты.

Д пр-п 42: Калісьці ў будучай Беларусі вуліцы нашых гарадоў будуць насіць імёны ня толькі Еўфрасіньні Полацкай, Кірылы Тураўскага, Давыда Гарадзенскага, Францішка Скарыны, Вітаўта Вялікага, Льва Сапегі, Канстанціна Астрожскага, Андрэя-Тадэвуша Касьцюшкі, Кастуся Каліноўскага, Браніслава Тарашкевіча, Вацлава Іваноўскага, Максіма Багдановіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа, Уладзіміра Караткевіча, Ларысы Геніюш, братоў Луцкевічаў, Ластоўскага, іншых славутых беларусаў больш ці менш далёкага мінулага; ня толькі тых, каго мы ведалі й хто загінуў ці памёр адносна нядаўна – Васіль Быкаў, Юры Астроўскі, Віктар Ганчар, Захаранка, Завадскі, Майсеня, Кармільчык, Карпенка, іншыя; але і тых, хто жыве сёньня сярод нас — Надзея Дземідовіч, Генадзь Пяткевіч, Іван Раманчук, Вера Касмовіч, Андрэй Вайтовіч, Леанід Маракоў, Міхась Кукабака, Станіслаў Суднік, Сьвятлана Новікава…

Д пр-п 53: У будучай Беларускай дзяржаве ўсе помнікі Леніну, Сталіну, Дзяржынскаму і ім падобным “гістарычным асобам” будуць перавезены ў адно месца (на поле перад Курапацкім лесам), дзе разам з курапацкімі расстрэльнымі ямамі будуць выкарыстаны для пабудовы Мемарыяльнага комплексу, які павінен стаць вечным напамінам беларускаму народу пра жахлівыя часы расейскага імперыялізму ў форме камуна-фашызму.

Д пр-п 57: У будучай беларускай дзяржаве будзе абавязкова створаны “Музей імперскай акупацыі”, у якім будуць пададзены дакументы пра акупацыю нашай краіны (і яе наступствы) Расейскай імперыяй (1794-1917 гг.), Савецкай імперыяй (1917-91 гг.) і постсавецкай імперыяй у час, калі на пасаду прэзідэнта Беларусі быў пасаджаны агент расейскай імпербюракратыі А.Лукашэнка (1994-20?? гг.).

Д пр-п 105: 7 лістарада 1917 г. у Расеі адбыўся бальшавіцка-сіянісцкі пераварот, а затым на працягу дзесяцігоддзяў адбываўся бальшавіцка-сіянісцкі тэрор, які на тэрыторыі былой расейскай імперыі зьнішчыў дзесяткі мільёнаў чалавек. Тэрор прыкрываўся ўтапічнай ідэяй “пабудовы камунізму ва ўсім сьвеце”. Усё гэта ёсьць вялікім злачынствам. Таму ў будучай беларускай дзяржаве гэтае “сьвята” 7 лістапа адзначацца ня будзе. Замест яго з 1 па 7 лістапада (ад Дзядоў да дню кастрычніцкага перавароту) будуць праводзіцца Дні нацыянальнай памяці, пад час якіх будуць узгадвацца нашыя славутыя продкі, розныя падзеі вялікай беларуска-літвінскай гісторыі, як тое, чым варта ганарыцца.

Д пр-п 97: У будучай Беларускай дзяржаве ніякае “сьвята 23 лютага” адзначацца ня будзе. Будзе адзначацца “Сьвята абаронцаў беларускага народу і Вялікай Літвы – Беларусі”.

Д пр-п 77: У будучай Беларусі будзе адзначацца Дзень маці (у адрозьненьне ад недарэчнага “Міжнароднага жаночага дню – 8 Сакавіка”). Найбольш верагодная дата – другая нядзеля траўня, як у большасьці краін сьвету.

Д пр-п 62: У связі з тым, што псеўда-лібералы з захаду і расейскія імперыялісты з усходу ўвесь час імкнуцца дэлегалізаваць пачуцьцё прыналежнасьці этнічнага беларуса да ўласнага беларускага народу, заяўляем: такое пачуцьцё у будучай Беларусі будзе лічыцца ня толькі легальным, нармальным, здаровым, але і надзвычай пажаданым! На яго ўзбуджэньне і культываваньне ў значнай ступені будзе скіраваны працэс навучацьня і выхаваньня.

Д пр-п 74: Прызнаем рускае брыдкаслоўе (мат) важным антыкультурным, негатыўным фактарам грамадскага жыцьця – і, адначасова, адным зь істотных сродкаў імперскай агрэсіі. У Беларусі будзе наладжана выніковая барацьба з гэтай ганебнай, дэструктыўнай зьявай.

Д пр-п 72: У будучай беларускай дзяжаве нацыянальны ўрад вымушаны будзе абавязкова весьці барацьбу супраць спойваньня народу (традыцыйнага — па інэрцыі, ці наўмыснага). Але акцэнт будзе зроблены не на забараняльна-каральныя метады, а найперш на тое, каб стварыць у людзей уяўленьне пра высокую каштоўнасьць іх уласнага жыцьця, якім вельмі варта вынікова распарадзіцца, пра яго сэнс, радасьць, паўнавартасьць, дасягнуць якія магчыма толькі тады, калі ня будзе залежнасьці ад бутэлькі, цыгарэты, наркатычных таблеткі ці шпрыца.

Д пр-п 94: У будучай Беларускай дзяржаве будзе лічыцца крымінальным злачынствам любая спроба зьняважыць сьвятыя беларускія агульнанацыянальныя каштоўнасьці — нашу мову, нацыянальна-гістарычныя сімвалы, беларускую культуру, гісторыю, нашу дзяржаву, скіраваную ў будучыню мэту жыцьця беларускага народу і г.д. Д пр-п 46: Пасьля прыходу да ўлады сапраўдных беларускіх дэмакратычных сіл усе вінаватыя ў сёньняшнім этнацыдзе беларускага народу будуць прыцягнутыя да крымінальнай адказнасьці. Д пр-п 47: … і гэта будзе ня помста, а адплата.

Д пр-п 95: У будучай Беларускай дзяржаве ордэны Скарыны ў Зімоўскага, Бабкінай, Баскава, Селязьнёва, Лужкова, Аляксія ІІ, Кардэна, Савіцкага, Якубовіча, сям’і Ельцына і некаторых іншых будуць забраныя. Усім ім будзе патлумачана, што гэтую ўзнагароду яны атрымалі па недарэчнасьці.

4.7. Пытаньні бясьпекі беларускай культуры і арганізацыі ўзаемаадносін зь іншымі нацыянальнымі культурамі. Агульная культура.

Д пр-п 18: З мэтай падтрыманьня агульнаславянскага адзінства ў будучай Беларусі раз у два гады ў гарадах Віцебск, Гомель, Бярэсьце (па чарзе) будзе праводзіцца фестываль культур славянскіх народаў «Славянскі кірмаш». У рамках імпрэзы прадстаўнікам кожнага народу будзе прадстаўлена па аднаму дню, у які галоўным мерапрыемствам будзе вечаровы канцэрт. Мовай міжславянскіх зносінаў у час правядзеньня фестывалю будзе беларуская.

5.1. Палітычная сістэма беларускай дзяржавы.

Д пр-п 1: Мы выступаем за нямецкую этнічна-культурную мадэль будучай беларускай нацыі-дзяржавы (а не за французскую мадэль грамадзянска-палітычнай нацыі).

Д пр-п 3: Дасягненьне суверэнітэту і дэмакратыі ў Беларусі зьяўляецца немагчымым без першачарговага спыненьня этнацыду беларусаў і яго зваротнага разьвіцьця. Д пр-п 3а: У Беларусі рух за беларускую мову аб’ектыўна ёсьць рухам за дэмакратызацыю беларускага грамадства. Д пр-п 3б: Стаўленьне да беларускай мовы – гэта ня толькі тэст на нацыянальную сьвядомасьць чалавека, яго любоў і адданасьць свайму народу, гэта яшчэ і тэст на сапраўдны дэмакратызм любых палітыкаў.

Д пр-п 66: У цяперашнім складзе “аб’яднаных дэмакратычных сілаў” Беларусі няма дэмакратычных партый, як і ўся палітычная аб’яднанская плынь у цэлым ня ёсьць дэмакратычнай! “Аб’яднаная апазіцыя” сёньня аб’ектыўна не зьяўляецца альтэрнатывай цяперска-лукашысцкаму рэжыму, яна ёсьць яе імітацыяй.

Д пр-п 13: У будучай беларуска-літвіскай дзяржаве галоўным нацыянальным сьвятам, пакліканым аб’ядноўваць усіх беларусаў, будзе 25 САКАВІКА – Дзень першага аднаўленьня незалежнасьці нашай дзяржавы беларусаў-ліцьвінаў (цяпер гэта сьвята часта завуць Днём Волі). У гэты дзень з перыядычнасьцю раз у пяць гадоў будуць адбывацца выбары органаў кіраваньня дзяржавай.

Д пр-п 9: Аддзеламі культуры, адукацыі, а таксама эканомікай, палітыкай, ідэалогіяй, інфармацыяй, аховай здароўя, дэмаграфіяй, спортам, турызмам, экалогіяй і г.д. у Беларусі ня менш як на 85% павінны кіраваць (займаць кіраўнічыя пасады) тыя, хто шчыра лічаць сябе беларусамі. У будучай беларускай дзяржаве ўладзе трэба будзе адмыслова і пастаянна сачыць за гэтым.

Д пр-п 22: У будучай Беларусі ўвядзеньне ўсіх нормаў, прынцыпаў, умоў і г.д., нармалізуючых стан беларускага грамадства, будзе адбывацца не “марудна” і ня “хутка”. Беларусізацыя, дэмакрызацыя, прыватызацыя, культурызацыя, экалагізацыі і г.д. грамадства будзе адбывацца, зыходзячы з адзінага крытэру — эфектыўнасьці; г.зн. у аптымальных тэмпах, механізмах, кірунках.

5.7. Пытаньні бясьпекі палітычнай сістэмы і ўзаемаадносін зь іншымі палітычнымі сістэмамі.

Д пр-п 38: Прынцып павагі й дэманстрацыі павагі да мовы, культуры, традыцый, рэлігіі й іншых каштоўнасьцяў усіх народаў Сьвету будзе адным з ключавых прынцыпаў паводзін прадстаўнікоў дзяржаўнаў улады ў будучай Беларусі ў сьферы міжнародных дычыненьняў.

Д пр-п 40: Найбольш пажаданай геапалітычнай будучыняй Беларускай дзяржавы, як мінімум, на бліжэйшыя дзесяцігоддзі, мы лічым нэўтралітэт, які каротка можна сфармуляваць у выглядзе прынцыпу «Беларусь – другая Швайцарыя!». Гэта значыць, што на тэрыторыі Беларусі ня будзе як войскаў НАТА, так і войскаў расейскай імперыі, Беларусь ня будзе ўступаць ні ў «Еўразьвяз», ні ў «Расейскую Федэрацыю». Пры гэтым у сьферы эканамічных зносін Беларусь павінна захоўваць максімальна магчымыя сувязі з усімі краінамі сьвету. Д пр-п 111: На тэрыторыі будучай Беларускай дзяржавы ня будуць разьмяшчацца ніякія расейскія ракеты – ні ядзерныя, ні няядзерныя. Беларуская дзяржава ня будзе мець разам з расейскай імперыяй “адзіную прастору супрацьпаветранай абароны”, як і “адзіную мытную прастору”. Беларусь ня будзе ўваходзіць ні ў якія ваенны саюз з расейскай імперыяй.

Д пр-п 73: Візавы рэжым – адзін з галоўных сродкаў кантролю іміграцыйных працэсаў. У сувязі з гэтым у будучай беларускай дзяржаве будзе візавы рэжым, які будзе функцыянаваць у адпаведнасьці зь беларускімі нацыянальнымі інтарэсамі.

Д пр-п 125: Паколькі цяперцы, расейская імперыякратыя, глабалісцкая фіналігархія й іншыя соцыя-паразітныя монстры разам ствараюць магутную сістэмную соцыя-паразітную каструкцыю, разам здушваючы наша беларускае ды іншыя грамадствы, выйсьце з сітуацыі магчымае толькі за кошт нарастаньня суб’ектнай самаарганізацыі беларускага грамадства (ды іншых грамадстваў) і за кошт усталяваньні інтэрнацыянальных сістэмных сувязяў паміж імі й ўсімі іншымі сіламі, зацікаўленымі ў гуманістычным прагрэсе чалавецтва. Д пр-п 52: У сёньняшняй абстаноўцы ў сьвеце народам, якія знаходзяцца пад кірзавым ботам расейскага імперыякрата альбо могуць зноў падпасьці пад яго, трэба пачаць ствараць АНТЫІМПЕРСКІ ІНТЭРНАЦЫЯНАЛ.

Д пр-п 36: Прапануем, каб у будучай беларускай дзяржаве адбыўся аўтарытэтны Міжнародны Грамадскі Суд над расейскім імперыялізмам, расейскай імпербюракратыяй, усімі носьбітамі расейскай шавіністычна-імперскай ідэалогіі.

Д пр-п 32: Для вяртаньня сапраўдных сяброўскіх адносін паміж беларускім і “расейскім” народамі павінна быць зроблена, як мінімум, наступнае: а) вернуты ў склад Беларусі беларускія этнічныя Усходнія тэрыторыі – Смаленшчына, часткі Браншчыны і Пскоўшчыны, б) у склад Беларусі па шэрагу прычын (кампенсацыя страт, прусы сталі часткай беларускага этнасу, шмат беларусаў загінула пры вызваленьні Прусіі ў 1944 г. ад немцаў, Беларусі патрэбна выйсьце да Балтыйскага мора і г.д.) павінна ўвайсьці тэрыторыя цяперашняй Калінінградскай вобласьці, в) беларускай дзяржаве павінны быць вернуты ўсе культурныя каштоўнасьці, скрадзеныя расейцамі “пад шумок” самых розных гістарычных падзей, пачынаючы ад крыжа Еўфрасіньні Полацкай, г) павінны быць зроблены прабачэньні прэзідэнта РФ ад імя рускага народа народу беларускаму за шматсотгадовую імперскую агрэсію.

Д пр-п 33: Каб выправіць адносіны паміж братнімі славянскімі беларускім і польскім народамі, зрабіць іх сапраўды сяброўскімі, трэба: а) каб Беларусі былі вернуты Заходнія Крэсы (Беласточчына), б) у знак кампенсацыі нанесеных беларускаму народу страт перададзены Сувалкі зь невялікімі прылеглымі тэрыторыямі, в) вернуты ўсе матэрыяльна-культурныя каштоўнасьці беларускага народу, якія да гэтай пары знаходзяцца ў Польшчы, г) прынесены прабачэньні прэзідэнтам Польшчы ад імя польскага народа народу беларускаму за ранейшую імперскую палітыку.

Д пр-п 67: Ёсьць дзьве гіпотэзы што да цяперашняй ролі “Захаду” ў станаўленьні будучай беларускай дэмакратыі: 1) Дэмакратызацыя Беларусі і яе стратэгічны механізм – ператварэньне беларускага народу ў сапраўднага гаспадара ўласнай зямлі, не зьяўляецца мэтай “Захаду”. 2) Беларусафобскі аўтарытарны рэжым Лукашэнкі выгадны “Захаду” і, фактычна, падтрымліваецца ім, паколькі той усяляк разбураючы, аслабляючы беларускае грамадства з кожным годам стварае ўсё лепшыя ўмовы для будучай прыхватызацыі беларускай маёмасьці расейскай альбо заходняй фінансавай алігархіяй.

Д пр-п 20: Усялякае недарэчнае педаліраваньне і непрапарцыйнае перабольшваньне значэньня халакосту (генацыду габрэяў ў час ІІ Сусьветнай вайны, які мы, як нармальныя людзі, прызнаем), цынічна ськіраванае на выкарыстаньне гэтага факту ў імя эканамічных, палітычных й іншых інтарэсаў тых сілаў, якія да яго ня маюць ніякага дачыненьня, ёсьць справай агідлівай і злачыннай. Сёньня прапаганда халакосту адбываецца яшчэ і на фоне замоўчваньня мільённых сьмерцяў і пакутаў беларускага й іншых народаў, перажытых імі ў ХХ стагоддзі, многія зь якіх падвергліся генацыдам ня меншым.

6.1. Ідэалагічная сістэма беларускай дзяржавы.

Д пр-п 23: Паколькі аб’яднаньне асобных беларусаў у сістэму больш высокага ўзроўню — беларускі народ — адбываецца за кошт усёй сукупнасьці агульнанацыянальных каштоўнасьцяў (да якіх належаць беларуская мова, культура, гісторыя, нацыянальныя сімвалы; генафонд, сьветагляд й іншыя каштоўныя асаблівасьці беларускай нацыянальнай псіхалогіі; этнічная тэрыторыя і незалежная, самастойная беларуская дзяржава, пабудаваная ў яе межах; аб’ектыўныя нацыянальныя інтарэсы, скіраваныя ў неабмежаваную будучыню; іншае) у будучай беларускай дзяржаве будзе культывавацца атмасьфера стаўленьня да іх, як да сьвятых каштоўнасьцяў для ўсяго беларускага грамадства і кожнага асобнага грамадзяніна Беларусі.

Д пр-п 122: Беларусь – дзяржава беларускага народу. Яна была, ёсьць і будзе родным домам для ўсіх беларусаў, дзе б яны ні жылі.

Д пр-п 49: На сёньня кампрадорская бюракратыя зь мясцовых – цяперцы – ператварылася ў злачыннага дэструктыўна-паразітнага монстра, адчужанага ад аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу, падпарадкаванага ўладзе Лукашэнкі ды яго гаспадароў з колаў расейскай імперыякратыі й прызначанага для выкарыстаньня, эксплуатацыі беларусаў ды Беларусі. Аб’яўляем цяперцаў ворагам беларускага народу №3.

6.7. Ідэалагічная бясьпека беларускай дзяржавы і ўладкаваньне ўзаемаадносін зь іншымі ідэалагічнымі сістэмамі.

Д пр-п 15: Той рэжым, які зноўку склаўся ў Расеі – гэта рэжым расейскай імперскай бюракратыі. Апошняя складаецца з крамлёўскіх начальнікаў і прызначаемых адтуль намесьнікаў каланіяльных тэрыторыяў; з большасьці прадстаўнікоў вышэйшага каманднага складу ў войску, міліцыі, сьпецслужбах; са значнай часткі прадстаўнікоў ураду; з дэпутатаў кіроўнай і калякіроўных партый у Думе; з вышэйшага кліру РПЦ і зь некаторых іншых структур. Расейская імпербюракратыя зьяўляецца ворагам №1 для беларускай, разнастайных расейскіх ды іншых суседніх дэмакратыяў (у т.л. украінкай, грузінскай, дэмакратыяў Прыбалтыйскіх краін).

Д пр-п 39: З-за праяў соцыяпаразітычнага сіянізму, якія ў той ці іншай форме і з усё большай частатой сустракаюцца ў нашым жыцьці, перашкаджаючы станаўленьню беларускай і іншых дэмакратый, аб’яўляем сіянакратыю — вышэйшае сіянісцкае кіраўніцтва – другім па небясьпецы ворагам беларускага народу (ворагам №2).

Д пр-п 5: Цяперашні «Захад», калі браць у цэлым, у адносінах да нашага народу калі і не вораг, дык ні ў якім разе ня сябра! Спадзявацца на яго сёньня нельга.

Д пр-п 19: Будучыня чалавецтва ў справядлівым вырашэньні ўзьнікаючых супярэчнасьцяў, а заклікі да “талерантнасьці” лічым формай праявы таго ці іншага крызісу, у якім апынулася грамадства, і які нехта вырашаць не жадае… У гэтым сэнсе мы за лозунг: “Ніякай талерантнасьці да грамадскіх хваробаў! Давайце грамадскія праблемы падымаць і канкрэтна вырашаць, а не заганяць у “талерантнасьць”!”

Д пр-п 31: Адрозьненьне нашага сьветагляду ад ліберальнага заключаецца ў асноўным у тым, што нават ідэйныя лібералы (пра псеўда-лібералаў мы нават не гаворым) аніяк ня могуць зразумець, што не бывае абстрактных правоў і свабод чалавека, як і абстрактных людзей ці грамадстваў. У Беларусі жыве рэальны і канкрэтны беларускі народ, які з-за імперскага ціску ўсё яшчэ пазбаўлены ўсяго, што павінен мець народ – гаспадар сваёй краіны – улады, уласнасьці, сваёй мовы, культуры, гісторыі, свабоды, годнасьці, бясьпекі, нацыянальнага адзінства, сэнсу жыцьця, будучыні й г.д. У сувязі з гэтым усялякія размовы пра “правы і свабоды” абстрактнага грамадзяніна ў Беларусі ёсьць і будуць да той пары абсалютна пустымі й бессэнсоўнымі, пакуль беларускі народ ня будзе мець тое, што яму належыць у адпаведнасьці з натуральным правам.

Д пр-п 64: Наша стаўленьне, як зьмястоўных беларускіх дэмакратаў і сістэмных гуманістаў, да мандыялісцкага руху на Захадзе і ў Расейскай імперыі зьяўляецца насьцяржанным.

Д пр-п 30: У будучай беларускай дзяржаве вырашэньне праблемаў розных сексуальных, нацыянальных ды іншых меншасьцяў – підарасаў, феміністак, педафілаў, герантакратаў і г.д. – будзе адбывацца толькі пасьля таго, як будуць вырашаны ўсё праблемы большасьці – г.зн. беларускага народу!

Д пр-п 37: У атмасьферы спрэчак, якія ўсчаліся вакол праблемы генацыду народаў, мы лічым, што павінен быць прызнаны генацыд усіх народаў, які сапраўды меў месца! І тое, што быў прызнаны генацыд армян у 1915 г. – гэта добра, што быў прызнаны генацыд чачэнцаў у 1944 г. – таксама. І тое, што будзе прызнаны генацыд алжырцаў французамі й курдаў туркамі – гэта таксама варта ацаніць станоўча. Будучае прызнаньне генацыду адыгаў Расеяй трэба таксама чакаць з надзеяй. Неабходна прызнаць і генацыд індзейцаў у абедзьвюх Амерыках, зьдзейсьнены еўрапейцамі, а таксама ўсе іншыя генацыды, якія толькі мелі месца на зямлі й якія атрымаецца даказаць, не забыўшы пра генацыд беларусаў.

3.

Такім чынам, тое-сёе скласьці сапраўды атрымліваецца, хаця бачны і прагалы…

А таму з гэтай восені наша рэдакцыя пераходзіць ад хаатычна-выпадковага зьбіраньня дактрынальнях прынцыпаў, якія датычаць асобных асьпектаў будучай беларускай дзяржавы, на этап пасьлядоўна-сістэмнай працы па фармаваньні яе праграмнага вобразу.

І апошняе. Нават тое, што ўжо ёсьць, стварае магчымасьць параўноўваць ідэалогію, якая выпрацоўваецца намі, з напрацоўкамі іншых дзяржаўных ці апазіцыйных палітычных сіл (як унутрыбеларускіх, так і замежных ). Так, напрыклад, калі вы возьмеце “Малую канстытуцыю” ці “Антыкрызісную праграму”, распрацаваныя АДС, вы напэўна і самі знойдзеце істотныя адрозьненьні ад таго, што ў якасьці праграмы будучай дзяржаўнай палітычнай дзейнасьці прапануем мы.

Таму ня буду цяпер аналізаваць гэтыя адрозьненьні. Кожны звычайны беларус можа іх знайсьці самастойна.

Пайшоў 16-ы год прамаскоўскага этнацыднага дыктатарскага рэжыму ў РБ. У 1994 годзе Лукашэнка, прыйшоўшы да ўлады, абяцаў пабудаваць “нябачную ў сьвеце дзяржаву”. У канцы ліпеня г.г. ў Менску прайшла нарада Рады Міністраў РБ, на якой падводзіліся эканамічныя вынікі першых шасьці месяцаў 2009 году. Гэта стварыла магчымасьць абмеркаваць эканамічныя вынікі ўсяго 15-гадовага “будаўніцтва” “нябачнай у сьвеце дзяржавы”. Грунтуючыся на перадачы Віталя Цыганкова (фота №3) на радыё “Свабодна” “Вечныя аптымісты ва ўрадзе мусяць знайсьці яшчэ 5 мільярдаў” (www.svaboda.org/content/transcript/1787520.html), давайце паспрабуем гэта зрабіць.

1.

Пачнем з думак, выказаных эканамістам Леанідам Злотнікавым (2) і выкладчыкам Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту Аляксандрам Кавалёвым (1).

Цыганкоў: “28 ліпеня ў Менску прайшла нарада Савету Міністраў, на якой падводзіліся вынікі сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця краіны за першыя шэсьць месяцаў году. Віцэ-прэм’ер Уладзімер Сямашка заявіў, што хаця ў першым паўгоддзі аб’ём прамысловай вытворчасьці скараціўся на 3,6 працэнта, па выніках году ўрад чакае аб’ём прамысловай вытворчасьці 99-100% да леташняга ўзроўню. З гэтым прагнозам не пагадзіўся памочнік прэзыдэнта Беларусі Сяргей Ткачоў, які назваў яго занадта аптымістычным і заявіў на паседжаньні: “На чым будуецца ваш аптымізм, калі цяпер прадпрыемствы 80-90 працэнтаў заробку выплачваюць за кошт крэдытаў?“ З кім бы вы больш пагадзіліся, якое меркаваньне вам здаецца больш абгрунтаваным?”

Злотнікаў: “З майго пункту гледжаньня, Ткачоў бліжэй да праўды. Ніякіх чыньнікаў, якія б прывялі да павелічэньня вытворчасьці ў Беларусі, няма. У Расеі зьніжэньне аб’ёмаў вытворчасьці чакаецца 15-20 працэнтаў. Калі ў Расеі няма разьвіцьця прамысловасьці, то ня будзе попыту і на многія беларускія тавары. Гэта будзе галоўным чыньнікам, які паўплывае на вынікі другога паўгодзьдзя”.

Цыганкоў: “Акурат учора Аляксандар Лукашэнка казаў пра тое, што трэба падключаць бізнэсмэнаў, каб яны дапамаглі разгрузіць склады беларускіх прадпрыемстваў. Сёньня ж прадпрымальнікі накіравалі ў МЗС прапановы па спрашчэньні працэдуры замежнага гандлю. Можа, урад спадзяецца прадаваць не ў Расею, а ў іншых кірунках?”

Злотнікаў: “Наша машынабудаваньне, тавары лёгкай прамысловасьці, прадукцыя сельскай гаспадаркі і харчовай прамысловасьці — амаль усё гэта ідзе выключна ў Расею. Ня думаю, што прадпрымальнікі тут чым-небудзь дапамогуць, — можа, на некалькі працэнтаў павялічаць наш збыт, ня болей”.

Цыганкоў: “Спадар Кавалёў, наколькі рэалістычным вам падаецца прагноз віцэ-прэм’ера Сямашкі?”

Кавалёў: “Ведаеце, я яшчэ большы пэсыміст у гэтай справе, чым дарадца прэзыдэнта Ткачоў. Зусім ня верыцца ў тое, пра што казаў Сямашка. Апошнія паўтара года ў Расеі пачаўся спад у крэдытаваньні многіх галінаў прамысловасьці. А паколькі ўсё беларускае абсталяваньне і машыны звычайна куплялася за банкаўскія крэдыты, то моцна ўпаў попыт на беларускія тавары. Ці здолеем мы пераключыцца, дзякуючы прадпрымальнікам, на іншыя рынкі? У гэта таксама мне ня верыцца, бо ўзровень беларускай прадукцыі (асабліва той, што ляжыць на складах) ня вельмі адпавядае патрабаваньням эўрапейскіх пакупнікоў ці любых іншых пакупнікоў не з краінаў трэцяга сьвету. Таму, на маю думку, спад вытворчасьці па выніках году будзе нават большы, чым цяперашнія 3,6 працэнта. Падзеньне будзе працягвацца”.

Цыганкоў: “Прэм’ер-міністар Беларусі Сяргей Сідорскі на пасяджэньні Савету Міністраў заявіў, што “ў Беларусі прынята дастаткова рашэньняў па выкананьні пастаўленых перад эканомікай задач“. Сэнс ягоных словаў у тым, што рашэньні ўжо прынятыя, і трэба толькі іх выконваць. Ці сапраўды ўрад ужо зрабіў настолькі добрыя крокі, што застаецца толькі іх выконваць?”

Кавалёў: “На маю думку, найлепшая эканоміка тая, дзе не патрэбны ніякі ўказ уладаў, каб яна працавала, дзе яна працуе без рэгуляваньня і ўмяшаньня. Спадар Сідорскі — нейкі надта вялікі аптыміст. Сёньня ён казаў пра тое, што будаўніцтва павінна стаць нейкім лякаматывам эканомікі. Але амаль дзесяцігодзьдзе эканоміка атрымлівала дадатковае банкаўскае крэдытаваньне. Гэтых крэдытаў было выдадзена занадта шмат. І справа тут не ў амэрыканскай банкаўскай сыстэме, якая нібыта спарадзіла крызіс, а ў сваёй, беларускай. І гэтыя крэдыты часта ішлі ў тыя галіны эканомікі, тавары якіх канчатковым пакупнікам былі ня вельмі патрэбныя. Напрыклад, мы доўга “будавалі будаўніцтва” як галіну. А выявілася, што гэта людзям ня так і патрэбна па рэальных цэнах”.

Цыганкоў: “Вы казалі, што добрая эканоміка тая, дзе ўлады ня ўмешваюцца. Але нават Маргарэт Тэтчэр у Брытаніі ў 1980-я гады вымушаная была жалезнай рукой дзяржавы рабіць рыначныя пераўтварэньні, праводзіць прыватызацыю. Што зараз павінна, на вашу думку, зрабіць беларуская ўлада, каб правесьці лібэралізацыю эканомікі?”

Кавалёў: “Сёньня найперш патрэбны нармальны фондавы рынак, нармальны рынак каштоўных папер, калі прадпрыемствы могуць выпускаць свае акцыі і аблігацыі. І, адназначна, трэба праводзіць прыватызацыю. Па-другое, каб разгрузіць склады, трэба зьнізіць цэны. І першае, што тут трэба зрабіць, — распусьціць усе аддзелы па кантролі за цэнаўтварэньнем”.

Злотнікаў: “Сідорскі ўвогуле заўсёды быў аптымістам, як і віцэ-прэм’ер Сямашка. Яшчэ напрыканцы лютага яны сьцьвярджалі, што эканоміка пачне разьвівацца ўжо ў другім квартале, і што мы ўжо ў сярэдзіне году выйдзем на 5-6 працэнтаў росту. А ў канцы году атрымаем нашы прагнозныя паказьнікі — 10 працэнтаў. Мы бачым, што нічога гэтага не адбываецца, што ня вельмі ўрад разумее, як працуе эканоміка. Па-другое, а што было такое ўрадам прынята? Размовы ідуць пра лібэралізацыю і пра будаўніцтва жыльля як лякаматыў эканомікі. Што да лібэралізацыі, то яе пакуль няма. Дзяржава найперш павінна адысьці ад рэгуляваньня цэнаў і адысьці ад усталяваньня розных загадаў і паказьнікаў — што і каму рабіць, што будаваць, вырабляць і куды экспартаваць. І пакуль гэтага не адбудзецца, то ў Беларусі ня будзе эфэктыўнай эканомікі. Што да жыльлёвага будаўніцтва, то гэта вельмі страшная памылка ўраду — рабіць яго прыярытэтам і выдаваць пад гэта такія вялізныя крэдыты”.

Кавалёў: “Прагнозы на тое і прагнозы, каб іх пераглядаць, калі мяняюцца ўмовы. А ў нас прагноз атрымаў форму нейкага абавязковага пляну, які трэба выконваць усімі мэтадамі, якімі можна. І атрымалася пастка для эканомікі — прадпрыемства мае заданьне, дырэктар ведае, што будзе звольнены, калі яго ня выканае, і ён проста працуе на склад”.

Злотнікаў: “Акрамя сацыялістычных мэтадаў кіраваньня эканомікай, наш урад разам з прэзыдэнтам іншага ня ведаюць. І яны разам у разгубленасьці, бо ня ведаюць, што рабіць. І на рынкавую эканоміку пераходзіць ня ўмеюць, і адкінуць гэтае сацыялістычнае кіраваньне таксама ня могуць”.

Цыганкоў: “Наколькі на эканамічную сытуацыю можа ўплываць павелічэньне замежнага доўгу Беларусі? Ці магчыма ўтрымаць курс рубля ва ўмовах нарастаньня даўгоў?”

Злотнікаў: “Сёлета мы павінны вярнуць ад 5 да 6 мільярдаў даляраў. На абслугоўваньне пазык і выплату дывідэндаў на прамыя інвэстыцыі — каля мільярду. Акрамя таго, трэба закрыць гэтую “дзірку”, якая ўтвараецца ад нэгатыўнага сальда замежнага гандлю — каля 4 мільярдаў на гэты момант. Такім чынам, у год патрэбна 10-11 мільярдаў даляраў, каб ня падаў узровень жыцьця насельніцтва, каб не адбывалася дэвальвацыі. На гэты момант сёлета пазычылі каля 6 мільярдаў, патрэбна яшчэ 5. Калі да канца году ня знойдуць, дзе ўзяць такія грошы, то будзе вельмі цяжка ўтрымаць даходы насельніцтва хаця б на цяперашнім узроўні”.

Кавалёў: “На маю думку, мы ня знойдзем гэтыя 5 мільярдаў і не ўтрымаем курс. Калі паглядзець на сёньняшняе рашэньне Нацбанку пра забарону крэдытаваньня фізычных асобаў у валюце, то там ясна напісана прычына. Бо мы атрымліваем заробкі ў беларускіх рублях, і калі „нешта здарыцца“, то ў чалавека ня хопіць грошай, каб гэтую пазыку вяртаць. Гэта азначае, што Нацбанк трымае ў галаве нейкую наступную дэвальвацыю”.

Злотнікаў: “Сітуацыю можна было б утрымаць, калі б удалося хутка прадаць дзяржаўную маёмасьць на мільярды даляраў. Але, на маю думку, гэта малаверагодна”.

2.

Ад рэдакцыі:

Сярод сябраў рэдакцыі эканамістаў па адукацыя няма – усе мы эканамічныя самаадукаванцы. Жыцьцё прымушае. Але і гэтага дастаткова, каб сфармуляваць некалькі дакладных высноў, якія значна лягчэй трымаць у галаве, чым доўгія разважаньні.

Па-першае, “будаўніцтва” Лукашэнкам і яго цяперскай камарыльяй “нябачнай у сьвеце дзяржавы” завершылася поўным швахам. Для падтрыманьня жыцьня людзей на больш-менш прыстойным узроўні, нават не параўнальна ніжэйшым, чым, напрыклад, у заходнееўрапейскіх краінах, патрэбна кожны год аднекуль звонку выклянчываць у пазыку па 10-11 млрд. даляраў, перакладаючы гэты доўг на плечы наступных пакаленьняў беларусаў. Раней грошы “давала” расейская імперыякратыя – у асноўным праз істотна больш нізкія цэны на энэрганосьбіты. Наўзамен яна патрабавала зьдзяйсьняць татальны этнацыд беларускага народа, будаваць “Саюзную дзяржаву”, далучацца да вайсковых, мытных, гандлёвых ды іншых дамоваў. Цяперцы ўсё гэта і рабілі. Сёньня імперыякратыя ўсё больш нахабна патрабуе ад Лу-кі здачы ўзамен за эканамічную і палітычную падтрымку яго рэжыма ўсё большых кавалкаў эканамічных, палітычных і культурных каштоўнасьцяў беларускага народа. Лу-ка і цяперцы, якія наколаты на яго “вертыкаль”, нарэшце зразумелі, што так яны здадуць усё, а самі застануць ні з чым, і, як наступства, — стануць нікім (на народ ім пляваць – толькі на сябе ім не пляваць).

Але кіраваць эканомікай, дый усім дзяржаўным арганізмам, па-сучаснаму, а не па-сацыялістычнаму, цяперцы – посткамуністычная бюракратыя – ня ў стане. Правесьці прыватызацыю яны ня могуць. Яны ў разгубленасьці й ня ведаюць, што рабіць. Перафразуючы сп-ра Злотнікаваў, можна сказаць: ніякіх чыноўнікаў, якія б прывялі да павелічэньня вытворчасьці ў Беларусі, няма.

Другое. Гэта азначае, што сёньня Лу-ка і цяперцы ўжо ўсур’ёз трапілі ў сітуацыю глыбокага сістэмнага эканамічнага крызіса, які можа мець і сацыяльна-палітычныя наступствы. Цяперцы апошняга страшна баяцца (што натуральна – грахоў накапілася цэлы воз) і хутчэй за ўсё пойдуць па шляху далейшай здачы Ўсходу і Захаду (хутчэй за ўсё і тым, і тым) нашых эканамічных ды іншых каштоўнасьцяў. Тым больш, што некаторыя прадстаўнікі “апазіцыі” накшталт Злотнікава-Кавалёва яшчэ і падзужваюць цяперцаў вырашаць іх праблемы шляхам “хуткага продажу дзяржаўнай маёмасьці на мільярды даляраў” ці выпускам і продажам на вонкавым рынку акцый прадпрыемстваў.

Тое, што цяперцы – гэта апошнія мярзотнікі, якім пляваць на лёс будучых пакаленьняў беларусаў, мы введаем і гаворым даўно. Раней ці пазьней іхная ўлада абрынецца і наступіць час падрабязнага разбору палётаў з раздачаў “усім сёстрам завушніцаў”. Натуральна, мы за цывілізаваную форму такой “раздачы” – праз дакладнае рассьледаваньне і… суд. Таму нас больш цікавіць ня тое, як сёньня цяперцы дрыгаюцца на сваёй “вертыкалі”, а хто ідзе ім на зьмену.

Трэцяе. А на зьмену ім ідуць… апазіцыйныя лібералы. Іх заявы сьведчаць, што яны, як лібералы, за адкрытае акцыянаваньне прадпрыемстваў, за хуткі продаж дзяржаўнай маёмасьці (г.зн. маёмасьці, якая створана рукамі беларусаў) “на мільярды даляраў”, за перадачу нашай зямлі ў прыватную ўласнасьць і за т.п. ліберастычныя выверты.

Гэта выклікае наша адкрытае незадавальненьне і пратэст. Але ня толькі ў нас — нават у тых сур’ёзных эканамістаў, якія бачаць сістэмныя заканамернасьці нашмат глыбей, чым павярхоўныя лібералы.

Нядаў на сайце “Свабоды” быў выстаўлены матэрыял з красамоўнай назвай: “Леанід Заіка: “Падчас крызісу прадаюць толькі дурні””“. (www.svaboda.org/content/transcript/1768157.html). Прыводзім вялікую цытату з гэтага артукула.

Карэспандэнт (Дашчынскі): “У кіраўніцтве Беларусі прыкметна актывізаваліся размовы пра магчымасьць удзелу замежнага капіталу ў інвэстпраектах. А павелічэньне фінансаваньня з боку МВФ сьведчыць пра тое, што мы апынуліся на парозе прыватызацыі…”

Заіка (фота ўверсе, №4): “Мы апынуліся на парозе недахопу грошай. І як у звычайная сям’і — калі грошай няма, пачынаюць распродаж “фамільнага срэбра”, а потым усяго астатняга, заканчваючы бялізнай і ўласнымі нагавіцамі. Таму тут нічога прынцыпова новага няма. Гэта ня ёсьць нейкае лібэральнае жаданьне зрабіць эфэктыўнай беларускую эканоміку. Гэта позна і ня час. Тое, што адбываецца, гэта проста распродаж уласнасьці. Калі хапае фантазіі, тады гэта можна назваць прыватызацыяй. Продаж уласнасьці — гэта азначае: узяць і прадаць прадпрыемства, якое будавалі цяперашнія пэнсіянэры, якія ўсё сваё жыцьцё недаатрымлівалі заробкі. А цяпер хлопцы з ураду будуць усё гэта прадаваць, і гэта будзе называцца прыватызацыяй дзеля нечага незразумелага. Эканамічны зьмест таго, што адбываецца, — гэта няздольнасьць палітычнай эліты забясьпечыць высокі ўзровень разьвіцьця вытворчасьці і рынку. У зьвязку з гэтым рыхтуецца проста распродаж уласнасьці.

Уся краіна ў ап’яняльным экстазе абмяркоўвае, што і каму лепш бы прадаць. Дзьве прастытуткі, якія думаюць, каму б лепш аддацца — расейцам ці амэрыканцам? А потым дзеці будуць гэта вывучаць і казаць: якія ж ідыёты былі гэтыя дзядулі і таты”.

Дашчынскі: “Прадстаўнікі МВФ кажуць пра тое, што ініцыятыва актывізацыі прыватызацыйных працэсаў у Беларусі ня ставіць перад уладамі канкрэтных умоваў продажу актываў прадпрыемстваў. Гаворка ідзе пра пляны прыватызацыі дзяржаўных банкаў. Відаць, па гэта і прыяжджаў у Беларусь Герман Грэф?”

Заіка: “Нават яшчэ больш сьмешна. Там беларускі ўрад абавязаны да канца жніўня знайсьці высокакваліфікаванага экспэрта па прыватызацыі банкаў. Усе гэтыя пазыцыі, якія былі падпісаныя з МВФ, у мяне выклікаюць пачуцьцё горычы, бо сьведчаць пра нізкі ўзровень нашых чыноўнікаў, нізкую культуру палітычнага бачаньня. МВФ — гэта камэрцыйная, а не дабрачынная арганізацыя. Яна бярэ грошы ў адных, дае іншым і зарабляе на працэнтах. Гэта звычайны пасярэднік. У Беларусі больш за 70% уласнасьці дзяржаўнай, таму спакойна можна яшчэ павялічыць крэдыт, бо беларусы будуць прадаваць свае дзяржаўныя прадпрыемствы. Падчас крызісу прадаюць толькі дурні, а купляюць разумныя. Таму, калі мы будзем масава прадаваць сваю ўласнасьць, нас можна назваць Краінай дурняў.

Дашчынскі: “Але ці ёсьць на чым зарабіць грошы ў Беларусі?”

Заіка: “Да прыкладу, усе банкі беларускія можа прыватызаваць адзін Грэф.Там 4-5 мільярдаў даляраў хапіла б, каб кантраляваць усе беларускія банкі. Калі Раману Абрамовічу надакучыць катацца на сваёй падводнай лодцы, ён можа зрабіць гэта адзін. Беларусь зараз лёгка купіць. Бо пасьля ліпеня пачнецца падзеньне платаздольнасьці прадпрыемстваў. У іх засталося ўласных абаротных сродкаў недзе каля 10% ад таго, што трэба. Аб’ём прыбытку нашых прадпрыемстваў — усяго толькі 30% ад узроўню мінулага году. Пачынаецца такі даволі цікавы працэс сьнежнага кома, калі прадпрыемствы не вяртаюць крэдыты, якія бралі яшчэ ў лістападзе-сьнежні. Пачынаецца невялікая паніка. Потым да прэзыдэнта дойдзе інфармацыя ад яго “чэсных спэцслужбаў”, што ўвесь фінансавы сэктар ператвараецца ў чорную дзірку, крыху нэрваў — і пачнуць распродаж. Намэнклятура канвэртуе сваю палітычную ўладу ў эканамічную. Мы праходзім тое, што ў Расеі было ў 1992-94 гадах. Працаваць трэба, а не абмяркоўваць, што трэба прадаць”. (канец цытаваньня).

У сувязі з усім пададзеным, чацьвертае.

У нас пытаньне да інфармацыйнай прасторы сеціва: а што, акрамя Заікі й нашай рэдакцыі ва ўсёй “аб’яднанай дэмакратычнай апазіцыі” няма нікога, хто здольны запратэставаць супраць нахабных планаў цяперцаў і іх падзужвальнікаў-ліберастаў з “апазіцыі”, супраць планаў ВЫКРАДАНЬНЯ ЎЛАСНАСЬЦІ БЕЛАРУСКАГА НАРОДА (!), адзіны сэнс якога – далейшае ўтрыманьне ва ўладзе ў РБ цяперскай прамаскоўскай беларусафобскай этнацыднай дыктатуры на чале з Лукашэнкам?!

І яшчэ (у якасьці P.S.). Нам вядома, што ў такіх умовах звычайна знаходзіцца шмат ахвочых, хто задае пытаньні накшталт такіх: А калі не продаж, дык што? Вы супраць прыватызацыі?

Адказваючы на гэта прыхільнікам апазіцыйных ліберастаў прапануем пачытаць наступныя прынцыпы Беларускай дактрыны, якая распрацоўваецца намі: Д пр-п 4, 31, 49, 51, 51а (!), 59, 60, 65, 67, 68, 69, 71, 79, 80, 85, 88, 99, 104, 108, 114, 116. З гэтых прынцыпаў бачна: мы за прыватызаюцыю! Але мы за сапраўдную прыватызацыю ў імя інтарэсаў нашага беларуска-літвінскага народа, мы за прыватызацыю, якая дасьць істотны эканамічны рост, а не за “прыватызацыю”, якая трапна завецца прыхватызацыяй і якая проста прывядзе да зьмены адной формы рабаўніцтва над нашым народам (расейскі імперыялізм, таталітарызм, сацыялізм) іншай формай (ліберастызм).

Больш за тое, мы катэгарычна супраць таго, што рыхтуецца, мы пратэстуем, будзем змагацца самі й заклікаем далучацца іншых!.. Хаця б сваім каментарамі…

Жыве Беларусі – наша зямля!!!

18—19 ліпеня ў Менску ў памяшканьні Міжнароднага адукацыйнага цэнтру (IBB) прайшоў V зьезд Згуртаваньня беларусаў сьвету “Бацькаўшчына”. Ён быў зладжаны за сродкі самой арганізацыі, а таксама некаторых асяродкаў дыяспары. Мы сабралі матэрыялы з гэтай падзеі (у асноўным інтэрнэт-рэпартажы радыё “Свабода”, уключна з фотаздымкамі), апрацавалі іх й вырашылі зафіксаваць для будучыні ды абмеркаваць. Тое, што атрымалася, падаем ніжэй.

1.

Падрыхтоўкай да зьезду займаліся ў асноўным прадстаўнікі кіраўніцтва арганізацыі. Найперш гэта — кіраўнік “Бацькаўшчыны” Аляксей Марачкін (гл. фота зьлева; 1), старшыня рады згуртаваньня Алена Макоўская (2), старшыня працоўнай групы па падрыхтоўцы зьезду Ніна Шыдлоўская (3).

Да апошняга часу з-за паводзінаў афіцыйных уладаў магчымасьць правядзеньня зьезду ў Беларусі была пад пагрозай…

Арганізатары разьлічвалі, што на зьезде будзе прысутнічаць каля 150 дэлегатаў зь Беларусі і больш як 200 — з замежжа (разам – 350 чалавек; http://www.svaboda.org/content/article/1779358.html). На справе ў форуме прыняло ўдзел больш чым на трэць менш – 215 дэлегатаў з 17 краін (http://www.svaboda.org/content/article/1779740.html). У ліку запрошаных у зьездзе ўдзельнічалі прадстаўнікі афіцыйных уладаў – міністар культуры Павал Латушка, упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасьцяў Леанід Гуляка, прадстаўнікі МЗС, парлямэнту гэтак званай “саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі”, замежныя дыпламаты.

Як адзначыла напярэдадні старшыня рады згуртаваньня «Бацькаўчшына» Алена Макоўская, зьезд “Бацькаўшчыны” — гэта ня проста справаздачна-выбарчае мерапрыемства, а тэматычны сход, які мае вырашыць цэлы шэраг надзённых пытаньняў. “Мы лічым, што тэма нацыянальнай ідэнтыфікацыі беларусаў сёньня вельмі востра стаіць у Беларусі ў сувязі з працэсамі русыфікацыі, у сувязі з тым, што беларуская мова выводзіцца з усіх сфэраў ужытку … Сустракаючыся з тым фактам, што мы стала губляем свой інтэлектуальны патэнцыял, свой эканамічны патэнцыял, тых людзей, якія маглі б ствараць нашы іміджавыя цэнтры па-за межамі краіны, мы ня можам застацца ўбаку, назіраючы за гэтымі працэсамі. І таму мы ставім менавіта тэму нацыянальнай ідэнтыфікацыі важнай тэмай зьезду”.

Праграма першага дня зьезду (18 ліпеня) ўключала пленарнае і сэкцыйныя паседжаньні, выступы прадстаўнікоў дзяржструктур і сьвяточны канцэрт.

Атмасьферу прыезду дэлегатаў, іх рэгістрацыі й у цэлым першага дня зьезду ў пэўнай ступені адлюстроўваюць фота, пададзеныя ніжэй.

У кулуарах форуму сярод дэлегатаў былі бачныя вядомыя асобы (гл. фота ўнізе; Івонкі Сурвілы не было – яна даслала вітаньне).

Журналісты розных выданьняў бралі інтэрвю ў прысутных.

Так, пісьменьнік Васіль Якавенка, які быў на зьездзе ў якасьці госьця, сказаў: “Гэта ўсё-такі падзея ў жыцьці нашай краіны – прымаць тут беларусаў сьвету, весьці зь імі гаману пра нашы клопаты, нашы праблемы. Гэта вельмі-вельмі важна. І таму, думаю, што тут усё будзе на карысьць нашай нацыянальнай справы. Таму і я рады апынуцца ў гэтым асяродку. Як пісьменьнік, як творчая асоба я вітаю прысутнасьць тут міністра культуры. Думаю, што мог бы ўважыць грамаду, прыехаць сюды і папрысутнічаць і кіраўнік прэзыдэнцкай адміністрацыі Ўладзімер Макей. Шапка гонару зь яго не спала бы. А ўвага яго была б важнай”.

Сустаршыня Партыі беларускай хрысьціянскай дэмакратыі Павал Севярынец: “Для нашай партыі беларускасьць нароўні з хрысьціянскімі прынцыпамі, гэта як дзьве перакладзіны аднаго крыжу. Яго мусіць браць беларус і несьці, калі ён хоча адраджэньня. Таму для нас гэта неад’емная частка жыцьця грамадзяніна Беларусі. І для нас беларускасьць найважнейшая частка беларускай ідэі [зь якога гэта часу? Апошнія гады ў Севярынца галоўным кампанентам беларускай ідэі была… габрэйскасьць! – Рэд.]. Гэта – форма нацыянальнай ідэі, зьместам якой з’яўляюцца хрысьціянскія маральныя каштоўнасьці” [варта Пашы яшчэ папрацаваць над пытаньнем формы і зьместу беларускай нацыянальнай ідэі… - Рэд.].

Старшыня Таварыства беларускай культуры ў Літве Хведар Нюнька: “Праблема беларусаў у Беларусі палягае ў тым, што тут па сутнасьці адсутнічае беларуская мова. А гэта – галоўны элемэнт культуры і існаваньня нацыі. І гэта засмучае. Як і русыфікацыя, якая праводзілася на працягу больш за 10 гадоў. І гэта, можна сказаць, ёсьць і барацьба з беларусізацыяй. Таму мы вітаем нейкія крошкі лібэралізацыі [можа, усё ж, нацыяналізацыі. – Рэд.], якія сёньня адчуваюцца. Прыкладам, міністар культуры гаворыць па-беларуску. Але гэта настолькі нязначна… Бо нам за мяжой добра бачна, што такое сапраўды мова для краіны. Таму беларуская мова ёсьць галоўны элемэнт. І нас будзе радаваць, калі мы будзем бачыць зьмяненьне сытуацыі ў самой Беларусі”.

Міхась Сьцяпанюк – прадстаўнік Зьвязу беларускай моладзі ў Польшчы: “Я прыехаў сюды, каб паразмаўляць з людзьмі, даведацца, што дзе робіцца. Бо ў мяне такое ўяўленьне, што я замала ведаю пра беларусаў зь іншых краінаў сьвету. Наша моладзевая арганізацыя паўстала на пачатку 1990-х гадоў на хвалі адраджэньня. Зразумела, што мы займаемся моладзевымі справамі. Мы робім рэйды па вёсках Падляшша, распавядаем моладзі пра яе спадчыну. Ужо 16 гадоў запар арганізоўваем фэстываль беларускай бардаўскай і аўтарскай песьні “Бардаўская восень”. Здаецца такога няма ня толькі ў Польшчы, але і ў Беларусі, бо да нас зьяжджаюцца ўсе зоркі беларускай сцэны. У Польшчы ёсьць два агульнаадукацыйныя ліцэі, у якіх вывучаецца беларуская мова: у Бельску-Падляшскім і ў Гайнаўцы. Мы зь імі трымаем цесную сувязь, каб там маладыя людзі арганізаваліся, а мы служым ім дапамогай”.

2.

Старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла накіравала сваё аўдыёвітаньне зьезду, якое было заслухана на пачатку:

“Дарагія суродзічы! Маю гонар і прыемнасьць вітаць Вас ад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. Вітаю арганізатараў з удзячнасьцю за вялікую працу, якую яны былі змушаныя зрабіць, каб Зьезд адбыўся. Вітаю таксама ўсіх дэлегатаў на гэтым Зьезьдзе, некаторыя зь якіх прыехалі здалёк – гэта значыць, ня без даволі вялікіх цяжкасьцяў. Жадаю, каб Зьезд адбыўся паводле вашых спадзяваньняў. Каб прынёс ён адным радасьць пабыць на Бацькаўшчыне, другім – прыемнасьць спаткацца з далёкімі суродзічамі, трэцім – задавальненьне зрэалізаваць задуманыя пляны, зьяднаць усіх беларусаў вакол нашых супольных ідэалаў узаемаразуменьня і салідарнасьці. Нашая любоў да Бацькаўшчыны, нашая еднасьць, нашая супольная праца на карысьць лепшай будучыні нашага народу перамогуць усе перашкоды на шляху да зьдзяйсьненьня нашых мараў пра тую ветлую Беларусь, над якой мы просім Уладара Сусьвету паслаць праменьні Свае хвалы. Жыве Беларусь!”.

Асноўнай тэмай зьезду, як планавалася, стала праблема нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусаў у сучасным сьвеце, праблемы яе захаваньня і разьвіцьця. Апірышчамі нацыянальнай ідэнтычнасьці дэлегаты зьезду называлі наяўнасьць сувэрэннай дзяржаўнасьці, тысячагадовай гісторыі, сваёй мовы і самабытнай культуры.

Пра гэта ж у сваім выступе, у прыватнасьці, казаў кіраўнік “Бацькаўшчыны” Аляксей Марачкін: “Русыфікацыя нашага краю сёньня дасягнула найвышэйшага апагею. У паўсядзённым жыцьці – абвесткі на мове ў грамадзкім транспарце, назвы вуліц – мова існуе на ўзроўні сувэніру. Ва ўладных установах Беларусі яе цалкам ігнаруюць. Лідэр нацыі [які ж гэта “лідар нацыі”?! – Рэд.], прэзыдэнт краіны выказаўся адназначна: “На беларускай мове нельга выказаць нешта вялікае”. Ці варта тут гаварыць пра тое, што калі б такое выказаў прэзыдэнт Літвы ці Польшчы, то ягоная кар’ера назаўтра была б скончаная?! … Сёньняшняя моўная палітыка ў Беларусі вядзе да этнацыду нацыі і страты сувэрэнітэту. Таму неабходна вярнуць беларускай мове статус адзінай дзяржаўнай у нашай краіне, як гэта было прапісана ў канстытуцыі 1994 года” (http://www.svaboda.org/content/article/1779943.html). Марачкін адзначыў таксама, што Лукашэнка не даслаў віншаваньне беларусам сьвету.

Паводле гісторыка Натальлі Гардзіенкі, за мяжой пражывае да трох з паловай мільёнаў беларусаў. Для іх, як і для мітраполіі, характэрная праблема страты нацыянальнай ідэнтычнасьці: “Апошнім часам назіраецца тэндэнцыя да скарачэньня старых беларускіх арганізацый, якія былі яшчэ створаныя эмігрантамі часоў другой сусьветнай вайны, так званых першых беларускіх дыяспараў на Захадзе. Старое пакаленьне адыходзіць, а маладое не паўсюль можа замяніць і мае наогул цікавасьць да беларускай дзейнасьці. Нашчадкі беларусаў, на жаль, вельмі мала хто размаўляе па беларуску і, наогул, выказвае цікавасьць да свайго беларускага паходжаньня”.

Доктар гістарычных навук Янка Запруднік з ЗША (гл. фота ўверсе) ў сваім выступе адзначыў, што прысутнасьць беларусаў у Амэрыцы пазначана многімі пазытыўнымі фактамі. А што да прысутнасьці беларускай улады, дык яна далёка ад аптымальнай: “Галоўная праблема ў тым, што беларускі ўрад дасюль не здабыўся нават на прыняцьце закону аб суайчыньніках за мяжой. Ня кажучы ўжо пра актыўныя ўзаемасувязі з дыяспарай, якімі адзначаюцца пасяленцы зь іншых усходнеэўрапейскіх краінаў. Вось чаму адным з прыярытэтаў нашага згуртаваньня застаецца далейшае спрыяньне і дамаганьне, каб такі закон быў прыняты. Каб такі закон дапамагаў дзейнасьці замежных беларусаў на карысьць беларускай дэмакратычнай дзяржаўнасьці, народнага дабрабыту. Каб урэшце ўсе мы дзякуючы такому закону маглі сказаць з большай сілай, што жыве замежная Беларусь” (http://www.svaboda.org/content/article/1779943.html).

Ад уладаў на зьезьдзе выступілі міністар культуры Павал Латушка і Леанід Гуляка. Першы зь іх сярод іншага заклікаў дыяспару далучыцца да справы вяртаньня страчаных гісторыка-культурных каштоўнасьцяў, а таксама дадаў: “Сёньня сапраўды мы адчыняем свае дзьверы для беларусаў, мы адкрываем свае душы, свой дом. Сёньняшняя сустрэча ў Менску яшчэ раз пацьвярджае накіраванасьць дзяржаўнай палітыкі Беларусі на ўзаемадзеяньне і актывізацыю працы з суайчыньнікамі за мяжой” [гучыць як зьдзек. – Рэд.].

3.

19 ліпеня, падчас другога, і заключнага, дня працы зьезду, з дэлегатамі сустрэліся прадстаўнікі беларускіх уладаў (гл. фота ўнізе; дарэчы, гэтая падборка твараў у параўнаньні з папярэдняй можа служыць добрым дапаможным матэрыялам для заняткаў па… фізіягноміцы). У сустрэчы з дэлегатамі ўзялі ўдзел міністар культуры Павал Латушка; намесьнік міністра эканомікі Андрэй Тур; упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасьцяў Леанід Гуляка; прадстаўнікі міністэрстваў адукацыі, інфармацыі, замежных спраў і дэпутаты Палаты прадстаўнікоў (http://www.svaboda.org/content/article/1780456.html).

На пытаньне аб магчымасьці вярнуцца да канстытуцыі 1994 года і надаць беларускай мове статус адзінай дзяржаўнай міністар Латушка сказаў, што загадам гэтую справу ня вырашыць. Ён адзначыў, што міністэрства культуры будзе падаваць прыклад карыстаньня беларускай мовай: “Давайце ня будзем гвалтам кагосьці да чагосьці прымушаць. Мы, на жаль, гэтую справу ўжо праходзілі. Зразумела, у гэтым накірунку будуць ісьці зьмены. Але зьмены будуць мець характар паступовы, эвалюцыйны, а не рэвалюцыйны”. Спадар Латушка таксама паабяцаў вывучыць пытаньне адносна магчымасьці наданьня бел-чырвона-беламу сьцягу статусу гісторыка-культурнай каштоўнасьці.

Прадстаўніца міністэрства адукацыі Надзея Ганушчанка заявіла, што не існуе праблемаў з адукацыяй на беларускай мове, маўляў, у краіне 54% беларускамоўных школаў [?!!! – Рэд.]. Хаця ў Менску на беларускай мове навучаюцца толькі 3% вучняў. Яна адзначыла, што міністэрства плянуе павялічваць колькасьць беларускамоўных школаў.

Намесьнік міністра эканомікі Андрэй Тур заклікаў беларусаў замежжа да эканамічнага супрацоўніцтва: “Мы вельмі зацікаўленыя ў тым, каб беларусы сур’ёзна дапамаглі нам у справе інвэстыцыйнай актыўнасьці. Мы – адна з трох краінаў на эўрапейскай прасторы, якая ў выніку крызысу захавала эканамічны рост. Ваша дапамога можа быць у тым, каб садзейнічаць нашаму экспарту на вашых тэрыторыях праз вашы дыяспары”.

У адказ выступілі некаторыя дэлегаты зьезду.

Так, што да закліку аб эканамічным супрацоўніцтве Васіль Еўдакімаў, беларус зь Вялікабрытаніі, сказаў: “У мяне ёсьць свой досьвед працы ў Беларусі. Вельмі нэгатыўны. Можа, таму, што проста ня з тымі людзьмі працаваў, падтрымка не на тым узроўні была. Безумоўна, каб пасьпяхова весьці бізнэс у Беларусі, патрэбная падтрымка афіцыйных структураў, уплывовых людзей”.

Дэлегат зьезду, былы старшыня Вярхоўнага Савету Станіслаў Шушкевіч выказаў жаданьне, каб у Беларусі “не было крывадушнай улады”, якая даслала на сустрэчу “клеркаў, якія нічога не вырашаюць”. Ён адзначыў, што сярод дэлегатаў знойдзецца толькі чалавек дзесяць, якія давяраюць абяцаньням сёньняшняй улады. Паводле спадара Шушкевіча, “Бацькаўшчына” павінна захавацца як непалітызаваная структура і клапаціцца пра беларускасьць. Параўноўваючы першы і пяты зьезды беларусаў сьвету, ён адзначыў: “На першым зьезьдзе сябе ніхто не адчуваў рэпрэсаваным, прыціснутым. І ўлада падтрымлівала гэты падыход, улада была шчырай. У яе былі мінімальныя магчымасьці ў межах таго развалу, які быў, той адсутнасьці сродкаў. Але калі паўстала пытаньне, якую залю выдзеліць, то самую лепшую ў Беларусі. Якія ўмовы старыць – усё, на што мы былі здольныя”.

4.

Кіраўніком Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына» на безальтэрнатыўнай аснове была абраная Алена Макоўская (http://www.svaboda.org/content/article/1780695.html; гл. фота 2 у пачатку матэрыяла). За яе кандыдатуру практычна аднагалосна (два дэлегаты ўстрымаліся) прагаласаваў зьезд (раней Макоўская ўзначальвала раду гэтай арганізацыі, якой кіраваў мастак Аляксей Марачкін, а да яго — народны пісьменьнік Беларусі Васіль Быкаў, акадэмік Радзім Гарэцкі і прафэсар Анатоль Грыцкевіч). Падчас выступу на зьезьдзе, А.Макоўская адзначыла, што абраньне на пасаду старшыні арганізацыі — гэта «вялікі гонар, вялікая адказнасьць і вельмі высокая плянка», якой яна «пастараецца адпавядаць».

Абрана таксама Вялікая рада аб’яднаньня, куды ўвайшлі 53 прадстаўнікі беларусаў замежжа + 47 прадстаўнікоў Беларусі (разам 100 чалавек). З апошніх сфармавана Малая рада.

5.

V зьезд беларусаў сьвету прыняў шэраг дакумэнтаў (http://www.svaboda.org/content/article/1780695.html).

Ён прапанаваў уладам стварыць пасьведчаньне беларуса замежжа па аналёгіі з картай паляка. Гэта ініцыятыва ўтрымліваецца ў прапанаваных зьменах у праект закона «Аб беларусах замежжа». На думку ўдзельнікаў зьезда, такое пасьведчаньне павінна дапамагчы этнічным беларусам пры наведваньні імі гістарычнай радзімы, у прыватнасьці, атрымліваць шматразовую беларускую візу на льготных умовах, не рэгістравацца пасьля прыбыцьця ў Беларусь, мець доступ да адукацыі і мэдычнай дапамогі нароўні з грамадзянамі Беларусі.

Зьезд прыняў адозвы да розных дзяржаўных органаў аб стварэньні ўстаноў па справах беларускай дыяспары, ахове гісторыка-культурных каштоўнасьцяў, падтрымцы беларускамоўных мэдыяў за межамі Беларусі, захаваньні і падтрымцы Беларускага дома.

Былі прынятыя дзьве рэзалюцыі – “Беларуская мова – аснова незалежнасьці Беларусі” і “Нацыянальная ідэнтычнасьць беларусаў у сучасным сьвеце: праблемы захаваньня і разьвіцьця”. Дэлегаты выказалі занепакоенасьць працягам русыфікацыі і заклікалі адміністрацыю прэзыдэнта ды ўрад да неадкладнага выпраўленьня моўнай сытуацыі ў Беларусі. Зьезд прапанаваў аб’явіць 2010-ы Годам роднай мовы.

Таксама зьезд прапанаваў праект праграмы “Беларусы ў сьвеце” на 2009-2013 гады. Яна мае на мэце захаваньне беларускай прысутнасьці ў сьвеце ў розных яе формах і праявах, кансалідацыю беларускай нацыі і ўмацаваньне грамадзянскай супольнасьці ў Беларусі. Праграма накіравана на стварэньне ўмоваў для захаваньня нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусаў у краінах пражываньня.

Беларусы сьвету зьвярнуліся да беларускіх уладаў з заклікам усталяваць у Менску помнік з нагоды 600-годзьдзя перамогі пад Грунвальдам.

Вячаслаў Сіўчык у сваім выступе прапанаваў аб’явіць 23 жніўня Днём памяці ахвяраў сталінізму і нацызму, аднак гэтая прапанова… не была пастаўлена на галасаваньне зьезду.

6.

Пасьля завяршэньня зьезду новаабраная старшыня ЗБС “Бацькаўшчына” Алена Макоўская дала інтэрвю карэспандэнту радыё “Свабода” Віталю Цыганкову (http://www.svaboda.org/content/transcript/1781355.html).

Цыганкоў: “У мінулыя гады стаўленьне ўладаў да зьездаў “Бацькаўшчыны”, асьвятленьне гэтых зьездаў дзяржаўнымі СМІ было ледзь ні варожае. Зараз на зьезд прыйшлі міністры, і рэпартажы дзяржаўных СМІ былі вельмі прыязныя. Чым вы гэта тлумачыце — зьмянілася стаўленьне дзяржаўных структураў, ці, можа, зьмянілася сама „Бацькаўшчына“?”

Макоўская: “Хачу сказаць, што “Бацькаўшчына” сама па сабе не зьмянілася. “Бацькаўшчына” як трымалася сваіх прынцыпаў, што Беларусь мусіць быць незалежнай краінай, нацыянальных сымбаляў, мовы, культуры — усё гэта засталося нязьменным. І на мінулыя зьезды мы запрашалі прадстаўнікоў органаў улады. І тое, што яны цяпер адгукнуліся, кажа пра пэўныя канструктыўныя зрухі менавіта з таго боку. Чым яны прадыктаваныя — гэта пытаньне да прадстаўнікоў дзяржаўных структураў. Але для нас гэта ёсьць пэўным крокам наперад, досыць важным крокам. Бо ўпершыню ў адной залі сабраліся прадстаўнікі ўлады і кіраўнікі беларускіх суполак за мяжой, якія дзясяткі гадоў працуюць на беларускай ніве ў сваіх арганізацыях і цудоўна ўсьведамляюць, якую дапамогу яны атрымліваюць ад Рэспублікі Беларусь. І тое, што з боку дзяржаўных органаў не было гэтай перасьцярогі і атрымаўся непасрэдны кантакт, пытаньні і адказы — гэта вельмі добра. Бо раней было сапраўды як нейкія два розныя лягеры. А цяпер атрымаўся дыялёг. Мне хацелася б, каб [далей] было ўзаемнае супрацоўніцтва”.

Цыганкоў: “Калі адбываўся пазамінулы, трэці зьезд „Бацькаўшчыны“, дзяржаўныя органы арганізавалі фактычна альтэрнатыўны зьезд тых беларускіх суполак, якія падтрымліваюць сёньняшнюю ўладу. Як „Бацькаўшчына“ вырашае гэтую праблему, што амаль у кожнай краіне, дзе ёсьць шмат беларусаў, існуе некалькі суполак — звычайна з альтэрнатыўнымі палітычнымі поглядамі?”

Макоўская: “У нас у кожным зьезьдзе бяруць удзел прадстаўнікі цалкам розных беларускіх суполак. Гэтым і ўнікальная “Бацькаўшчына”, і гэта яе асаблівасьць. Мы — грамадзкая арганізацыя, мы аб’ядноўваем усіх і адкрытыя да супрацоўніцтва з усімі беларусамі [чамусьці прадстаўнікі Зьвязу Беларусаў Нямеччыны гэтага не пацьвярджаюць... – Рэд.]. Да нас зьвяртаюцца людзі, якія маюць зусім розныя погляды. Але часы вострага палітычнага супрацьстаяньня, якое мы бачылі на другім зьезьдзе і водгукі якога чуліся на трэцім зьезьдзе, ужо праходзяць. Сёньня мы назіраем, што ў многіх краінах пачынаецца кантакт і супрацоўніцтва паміж палітычна рознымі арганізацыямі. Бо і тыя, і тыя сваёй дзейнасьцю пацьвярджаюць сваю жыцьцяздольнасьць. “Бурбалкі” даўно сышлі. Нейкія ініцыятывы, якія ствараліся ў падтрымку ўладаў, але ніякім чынам не зарэкамэндавалі сябе ў дзейнасьці — іх ужо няма. Засталіся практычна тыя, хто працуе“.

Цыганкоў: “Што „Бацькаўшчына“ можа зрабіць, каб процістаяць працэсу страты нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусамі за мяжой?”

Макоўская: “Назіраючы за тэндэнцыямі сучаснага выезду беларусаў за мяжу, можна сказаць, што вельмі малы працэнт далучаецца да беларускіх арганізацыяў замежжа альбо стварае свае арганізацыі. І гэта якраз зьвязана з праблемай нацыянальнай ідэнтычнасьці. Беларусы вельмі слаба нацыянальна ідэнтыфікаваныя. Таму наш зьезд паставіў гэтую праблему асноўнай мэтай, заклікаў разгледзець яе і знайсьці вырашэньне на дзяржаўным узроўні. Мы як грамадзкая арганізацыя можам толькі актуалізаваць, абазначыць гэтыя праблемы і вызначыць шляхі іх вырашэньня. Але адказ павінен ісьці ад дзяржаўных органаў Беларусі, датычных беларускай мовы і культуры. Пакідаючы краіну і зьяўляючыся слаба нацыянальна ідэнтыфікаванымі, беларусы практычна зьнікаюць для Беларусі. Бо яны асымілююцца альбо далучаюцца да іншых суполак — расейцаў, украінцаў, палякаў … Беларуская дзяржава павінна сказаць дыяспары — “вы нам патрэбныя, і мы дэманструем гэта праз пэўныя крокі”. А з другога боку, павінны быць пэўныя крокі па ўзмацненьні нацыянальнай ідэнтыфікацыі беларусаў у Беларусі“.

Цыганкоў: “Што павінна стаць прыярытэтным у найбліжэйшым часе ў дзейнасьці „Бацькаўшчыны?“ Ці гэта праект „Карта беларуса“, закон „Аб беларусах замежжа“, ці нешта іншае? На чым варта сканцэнтравацца ў рамках таго дыялёгу з уладай, пра які вы казалі?”

Макоўская: “Па-першае, што да самой Беларусі, то тут — узмацненьне нацыянальнай самаідэнтыфікацыі праз пашырэньне ўжытку беларускай мовы. Выдатная ідэя — абвяшчэньне наступнага году годам беларускай мовы. Калі дзяржаўныя органы гэта зацьвердзяць, гэта будзе проста супэр. А з другога боку — гэта шырокае абмеркаваньне і прыняцьце закону “Аб беларусах замежжа”.

7.

Ад рэдакцыі:

Вядома, абсалютную большасьць з таго, што адбылося на Зьездзе беларусаў сьвету, мы ня можам не вітаць. Гаворка ў асноўным можа ісьці толькі пра дэталі, асьпекты.

Першым з асабліва істотнага і станоўчага зьяўляецца тое, што на Зьездзе было прынцыпова пастаўлена пытаньне аб сёньняшнім стане беларускай мовы ў Беларусі, дый усёй беларускай культуры ў цэлым. Асаблівая падзяка спадару Марачкіну (!) за ўжываньне тэрміну, які найбольш адэкватна апісвае злачынства цяперцаў – этнацыд (дарэчы, ёсьць зьвесткі, што сп-р Аляксей узгадаў таксама і зварот Зьвязу Беларусаў Нямеччыны да зьезду “Бацькаўшчыны”, які быў напярэдадні падзеі выстаўлены на нашым сайце).

Другое – гэта тое, што прадстаўнікі беларускай дыяспары і цяперашніх уладаў сустрэліся, пагаманілі й, спадзяемся, уважліва прыслухаўшыся адзін да аднаго, зрабілі хаця б па паўкроку насустрач адзін аднаму. Усё ж, урэшце, там былі беларусы!

Вельмі прыемна таксама было бачыць на Зьездзе амбасадара Швецыі ў Беларусі пана Стэфана Эрыксана. Даўно заўважана шчырая прыхільнасьць гэтага чалавека да беларускай культуры і мовы, актыўная дэманстрацыя павагі да іх. У сувязі з гэтым даўно пара пана Стэфана прызнаць сябрам беларускага народу. Вось цяпер мы гэта і робім!

З нагоды адбылага Зьезду беларусаў замежжа самы час таксама заявіць, што Беларусь – гэта дзяржава беларускага народу, што яна была, ёсьць і будзе родным домам для кожнага беларуса, дзе б ён ні жыў. Мы гэта аб’яўляем чарговым прынцыпам Беларускай дактрыны (Д пр-п 122).

Цяпер некалькі слоў пра недахопы.

Мы лічым, што было зашмат адозваў, рэзалюцый, праектаў, заклікаў. Можа, варта было сканцэнтравацца толькі на двух прынцыповых пытаньнях, якія ўзгаданы ў апошнім абзацыі інтэрвю пані Макоўскай.

Чаму так? Справа ў тым, што цяперцы могуць абраць з усяго шматлікага заяўленага толькі нешта найменш прынцыповае, тое-сёе зрабіць, а потым працяглы час казаць пра “крокі насустрач”, якія яны нібы зрабілі… Гэта хвыт любой бюракратыі. Нельга даваць цяперцам магчымасьці для манэўру…

Другая заўвага больш істотная.

На жаль, на зьездзе мы не адчулі нацэльваньня на актыўную арганізацыйную дзейнасьць у грамадска-палітычнай сьферы. Заклікі, просьбы, звароты, заявы, адозвы, праеты праграмаў і г.д. – усё гэта добра, але гэта ўжо шмат разоў было. Вынікі вядомыя – яны марныя.

Самі ж замежныя прадстаўнікі “Бацькаўшчыны” сьведчылі, што адна культурніцкая дзейнасьць без дадатковай падтрымкі з боку беларускай дзяржавы дае яўна недастаткова. Беларускія асяродкі слабнуць і выміраюць, а беларусы вымушаны туліцца да палякаў, маскалёў, украінцаў… Ключом да вырашэньня праблемы (і гэта разумеюць усе) зьяўляецца Беларуская Дзяржава – менавіта такая, праект якой мы фарміруем на сайце! Безь яе любыя дзеяньні ў прынцыпе страчваюць сэнс. Значыць, на яе зьяўленьне і павінны быць сканцэнтраваны высілкі ўсіх прыстойных беларусаў па абодва бакі дзяржаўнай мяжы!

А што ў гэтым сэнсе зьбіраецца рабіць само Згуртаваньне беларусаў сьвету? Нічога? Дык на якія станоўчыя вынікі яго прадстаўнікі могуць разьлічваць?..

Але ёсьць адзін філасофскі закон, які сьведчыць, што ў любой цёмнай справе заўсёды знойдзецца што-небудзь сьветлае. Гэтым сьветлым у дадзеным выпадку зьяўляецца свабодны патэнцыял, права для дзейнасьці іншых. Сьвятое месца пустым не бывае. Калі “Бацькаўшчына” не жадае займацца арганізацыяй беларусаў замежжа для таго, каб разам зь беларусамі на Бацькаўшчыне зрабіць Беларусь сапраўдным вялікім Домам для ўсіх беларусаў, дык гэтым можа (мае права) заняцца хто-небудзь іншы (дырэчы, зародак Беларускага Міжнароднага Дэмакратычна Руху з такімі задачамі ўжо ўтвораны; прывітаньне спадару Мурашку!)…

Просім чытачоў нашага сайта, якія былі дэлегатамі V зьезду беларусаў сьвету (асабліва тых, хто цяпер вымушаны жыць у замежжы), а таксама тых, хто ня быў на зьезьдзе, але валодае цікавай інфармацыяй, дапоўніць, удакладніць наш аповед і нашыя заўвагі.

P.S.

На сайце МГА “ЗБС “Бацькаўшчына”” (www.zbsb.org) выстаўлены ўласны выніковы рэпартаж з V з’езду беларусаў свету (гл. http://www.zbsb.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1525:v-&catid=1&Itemid=107), які ўтрымлівае шэраг дадатковых цікавых зьвестак.

Там жа таксама выстаўлены ўсе выніковыя дакументы зьезду (гл. http://zbsb.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1526&Itemid=114) – на наш погляд, таксама вельмі ўдалыя.

(Абвестка рэдакцыі: гэты артыкул быў выстаўлены 15 траўня. Аднак у ім была шкодная праграма, якая блакавала працу сайта ў тых, хто карыстаўся  Internet Explorer. Таму мы вымушаны былі пераставіць артыкул на новае месца, каб ачысьціць яго)

Здушэнне беларускай мовы i культуры, насаджэнне ў нас усяго рускага; перадача (продаж) у рускiя рукi такiх стратэгiчных каштоўнасцяў, як газа- i нафтаправоды; вайсковыя дамовы аб «коллективной безопасности» (з штабам у Маскве!); бясконцыя ваяжы нашага “правадыра” ў Маскву, ягоныя пацалункi з выпрошваннем там чагосьцi, заявы аб тым, што “беларусы з рускiмi адзiны народ”, якi “ляжа пад танкi НАТА, калi яны пойдуць на Маскву”; антызаходняя азiяцка-расейская рыторыка ў прамовах па знешняй палiтыцы i гэтак далей пераканаўча сведчаць, што Беларусь была i ёсць калонiяй Расеi з 1794 г. І на кожную небяспеку страты ўлады (напрыклад, ад iмпiчменту ў 1996 г. «нашага» прэзiдэнта выратаваў расейскi дэсант перамоўшчыкаў, якi i абдурыў Шарэцкага) Масква зрэагуе так, як i належыць — гэта значыць дакладным ударам, так што наша абалваненае афiцэрства з паперкамi аб калектыўнай бяспецы нават не зразумее, у чым справа.

У нас тыранiя цi акупацыйны рэжым?

У навуцы дзеля ацэнкі новых тэорый, гіпотэзаў, вызначэнняў карыстаюць з крытэраў дакладнасьці, ёмістасьці і выніковасьці.

Вызначэнне Беларусi як калонii больш дакладнае, больш ёмкае, больш вынiковае, чым яе вызначэнне як апошняй дыктатуры Эўропы.

Яно больш дакладнае таму, што гвалт, дыктатура, несвабода вядзе да жабрацтва. У нас гэтага няма. Па колькасцi чарак i шкварак і самаходаў у дварах (дабрабыту) на душу насельнiцтва мы зусiм ня горшыя ў Эўропе (за тых жа Расею i Ўкраiну). Чаму? Таму, што нас падкормлiвае метраполiя – Расея. Яны будуць нас падкормлiваць да тае пары, пакуль мы альбо ні станем Незалежнымі, альбо ні згiнем (як у свой час Наўгародская Рэспубліка). Запазычанасцi нам яна даруе, каб толькi i надалей панаваць у нас ува ўсiх сферах – культурнай, эканамiчнай (захоп маёмасцi), палiтычнай, вайсковай.

Яно больш дакладнае таксама таму, што ў нiякiх тыранiях не робiцца таго, што пералiчана ў першым абзацы. Напрыклад, У. Чавес адраджае старажытную iндэйскую культуру сваiх продкаў, за што яго любiць народ i асаблiва iнтэлiгенцыя, i таму яму не патрэбны «элегантные победы», ён атрымлiвае сапраўдныя. Да таго ж яго сацыялiзм не абавазкова ёсць толькi адсталасць. Магчыма, ён у iх мае больш трывалыя каранi не толькi чым ў расейцаў, але нават i ў кiтайцаў; мы ж звычайныя эўрапейскiя iндывiдуалiсты i нам расейскi калектывiзм (РПЦ Масквы, калгасы, дзяржмаёмасць…) чужы. Тое ж самае можна сказаць пра рэжымы на Кубе i ў Паўночнай Карэi.

Хто ў гiсторыi свету быў рухавiком у нацыянальна-вызваленчым руху? Вядома ж, нацыянальнасвядомая iнтэлiгэнцыя. У нас яна адзiная i ходзiць на ўсе мерапрыемствы апазыцыi. Нават прадпрымальнiкi з iх сацыял-дэмакратычнай свядомасцю, працоўнай самастойнасцю i ў якiх забiраюць «кроўнае», не сталi рухавiком пераменаў! Ужо аднаго гэтага факта достаткова, каб пераканацца, што ў нас ад пачатку 1990-х iдзе халодная нацыянальна-вызвольная вайна. Шаноўныя дэмакраты i сацыял-дэмакраты, вывядзіце, калі ласка, на вулiцы свае працоўныя i