У сярэдзіне кастрычніка значную частку беларускага грамадства абляцела вестка: лідара гурту “Ляпіс Трубяцкі” Сяргея Міхалка выклікаюць у пракуратуру. Пра гэта адным зь першых паведаміў сайт “Беларускі партызан” (http://www.belaruspartisan.org/bp-forte/?page=100&backPage=13&news=106318&newsPage=0; цяпер ён у Беларусі блакаваны). Прычынай стала тое, што Сяргей Міхалок даў інтэрвію, у якім нібыта абразіў Лу-ку. Мы прапануем нашым чытачам зьвярнуць увагу на гэтую, здавалася б, прыватную падзею з нашага сёньняшняга жыцьця, бо яна ўлучыла ў сябе шэраг істотных момантаў сёньняшняй беларускай гісторыі. А наш аналіз, як часта мы робім, пачынаем з самаго факта.

Рэдакцыя.

1.

“ДА ГЭТАЙ УЛАДЫ Ў МЯНЕ ВЫКЛЮЧНА ЎЛЬТЫМАТЫЎНЫЯ ПРЭТЭНЗІІ”

Так спадар Сяргей сапраўды заявіў у сваім знакамітым інтэрвю пасьля аднаго з канцэртаў у Санкт-Пецярбурзе (праглядзець яго можна тут: http://www.youtube.com/watch?v=glDa64BRaAQ&feature=related). Для тых, хто жадае мець тэкставую версію інтэрвю — напрыклад, каб паўважлівей пазнаёміцца са стаўленьнем знакамітага музыкі-шоўмэна да дыктатара-беларусафоба — мы зрабілі набор тэкста, які падаем ніжэй.

«… Я не факусуюся выключна на гэтай персоне. Мне проста вельмі не падабаецца, што нашу краіну асацыююць выключна з гэтым агідным палітычным дзеячам і падрыўніком (!). Гэта чалавек, які прывёў краіну да мяжы. Самае галоўнае яго пачварнае злачынства – што ён правёў рубікон паміж беларусамі. Гэта не атрымлівалася зрабіць нікому. Ёсьць людзі, якія адзін аднаго цяпер ужо ненавідзяць. Гэта адбылося дзякуючы Лукашэнку. Ён увесь час кажа на словах, што ёсьць нейкая інтэграцыя, салідарнасьць грамадства, што ён захаваў краіну. Ён увесь час апелюе да незалежнасьці. Вакол сябе спрабуе сфакусаваць астравок бясьпекі. Увесь час хлусіць, што ўвесь сьвет знаходзіцца ў агні і пажары, і што толькі ў Беларусі дзякуючы яму [мір]. Ну, карацей, гэта хлус, злодзей і невук.

Ніякі ён не прэзідэнт. Гэта чалавек, які ненавідзіць свой народ. Ён у лепшым выпадку заслугоўвае справядлівага суду.

Я просты чалавек, я не палітык. І ў мяне заўсёды будзе прэтэнзія і да іншай улады. Я чалавек з анархічным сьветаглядам. Я яшчэ раз кужу: я не факусуюся выключна на Лукашэнку. У мяне проста няма выбару. Таму, што такія злачынцы, як Лукашэнка, яны не пакідаюць сьведак сваіх злачынстваў. Яны не пакідаюць разумных, вясёлых, радасных людзей. Людзей, якія хочуць жыць радасным жыцьцём, мець нейкія персьпектывы. І я не хачу займацца нейкім палітычным супрацьстаяньнем. Яшчэ раз кажу. Я – паэт, мастак. Я – артыст, клоўн. Мне падабаецца жыць поўным жыцьцём. У маёй краіне менавіта дзякуючы гэтаму чалавеку я не магу дыхаць на поўныя грудзі. Таму ў некаторыя моманты я факусуюся менавіта на гэтай барацьбе.

Я веру, што наша краіна на самай справе вартая зусім іншага лёсу і зусім іншай гісторыі.

Мне здаецца, што нашай краінай любы чалавек, які ўмее чытаць і ўмее лічыць да 10, кіраваў бы лепш, чым гэты Лукашэнка – і ў эканамічным, і ў палітычным, і ў іншых планах.

Мне сорамна, што нашы галоўныя палітыкі ўвесь час стаяць на каленях і крывадушна з працягнутай рукоў. Распрадалі ўсю краіну. Увесь час чакаюць нейкіх траншаў, грантаў. Увесь час чакаюць нейкіх падачак. І ў нас імідж нашай краіны такі, што гэта краіна такіх аграрных, такіх вельмі згодных, безыніцыятыўных людзей. Што мы ўвесь час гэткія папрашайкі. Усе гэтыя клаўнады ў Камедзі-клаб, усіх гэтых перадачах вульгарных – яны пачынаюць асацыяваць беларусаў менавіта з гэтай асобай. Разумееце, сьціраецца эпас, сьціраюцца артэфакты нацыянальнай ідэнтыфікацыі цэлага народу, выдаляецца гераізм. Выдаляюцца лепшыя прадстаўнікі літаратуры, мастацтва, рамёствы.

Беларусы – гэта вялікая нацыя. Так, мы маленькі народ. У нас няма якіх-небудзь імперскіх амбіцый, але мы ганарымся сваёй гісторыяй.

Я прыехаў туды ў 18 гадоў. І я закахаўся ў гэтую краіну. Там жывуць мае родныя, блізкія. І я хачу, каб наша краіна ўлілася ў агульны карагод свабодных еўрапейскіх дзяржаў. Мы самі хочам абіраць свой лёс. Мы не хочам увесь час залежаць ад гэтых траншаў. А цяпер мы, нібы сабака на сене – увесь час залежым ад таго, што прыйдзе ў галаву псіхічна неўраўнаважанага чалавека, які гвалціць і зьдзекуецца над сваім народам.

Увогуле, усё гэта хлусьня. Гэта міф пра пятую калону, пра фонд Сораса, пра нейкіх праплочаных людзей. Гэта – простыя людзі, якія хочуць жыць, разьвівацца. Каб чалавек зь ведамі, з адукацыяй, выхаваны мог дамагчыся ў жыцьці многага дзякуючы свайму пошуку і працы. У нас дасягаюць [нечага] толькі здраднікі, крывадушнікі, сістэмшчыкі. Г.зн. людзі, якія ўмеюць хлусіць, якія жывуць у фантасмагарычнай Беларусі. Разумееце, пра што ідзе гаворка?

Гэта — генацыд беларускага народу! З боку чэрні й чарнасоценцаў.

Лукашэнка вакол сябе сабраў вось гэтыя ўсе чорныя брыгады. Ён праплочвае ўсіх гэтых мянтоў. Вось гэтыя людзі якраз-такі — без рэжыма ім хана. Таму яны, як пацукі, бьюцца і ўгрызаюцца. Г.зн., як толькі яны бачаць людзей, якія зь імі ня згодныя, яны адразу на іх кідаюцца. Я яшчэ раз кажу, што супраць Лукашэнкі ня нейкая палітычная групоўка.

Паразмаўляйце з простымі людзьмі, что адбываецца ў нашай краіне. Проста ідэалагічны корпус – вось гэтая містыфікацыя, вось гэты мас-медыйнай тэрор (дзякуючы, дарэчы, вялікаму брату, вялікай сястры), які мусіруецца ў людзях – і стварыў уражаньне, што ў нас такая вельмі спакойная, такая прыгожая, добрая краіна.  Усе такія зачараваныя і тупаваценькія хахмачы, як гэтыя каманды КВЗ. Мы ўсе такія хіхіхаем нечага, усе скачам.… Гэта ўсё ня так.

У нас ёсьць контаркультура, у нас ёсьць свабоднае мастацтва, у нас вельмі шмат таленавітых людзей – лекараў, навукоўцаў…

[Але] прыедзьце ў Менск, зайдзіце ў любое напаўбагемнае кафэ і вазьміце там які-небудзь часопіс “50 красівейшых людзей Менска”. Там будуць нейкія бл*дзі, дырэктары нейкіх фітнэс-цэнтраў, папсовыя сьпевакі нейкія – г.зн. шушара нейкая, усе гэтыя папугаі ва ўсіх гэтых дыскваердах і ўсіх гэтых гамасецкіх брэндах… Там ня будзе ніводнага нармальнага, годнага чалавека. Таму што такіх людзей выціраюць з гэтай краіны.

Таму я падкрэсьліваю слова “генацыд”.  Таму што буйная хваля эміграцыі, моладзь бяжыць адтуль. Прычым моладзь самая лепшая. Моладзь, якая ведае мовы. Праграмісты там, будучыя музыкі, настаўнікі. Яны ня бачаць персьпектываў, яны ня хочуць пераўтварацца ў гэтых сістэмных робатаў.

Таму проста мне здаецца, што гэта абавязак кожнага чалавека, які думае сваёй галавой і ў якога ўсьць сваё ўласнае меркаваньне, угледзець у гэтым небясьпеку. І ня толькі для свойго ўласна жыцьця, але і для жыцьця сваіх дзяцей, унукаў…

Я хачу, каб мае ўнукі свабодна хадзілі па родным горадзе. Каб яны адчувалі сувязь са сваімі продкамі, каб не баяліся размаўляць на роднай мове, каб яны чыталі Янку Купалу, Якуба Коласа, а не чыталі гэтую гісторыю, напісаную гэтымі ж*палізамі…

Я ня думаю пра тое, чым скончыцца бой. Я ведаю, што проста трэба біцца. Гэта трэба мне самому. Мне ня важны вынік – выйграю я ці прайграю. Я сабе не задаю ніякіх пытаньняў. У мяне няма іншага выйсьця. Я адчуваю радасьць жыцьця ад гэтага. Калі ня будзе ніякай барацьбы, я буду сьпяваць пра лісьцікі, яблынькі, агуркі, ветрык. Буду сьпяваць нейкія эфемерныя песьні зь метафізічнымі словамі… Ня ведаю,чым я буду займацца.

Я яшчэ раз кажу: мне ня важны вынік. Я ня бачу іншага для сябе выйсьця. Я хачу быць чалавекам.

Так, я – беларус. Я з горада-героя Менска. Гурт “Ляпіс Трубяцкі”.

Мы па-ранейшаму лічым, што горад Менск – гэта наш горад. Мы не зьбіраемся здавацца з-за нейкіх акупантаў. Мы ня лічым гэтых людзей беларусамі. Гэта – ворагі ўласнага народу, яны як паліцаі пад час вайны.

Сапраўдныя беларусы ня любяць Лукашэнку. І гэта ня нейкая “5-я калона”. Таму што я не бяру ніякіх грантаў, я не знаходжуся ў складзе нейкай партыі. Калі падзе рэжым, гэта ня значыць, што я нацэльваюся на пасаду нейкага міністра.

У мяне будуць прэтэнзіі да новай улады. Увогуле да любой улады ў мяне ёсьць прэтэнзіі. А да гэтай улады ў мяне выключна ўльтыматыўныя прапановы: альбо яны, альбо я.

Таму ў мяне няма іншага выбару. Яшчэ раз [пра гэта] кажу.

Я не зьбіраюся на гэтай барацьбе нажыць нейкія капіталы. У мяне не застаецца выйсьця – я змагаюся за сваю свабодную жыцьцёвую прастору. Гэта маё крэда: ня быць скотам!”

(канец цытаваньня інтэрвю спадара Міхалка).

-

2.

Каб лепш прааналізаваць сітуацыю, варта больш пазнаёміцца і з самім спадаром Сяргеем, і з апошнімі прыкладамі яго творчасьці.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=MzXQUMXgBbc (глядзі відэа) – спадар Міхалок у прынятым цяпер у шоў-бізьнесе стылі, на наш погляд, удала “сьцябаецца”, адказваючы на пытаньні журналістаў нейкіх музычных выданьняў.

Вось тут: http://www.svaboda.org/content/article/24372776.html (таксама глядзі далучаны фільм) — ён апавядае пра ўмовы свайго побыту ў Маскве.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=ejmPzQU8B2Q – можна паглядзець кліп, дзе выконваецца песьня “Зорачкі”. Фільм засьведчыў, як пачыналася нацыянальнае абуджэньне “Ляпісаў”.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=UIwA_QeTD9U&feature=g-vrec – кліп зь песьняй “Грай”. Бачны выразны рост грамадскага самаўсьведамленьня мастака. Менавіта гэтая песьня справакавала выступ Пазьняка (гл. http://www.svaboda.org/content/article/24367199.html) з маральнай падтрымкай нацыянальнага сьвядомаснага ўзьлёту ў, здавалася б, бесперсьпектыўным у гэтым сэнсе да таго гурце.

А вось тут: http://www.svaboda.org/content/article/24384213.html – кліп зь яго апошняй песьняй-заклікам на верш Янкі Купалы “Хто ты гэткі” (гэта тут заклік: ня быць скотам). Нам здаецца, што ўжо тут “Ляпісы” канчаткова раскрыліся, як сапраўдныя годныя беларусы-літвіны. Ня ведаем, што будзе далей, але пакуль — выдатна!

Вось некаторыя водгукі на апошні кліп:

Natalka, mensk: “Выдатна, што гучаць словы Янкі Купалы і гучаць цвёрда і пераканаўча! Яны вельмі патрэбныя беларусам сёння. Ты малойца, Сяргей! “

Беларус: “Малайцы!!! Жыве Беларусь!!!”

1: “Кліп шыкоўны!”

Галіна, Менск: “Крута!!! Дзякуй шчырае Сярожу Міхалку і «Ляпісам» за кліп, за пазіцыю, за свядомасць, як ні пафасна гэта гучыць! За глыток чыстага паветра сярод смуроду…”

Віленчук: “Міхалок — Ляпісы — Моц!!! Крута, супер!!!”

-

З аднаго з лістападаўскіх паведамленьняў радыё “Свабода” (гл. http://www.svaboda.org/content/article/24398742.html) дадаткова можна даведацца, што пракуратура, якая вядзе праверку ў дачыненьні да спадара Міхалка з кастрычніка г.г., прызначыла лінгвістычную эксьпертызу выказваньняў лідэра гурту «Ляпіс Трубяцкі» ў дачыненьні да “кіраўніка Беларусі”. Крымінальная справа на музыку пакуль не заведзена і сьледчых дзеяньняў зь Сяргеем Міхалком ў іншых краінах пакуль не праводзілася.

Яшчэ 17 кастрычніка адзін з начальнікаў Генпракуратуры Павал Радзівонаў заявіў: «Так званыя сьмелыя і бяскрыўдныя выказваньні саліста «Ляпіса Трубяцкога», відавочна, знаходзяцца па-за рамкамі ня толькі нормаў этыкі і маралі, але і права … Міхалок лічыць сябе чалавекам культурным і сучасным. Значыць, яго творчая дзейнасьць павінна будавацца на прынцыпах павагі асобы. Выраз грамадзянскай пазыцыі павінен будавацца на тых жа прынцыпах — без абразаў і зьнявагаў каго б там ні было«. Паводле яго, у любым цывілізаваным грамадстве абраная музыкам форма выказваньня «зьяўляецца недапушчальнай і ставіць [Міхалка] ў разрад банальных хуліганаў».

З гэтага ж паведамленьня “Свабоды” можна даведацца, што гурт «Ляпіс Трубяцкі» ўключаны ў сакрэтны чорны сьпіс музычных калектываў і дзеячаў мастацтва, дзейнасьць якіх на тэрыторыі Беларусі негалосна забароненая. На працягу году канцэрты гурту ў Беларусі неаднаразова адмяняліся, у той час як за межамі Беларусі выступы карыстаюцца вялікім посьпехам.

-

Зусім нядаўна два беларускія музычныя сайты (http://generation.by/news4947.html ; http://music.fromby.net/article/2847/) паведамілі, што на працягу апошніх месяцаў Сяргей Міхалок знаходзіцца пад пільнай увагай медыя і праваахоўных органаў. У сярэдзіне кастрычніка на адрас Сяргея Міхалка прыйшла позва з патрабаваньнем зьявіцца ў пракуратуру Цэнтральнага раёна Менска. Многія зьвязалі гэты выклік са сьмелымі выказваньнямі музыкі супраць дзеючай улады. Сяргей Міхалок, нягледзячы на перасьлед беларускай пракуратуры, не зьбіраецца адмаўляцца ад сваіх поглядаў. Больш за тое, з нагоды перамогі песьні «Ня быць скотам» на «Тузіне Гітоў» Сяргей Міхалок вырашыў перапыніць маўчаньне, якое ён узяў на параду юрыста ў час пракурорскай праверкі, каб перадаць сваім прыхільнікам палымянае прывітаньне. У сваім звароце да прыхільнікаў лідэр гурта «Ляпіс Трубяцкі» піша:

Палымяна вітаю ўсіх!

Можна канстатаваць, што «Грай-тур» адбываецца пры падвышанай увазе міжнароднай грамадскасьці, што наведвае нашы канцэрты. Нашаму наступальнаму мабільнаму атраду скараюцца новыя вяршыні, да нас далучаюцца дробныя партызанскія фармаваньні. Ворагі, што пакаяліся, праходзяць абрад ачышчэньня і пераходзяць на наш бок.

Канцэрты ва Ўкраіне і Расеі прайшлі з аншлагам, што пацьвярджаюць фотаздымкі гледачоў, а таксама перапужаных і ашалелых жанчынаў-касірак. Вялізнае дзякуй беларусам, якія знаходзяць у сабе сілы і магчымасьць выязджаць ды падтрымліваюць нас улюлюканьнем, тэматычнымі крычалкамі, транспарантамі ды слушнымі сьцягамі.

Дэвіз «Ня быць скотам» пасьпеў ужо стаць інтэрнацыянальным, таму што падобныя праблемы ёсьць у людзей і ў іншых краінах. Няхай жа прыклад музычнага супраціву Беларусі будзе прыкладам для ўсіх разважлівых жыхароў планеты Зямля!

Прадбачу абвінавачваньні ў патаснасьці ды буфанаднасьці нашых дзеяньняў ды ўчынкаў, таму хачу яшчэ раз усім нагадаць, што галоўнае ў сучасным мастацтве — умець выклікаць агонь на сябе ды наступны за ім рэзананс контратакі.

Жыве Беларусь!

Сяргей Міхалок”

(канец цытаваньня двух апошніх сайтаў)

-

P.S.

Бліжэйшы канцэрт «Грай-туру»  Ляпісаў адбудзецца 9 сьнежня г.г. у Маскве (ў «Б2»). Заклікаем беларусаў Масквы наведаць яго. Да канцэрта застаецца двое сутак…

Мы так і вырашылі. Матэрыял, пра які ідзе гаворка (узяты з пададзенага сайта радыё “Свабода”), у пачатку праілюстраваны фота дысідэнтаў Сяргея Ханжанкова і Міхася Кукабакі, а таксама гісторыкаў Ігара Кузьняцова і Андрэя Вашкевіча.

Рэдакцыя.

Кандыдат гістарычных навук Ігар Кузьняцоў сабраў зьвесткі пра асуджаных судамі БССР дысідэнтаў, а таксама пра ўраджэнцаў Беларусі, якія атрымалі прысуды ў іншых савецкіх рэспубліках. Дысідэнты-беларусы траплялі за краты нават пры Гарбачове, у перабудову. Іх кідалі ў вязьніцы, вар’ятні, іх, як і ў сталінскія часы, высылалі зь Беларусі. Як лічаць самі колішнія беларускія савецкія іншадумцы, сёньня сітуацыя на Бацькаўшчыне мала зьмянілася.

Сапраўды, калі вы зацікавіліся пытаньнем дысідэнцтва ў Беларусі, то, хутчэй за ўсё, вам трапяцца прозьвішчы Кукабакі і Ханжанкова – яны самыя вядомыя. Гісторык Ігар Кузьняцоў непасрэдна вывучаў гэтую праблему. Яму ўдалося высьветліць прозьвішчы тых, хто быў пакараны пасьля 1960-га за «антысаветчыну».

Паводле Кузьняцова, калі ў той жа Маскве дысідэнцтва мела хоць нейкую публічнасьць, то ў Беларусі ўсе суды праходзілі ў закрытым рэжыме [вось, аказваецца, у чым справа!!! - Рэд]. Узяць таго ж Ханжанкова, які жыве ў Менску, якога судзілі за тое, што ён хацеў падарваць вежу-радыёглушылку – шырока пра гэта стала вядома толькі пасьля перабудовы.

​​Кузьняцоў: «Я склаў сьпіс тых, хто быў асуджаны за «антысавецкую агітацыю і прапаганду» з 1961 да 1987 году. У сьпісе каля 50 (!) беларускіх дысідэнтаў, але пра лёсы іх практычна нічога не вядома, вось у чым пытаньне. Хтосьці зьехаў кудысьці, хтосьці памёр ужо. І таму толькі па адзінках мы можам даведацца, як іхны лёс склаўся. Рэальны прыклад жывога дысідэнта — гэта Ханжанкоў. Усё, больш мы ня ведаем. Хоць зь ім былі асуджаныя тры чалавекі ў гэтай справе, але ён і сам ня ведае, як склаліся лёсы ягоных, так бы мовіць, падзельнікаў…»

28 чалавек у гэтым сьпісе – тыя, хто асуджаны судамі БССР: Вярхоўным і абласнымі, а таксама трыбуналамі (сярод іх: Ніна Барбарчук, Эдуард Гарачы, Ёсіф Міладоўскі).

У архівах расейскага «Мемарыялу» Ігар Кузьняцоў знайшоў прозьвішчы ўраджэнцаў Беларусі, якіх судзілі за межамі рэспублікі (сярод іх: Віктар Валодзькін, Аляксандар Галдовіч, Павал Грашчанка, Аляксандар Казак, Аркадзь Купцэвіч, Мікалай Маліноўскі, Аляксандар Мацкевіч).

Дысідэнты-беларусы траплялі за краты нават пры Гарбачове, у перабудову. За што іх судзілі?

Кузьняцоў: «Артыкул гэты – славуты 58-ы Крымінальнага кодэксу РСФСР «Контррэвалюцыйная дзейнасьць» і, адпаведна, 63-ці, 74-ты артыкулы Крымінальнага кодэксу БССР: самая распаўсюджаная адказнасьць, па якой прыцягваліся, – гэта артыкул 58-10, «Антысавецкая агітацыя і прапаганда». У Крымінальным кодэксе пазьнейшага часу гэты артыкул быў відазьменены, але зноў-такі – усе, хто прыцягваўся, яны прыцягваліся за так званыя «антысавецкія выказваньні». І калі пачалася перабудова ў 1985 годзе, гэтая машына яшчэ па інэрцыі працавала не адзін год. Мы яшчэ проста мала ведаем. Калі ўзяць судовую практыку – 1986, 1987 гады, – то мы знойдзем не адну справу, па колькасьці яшчэ, можа, болей спраў, чым тыя, што былі ў 1960-я гады. Па інэрцыі за антысавецкую прапаганду засуджвалі нават у пачатковы час перабудовы».

Гісторык зьвяртае ўвагу на тое, што дысідэнтаў ня толькі саджалі за краты, але ў некаторых выпадках і высылалі зь Беларусі, што практыкавалася раней, у сталінскія часы. На якія тэрміны садзілі дысідэнтаў?

​​Кузьняцоў: «Ханжанкову далі 10 гадоў папраўча-працоўных лагераў, ён быў у тых славутых мардоўскіх лагерах разам з Даніэлем. Словам, калі бачылі, што чалавек выношваў намеры, то давалі па максімуме. У асноўным дзесяць гадоў давалі ў 1960–70-я гады. А хто як саўдзельнік праходзіў, таму маглі даць 5 гадоў, яшчэ давалі тры гады. Ужывалася таксама такая мера, як высылка. Зь Беларусі маглі выслаць у Кемерава. Дарэчы, па гэтых справах мы менш за ўсё маем інфармацыі – бо людзям давалі ня тэрміны, а высылалі іх і абмяжоўвалі ў грамадзянскіх правах».

Самым, бадай, заўважным гарадзенскім дысідэнтам стаў выкладчык пэдінстытуту Браніслаў Ржэўскі (гл. фота Сярэдзіна 1950-х. За трыбунай выступае Аляксей Карпюк. Барыс Ржэўскі за сталом пасярэдзіне). Хоць зь ім знаёмыя былі пісьменьнікі Янка Брыль і Аляксей Карпюк, яго прозьвішча стала больш-менш вядомым толькі ў апошні час.

Гаворыць гарадзенскі гісторык Андрэй Вашкевіч: ​​«Сапраўднае яго прозьвішча было Браніслаў Ржэвускі, хоць пісаўся — Барыс Ржэўскі. Сам ён паходзіў з Новай Мышы каля Баранавічаў. Падчас вайны ўдзельнічаў у партызанскім руху. Наколькі ведаю, ён меў нейкае дачыненьне да беларускага нацыянальнага руху яшчэ ў даваенны пэрыяд, хоць гэтае пытаньне трэба дасьледаваць асобна. Ён друкаваў партызанскія газеты, быў рэдактарам. Натуральна, ён быў камуністам ідэйным, перакананым, але камуністам, які лічыў, што ёсьць непарыўная сувязь паміж нацыянальнымі каштоўнасьцямі і камунізмам. Такіх людзей у тыя часы было досыць шмат, успомніць хаця б паэта Валянціна Таўлая, іншых заходнебеларускіх палітычных вязьняў: камуністаў, паэтаў, пісьменьнікаў».

Браніслаў Ржэўскі накіраваў у ЦК КПБ ліст у абарону беларускай мовы (!).

Вашкевіч: «І яго жаданьне зьмяніць сітуацыю зь беларускай мовай, спыніць русіфікацыю было абсалютна шчырым. Наіўным, вядома, але гэта ня быў чалавек, зьвязаны зь нейкай антысавецкай дзейнасьцю. Гарадзенцы пра яго ўспамінаюць да сёньняшняга дня, тыя, хто ў той час вучыўся, як потым прыходзіў начальнік КДБ і выступаў перад студэнтамі. І размова ішла менавіта пра тое, што Ржэўскі зьдзейсьніў нейкую антысавецкую правакацыю – ледзь не віншаваў Эйзэнхаўэра з абраньнем прэзідэнтам».

​​Браніслаў Ржэўскі пісаў у ЦК КПБ: «Нават на шматлюдным пахаваньні Якуба Коласа галоўны ідэолаг БССР… афіцыйны жаль агучваў з урадавай трыбуны па паперцы ды па-руску, паныла паўтараючы: «Наш дорогой Константин Михайлович Якубколос…»

Вашкевіч: «Васіль Быкаў вельмі добра апісаў гэтую сітуацыю, што Ржэўскі не хаваў сваіх поглядаў, ён не лічыў свае дзеяньні антысавецкімі, ён проста напісаў ліст у падтрымку беларускай мовы. А паколькі ён адкрыта гэта гаварыў, то, натуральна, знайшліся людзі, каторыя адразу яго «здалі». А здарылася гэта калі: 1957 год, адліга ва ўсю была, памёр Якуб Колас. Ржэўскаму далі 6 гадоў лагераў».

Браніслаў Ржэўскі за абарону беларускай мовы адседзеў у лагеры ў Мардовіі 4 гады. Пасьля вызваленьня жыў у Баранавічах, памёр у 1980-м годзе.

На жаль, у становішчы беларускай мовы ў Беларусі з таго часу няшмат зьмянілася, яна па-ранейшаму застаецца пад пагрозай.

Іншыя рэаліі хрушчоўскіх часоў таксама вельмі нагадваюць сёньняшнія.

Гісторык Ігар Кузьняцоў аналізуе праект праграмы будучай арганізацыі, які быў створаны ў Менску Сяргеем Ханжанковым у лістападзе 1962 году.

«Мы маем права толькі вітаць рашэньні партыі і ўраду, – пісаў Сяргей Ханжанкоў. – Калі кіраўніцтва палічыць патрэбным, яно можа ўвогуле не паведамляць пра свае рашэньні. Улады заглушаюць радыёперадачы на рускай мове з-за мяжы, забараняюць увоз часопісаў і газет капіталістычных краінаў. У выніку ўсяго гэтага лад наш мае яшчэ адзін надзвычай моцны недахоп: ён бездапаможны перад асобай любога авантурыста, варта яму толькі ўзяць уладу ў свае рукі».

Трэба сказаць, што Сяргей Ханжанкоў, пішучы гэтыя радкі, гаварыў пра СССР агулам.

Кузьняцоў: «Сітуацыя савецкага часу вельмі мне нагадвае як гісторыку тое, што адбываецца сёньня. Гэта сумна, што сіндром 1937 году сядзіць у галовах, думаю, што безь перабольшаньня скажу – васьмідзесяці, а то й дзевяноста працэнтаў нашага насельніцтва. У савецкі час былі элемэнты дэмакратыі, хоць партыя ўзурпавала ўладу. Сёньня чалавек поўнасьцю бяспраўны, ён ня можа нікуды зьвярнуцца. Калі браць вышэйшае кіраўніцтва: так, быў генеральны сакратар, але было й Палітбюро. Хай яны былі там старыя, але рашэньне фармальна прымалася калектыўна. Сёньня ў нашай краіне рашэньне прымае адзін чалавек – па ўсіх пытаньнях. Словам, у параўнаньні з савецкім часам я знаходжу пагаршэньне сітуацыі па шмат якіх пазіцыях».

​​​Яшчэ адна цытата з праграмнага дакументу 1962 году аўтарства дысідэнта Сяргея Ханжанкова: «Пераважная маса людзей ня мае ніякіх грамадскіх мэтаў і памкненьняў. Вось тады і зьяўляецца самы галоўны недахоп ладу: ён ня можа даць людзям ідэі, якія павялі б іх наперад, ён ператварыў чалавека ў абывацеля. Ён разьвівае ў чалавеку беспрынцыповасьць, баязьлівасьць, сьляпое падпарадкаваньне. Зьніклі такія паняцьці, як гонар, чалавечая годнасьць, імкненьне да свабоды, да праўды. Карацей кажучы, чалавек перастаў існаваць як асоба».

Кузьняцоў: «Савецкая сістэма перыяду 1960–70-х гадоў зь яе прынцыпамі ў асноўным захавалася ў нас сёньня, толькі зь іншымі шыльдамі. У нас, я лічу, сітуацыя яшчэ больш пагоршылася ў тым сэнсе, што раней, за савецкім часам, была «жалезная заслона», замкнёная прастора, адсутнасьць свабоды. Адсутнасьць таксама жаданьня ў людзей, яно было здушана рэпрэсіямі, ідэалагічнай апрацоўкай, якая з 1917 году не спынялася ні на дзень. Уласна кажучы, не хавалася, што савецкі чалавек – ён ні да чаго не імкнецца, яму хапае задавальненьня мінімальных патрэбаў і ён бясконца павінен быць адданы гэтай уладзе. Дык у нас гэтая мадэль на сёньняшні дзень абсалютна не зьмянілася. Хоць жыцьцё і стала, безумоўна, крыху іншым».

Паводле гісторыка, сёньня беларусы апусьцілі галовы, яны баяцца пратэставаць, хаця заробкі абясцэніліся ў некалькі разоў, а цэны ў некалькі разоў вырасьлі. Людзі баяцца: па-ранейшаму ў Беларусі судзяць за іншадумства. Дысідэнт Ханжанкоў у 1962 годзе нібы прадбачыў становішча беларусаў сёньня – у лістападзе 2011 году.

Кузьняцоў: «Калі мы возьмем праграму Ханжанкова, то сёньня ідэнтычная сітуацыя. Адзінае, што няма «жалезнай заслоны», ёсьць магчымасьць пакінуць нашу тэрыторыю без наступстваў пакуль. Але адсутнасьць жаданьня атрымаць свабоду, адсутнасьць жаданьня нават адстойваць свае элементарныя эканамічныя правы ва ўмовах неймавернага росту цэнаў, інфляцыі – гэта самы трывожны сімптом часу».

Сам Сяргей Ханжанкоў у размове са «Свабодай» у гэтай сувязі сказаў: «З часоў савецкай улады ў нас нічога не зьмянілася. У нас няма ані суду, ані сьледства. У нас ёсьць тэлефоннае права – права моцнага. Хто плаціць, той і музыку заказвае».

-

Ад рэдакцыі:

Кузьняцоў сказаў: “У сьпісе каля 50 (!) беларускіх дысідэнтаў, але пра лёсы іх практычна нічога не вядома, вось у чым пытаньне … Рэальны прыклад жывога дысідэнта — гэта Ханжанкоў. Усё, больш мы ня ведаем”.

З гэтай нагоды Астроўскі двойчы дасылаў каментар на дадзены матэрыял радыё “Свабода”, датычны Міхася Кукабакі, зь якім у свой час супрацоўнічала рэдакцыя.  Тэкст быў такі:

“Па адрасах, пададзеных ніжэй, знаходзяцца аўтабіяграфічныя ўспаміны Міхася Кукабакі:

http://nashaziamlia.org/2006/12/07/433/

http://nashaziamlia.org/2006/12/08/435/

http://nashaziamlia.org/2006/12/09/436/

Некаторыя дадатковыя цікавыя зьвесткі пра нашых нацыянальных герояў можна знайсьці, калі пачаць шукаць адсюль:

http://nashaziamlia.org/2006/12/10/437/”

(канец цытаваньня)

Прайшло некалькі гадзін пасьля перашага адсыланьня матэрыяла, затым некалькі гадзін пасьля другога. Як вы можаце здагадацца, каментар так і ня быў выстаўлены.

Што ў ім такое, што “не адпавядае правілам форуму”?

Можа, адказ на пытаньне, чаму Кукабаку ня мілавалі ня толькі бальшавікі-камуністы, але працягваюць ня мілаваць і цяпершнія ліберасты, можна знайсьці, калі пачытаць яго іншыя артыкулы? Напрыклад, па гэтых адрасах:

http://nashaziamlia.org/2007/11/25/1073/

http://nashaziamlia.org/2006/07/13/193/

http://nashaziamlia.org/2007/11/24/1071/

Усяго лепшага, сябры.

Было тры спробы вярнуць уласны нацыянальны твар нашаму народу. Першая — у 1917-30 гады, другая — у 1941-44 гг., i трэцяя — на нашых вачах, у 1990-94 гг. Усе яны скончылiся паразай. Толькi з другой усё адносна ясна – яна iшла пад прыкрыцьцём замежных войскаў, а ўплыў Расеі быў зведзены да мiнiмуму. З адыходам немцаў яна скончылася, яе ўдзельнiкi былi аб’яўленыя памагатымi фашыстаў i цi былi зьнiшчаны, цi эмiгравалi на Захад. Першая спроба скончылася масавым зьнiшчэньнем нацыянальнай iнтэлігенцыi ўключна  з нацыянал-камунiстамi. Трэцяя — абышлася амаль без фiзічнага вынiшчэньня нацыянальнага элементу. Гэта сьведчыць аб тым, што ў Расеi ёсьць магчымасьць русiфiкаваць нярускiя народы больш тонкiмi, чым праз масавыя забойствы, спосабамi. Заўважым, што на iншыя народы былых Саюзных Республiк гэтыя спосабы не падзейнiчалi. Ад Эстонii да Кiргiзii прайшла незваротная хваля нацыяналiзацыi, i, здаецца, Расея з гэтым зьмiрылася [пакуль будзе “Расея”, яна з гэтым не зьмірыцца. - Рэд.].

Адразу ўзнiкаюць пытаньні. Што, наша нацыянальная iнтэлігенцыя была дурней або палахлівей, чым iнтелігенцыя iншых народаў? Не. Можа, наш народ ня бачыў, што А.Лукашенка ня толькi ненавiдзiць беларускую мову, але i адкрыта зьдзекуецца зь яе? Можа, народ быў пастаўлены ва ўмовы — цi памерці з голаду разам з БНФ i мовай, цi зажыць заможна з Лукашэнкам, але бяз мовы? Не. Ён жыў, бадай, лепш за многія народы былога Саюзу i звышдаверлiвасьцю сярод iншых народаў ня вызначыўся.

Філосаф В.Акудовiч у сваёй кнiзе «Код адсутнасьцi» моўна-этнiчную канцэпцыю Адраджэньня, распачатую БНФ у 1990-я гады, палiчыў памылковаю. Маўляў, у тыя перабудовачныя гады, «калi плакалi галодныя дзецi, i трэба было затрымацца на краі пагiбелi», народ правiльна абраў А.Лукашенку, а не З.Пазьняка, бо, як пiша В.Акудовiч: «надо было сеять хлеб, и Лукашенко бросился за бензином и соляркой в Россию». Але, паўтарым — мы жылi тады ня горш, чым усе народы былога СССР, i таму развагi В.Акудовiча павiсаюць у паветры. Уся справа ў народзе. Дакладней, большасьць нашага культурна-зрусiфiкаванага народу пайшла за культурна-зрусiфiкаваным А.Лукашэнкам таму, што, як і Лукашэнка, лiчыла — мы без Расеi загiнем. Гэта i ёсьць галоўны палітычны вынiк шматгадовай русiфiкацыi.

Сказаць, што наш народ за 200 гадоў расейскага панаваньня быў найбольш зрусiфiкаваны, або звалiць усё на асобы — гэта значыць амаль нiчога не сказаць. Развагi пра гэта ўжо набiлi аскому. Ёсьць прычыны, адносна якiх гэткія тлумачэньнi ёсьць толькi сьледства. Да таго, яны малапрадуктыўныя, таму што не гавораць, што трэба рабiць, каб наш народ стаў нацыяй.

Усё пазнаецца ў параўнаньнi. Параўнаем наш народ з нашымі паўночнымi й паўдневымі суседзямi, якiя, у супрацьлегласьць нам, нацыямi сталi. Тут трэба паглыбіцца ў гiсторыю. Наша дзяржава сярэднявечча — ВКЛ (Вялiкае Княства Лiтоўскае (беларускае), рускае (украiнскае) i жамойцкае (цяперешняя Летува)). Адразу агаваруся – прэтэнзii сучасных летувiсаў (у мiнулым жамойтаў) апраўдаць цяперашнюю назву сваёй краiны спасылкай на тое, што ў назве ВКЛ «лiтоўскае» належыць да iх народу, лiчу зусiм неабгрунтаванымi, паколькi  жамойты ў культурным, вайскова-палiтычным разьвіцьці не апярэджвалi нас i ўкраiнцаў, а па колькасьцi насельнiцтва складалі ня больш за 20% насельнiцтва Княства. Вайскова-палітычную вагу Жамойціі добра адлюстроўвае колькасьць выстаўляемых у паход харугваў. Так, у бiтве пад Грунвальдам iх было ў дзесяць разоў менш, чым нашых, а ў часы паходаў на Маскву ў 1606-12 гадах харугваў з Жамойцii наогул не заўважана. Таксама неверагодна, каб у федэратыўнай дзяржаве адзiн народ называўся дзвюма назвамi (i лiтоўцамi, i жамойтамi), а два народы (мы i ўкраiнцы) з доляй насельнiцтва ў 80% называлiся адной назвай – рускiмi. I гэта не адзiныя аргументы за тое, што гiстарычная Лiтва – гэта ёсьць сучасная  Беларусь.

Усё насельнiцтва, якое жыло адразу за заходняй мяжой Масковii, якая ў сваю чаргу знаходзілася ў 100-300 км ад Масквы, называлася лiтоўцамi або лiтвiнамi. Нiякiх беларусаў тады не iснавала. У сярэднявеччы термiнамi “рускi” або “русiнскi” на неафіцыйным узроўні ў ВКЛ называлi насельнiцтва ўнiяцкага або праваслаўнага веравызнаньня, або славянскай мовы, або якое ў пiсьме карысталася кiрылiцай. Менавiта таму сваю бiблiю Ф.Скарына назваў рускай, а адна з асоб «Дзядоў» А.Мiцкевiча ў спрэчцы кiнула рэплiку — «Лiтва ў аснове тая ж Русь». Цяперашнiя рускiя тады называлiся маскавiтамi або маскалямi.

Далей. У войнах ВКЛ з Масковiяй мы страцілі больш за астатнiх. Жамойты жылi за нашай спiной, а ўкраiнцы, як праваслаўныя, здаралася, ваявалi супраць нас у хаўрусе з Масквой. Маскавiты вялi войны незвычайна жорстка — зьнiшчаючы на 90% насельнiцтва нашых горадоў або ўганяючы яго ў Масковiю. «Не бываць Лiтве, Унii i жыдам» — вось клiч, пад якiм маскоўцы ішлi на нас. Нагадаем, што Ўнiя — гэта пераходная релiгiя ад праваслаўя да каталiцтва — была распаўсюджаная менавіта на нашых землях, а габрэям, гнаным зь Еўропы, у ВКЛ дазволіў сялiцца яшчэ Вiтаўт.

У позднiм сярэднявеччы ў Заходняй Еўропе пачаўся моцный культурны ўздым (Адраджэньне) i ўся гэтая культура праз Польшчу прыходзiла ў ВКЛ. У тыя часы нацыянальныя адрозьненьнi ня мелi такога вялiкага значеньня, як саслоўныя i рэлiгiйныя, таму неўзабаве ўся вярхушка ВКЛ прыняла польскую культуру. Нават праваслаўныя сьвятары Кiеўска-Пячорскай Лаўры, здаралася, у тыя часы пiсалi свае трактаты па-польску. Нагадаем, што і Расея ў культурным плане да пачатку ХІХ стагодзя была вельмi адсталай краiнай i таксама прагна хапала ўсё, што iшло да яе з Захаду. Напрыклад, каменны Крэмль у Маскве спраектавалi iтальянцы, сабор В.Блажэннага – майстры з ВКЛ, нават зброю перад паходамі на нас яны закупалі ў Заходніх краінах.

Такім чынам, можна сфармуляваць першае адрозьненьне нас ад жамойтаў i ўкраiнцаў – найвялiкшыя страты ў войнах з Масковiяй i найбольшая паланiзацыя нашых вярхоў. Жамойты хаваліся ад гэтага ў сваёй балцкай мове, украiнцы – у праваслаўi. Па ўсiх астатнiх асьпектах (за выключеньнем яшчэ аднаго, пра якi скажу пазьней) мы характарызуемся плаўным пераходам ад жамойтаў да ўкраiнцаў: па колькасьцi насельнiцтва, супрацiву русiфiкацыi, па менталiтэце i тэмпераменту (якi ў значнай ступені карэлюе з клiматам), па колькасьці цяпла і чарназёмаў. Украiнцы — праваслаўные, жамойты — ад пачатку рыма-каталiкi, мы — са сваiм унiяцтвам зноў пасярэдзiне.

I тады ўзьнiкае законнае пытаньне – чаму ж тады ў нас з нацыянальным так дрэнна? Зыходзячы з вышэйадзначанага, у нас з нацыянальным павiнна было быць крыху горш, чым у прыбалтаў i крыху лепш, чым ва ўкраiнцаў. А ў нас жа «яміна»! Чаму Першы Прэзiдэнт Украiны Леанід Кучма напiсаў кнiгу пад назвай «Украiна гэта не Расея», а Лукашэнка, нягледзячы на ўсе пляўкi з боку Расеi, бармоча: “мы i рускiя адзiны народ”?

Безупынныя войны з Расеяй, антырускiя паўстаньні пасьля падзеньня Рэчы Паспалiтай (РП), напалеонаўскiя войны і да т.п. прывялi да масавай эмiграцыi i гiбелi нашых адукаваных людзей. Была забаронена назва Лiтва, зьнiшчана ўнiяцтва i, нарэшце, у сярэдзіне ХІХ ст. нас перайменавалi ў беларусаў. Цi маглi нашчадкi апалячанай шляхты, якая стагоддзямі ваявала з Расеяй, прыняць назву нейкiх там “белых рускiх”? Вядома, «не». Яны перайшлi ў каталiцтва i вырашылi быць палякамi, каб толькi ня быць “белымi рускiмi”. Моцна запрацавала помпа па выкачваньні нашых адукаваных людзей на прасторы неабсяжнай Расеi. Тыя, хто заставаўся дома, дэградавалi, таму што ўсялякая грамадская дзейнасць стала немагчымай; вялiкую частку шляхты перапісалі ў сялян-аднадворцаў.

Адмову ад лiтвiнства нашых вярхоў можна лiчыць здрадай, а іхні паварот да польскасьці моцна раскалваў наш народ. Руская царква i школа ў гэты час  энэргiчна перарабляла нашыя нiжэйшыя пласты ў рускiх (белых), i ўбiвала iм у галовы, што наш народ “ніколі ня меў гiсторыi” таму, што быў ва ўсе часы “рабом цi то палякаў, цi то лiтоўцаў”. Гэтая прапаганда працягвалася i ў часы бальшавiкоў, працягваецца і ў наш час… Згуба гiстарычных ведаў зьнiшчала  нацыянальны гонар, вяла да распаўсюду ў нашым народзе комплексу непаўнавартасьцi.

Як зьнiшчаўся гонар, можна пабачыць на прыкладзе рускай трактоўкі складу ўдзельнiкаў Грунвальдскай бiтвы (гл. Советский энциклопедический словарь, М.,1983.): «…разгром нем.Тевтонского ордена польско-литовско-русской армией….», дзе лiтоўцамi лiчацца сучасныя летувiсы, то бок тагачасныя жамойты. А на самой справе, як высьвятліў А.Тарас, у бiтве ўдзельнiчалi (акрамя польскiх) харугвы:  з беларускiх зямель — 31, украiнскiх – 7, з жамойцкiх – 3. А дзе рускiя?  Высьвятляецца, што рускiмi яны лiчаць 3 харугвы з Смаленскай зямлi, якая, як вядома, населена этнічнымі беларусамi, а ў тыя часы і ўвогуле ўваходзiла ў склад ВКЛ. Ну, і ці ня зьдек гэта з нашага народу?!

Цi разглядзiм падзеi 1606-12 гг. — час вялiкай смуты ў Масковii, калi ў Маскву па запрашэньні часткi баяр прыйшлi войскi з РП, цi, як пiшуць расейцы, “прыйшлi палякi й лiтоўцы”, дзе пад лiтоўцамi яны зноў жа разумеюць сучасных летувiсаў – то бок жамойтаў. Але М.Пятроў (Сб. Деды, вып. 4, 2010) прааналiзаваў  службовыя запiскi ўдзельнiкаў тых падзей (у асноўным маскоўцаў) і высьвятліў, што ня толькi жамойтаў, але і палякаў у Маскве не было (палякі былi ў вельмі малой колькасьцi й, здаралася, ваявалi сумесна з наёмнiкамi з Заходняй Еўропы на баку маскоўцаў). Гэта яшчэ адзiн плявок у наш бок. I такiх пляўкоў на нас набiраецца з галавы да пят. У нас скралi нашую вялікую гiсторыю і падмянiлi яе хлусьлівай псеўдагісторыяй.

Цi будзе просты беларус зь ведамі аб гiсторыi ў трактоўцы расейскіх імперцаў паважаць сябе i аддаваць дзяцей у беларускiя школы? Цi будзе Лукашэнка гаварыць на ёй, атрымаўшы вышэйшую гістарычную адукацыю ў савецкі час? Цi будзе чынавенства РБ дбаць пра яе? Вядома, «не».

Слоган «Русскiй — белорусскiй» на простых людей дзейнiчае i будзе дзейнiчаць забойна. Сапраўды, для чаго трымацца за нейкую там беларускую мову, калi ёсьць руская, якая, здаецца, больш агульная, больш старадаўняя i лепшая? – мяркуюць яны.

Заўважым, што рускiя стварылi сваю пiсьменнасьць апошнiмi ў Еўропе i iхняя мова, дарэчы, адрозьнiваецца ад iншых еўрапейскiх моваў тым, што ў еўрапейскiх мовах ацэначны характар носiць каля 15% лексiкi, а ў рускай — каля 40%; што дазваляе некаторым лінгвістам апошнюю называць мовай гiстэрыi.

Наша несавецкая iнтэлігенцыя ўжо напiсала шмат кнiг, вярнуўшы беларусам іх больш-менш праўдзiвую гiсторыю, але адмоўнага ўлыву слогана «русскiй – белорусскiй» яны не заўважаюць, i іхнімі працамi яго не пераламiць.

Тое, што закладаецца ў самым раньнім ўзросьце чалавека, затым успрымаецца iм як безумоўная iсьцiна. У раньнім дзяцiнстве нам закладаецца, што наша краiна — гэта Белая Русь, а мы — белыя рускiя. Уся 700-гадовая гiсторыя нас як Лiтвы i лiтвiнаў успрымаецца цяпер нашымi людзьмi як недарэчнае адхiленьне ад нейкага сапраўднага гістарычнага шляху. У лепшым выпадку, сутыкненьне разуменьня нашых вытокаў і як Лiтвы, i як Русi стварае ступар у сьвядомасьцi, якi паралiзуе ўсялякую волю i розум, што мы i назiраем нават у iнтэлігенцыi. Калi б Расея заставалася Масковiяй, гэтага б не было. В.Булгакаў назваў нашае перайменаваньне зь лiтвiнаў у беларусаў “ноў-хаў царызму” – то бок генiяльнай «дробязьзю», безь якой зьнiшчэньне нас як нацыi не пайшло бы так лёгка.

Меркаваньні некаторых гісторыкаў, што нас як нацыі (таксама як і рускіх, украінцаў, жамойтаў і нават палякаў) тады не было, я адкідаю як застарэлае і пазітывісцкае, якое множыць дэфініцыі (племя, этнас, народ, нацыя і г.д.) з надзеяй нешта высьветліць, але на самой справе нiчога не высьвятляе, асабліва дзеля практычнага і палітычнага дзеяньня. Мяркую, што як толькі насельніцтва і терыторыя атрымлівае сваю назву (чым сьцьвярджаецца іх адрозьненьне ад суседзяў), так узьнікае нацыя. В.Акудовіч называе гэта сакральным пакліканьнем (нашай) тэрыторыі. Але ж гісторыя паказвае, што многія нацыі і паміраюць…

В.Акудовiч у сваёй кнiзе «Код адсутнасьцi» пiша, што “памiж намi й рускiмi прорва”. Гэта так, i гэта пацьвярджаюць сучасныя дасьледаваньні генафондаў народаў. Матэрыяльным чыньнiкам нацыяў з’яўляюцца, як вядома, гены. Яны нiчога не могуць патлумачыць нам у поглядах, паводзiнах асобаў, але нешта высьвятляюць у адносiнах паміж рознымі народамі й краiнамі. Гэтае «нешта» прабiваецца скрозь культурныя, моўныя, рэлiгiйныя напластаваньні й выяўляецца як цяжка ўлоўныя сiмпатыi/антыпатыi, як камфортнасьць цi некамфортнасьць жыцьця сярод iншых народаў, як разуменьне ці неразуменьне паводзін людзей. Наш генафонд — балцкі, iх – уграфiна-цюрскі. Нас акрамя славянскай мовы нiчога не зблiжае. Анатоль Тарас піша: «Славянскі протаэтнас ніколі не існаваў. Так званае «славянства» — зьява культурна-лінгвістычная, а не антрапалагічна-генетычная. Беларусы – нашчадкі літвінаў і русінаў. Гэта дзьве групы балцкіх плямён (яцьвягаў, дайнова, прусаў, крывічаў, радзімічаў, дрэговічаў ды інш.), якія ў Сярэднія вякі паступова перайшлі на славянскую граматыку (захаваўшы сваю лексіку ды фанетыку) і прынялі хрысьціянскую веру. Хрысьціянства прыйшло да нас зь Вялікай Маравіі, Палаб’я, Памор’я і Ноўгарада, каля трох стагоддзяў яно бытавала ў нас у выглядзе арыянства» (Сб. Деды, вып 4. 2010).

Прорва памiж намi й рускiмi праяўляецца паўсюль, дзе мы зь iмi сутыкаемся. Напрыклад, у тых жа сучасных гандлёвых войнах. Чаму яны не здараюцца ў нас зь iншымi народамi, зь якiмi мы гандлюем? Мой адказ такi. Нашыя вярхi, будучы нярускiмi (еўрапейцамi) па сваёй сутнасьцi, хаця і зрусіфікаванымі, пазбаўленыя разуменьня рускіх і таму ў перамовах зь імі часьцяком «аказваюцца ў дурнях». Ня будзем зарывацца ў тэму, якiмi рысамi характару i асаблiвасьцямі паводзiн рускiх такое дасягаецца. Галоўнае ў нашых стасунках з рускiмi заключаецца ў тым, што з-за назвы “Беларусь” рускiя разглядаюць нас як рускiх другога гатунку i гэта надае iм вялiкае нахабства ў дачыненьнях з намi. Грозны выгляд i зьдзеклiвыя нападкi А.Лукашэнкi на гаспадароў Крамля зусiм тых не бянтэжаць, што сьведчыць аб яго бездапаможнасьцi як чалавека, асiмiляванага чужой культурай. Ды й хто ў сьвеце будзе паважаць народ i яго кiраўнiцтва, якiя цураюцца сваёй культуры i мовы?

«Беларускасьць» як нешта другагатункавае i вытворнае ад «рускасьцi» пазбавiла наш народ сiлы. Напрыклад, не знайшлося дзясятка простых салдатаў, якiя б абаранiлi Другi Ўсебеларускі Сход ад разгону ў 1918 г. Не знайшлося людзей у  нашу армiю ў часы грамадзянскай вайны. Ні адзін народ не дазволіў бы сесьці сабе на шыю ўсялякім кнорыным, мясьніковым, цанавам… І усё таму, што для 90%  нашых людзей слова «Беларусь» — гэта пусты гук, за якiм, як яны адчуваюць, няма нiчога, годнага павагi. Народ, у адрозьненьне ад адукаваных людзей, не прымае фальшы. Ён адчувае сваё адрозьненьне ад рускiх, закладзенае ў яго генах і звычаях, а iнтэлігенцыя сваiмi песьнямi, вершамi, «навуковымi» працамi, артыкуламі са словамі “Беларусь” усё намаўляе яму: мы ўсё роўна хоць i беленькiя, але рускiя.

Беларускае мастацтва, задушанае рускiм, набыла прымiтыўны, правiнцыйны характар, які не адпавядае 10-мільённаму народу. Яго сутнасьць дакладна адлюстроўвае слова «бульбачка». У ХІХ-ХХ ст., калі панавалi сацыяльныя iдэi, гэта яшчэ можна было неяк апраўдаць. Маўляў, нашае мастацтва не панскае, а  народнае. Але пець пра гнiлыя хаткi i мужыкоў стала недарэчным i сьмешным у наш час. Пра што тады пець цяпер, як не пра нацыянальнае? Вайна культур ня ведае літасьці й перапынкаў. Нашы дзеячы культуры не разумеюць гэтага і таму безвынікова спрабуюць неяк прыляпіць да рускай культуры нашую, чым ствараюць толькі ўзоры халуйства.

Адзiн з чытачоў “Народнай Волі” (Э.Тобiн) вельмi трапна заўважаў, што перайменаваньне нас у беларусаў зрабiла з нас нацыю халуёў [у тых умовах, якія пануюць цяпер у Беларусі, каб ацаніць якасьць нацыі трэба арыентавацца не на масу і не на чыноўнікаў, а на прадстаўнікоў нацыянальнай эліты; па гэтым аб’ектыўным паказьніку беларуская нацыя сёньня ня горшая за любую еўрапейскую… - Рэд.]. Каб пераканацца, што гэты чытач мае рацыю, достаткова ўбачыць, як наш Прэзiдэнт [які ж ён “наш”?! – Рэд.] лезе цалавацца з гаспадарамi Крамля, як нашыя дзеячы культуры падлашчваюцца да гастралёраў з Расеi (якiя, дарэчы, прыехалi «стрыгчы» беленькiх рускiх пасьля таго, як iх ужо нiхто ня хоча слухаць i бычыць у Расеi), як нашыя ўлады [такія ж “нашыя”… – Рэд.] лезуць ва ўсе праекты, якія выдумвае Масква.

А што рабiлi iншыя народы, калi iмперыi, у якіх яны апынулiся ў вынiку экспансiй больш магутных дзяржаваў (ангельскай, гiшпанскай, французкай…), развальвалiся? Як толькi яны атрымлiвалi Незалежнасьць, тут жа вярталiся да сваiх спрадвечных назваў. Дзе ўсе гэтыя «бiрмы» i «берагі слановай косткi»? Цi ня час i нам адкiнуць назву, прыдуманую ў царскiх кабiнетах? Неістотна, як мы станем называцца. Ёсьць розныя варыянты, але ўсе яны будуць лепшымі за назву, даную нам захопнiкамi. Пры стварэньнi дзяржаваў, як сьведчыць гiсторыя, усе яны мелi спачатку ядро, да якога затым прыядналiся «нячыстыя» ўскраiны. Наша ядро — гэта землi цэнтральнай i заходняй Беларусi з назвай Лiтва.

У нашай “краiне” з назвай «Беларусь» (прыкладна 170 гадоў) было мала чаго выдатнага. Былі адныя масавыя зьнiшчэньнi ды зьдзекi з боку расейцаў. Зусiм iншая наша гiсторыя перыяду Лiтвы (прыкладна 700 гадоў). Ганарыцца ўдзелам у Грунвальдскай бiтве, у т.л. спраўным манеўрам лiтвiна Вiтаўта, які пацягнуў за сабой перамогу ў гэтай бiтве, народ будзе заўсёды. Ганарыцца перамогай лiтвiнаў у Аршанскай бiтве народ таксама будзе заўсёды. Але ганарыцца трактарамi, самазваламi й тэлевiзарамi «Гарызонт» ён доўга ня будзе. Такая ўжо сутнасьць патрыятызму.

Бальшавiкi ўжо спрабавалi на трактарах, партызанах i бульбе выхаваць савецкі патрыятызм. Не атрымалася. Нягледзячы на тытанiчные высiлкi «Беларусьфiльма», вобраз сiмпатычнага i гераiчнага партызана там так i не стварылi. Чаму? Таму што эстэтыка (у т.л. таленавiтыя мастакi й простыя людзi) ня церпіць фальшы. Паслухайце, што гавораць цяпер аб партызанах расеяне, што пішуць на Захадзе. Гэта — трактоўка партызанкi для будучых пакаленьняў.

Цяпер непатрыятычная молодзь лёгка пакiдае нашую краiну, саступаючы месца мiгрантам зь iншых краiн. Фiлосаф А.Грыцанаў неяк заўважыў: «пры цяперашнiм узроўні нацыянальнага гонару мясцовым неўзабаве тут нiчога не застанецца».

Нiхто ня можа нам забаранiць называцца так, як мы гэта вырашым. Хай нас iншыя называюць, як хочуць. Многiя краiны маюць па некалькi назваў. Напрыклад,  Германiя iх мае аж чатыры — Германiя, Дойчланд, Нямеччына, Алеман.

Некаторыя з тых людзей, што ўжо зразумелi сьмяротнасьць для нас «беларускасьцi», мне пярэчаць: а раптам праваслаўныя гомельшчыны адмовяцца лiчыць сябе лiтвiнамi? Або, а раптам рускiя i жамойты паднiмуць вой на ўвесь сьвет супраць нашай адмовы ад «Беларусi»… таму, што для першых гэта будзе азначаць канец iх панаваньня ў нас, а для другiх — вяртаньне нам скрадзенага iмi ў гiсторыi? Запытаемся ў адказ: а што агульнага было ў фiнскіх народаў наўгародчыны i тюрскiх качэўнiкаў (продкаў казакаў), якiя качавалi па стэпах ад Дняпра да Ўрала? Нiчога. Але ж цяпер усе яны дзякуючы рускай культуры ператварылiся ў рускiх.

Некаторыя мяркуюць, што літвінства трэба пачынаць прапагандаваць пасьля  зьмены цяперашняй улады. А я мяркую, што зь беларускасьцю мы можам ніколі ўладу не зьмяніць. Улады пасьля 2005 году таксама  “За Незалежную Беларусь”. Калі й тыя, і іншыя (апазіцыя) “За Беларусь”, то змаганьне апошніх лёгка абвесьціць простым змаганьнем за ўладу і больш ні за што. Гэта прапагандысты ад улады і робяць, выбіваючы такім чынам сьцяг з рук апазіцыі. А як улады будуць змагацца супраць літвінства? Толькі пачаўшы яшчэ больш гучна паўтараць маскоўскія казкі, што ў нас не было ніякай гісторыі да 1917 г, што мы заўседы былі рабамі ці то жамойтаў, ці то палякаў, “таму што ад прыроды мы дурныя і баязьлівыя”? Ці можа каму з нашых людзей, асабліва людзям у пагонах, такое спадабацца? Так сучасная ўлада пакажа сваё халуйства перад Масквою і нянавісьць да свайго народу. І ўсяму сьвету, і нашаму народу стане  зразумелай сутнасьць цяперашняга рэжыму, як акупацыйнага і каланіяльнага. Так мы выберамся з багны, у якой апынуліся “дзякуючы беларускасьці”.

Перайменаваньне нас у белых рускiх павялiчыла нелюбоў i непавагу да нас з боку ўсiх народаў. Ня любяць, як вядома, ня кепскіх (усе народы добрыя па-свойму). Ня любяць няцэльных, фальшывых. Беларускасьць — гэта апофеоз фальшы. Рускiя нас ня любяць як недастаткова рускiх, як здраднiкаў рускасьцi (i таму не шкадуюць нас ва ўсiх гiстарычных калатнечах), а нярускiя (якiя ня любяць рускасьць у любой яе форме — ад царызму да пуцiнiзму) ня любяць нас як рускiх (напрыклад, у апошняй вайне акаўцы, палiцаi).

Расейцы заўсёды імкнуліся канчаткова нас асiмiляваць, для чаго ім трэба было нас максімальна аслабіць. Нашая фальшывая рускасьць тут iм дапамагала. Напрыклад, у часы напалеонаўскiх войнау, як паказаў К.Тарасаў, рэкрутаў з нашых зямляў было непрапарцыйна шмат i былi яны пастаўленыя на самыя адказныя ўчасткi на Барадзiнскім полi. Уся гэтая інфармацыя расеянамi старанна хаваецца. Напрыклад, полк названы лiфляндскiм, а рэкруты ў палку ў большасьцi з нашай Лiтвы. Непрапарцыйна шмат нашых удзельнiчала ў Турэцкай вайне па вызваленьні Баўгарыі. У Першай сусьветнай нашы вёскi палiлiся пры адступленьнi рускiх войскаў, нашых людзей гналi ўглыб Расеi, каб яны там сялiлiся i хутчэй асiмiлявалiся. Пра Другую сусьветную вайну i казаць няма чаго – тых, хто быў пры немцах, бралi i, ненавучаных, з дрэннай зброяй, кiнулі пад Кенiгсберг «замалiваць грахi» жыцьця пад акупацыяй. Непрапарцыйна шмат ваявала i загiнула беларусаў ў афганскай вайне канца ХХ стагоддзя. Прыклады можна множыць. Дык які сэнс нам трымацца за гэты Знак Бяды – “Беларусь”? Толькi таму, што за 100 гадоў нашыя мастакi пасьпелi насачыняць шмат твораў з гэтай назвай? Але ж мы адмовiлiся ад камунiстычнай спадчыны ў мастацтве, як гэта было ні балюча для некаторых. Рускае рабства пад назвай «Беларусь» нiчым ня лепшае за рускае рабства пад назвай «Камунiзм».

Беларускасьць пад корань зьнiшчае ня толькi нашыя палiтыку i мастацтва, але i мараль. Рускiя правiлы паводзiн закiнутыя нам рускiмі мастацтвам, літаратурай, ня могуць укаранiцца ў нашым народзе. Рускiя як нацыя фармавалiся ў мангольскiм i  прыгонным рабстве, у краіне, дзе пануе свавольства і законы існуюць толькі на паперы. Мы фармавалiся ў еўрапейскiх умовах. Гаворачы метафарычна, мы адрозьнiваемся ад рускiх так, як чалавек, узгадаваны за кратамі, адрозьнiваецца ад челавека, узгадаванага на свабоде (гэта ж, вядома, не азначае, што першы дрэнны, а другi — харошы). Апынуўшыся ва ўмовах рускай Беларусі, мы засталiся зусiм без маралi. Адам Мiцкевiч неяк заўважыў, што са стратой Незалежнасьцi ў нас пачаўся бурлівы працэс ападленьня народу. Ён ідзе дасёньня. Цi нашыя выбарчыя каміссii на выбарах, нашыя суды не пацьвярджаюць гэта?

Абмяркоўваючы “беларускасьць”, трэба крыху закрануць тэму “мы і палякі”. Нашае сумеснае жыцьцё ў РП, вядома ж, ведала ўсялякае — і благое (забарона нашай мовы ў афіцыйных дакументах), і добрае (супольнае змаганьне з нашымі агульнымі ворагамі). (Ды й ці не чакаў нас лёс Вялікага Ноўгарада без хаўрусу з палякамі?) Але як паставіліся палякі да нашага перайменаваньня ў сярэдзіне ХІХ ст.? Яны ў адказ расейцам на іхняе перайменаваньне Літвы ў Паўночна-Заходні Край абвясьцілі нашыя землі Ўсходнімі Крэсамі (Польшчы!), а нас згадзіліся называць “бялорусінамі”. Што гэта — як не здрада памяці дзяржавы абодвух нашых народаў, што гэта — як не польская пыха? Сказаць, што яны наогул страцілі памяць, нельга, таму што вялікіх сыноў нашага народу яны працягвалі іменаваць літвінамі – напрыклад, Т.Касцюшку, А.Міцкевіча, К.Каліноўскага, І. Пілсудскага ды інш.

Гэтае польскае стаўленьне да нас таксама моцна раскалывала наш народ – шляхту і каталікоў яны “забіралі” сабе, а просты народ і праваслаўных пакідалі расейцам. Што ж яны атрымалі ў выніку? Пасьля таго, як шляхта адразу пасьля рэвалюцыі 1917 года была цалкам зьнішчаная бальшавікамі, а каталіцызм быў імі ж моцна аслаблены, яны атрымалі народ і Краіну “белых рускіх” — краіну амаль такую ж варожую да іх, як і сама Расея. Паколькі гэта зусім ня ў іхніх інтарэсах, было б добра, калі б яны паспрыялі гістарычнай справядлівасьці й сталі называць нашую краіну Літвой, і цяперашняю Летуву — Жамойціяй. Або перашапачаткова нашую краіну іменаваць Літва-Беларусь, а іхняю – Літва-Жамойція. Гэтага ім таксама ніхто ня можа забараніць. Усе архівы РП, якія захаваліся ў Польшчы, сьведчаць, што гістарычная Літва — гэта сучасная Беларусь, а ў настольнай кнізе ўсіх палякаў “Пане Тадэвушу”, дзе падзеі адбываюцца ў нашых Карэлічах, пераканаўча даводзіцца, што літвінская шляхта, верная свабодалюбным ідэалам РП — гэта ёсьць цяперашнія беларусы [на жаль, сёньня абсалютна відавочна, што польскія імперыялісты абралі супрацьлеглы шлях – усе іх дзеяньні маюць зьместам падрыхтоўку да захопу, калі дасьпеюць абставіны, усёй Заходняй Беларусі, якую яны ў свой час атрымалі ад Леніна і якую ўсё грамчэй завуць сваімі “Крэсамі Всходнімі”; так нам палякі “дапамагаюць” у наш цяжкі час; дарэчы, з палякамі так было заўсёды…; таму польскія імперыялісты ў Беларускай дактрыне ўжо даўно аб’яўленыя ворагамі беларускага народу №4. – Рэд.].

-

Варта яшчэ закрануць злабадзённую тэму выбараў.

Уся нядаўняя гiсторыя войнаў, паўстаньняў сьведчыць, што толькi нацыяналiзм нараджае сiлу ў змаганьнi. На ўсе нашыя мiтынгi хадзiлi й ходзяць амаль толькi нацыяналiсты. Палiтыкi-лібералы ня здольныя вывесьцi на вулiцы свае працоўныя масы. Нават прадпрымальнiкi, калi яны не нацыяналiсты, сядяць цiха i не пратэстуюць, калi ў iх улады забiраюць iхнiя апошнiя «кроўныя».

В.Акудовiч лiчыць, што наш народ скончыў хадзiць на мерапрыемствы апазіцыi  таму, што ён ад прыроды не нацыянальны, а сацыяльны. Але, калi ён успрымае толькi сацыяльнае, дык чаго ён не выходзiць на вулiцы змагацца за свае правы i   дабрабыт?

Я лiчу, што галоўная прычына пасiўнасьцi нашых людзей палягае ў іх назве – беларусы. Яна моцна нас прывязвае да рускай культуры, якая прапаведуе бязьвер’е, пасiўнасьць у палiтыцы, усемагутнасьць улады, пагарду да Свабоды і Парадку, непрыязь да нораваў заходнiх народаў i да т.п., карацей — увесь той рускi лад жыцьця i менталiтэт, якi зусiм не супадае зь еўрапейскiм, за якi ратуюць нашы лібералы. Да таго ж, яе прысутнасьць прышчапляе нашым людзям комплекс непаўнавартасьці. Змагацца за дэмакратыю ў Беларусі й не кранаць рускую культуру — гэта ўсё роўна, што вычэрпваць ваду сітам. Зусiм невыпадкова «нашыя» ўлады стварылi арганiзацыю «Белая Русь», пiшуць на транспарантах «Мы — беларусы» i пры гэтым закрываюць беларускiя школы. Галоўнае для ўлад — намовіць народу, што ён рускi (хоць i беленькi).

Чаму пытаньнi культуры больш важкiя, чым пытаньнi правоў челавека i матэрыяльнага дабрабыту? Таму, што культура зьяўляецца падмуркам адносiнаў іншых народаў, вызначае, хто сябра зь iх, а хто патэнцыйны вораг, якi ў выпадку вайны забiвае. Культура ставiць, такiм чынам, рубам пытаньне жыцьця i сьмерцi; культура надае народам маральную сiлу, бытавы і гістарычны аптымізм.  Аптымізм жа нараджае посьпехі ў асабістам, сямейным, прафесійным і маральным жыцьці. Калi стары челавек гаворыць: «абы не было вайны», а малады: «я за стабiльнасьць» — гэта азначае, што яны баяцца культурных пераўтварэньняў (зьмены сучаснай рускай Беларусi на нешта іншае). Цi можа гэты страх па сiле ўзьдзеяньня на сьвядомасьць параўнацца з прапановамi дэмакратаў-лібералаў жыць заможней i свабодней?

Рускай культурай нашым людзям закладзена ў галаву, што яна лепшая ў сьвеце, i за яе (і Расею) трэба трымацца. І таму яны будуць падтрымлiваць уладу, якая  думае гэтаксама.

Як руская літаратура ставіцца да нярускіх, добра паказана ў кнізе Евы Томсан “Песьняры Імперыі” (Мінск, 2009). Сіла культуры яскрава выяўляецца ў жорсткіх умовах вайны. В.Кубэ, які абыякава ставіўся да вынішчэньня “рускіх” і “ польскіх” габрэяў, запратэставаў, калі ў Менск пачалі прывозіць на зьнішчэньне габрэяў зь Нямеччыны, г.зн. людзей нямецкай культуры.

Пакуль нашыя дзеці чуюць у садку казкi Пушкiна, кожный дзень прабягаюць у школьным калiдоры мiма яго партрэта, пакуль яны жывуць на прашпекце Пушкiна, сядаюць у метро на станцыi «Восток» (і чаму няма станцый Поўдзень, Поўнач i Захад?), едуць на працу ў Маскоўскi раён, на лецішча — з аўтавакзала “Маскоўскі”, вечарам глядзяць па ТБ расейскiя навіны i фiльмы, бачаць у кнiжных крамах i кiёсках кнiжкi, часопісы і газеты толькі на рускай мове – нашым дэмакратам-лібералам можна адпачываць. “Шкваркi, Чаркi”, Права бясьсiльныя супраць культуры. Сваім па культуры ўсё даруецца. Вось чаму факты датычнасьці ўладаў да зьнiкненьня апазiцыйных палiтыкаў, карупцыі, бардака ў Расеі й г.д. так слаба дзейнiчаюць на наш народ. Без замены рускай культуры на нашую лiтвiна-русiнскую пераменаў ня будзе.

Калi хто ведае iншыя прычыны параз беларусізацыі нашага народу і яго пасiўнасьцi ў палітыцы, хай іх назаве.

P.S.

Выбары прайшлі. Чарговая параза, чарговыя страты. Ці былі яўные прыкметы таго, што час для перамогі надышоў? Гэтыя прыкметы — сутычкі зь міліцыяй у самых розных месцаў краіны, зрываньне лукашэнкаўскіх сьцягоў, вывешваньне нацыянальных, хваляваньні ў навучальных установах, зьяўленьне самаробных улетак, адмова міліцыі выконваць загады, зыход у адстаўку вядомых асоб вышэйшага кіраўніцтва, збой у карных функцыях судоў, пашкоджаньне ці знос камуністычных помнікаў (якіх у нас самая вялікая канцэнтрацыя ў сьвеце), зьяўленьне шматлікіх графіці, падзеньне тыражоў праўладных газет і павелічэньне – апазіційных. І г.д., і г.д.

Ці не было заранёў вядома, што Захад вынікі выбараў не прызнае, а Масква – прызнае? [“Захад” хацеў прызнаць выбараў пры мінімальнай іх “дэмакратычнасьці”, але Лу-ка збаяўся другога туру… - Рэд.] Надзея некаторых кандыдатаў на падтрымку Масквы сьведчыць аб іхнім абсалютным неразуменьні геапалітыкі, і, як след, памылковай тактыцы ды стратэгіі. Аналіз памылак у тактыцы зробяць палітыкі. Але ж яны, лічу, выкліканыя памылкай у стратэгіі.

Яна ў наступным. Ёсьць дыктатура, пры якой здушана свабода асобы, няма дэмакратыі, а ёсьць акупацыя войскамі іншай краіны, пры якой акрамя пералічанага яшчэ дадаецца зьнішчэньне нацыянальнай сімволікі, мовы і культуры паняволенага народу. Гэта крытэры разьмежаваньня дыктатуры ад акупацыі.

Ні адзін дыктатар у сьвеце не рабіў таго, што робіць сучасная ўлада ў нас. Наадварот, усе дыктатуры былі спрэс націяналістычныя. Відавочна, што ў нас акупацыя, якая працягваецца амаль 200 гадоў. Ня мае значэньня, што ў ролі акупантаў у нас выступаюць прадстаўнікі нашага народу. Яны рускай культурай выхаваныя як акупанты, якія ненавідзяць свой народ больш за расейцаў. У гісторыі такая дзіўная і пачварная зьява называецца янычарствам.

Нагадаем, у паняволеных балканскіх народаў туркі адбіралі дзяцей, выхоўвалі іх у турэцкай культуры, рабілі зь іх войска янычар, якія затым вызначаліся асаблівай жорсткасьцю да народаў, зь якіх яны паходзілі.

У нас руская культура пануе спрэс, таму, каб выхаваць янычар, дзяцей ня трэба  везьці ў Расею. За дэмакратыю змагаюцца мітінгамі, шэсьцямі, пікетамі й на выбарах. З акупацыяй змагаюцца зусім іншымі спосабамі. У нашым выпадку зь ёй трэба спачатку змагацца шляхам асьветніцтва народу ў кірунку, пра які пісалася вышэй.

Ужо 17-ы год апазіцыя змагаецца супраць дыктатуры, а трэба змагацца супраць акупацыі. Замест балбатні аб “ліберальных каштоўнасьцях”, неперапыннай гульні ў выбары трэба будзіць нацыянальны гонар людзей. Толькі боль за Нацыю і Краіну можа істотна павялічыць колькасьць людзей на Плошчы.

Лістапад-сьнежань 2010  г.

Сталыя чытачы нашага сайта ведаюць, што рэдакцыя даволі крытычна ставіцца да дзейнасьці Зянона Пазьняка, пачынаючы ад 1992 году. Навырабляў пан Зянон і ў час апошняй выбарчай кампаніі, пра што абавязкова будзе на сайце пазьней. Але бываюць выпадкі, калі Пазьняк робіць учынкі, якія мы ацэньваем станоўча, бо яны цалкам упісваюцца ў Беларускую дактрыну, якая фармуецца на нашым сайце. Да такіх выпадкаў належыць яго ўчорашні адкрыты зварот, тэкст якога мы паўтараем ніжэй (узята з http://www.narodnaja-partyja.org/00—Naviny-c_hyphenminus-Galownac_ja—fr—pg/00—Naviny-c_hyphenminus-Galownac_ja—bk—an—01/00—20110124—01; папраўлена ў адпаведнасьці з нармальнай беларускай лексікай).

Рэдакцыя.

Паважаныя спадары міністры.

Цяпер у Беларусі ўжо другі месяц працягваецца хваля рэпрэсіяў супраць насельніцтва, распачатая рэжымам Лукашэнкі ў дзень выбараў прэзідэнта 19-га сьнежня 2010 года.

План рэпрэсіяў рыхтаваўся задоўга да выбараў. Лукашэнка заручыўся ў гэтым падтрымкай пэўных колаў Расеі і адначасна вёў перамовы пра “прагрэс” дэмакратыі зь міністрамі замежных справаў Еўразьвязу, пагаджаючыся на дэмакратызацыю некаторых бакоў выбарчага працэсу. Кандыдатам ад апазіцыі прадставілі радыё і тэлеэфір, але адначасна, за пяць дзён да выбараў, пачаўся жорсткі і рэпрэсіўны загон выбаршчыкаў на так званае “папярэдняе галасаваньне”. Выбарчыя камісіі былі складзеныя выключна з прадстаўнікоў рэжыму, і ў дзень галасаваньня адбыліся масавыя фальсіфікацыі выбараў. У рэальнасьці Лукашэнка не набраў патрэбную колькасьць галасоў і не перамог на выбарах.

15-га сьнежня 2010 г. у Лукашэнкі адбылася зачыненая нарада аб выбарах, на якой прысутнічалі: кіраўнік выбарчага штабу Лукашэнкі генерал Шэйман, міністар абароны генерал Жадобін, старшыня КГБ генерал Зайцаў, начальнік аховы Лукашэнкі генерал Вцюрын, міністар МУС генерал Куляшоў, сын Лукашэнкі Віктар, кіраўнік Рады бясьпекі генерал Мальцаў. Фактычна, засядаў штаб правакацыі і сілавой расправы з народам. Абмяркоўваўся план дзеяньняў сілавых структураў на плошчы ў дзень выбараў 19-га сьнежня і далейшыя дзеяньні па разгортваньні рэпрэсіяў. Павінны былі быць створаныя групы КГБ, кожная зь 5-7 функцыянераў, якія мусілі б праводзіць арышты, допыты, ператрусы, запалохваньні, ужываньне сілы пасьля 19-га сьнежня.

Рэпрэсіі 19-га сьнежня пачаліся яшчэ ў час галасаваньня. Баевікі рэжымнага сьпецаддзелу “Алмаз” па загаду Лукашэнкі напалі на кандыдата ў прэзідэнты паэта Ўладзімера Някляева. Някляеў быў зьбіты да страты прытомнасьці, а потым гвалтоўна выкрадзены сьпецслужбамі з рэанімацыйнай палаты шпіталю і кінуты ў засьценкі КГБ. Усе гэтыя дзеяньні цалкам не стасаваліся з Законам, мелі прыкметы пакушэньня на забойства, тэрарызму і захопу закладніка.

У гэты ж дзень галасаваньня рэжым Лукашэнкі задзейнічаў рэпрэсіўныя аддзелы міліцыі, войска і КГБ супраць мірнай дэманстрацыі насельніцтва, папярэдне арганізаваўшы правакацыйнае пабіцьцё шыбаў у Доме ўраду завербаванымі крымінальнікамі і агентурай КГБ.

Карныя і вайсковыя аддзелы міліцыі жорстка пабілі і скалечылі сотні мірных людзей, якія не выяўлялі ніякай агрэсіі і не аказвалі супраціўленьня нападнікам. У засьценкі кінулі каля 700 чалавек, у тым ліку кандыдатаў у прэзідэнты. Да ўсіх зьняволеных да гэтага часу не дапускаюць адвакатаў і сваякоў.

Хваля рэпрэсіяў, арыштаў, ператрусаў, допытаў і хапаньня людзей па ўсёй Беларусі разьлічана рэжымам на доўгі час і ставіць на мэце ліквідаваць нацыянальныя сілы грамадзянскай супольнасьці. Пастаўлена задача зьнізіць сацыяльную актыўнасьць і разьвіцьцё інтэлектуальных нацыянальна сьвядомых групаў насельніцтва Беларусі, штурхнуць гэтых людзей у стан сацыяльнай дэградацыі, прымусіць займацца выключна выжываньнем і клопатамі аб фізічным існаваньні.

Ва ўсіх людзей, у якіх робяць ператрусы, незаконна канфіскуюць прадметы інтэлектуальнай і інфармацыйнай маёмасьці, кампутары, друкаркі, сканеры, тэлефоны, кінакамеры, фотаапараты, кнігі, рукапісы, фатаграфіі, носьбіты інфармацыі (флэшкі, дыскі CD-DVD, цьвёрдыя дыскі ды інш). Рэквізіцыі і ператрусы робяць па некалькі разоў у адной асобы; кожнага могуць схапіць на вуліцы, адвесьці на допыт у КГБ альбо кінуць за краты, потым пазбавіць працы альбо магчымасьці вучыцца.

Зьмест і методыка гэтай хвалі перасьледу людзей у Беларусі вынікае з сутнасьці палітыкі антыбеларускага рэжыму Лукашэнкі, накіраванай на павольнае этнічнае вынішчэньне беларускай нацыі шляхам стварэньня ўмоваў для сацыяльнай дэградацыі і выміраньня пэўных групаў насельніцтва, ліквідацыі асобаў метадам рэпрэсіяў і тэрору.

Антыдэмакратычная антыбеларуская палітыка, якую праводзіць рэжым Лукашэнкі, пачалася з 1994 года, адразу пасьля прыходу яго да ўлады пры садзеяньні савецкага КГБ. За гэты час былі спаленыя беларускія падручнікі для школ, практычна ліквідаваная нацыянальная беларуская школа і адукацыя. Беларусы цяпер адлучаныя ад атрыманьня адукацыі на роднай мове на ўзроўні школы і ўнівэрсітэту. Вернута камуністычная палітыка русіфікацыі. Пратэсты супраць такой палітыкі разглядаюцца рэжымам як антыдзяржаўная дзейнасьць. Поўнасьцю ліквідаванае нацыянальнае беларускае тэлебачаньне і радыё, разбураныя беларускія нацыянальныя грамадскія і ўрадавыя інстытуты, творчыя саюзы, беларускія выдавецтвы, беларускі друк, паралізаваная беларуская грамадская дзейнасьць, фундаментальная і гуманітарная навука. Адбылося рэзкае зьніжэньне якасьці адукацыі і адукацыйнага ўзроўню насельніцтва.

Практычна ліквідаваная ўнутраная і зьнешняя дапамога пацярпеламу ад радыяцыі насельніцтву Чарнобыльскай зоны, спынены ільготы і выплаты людзям за страту здароўя, занячышчаныя землі ўведзены рэжымам у сельскагаспадарчае выкарыстаньне, забруджаная радыёнуклідамі прадукцыя ідзе на ўнутраны рынак, а чыстая прадукцыя — на экспарт у Расею. Беларускую моладзь пасьля вучобы разьмяркоўваюць на працу ў радыяцыйныя зоны Чарнобыльскай катастрофы.

У выніку — рэзка пагоршылася здароўе нацыі (асабліва дзяцей), беларусы сталі выміраць. За часы рэжыму Лукашэнкі насельніцтва Беларусі зьменшылася больш чым на паўмільёна чалавек (5%) [толькі па афіцыйных зьвестках і толькі за апошнія 10 гадоў - на 550.000 чалавек. – Рэд.].

Працяг савецкай русіфікацыі, вынарадавеньне і выключэньне з сацыяльнага і грамадскага жыцьця інтэлігентных і актыўных групаў насельніцтва Беларусі ёсьць цалкам усьвядомленая дзейнасьць Лукашэнкі. Яе асэнсаванасьці ён не хавае. Напрыклад, на так званым перадвыбарчым “усебеларускім сходзе” ў 2006 годзе ён сказаў, што сэнс гэтай ягонай русіфікацыйнай палітыкі ў Беларусі — зрабіць так, “каб нічога ўжо нельга было вярнуць назад”.

У рэчышчы такой вынішчальнай задачы старшыня КГБ генерал Жадобін тры гады таму склаў сьпіс з 1767 актыўных беларусаў і інтэлектуалаў, якія ў выпадку пэўных абставінаў мусяць быць рэпрэсаваныя ў першую чаргу. Пра сьпіс генерал аб’явіў публічна.

Пачатак цяперашняй хвалі рэпрэсіяў прадугледжвае ператрусы, допыты, арышты і пакараньні ня менш 50 тысячаў людзей, што былі на плошчы 19-га сьнежня ў Менску. Адначасна робяць таксама рэпрэсіі і па “жадобінскім сьпісе” — хапаюць актаўных асобаў, беларускіх інтэлектуалістаў, якія непасрэдна ня маюць датычнасьці да Плошчы, да выбараў і грамадскіх пратэстаў.

Дзеяньні антыдэмакратычнага, антыбеларускага рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі, апісаныя мной у гэтым лісьце, падпадаюць пад ацэнку і юрысдыкцыю артыкула №127 (Генацыд) Крымінальнага Кодэксу Рэспублікі Беларусь, а таксама адпавядаюць міжнародным азначэньням генацыду ў дачыненьні да палітыкі і дзейнасьці Аляксандра Лукашэнкі.

Улічваючы аўтарытарны і абсалютны характар улады Лукашэнкі, у Беларусі практычна немагчыма ўзбудзіць супраць яго справу па артыкуле 127 (Генацыд), паколькі прызначэньне і дымісія Генэральнага пракурора, усіх кіраўнікоў юстыцыі і судоў — залежаць ад самога Лукашэнкі.

Фармальна ня можа ўзбудзіць справу і Міжнародны Крымінальны Суд (МКС) у Гаазе, паколькі Рэспубліка Беларусь не падпісала Рымскі Статут і дзяржавай-удзельнікам МКС не зьяўляецца. Вядома, аднак, што хоць МКС не ўваходзіць у афіцыйныя структуры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў, але, тым ня менш, па прадстаўленьні Рады Бясьпекі ААН можна ўзбуджаць справы і супраць асобаў тых краін, што не зьяўляюцца дзяржавамі-удзельніцамі МКС. Прэцэдэнт такі ўжо быў. Механізм існуе.

У сувязі з гэтым, паважаныя спадары міністры, прашу разглядзець на паседжаньні Рады Еўрапейскага Зьвязу 31 студзеня гэтага году магчымасьць прыняцьця рашэньня аб звароце ў Раду Бясьпекі ААН на прадмет прадстаўленьня ў Міжнародны Крымінальны Суд прапановы (рэзалюцыі) аб узбуджэньні справы супраць грамадзяніна Рэспублікі Беларусь Лукашэнкі Аляксандра Рыгоравіча па абвінавачваньні — “генацыд”, стварэньне ўмоў для дэградацыі і выміраньня групаў насельніцтва беларусаў і асобных грамадзян.

Зьвяртаю ўвагу, што ў сітуацыі, якая існуе, рэальнай магчымасьцю ліквідаваць антынародны рэжым у Беларусі ёсьць арышт узурпатара. У выпадку ўзбуджэньня справы Міжнародным Крымінальным Судом, дні рэжыму будуць палічаныя. Беларусы самы арыштуюць яго і прывязуць у Гаагу.

Гэтая мая просьба і прапанова аб узбуджэньні справы адлюстроўвае пазіцыю ўсіх сумленных грамадзянаў Беларусі, якіх нішчыць і зьневажае рэжым Лукашэнкі.

Гэтая людзі падтрымліваюць рэзалюцыю Еўрапарламенту ад 20 студзеня бягучага года адносна сітуацыі ў Беларусі, але зьвяртаюць увагу на некалькі момантаў, якія я прасіў бы удакладніць.

Лукашэнка ня меў права балатавацца трэці і чацьверты разы на прэзідэнта Беларусі (рэферэндум 2004 года пра трэці тэрмін Лукашэнкі быў незаконны, сфальшаваны і не прызнаны Міжнароднай супольнасьцю). Таму заклік Еўрапарламенту да новых выбараў у Беларусі мусіў бы быць удакладнены тым, што Лукашэнка не валодае больш законным правам балатавацца на выбарах, выбары мусяць быць без Лукашэнкі.

Лукашэнка ня ёсьць легітымным і законна абраным прэзідэнтам. Гэта захопнік прэзідэнцкай пасады. Ён сфальшаваў выбары, узурпаваў уладу і ваюе зь беларускім народам. Наша просьба і прапанова — не называць яго афіцыйна прэзідэнтам Беларусі.

Рэжым Лукашэнкі праводзіць антыдэмакратычную, тыпова акупацыйную антыбеларускую палітыку паўзучага генацыду, сьвядома накіраваную супраць культурнага існаваньня беларускай нацыі.

Зважаючы на гэта, мы прасілі б не карыстацца тэрмінамі “беларускі рэжым”, “беларуская палітыка”, “беларуская ўлада”, “беларускі лідар” у дачыненьні да Лукашэнкі, тэрмінам “санкцыі супраць Беларусі” і т.п., бо гэта зьневажае пачуцьці дэмакратычных беларусаў і вольных людзей. Гэты рэжым, палітыка, улада і “лідар” — антыбеларускія, гэбоўскія, антынародныя. Вольныя беларусы не называюць гэты чужы рэжым “беларускім”.

Мы спадзяемся на дзейныя рашэньні Рады Еўрапейскага Зьвязу ў пытаньні дачыненьняў з антыбеларускім рэжымам і з грамадзянскай супольнасьцю Беларусі.

-

21 студзеня 2011 г.

Зянон Пазьняк - старшыня парламенцкай Апазіцыі БНФ у Вярхоўным Савеце 12-га скліканьня, старшыня Кансэрватыўна-Хрысьціянскай партыі.

Галоўнае, з-за чаго розныя «бенедзікты» могуць заяўляць, што “польскага імпэрыялізму і сусьветнага сіянізму не існуе», а тыя, хто пра іх кажа – “сьвіньні” (гэты факт прыведзены ў папярэднім матэрыяле), абумоўлена тым, што абсалютная большасьць людзей проста ня ведаюць фактаў ці забыліся пра іх. Так атрымалася, што ў папярэднім матэрыяле мне давялося закранаць праблему сіянізму, апаніруючы ў тым ліку і “бенедзіктам”. Час узгадаць і польскі імперыялізм… 13 лістапада ў Менску, у Палацы мастацтваў адбылася Рэспубліканская навуковая канферэнцыя, прысьвечаная 600-годдзю Грунвальдскай (Дубровенскай) бітвы і 660-годдзю Вялікага князя Вітаўта. Яе праводзіў аднайменны грамадскі аргкамітэт. На гэтай канферэнцыі адмысловае паведамленьне рабіў і я. Ніжэй падаю яго тэкст.

«Паважаны старшыня, паважаныя калегі.

Тэму канферэнцыі “600-годдзе Грунвальдскай бітвы” можна разумець дваяка: як адзначэньне і аналіз тых падзей, якія мелі месца 6 стагоддзяў таму, і як ацэнку падзей нашай беларускай гісторыі пасьля Грунвальду і ў сувязі зь бітвай. Большасьць удзельнікаў канферэнцыі выступала ў першым ключы, я паспрабую збалансаваць сітуацыю і асьвятліць пэўнае пытаньне, зьвязанае з другім падыходам.

Акрамя таго, я таксама хацеў бы зьвярнуць увагу (пра гэта ўжо казалі сёньня некалькі чалавек), што тады пазбаўленьне ад вялікай праблемы, якая стаяла перад нашымі продкамі, адбылося толькі таму, што шмат народаў аб’ядналіся дзеля яе вырашэньня. Вось з гэтага акцэнта я пачынаю мой выступ, ім хачу і закончыць.

***

Мы – беларусы-літвіны – аналізуючы нашу гісторыю, а таксама сёньняшнюю ўнутры- і ваколбеларускую грамадска-палітычную сітуацыю, часта зацыкліваемся на галоўным ворагу нашага народу – расейскай імперыякратыі й яе агентах — расейскіх імперыялістах-шавіністах. Нам часта здаецца, што ўсе, хто маюць гэтага ж ворага, спачуваюць нам і нас падтрымліваюць. Калі не справамі ці словамі, дык хаця б у думках.

У 1980-90-я гады многія з нас лічылі, а некаторыя працягваюць лічыць і сёньня, што да адной з такіх сіл належаць улады Польшчы разам з польскім народам. Ня могуць жа тыя – разважаем мы – хто столькі змагаўся за сваё вызваленьне з-пад панаваньня расейскай імперыі, не спачуваць нам. Дый славуты лозунг  “За нашу і вашу свабоду!” ня проста ж так зьявіўся?

На жаль, мой асабісты жыцьцёвы і грамадска-палітычны досьвед прымусіў мяне паступова прыйсьці да высновы, што падобныя ўяўленьні не адпавядаюць рэчаіснасьці. Праўда ж заключаецца ў тым, што, акрамя расейскага, працягвае сваё ганебнае існаваньне і польскі імперыялізм. І калі мы – беларусы-літвіны – ня будзем гэта ўлічваць, то апынемся ў сітуацыі (ужо апынуліся), калі мы, змагаючыся з адным ворагам, будзем падстаўляць неабароненую сьпіну іншаму.

Жывучы на беларускай Гарадзеншчыне і назіраючы за прапольскай дзейнасьцю розных польскіх арганізацый, я думаў у тыя ж 1980-90-я гады: пройдзе час, адыдзе ў нябыт савецкае мінулае і г.зв. “палякі” супакояцца. За нашу і вашу ж свабоду змагаемся… Але такая мая ды іншых беларусаў пастава прывяла толькі да таго, што ў 2007 годзе польскі імперыялізм зноў пачаў сваю практычна адкрытую дзейнасьць на беларускай зямлі й у польскім грамадстве – бо тады быў прыняты закон аб г.зв. “карце паляка”.

Самы час нам — беларусам-літвінам — сказаць: усё, хопіць!…

Беларускай навуковай інтэлігенцыі й патрыятычна настроеным грамадска-палітычным дзеячам трэба ўрэшце зрабіць аб’ектыўны аналіз 600-гадовых дачыненьняў паміж беларусамі-літвінамі ды палякамі й прадставіць свае высновы грамадству. 600-годдзе Грунвальдскай бітвы – выдатная нагода для гэтага.

*

Дарэчы, яшчэ і на Грунвальдскім полі ня ўсё было шчыра, годна, сумленна з польскага боку… Пазьней былі перашкоды палякаў у атрыманьні Вітаўтам каралеўскай кароны. А далей тым больш пайшло-паехала…

На фоне гібелі значнай часткі палітычнай эліты ВКЛ (з-за войнаў з крыжакамі й маскоўцамі), адбылося ўвядзеньне ўніяцтва (нашы продкі зноў ахвяравалі сабой дзеля адзінства хрысьціянства) і стварэньне Рэчы Паспалітай – дзяржавы двух народаў. Гэтыя стратэгічныя крокі былі скарыстаныя польскімі імперыялістамі, каб спакусіць на паланізацыю палітычную эліту ВКЛ, накінуць грамадству польскую мову (так, як цяпер нам накідаецца расейская).  Канстытуцыя 3 Траўня, якая рыхтавалася да прыняцьця ў канцы XVIII стагоддзя, ужо ніяк не ўзгадвала “два народы”, а падавала Рэч Паспалітую як выключна “польскую дзяржаву”.

Вынікам польскай імперскай палітыкі стала аслабленьне Рэчы Паспалітай і захоп ды падзел яе паміж суседнімі імперыямі.

У пачатку ХХ стагоддзя адбываецца першае адраджэньне беларуска-літвінскай дзяржаўнасьці. ІІІ Статутовая грамата ня толькі заяўляе пра незалежнасьць БНР, але і ўзгадвае яе абшары — уключна ня толькі са Смаленшчынай-Браншчынай, а і зь Беласточчынай (гл. мапу Этнічнай тэрыторыі Беларусі).

Варта разгледзець стаўленьне польскіх уладаў у тыя часы да БНР (у тым ліку да Рады БНР), як і да антыбальшавіцкага супраціву беларусаў у 1918-20 гг. (Булак-Булаховіч, Слуцкі збройны чын ды іншыя).

Асобная вялікая праблема — захоп заходняй часткі нашай зямлі ў 1920 г. і ўключэньне яе ў 1921 годзе ў склад Польшчы ў выніку змовы паміж польскімі імперыялістамі й бальшавікамі. На якой такой падставе гэта адбылося і чаму дасёньня няма пазіцыі беларускай нацыянальнай эліты што да гэтай сумеснай акцыі дзьвюх імперскіх сіл? (гл. плакат з тых часоў, зь якога бачна як нашы продкі ставіліся да гэтага факту)

Далей мы назіраем найактыўны этнацыд і паланізацыю беларусаў-літвінаў у 1920-39 гг. у Заходняй Беларусі, здушэньне ўсіх праяў нацыянальнага самастойнага жыцьця і супраціву польскаму імперскаму ціску.

У 1939 годзе адбываецца вяртаньне Заходняй Беларусі, як неад’емнай часткі беларускай этнічнай тэрыторыі, у склад БССР. Трэба сфармуляваць і агалосіць наша – беларусаў-літвінаў – стаўленьне да падзеі вакол 17 верасьня, а не вечна маўкліва цярпець інтэрпрэтацыю польскіх імперыялістаў. Замена польскага імперыялізму расейскім імперыялізмам ніяк не абеляе польскі бок.

Патрэбна беларуская ацэнка дзейнасьці Арміі Краёвай на тэрыторыі Беларусі ў час Другой сусьветнай вайны.

Нам неабходна разгледзець усе асьпекты захопу і перадачы нашай Беласточчыны палякам у 1944 г. Як такое здарылася і на якой падставе рабілася?

Вельмі важнае пытаньне — 66-гадовы этнацыд беларусаў-літвінаў Беласточчыны (з 1944 г. па сёньняшні дзень). Тое, што там адбылося за гэты час, немагчыма ацаніць іначай, як злачынства. Варта высьвеціць яго маштабы і механізмы (інфармую: з амаль паўмільёна цяпер там адкрыта прызнаюць сябе беларусамі толькі каля 48 тысяч чалавек).

Як апошнія дзесяцігоддзі, так і сёньня польскія імперыялісты актыўна выкарыстоўваюць паняцьце “Крэсы всходне” (гл. мапу трэторыі г.зв. “Крэсаў всходніх”, якая уключае Заходнюю Ўкраіну, Заднюю Беларусь, Віленшчыну). Яно адкрыта прысутнічае ў польскай інфармацыйнай прасторы і ў сьветаглядзе палякаў. Беларуская нацыянальная эліта мусіць урэшце даць ацэнку гэтай зьяве, і зьмест гэтай ацэнкі павінен быць вядомы як беларускаму, так і польскаму грамадству.

Трэба нарэшце высьветліць, якая доля г.зв. “крэсовых палякаў” у Беларусі на самай справе зьяўляюцца апалячанымі беларусамі, а якая – наўпроставымі нашчадкамі польскіх каланістаў – асаднікаў.

Таксама варта прааналізаваць, абагуліць і даць ацэнку:

-  выкарыстаньню “польскага касьцёлу” для апалячваньня беларусаў-літвінаў як раней, так і ў сёньняшні час (зь якой такой нагоды ў касьцёлах Гарадзеншчыны працягвае прапагандавацца польская мова, як і працягвае выкарыстоўвацца знакамітая формула хлусьні-падмены: “Калі вы — каталікі, значыць вы палякі”?);

- дзейнасьці агентаў польскага імперыялізму ў Беларусі ўжо пасьля другога адраджэньня беларускай дзяржаўнасьці ў 1991 годзе (чаму пад заявы аб “дапамозе беларускай дэмакратыі” сродкі з Захаду праз Польшчу на справе ішлі на стварэньне прапольскіх асяродкаў і арганізацый у Беларусі?);

Нам трэба адказаць:

- як так сталася, што Рэч Паспалітая ўспрымаецца ў сьвеце практычна сінонімам паняцьця “Польская дзяржава”?

- чаму і як многія нашы культурныя каштоўнасьці трапілі ў Польшчу і працягваюць знаходзіцца там?

- чаму і сёньня знакамітыя сыны беларускага народу – такія, напрыклад, як Андрэй-Тадэвуш Касьцюшка, Адам Міцкевіч, Міхал Клеафас Агінскі й многія іншыя – лічацца ў сьвеце “палякамі”, а іх дасягненьні – польскімі?

Варта таксама паспрабаваць высьветліць, што на самай справе адбываецца зь беларускай моладдзю, якая трапляе ў Польшчу па  “Праграме імя Каліноўскага”?

Нарэшце, нам – беларусам-літвінам – трэба даць ацэнку апошняй акцыі польскіх імперыялістаў пад назвай “Карта паляка”, да якой дадаюцца яшчэ і спробы, якія назіраюцца ў апошнія гады, абмежаваць магчымасьць беларусам арганізавацца за мяжой (інцыдэнты зь беларускім сьцягам; абмежаваньні, каб трапіць на Басовішча ці на адзначэньне 600-годдзя Грунвальдскай бітвы; факт пра тое, як польскія ўлады “забылі” ўзгадаць удзел беларусаў-літвінаў у гэтай бітве, і г.д.).

Заключэньне.

Толькі калі мы — беларуская нацыянальная эліта — будзем самастойна і аб’ектыўна аналізаваць мінуўшчыну і нашу сёньняшнюю рэчаіснасьць, а таксама вызначаць уласнае стаўленьне да іх, у нас будзе магчымасьць дакапацца да ісьціны, набыць уласную грамадска-палітычную суб’ектнасьць. Толькі ў выніку такой дзейнасьці наш народ мае шанц спыніць быць ахвярай гістарычнага працэсу, які чамусьці ўвесь час складаецца не на яго карысьць.

Ёсьць яшчэ больш аддаленая і складаная задача. Варта паспрабаваць падштурхнуць братні польскі народ і польскую нацыянальную эліту да вызваленьня ад імперскіх комплексаў, да ачышчэньня ад віны перад беларусамі праз пакаяньне і да вяртаньня нам незаконна захопленага разам з прабачэньнямі.

А самай высокай мэтай такой дзейнасьці павінна стаць нармалізацыя стасункаў паміж беларуска-літвінскім і польскім народамі, каб стварыць умовы для сумеснага шчырага супрацоўніцтва. У цяпершнім сьвеце, як і 600 гадоў таму, дастаткова праблем, якія могуць быць вырашаны толькі сумеснымі высілкамі многіх народаў…

За нашу і вашу свабоду!»

У якасьці дакументальнага дапаўненьня да матэрыялаў папярэдняга артыкула ніжэй падаем некаторыя факты — невялікую частку таго, што можа быць прыведзена — беларусафобскай, этнацыднай палітыкі цяперцаў за пошнія два гады.

1.

З чэрвеня 2008 г. у эфіры гарадзенскага абласнога тэлебачаньня больш немагчыма пачуць беларускай мовы. Пераведзена на расейскую мову апошняя праграма — выпуск навінаў (http://www.svaboda.org/content/Article/1124428.html).

2.

Тады ж была пазбаўлена рэдакцыйнага памяшканьня “Газета Слонімская” (http://www.svaboda.org/content/Article/1129731.html). Рэдакцыя працягнула працу на вуліцы і ў прыватных кватэрах.

3.

У чэрвені ж Старадароскі раённы суд аштрафаваў болей як на мільён рублёў (прыкладна 350 даляраў) сьвятара Леаніда Акаловіча. Яго пакаралі за асьвячэньне крыжа, які быў усталяваны 19 красавіка ў вёсцы Дражна Старадароскага раёну ў памяць пра 25 мірных сялян, забітых савецка-габрэйскімі партызанамі ў 1943 годзе (http://www.svaboda.org/content/Article/1140167.html). За некалькі хвілін да суду айцец Акаловіч згадаў, што за сваё жыцьцё асьвячаў дзясяткі крыжоў, але судзяць яго за гэта ўпершыню…

4.

Тады ж вядомы віцебскі апазіцыянер — пенсіянер Барыс Хамайда, на якога напаў невядомы хуліган, з пацярпелага ператварыўся ў вінаватага. Затым ён быў асуджаны на трое сутак (http://www.svaboda.org/content/Article/1183080.html).

5.

23 ліпеня беларусафоб і этнацыдчык Лу-ка падпісаў закон… “Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі”. 24 чэрвеня гэты закон быў прыняты ў другім чытаньні Палатай прадстаўнікоў, а 28 чэрвеня яго ўхваліў Савет Рэспублікі (http://www.svaboda.org/content/Article/1186312.html).

6.

У жніўні 2008 г. Барыс Хамайда размаўляў з прадстаўнікамі адміністрацыйнай камісіі Чыгуначнага райвыканкаму Віцебска на беларускай мове праз… перакладчыка (http://www.svaboda.org/content/Article/1187347.html). Нагадаем, Віцебск – гэта абласны цэнтар у Беларусі, дзе беларуская мова нават па цяперскім законе дзяржаўная…

7.

Тады ж супрацоўнікі міліцыі Маскоўскага РУУС Менска затрымалі 7 актывістаў дэмакратычнага руху, пераважная большасьць якіх— сябры незарэгістраванай арганізацыі Малады фронт. Супрацоўнікі міліцыі ўламаліся ў кватэру, дзе былі маладафронтаўцы, выбіўшы двое дзьвярэй, і патлумачылі, што ў іх ёсьць інфарамцыя, што ў гэтай кватэры знаходзіцца… труп. Трупа, натуральна, не знайшлі, але затрымалі ўсіх, хто быў у кватэры (http://www.svaboda.org/content/Article/1189344.html).

8.

Тады ж дэпутат Мастоўскага раённага Савету Зьміцер Кухлей зьвярнуўся ў мясцовае прадпрыемства жыльлёва-камунальнай гаспадаркі з запытам: чаму новыя шыльдачкі з назвамі вуліц зроблены толькі на расейскай мове? Адказу ён не атрымаў (http://www.svaboda.org/content/Article/1193104.html).

9.

Верасень 2008 г. Выпускі навінаў «Радыё Гродна» сталі гучаць па-расейску. Гэта была апошняя беларускамоўная праграма станцыі, якая вяшчае на FM-хвалі. У рэдакцыі навінаў паведамілі, што такім было рашэньне кіраўніцтва Тэлерадыёкампаніі Гродна (http://www.svaboda.org/content/Article/1196380.html).

10.

Тады ж у Міністэрстве інфармацыі Беларусі паведамілі, што на сёньня афіцыйна зарэгістраваныя 215 тэле- і радыёпраграм. І толькі 5% зь іх выкарыстоўваюць цяпер беларускую мову ў сваіх інфармацыйных перадачах. Чыноўнікі кажуць, што да канца году і гэты паказчык можа зьнізіцца (http://www.svaboda.org/content/Article/1196373.html).

11.

Тады ж, у верасьні, Ірландыя стала чарговай краінай (перад ёй такімі сталі ЗША, Нідэрланды, Нямеччына), у якой беларускія ўлады адмянілі аздараўленьне дзіцячых чарнобыльскіх групаў. Вядомая грамадзкая дзяячка, кіраўніца ірландскага Chernobyl Children’s Project Эдзі Рош назвала навіну “шакуючай” (http://www.svaboda.org/content/Article/1196249.html).

12.

Тады ж у Гомелі падчас сьвяткаваньня Дня гораду міліцыя схапіла мясцовага актывіста незарэгістраванага “Маладога фронту” Андруся Цянюту зь бел-чырвона-белым сьцягам. Андрусь з паплечнікамі ішоў на канцэрт да Лядовага палацу. Міліцыянты выхапілі яго з натоўпу і, зьбіваючы, павалілі на зямлю. Як паведаміў Андрусь, яму вывіхнулі палец і пашкодзілі калена. Супраць яго склалі пратаколы за… нецэнзурную лаянку й супраціў міліцыі (http://www.svaboda.org/content/Article/1200146.html).

13.

Улады Барысава забаранілі першы міжканфэсійны фэстываль хрысьціянскай музыкі. Планавалася, што ён будзе праходзіць у цэнтральнай частцы гораду пад намётавым дахам. Фэстываль меў распачацца 16 верасьня і скончыцца 21 верасьня. Аднак перад самым пачаткам імпрэзы чыноўнікі барысаўскага райвыканкаму паведамілі прысутным, што духоўная музычная імпрэза адмененая (http://www.svaboda.org/content/Article/1200528.html).

14.

Старшыня незарэгістраванай “Беларускай партыі Свабоды” Сяржук Высоцкі падаў заявы ў Камітэт памежных войскаў і ў Сьледчы камітэт, каб яму далі тлумачэньне, на якой падставе яму забаронены выезд за межы Беларусі. 24 верасьня Высоцкага зьнялі зь цягніка на беларуска-ўкраінскай мяжы і паставілі ў пашпарт штамп, што яму забаронены выезд зь Беларусі (http://www.svaboda.org/content/Article/1293770.html).

15.

У кастрычніку 2008 года дакументальны фільм “Урок беларускай мовы” польскага рыжысёра Міраслава Дэмбіньскага, які атрымаў 17 узнагарод на розных еўрапейскіх кінафестывалях, быў прызнаны беларускімі ўладамі “экстрэміцскім” з абавязковым зьнішчэньнем. У падставе фільму апавяданьне пра жыцьцё вучняў зачыненага ўладамі Беларускага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа (http://www.charter97.org/ru/news/2008/10/9/10974/).

16.

З кастрычніка 2008 года цяперцы пачалі актыўна выкарыстоўваць новую тактыку ціску на актыўную беларускую моладзь – тэрміновы прызыў у войска. Часта нягледзячы на не зусім адпаведны стан здароўя.

17.

29 кастрычніка ва ўрочышчы Курапаты, дзе ў сталінскія часы былі расстраляныя сотні тысяч беларусаў, зьдзейсьнены новы акт вандалізму – былі павыдзіраныя зь зямлі крыжы і многія зь іх паламаныя.

18.

31 кастрычніка судзьдзя Вольга Пракаповіч адхіліла заяву Ўладзімера Шылы з патрабаваньнем да гарадскога аддзелу адукацыі прызнаць незаконным выключэньне з Салігорскай СШ № 4 яго сына Івана. Намесьнік старшыні “Маладога Фронту” Іван Шыла быў выключаны са школы ў красавіку, за дзень да апошняга іспыту — па англійскай мове. Спадару Івану так і ня далі атрымаць атэстат, а пазьней забралі ў войска (http://www.svaboda.org/content/Article/1337111.html).

19.

У вёсцы Фралова Гарадоцкага раёну (Віцебшчына) чыноўнікі правялі сход, каб адгаварыць вяскоўцаў ад ідэі ўшанаваць памяць удзельнікаў антыбальшавіцкага паўстаньня (http://www.svaboda.org/content/Article/1337025.html). Зь ініцыятывай ўсталяваць мэмарыяльны крыж дзеля памяці землякоў-паўстанцаў, расстраляных карнікамі НКУС у лістападзе 1918 году выступіў гарадоцкі апазіцыянер Леанід Аўтухоў. Ён даслаў у райвыканкам ліст з подпісамі тых, хто падтрымаў ягоную прапанову, у тым ліку і некалькі дзесяткаў подпісаў жыхароў вёскі Фралова,  каля якой адбыўся масавы расстрэл. Пакуль актывіст чакаў адказу ад чыноўнікаў, тыя вырашылі самі паехаць у вёску ды сустрэцца з тымі, хто падпісаўся пад лістом спадара Аўтухова. Загадчык ідэалагічнага аддзелу Леанід Пронін, які да 1991 году працаваў у райкаме партыі, тлумачыў вяскоўцам, што паўстаньне супраць савецкай улады распачалі бандыты, і таму ўшаноўваць іх памяць ня варта. Старшыня Стадалішчанскага сельсавету Мікалай Башкіраў прапанаваў вяскоўцам даслаць у райвыканкам новы ліст – пра тое, што людзі адмаўляюцца падтрымліваць ідэю апазіцыянера, а раней падпісаліся пад ягоным лістом толькі таму, што недакладна зразумелі беларускую мову Леаніда Аўтухова.

20.

1 лістапада супрацоўнікі міліцыі затрымалі ў Магілёве 65 чалавек, якія спрабавалі выехаць у Менск на акцыю з нагоды Дзядоў. Старшыня руху «Маладая Беларусь» Артур Фінькевіч паведаміў “Свабодзе”, што 65 ягоных паплечнікаў у Магілёве арэндавалі аўтобус для паездкі ў Менск. Як толькі ўсе селі, міліцыянты прымусілі ўсіх выйсьці, а аўтобус адагналі на стаянку. Яшчэ 2 чалавек, якія пайшлі на маршрутнае таксі, міліцыянты вывелі з машыны на вакзале. А яшчэ двух вывелі з маршруткі ў Белынічах (http://www.svaboda.org/content/Article/1337316.html).

21.

24 лістапада 6 актывістаў моладзевага дэмакратычнага руху былі затрыманы і дастаўлены  ў міліцыю Першамайскага раёну Менску. Сярод іх актывісты незарэгістраванай арганізацыі «Малады фронт», «Моладзь БНФ», «Маладыя дэмакраты». Маладзёны а 16-й гадзіне раздавалі буклеты у рамках кампаніі «МТС — па-беларуску» насупраць галаўнога офісу МТС (http://www.svaboda.org/content/Article/1352483.html).

22.

Стаматолаг Аляксандар Жыдкевіч, які працуе ў вёсцы Бычыха, трапіў пад увагу міліцыянтаў, пабыўшы незалежным назіральнікам на апошніх выбарах. Днямі супраць яго распачалі крымінальную справу паводле артыкула 433 Крымінальнага кодэксу “Атрыманьне незаконнага ўзнагароджаньня”. Падставай для гэтага стаўся запіс у кнізе скаргаў пра тое, што малады сьпецыяліст нібыта ўзяў грошы за лячэньне, якое павінна было быць бясплатным. Падазраваны актывіст, прыхільнік руху “За свабоду!”, зьвярнуў увагу сьледчага Гарадоцкай пракуратуры Сяргея Касіча на тое, што запіс зьявіўся толькі праз два месяцы пасьля таго, як пацыент пабываў на прыёме. Ён згадаў таксама, што мясцовыя чыноўнікі ў прыватных гутарках ня раз прапаноўвалі яму зьнізіць грамадскую актыўнасьць: маўляў, выбары пройдуць, а табе тут жыць далей” (http://www.svaboda.org/content/Article/1354282.html).

23.

Менскі аблвыканкам не дазволіў Беларускаму добраахвотнаму таварыству аховы помнікаў гісторыі і культуры правядзеньне 30 лістапада краязнаўчай паездкі ў гонар 88-й гадавіны Слуцкага збройнага чыну, Старшыня таварыства Антон Астаповіч паведаміў, што 27 лістапада чыноўнік Менаблвыканкама, які не захацеў прадставіцца, паведаміў яму па тэлефоне, што таварыству адмоўлена ў правядзеньні экскурсіі “з-за няправільнага афармленьня заяўкі на правядзеньне масавых мерапрыемстваў” (http://www.svaboda.org/content/Article/1354421.html). Таксама супрацоўнікі сьпецслужбаў сарвалі правядзеньне адпаведнай вечарыны, прысьвечанай Слуцкаму паўстаньню 1920 года (http://www.svaboda.org/content/Article/1354472.html).

24.

У сьнежні 2008 года расейскія казакі з нагайкамі пачалі патруляваць Паставы. Пастаўскі атаман Аляксандар Зазулін кажа: “Я родам з Дону, я расеец. Але калі даваў прысягу, то я казаў: „Клянуся быць верным праваслаўнай веры, беларускаму народу і яго прэзыдэнту“ (http://www.svaboda.org/content/Article/1361739.html).

25.

У студзені 2009 года актывіст аргкамітэту стваранай партыі “Беларуская хрысьціянская дэмакратыя” Аляксей Змушка з Рэчыцы быў адлічаны з Горацкай сельгасакадэміі. У акадэміі на завочным факультэце ён вучыўся на агранома, быў ужо на шостым курсе. Перад новым годам атрымаў выклік на экзамэнацыйную сэсію (http://www.svaboda.org/content/Article/1369951.html). Перад гэтым спадар Змушка з паплечнікамі замаўляў пікет з патрабаваньнем прыбраць з цэнтральнай плошчы Рэчыцы помнік Леніну.

26.

У лютым 2009 г. у Гомелі за арганізацыю шэсьця міліцыя затрымала трох актывістаў “Маладога Фронту” й стваранай партыі “Беларуская хрысьціянская дэмакратыя”. У Цэнтральным райаддзеле міліцыі падчас дагляду пікетоўцаў разьдзявалі дагала. А потым адвезьлі ў суд, дзе на іх наклалі астранамічныя штрафы (http://www.svaboda.org/content/Article/1378533.html).

27.

Тады ж вайсковы медык вайсковай часткі № 18662, што ў Жодзіне, маёр Уладзімер Кісель адмовіўся рабіць агляд забранага ў войска актывіста незарэгістраванай арганізацыі “Малады фронт” Зьмітра Хведарука. Сьведка інцыдэнту сказаў, што маёр у нецэнзурнай форме запатрабаваў, каб Зьміцер не размаўляў па-беларуску. Ён зьвярнуўся да вайскоўцаў, якія былі побач са Зьмітром, і загадаў ім правучыць хлопца і фізічна яму патлумачыць, якія для яго будуць наступствы ў выпадку, калі той будзе карыстацца роднай мовай (http://www.svaboda.org/content/Article/1380055.html).

28.

У Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце кожны супрацоўнік мусіў у лютым 2009 г. падпісаць сьпецыяльны дадатак да працоўнай дамовы. Паводле патрабаваньняў, пэдагогам забараняецца ўдзельнічаць у… палітычных партыях і рухах (http://www.svaboda.org/content/Article/1466975.html).

29.

8 лютага пачалася справа Мікалая Аўтуховіча і яго знаёмых (http://www.svaboda.org/content/Article/1467052.html).

30.

У канцы лютага 2009 году ў судзе Цэнтральнага раёну Гомеля была разгледжана справа чатырох удзельнікаў акцыі ў абарону беларускай мовы, праведзенай 21 лютага — у Міжнародны дзень роднай мовы. Кастуся Жукоўскага пакаралі арыштам, а на траіх іншых актывістаў — наклалі буйныя штрафы. Кастусь ды іншыя маладыя гамельчукі ў дзень роднай мовы ішлі па вуліцы Савецкай, каб ускласьці кветкі да помніка праваслаўнаму асьветніку Кірылу Тураўскаму. Апрача гвазьдзікоў, у руках яны трымалі аркушы паперы, памерам 20 на 30 сантыметраў, з надпісамі “Родная мова” й сінім штампам па-расейску: “Запрещено”. Раты ў маладзёнаў былі завязаныя чырвона-зялёнымі стужкамі (http://www.svaboda.org/content/Article/1497883.html).

31.

У Кастрычніцкім райсудзе Віцебска пакаралі ўдзельнікаў сьвяткаваньня Дня Волі 25 сакавіка. Спадары Каваленка, Базараў і Аляксандраў пацьвердзілі ў судзе, што 25 сакавіка знарок выйшлі на плошчу Свабоды ў Віцебску зь бел-чырвона-белымі сьцягамі, каб нагадаць мінакам пра гістарычнае сьвята — Дзень абвяшчэньня Беларускай Народнай Рэспублікі (http://www.svaboda.org/content/article/1563195.html).

32.

Настаўніца Марыяна Грузьдзіловіч звольненая з камэрцыйнага адукацыйнага цэнтру “SOL Minsk” за тое, што гаварыла з вучнямі пра Дзень Волі. Падставай для звальненьня стала дыскусія выкладчыцы англійскай мовы з навучэнкай, якая заявіла, што ў Дзень Волі на вуліцы выходзяць “тупыя ўроды з апазіцыі і нешта крычаць”. Спадарыня Грузьдзіловіч не пагадзілася, заявіўшы, што сама наведвае апазіцыйныя акцыі і бачыць там пераважна інтэлігентных людзей. Выкладчыца была звольненая на падставе абвінавачаньня ў парушэньні статуту арганізацыі (http://www.svaboda.org/content/article/1563136.html).

33.

Красавік 2009 г. заснавальнікі Беларускай Хрысьціянскай дэмакратыі адкрылі ў Менску і Полацку банкаўскія рахункі, спадзеючыся такім чынам сабраць грошы і дапамагчы актывістам дэмакратычнага руху заплаціць вялікія сумы штрафаў за ўдзел у вулічных акцыях. Больш за 9 месяцаў актывісты ў Полацку, Гомелі, Менску, Нясьвіжы знаходзяцца пад пагрозай канфіскацыі маёмасьці за нявыплату штрафаў. Агульная сума перавышае 20 мільёнаў рублёў.

34.

У канцы ліпеня 2009 г. быў звольнены з войска ў запас Першы палітычны прызыўнік, былы студэнт-выдатнік і сябра партыі БНФ Зьміцер Жалезьнічэнка. Пасьля другога адлічэньня з універсітэту Зьміцер праслужыў амаль 18 месяцаў у транспартнай вайсковай частцы ў Жлобіне. Прысягу не прымаў (http://www.svaboda.org/content/article/1784983.html).

35.

У жніўні 2009 г. адміністрацыйная камісія Савецкага раёну Гомеля аштрафавала актывістку руху “За свабоду” Зінаіду Шуміліну на 175 тысяч рублёў. Чальцы камісіі й яе старшыня, намесьнік кіраўніка адміністрацыі раёну Міхаіл Шышкоў, палічылі, што спадарыня Шуміліна ня мела права вывешваць на сваім прыватным доме беларускі нацыянальны сьцяг і сьцяг Эўразьвязу, а таксама расьцяжку “Галадоўка пратэсту” (http://www.svaboda.org/content/article/1802063.html).

36.

Тады ж старшыню магілёўскай суполкі ПЭН-цэнтру, былога выкладчыка ўніверсітэта імя Куляшова Міхася Булавацкага імкнуліся пазбавіць жытла ў студэнцкім інтэрнаце. Спадар Булавацкі прычынай такога стаўленьня адміністрацыі ўніверсітэту лічыў сваю актыўную грамадзкую й прафэсійную дзейнасьць. Акрамя ПЭН-цэнтру, ён кіруе яшчэ незарэгістраванай суполкай Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады. Некалі ўваходзіў у мясцовае кіраўніцтва БНФ “Адраджэньне”. Тры гады выкладаў у беларускім універсітэце імя Якуба Коласа. Працуючы ва ўніверсітэце, спадар Булавацкі актыўна крытыкаваў рэктарат за падбор кадраў (http://www.svaboda.org/content/article/1804870.html).

37.

У пачатку верасьня 2009 г. улады ўсяляк перашкаджалі правядзеньню беларускім грамадствам мерапрыемстваў на Крапівенскім полі, прысьвечаных чарговай гадавіне Аршанскай бітвы (http://www.svaboda.org/content/article/1816011.html).

38.

2 лістапада ў Гомелі сарваная вечарына “На дзяды”. Зь ініцыятывы гарадской суполкі Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны яна мелася адбыцца ў абласным доме творчасьці на праспэкце Кастрычніка. Згоду на вечарыну дала намесьніца дырэктара Алена Куцакова. Аднак у суботу дырэктар Уладзімер Пархоменка заявіў, што… першы раз чуе пра вечарыну (http://www.svaboda.org/content/article/1867699.html).

39.

У сьнежні 2009 г. невядомымі быў схоплены лідар “Маладога фронту” Зьміцер  Дашкевіч, як толькі ён адчыніў дзьверы сваёй кватэры. Дашкевіча закінулі ў машыну і павезьлі за горад. Празь 5 з паловаю гадзін Зьміцер патэлефанаваў з чужога мабільнага тэлефона і толькі сказаў сваім сябрам, што знаходзіцца ў вёсцы Антонаўка Лагойскага раёну. Ён папрасіў, каб паплечнікі прыехалі спачатку да яго ў кватэру, бо яна стаяла адчыненая больш за 5 гадзінаў. Маладафронтавец Мікола Дземідзенка паведаміў, што ў кватэры не аказалася Дашкевічавага ноўтбука (http://www.svaboda.org/content/article/1895933.html).

40.

Тады ж адлічылі зь Белдзяржуніверсітэта прэсавую сакратарку “Маладога фронту” Тацяну Шапуцьку. Дзяўчына вучылася на юрыдычным факультэце. Яна прадстаўляла арганізацыю на паседжаньні Форуму грамадзянскай супольнасьці краінаў Усходняга партнэрства. Кіраўнік афіцыйнага прафсаюзу Леанід Козік таксама быў тады ў Бруселі. Ён казаў, што, калі Тацяну адлічаць з універсітэту за тое, што яна ўдзельнічала ў форуме, то ён сам выйдзе на дэманстрацыю, каб абараніць яе правы. Натуральна, Козік нікуды ня выйшаў (http://www.svaboda.org/content/article/1894360.html).

41.

У сьнежні 2009 года пракуратура Віцебскага раёну абвінаваціла старшыню віцебскай абласной суполкі Партыі БНФ Кастуся Смолікава ў самаўпраўстве — за ўсталяваньне памятных крыжоў пад вёскай Паляі. У лесе паміж вёскамі Паляі ды Вароны ў 1930-50-я гады НКВД праводзіла масавыя расстрэлы. Апазыцыйныя актывісты ўжо не адзін год ушаноўваюць тут памяць загіблых і ставяць мэмарыяльныя крыжы. Сёлета ў пачатку верасьня стала вядома, што нейкія вандалы зьнішчылі ўсе драўляныя крыжы, пакінуўшы адзін — жалезны. Супраць Смолікава завялі адміністрацыйную справу паводле артыкула 23.39. Ініцыятарам быў старшыня сельскага выканкаму Юры Восіпаў (http://www.svaboda.org/content/article/1907773.html).

42.

Прадстаўнікі Камуністычнай партыі Беларусі і грамадзкага аб’яднаньня «За Саюз і Камуністычную партыю Савецкага Саюзу» 21 сьнежня 2009 года адзначылі 130-годзьдзе з дня нараджэньня Сталіна. Яны ўсклалі кветкі да помніка, які знаходзіцца на тэрыторыі комплексу «Лінія Сталіна» і правялі там канфэрэнцыю, прысьвечаную Сталіну. Старшыня грамадзкага аб’яднаньня «За Саюз і КПСС» Леанід Школьнікаў паведаміў, што ідзе збор сродкаў на аднаўленьне помніка Сталіну ў Менску (http://www.svaboda.org/content/article/1909761.html).

43.

Тады ж да Леаніда Аўтухова, старшыні Гарадоцкай суполкі партыі БНФ, прыйшоў судовы выканаўца з двума панятымі. Яны паведамілі, што апішуць маёмасьць, бо апазіцыянер не сплаціў судовы штраф за арганізацыю несанкцыянаванай акцыі. З усёй маёмасьці, якую знайшлі ў хаце актывіста, апісалі толькі кампутар з друкаркай ды калёнкамі. «Небагата жывяце!» — зазначыў судовы выканаўца, не пабачыўшы раскошы ў жытле беспрацоўнага апазіцыянера. На той час Леанід Аўтухоў ужо больш за год стаяў на ўліку ў раённым Цэнтры занятасьці насельніцтва — ведаючы ягоныя палітычныя перакананьні, яго нідзе не бяруць на працу. Звольнілі яго з папярэдняй працы таксама з палітычных прычын (http://www.svaboda.org/content/article/1910965.html).

44.

Тады ж у Меску на месцы, дзе ў часы вайны быў лягер для ваеннапалонных, дзе дагэтуль у зямлі ляжаць парэшткі сотняў салдатаў, пачалі капаць катлаван пад будаўніцтва шматпавярховага дому (http://www.svaboda.org/content/article/1893503.html).

45.

У студзені 2010 г. у абласным упраўленьні адукацыі папярэдзілі настаўнікаў са школаў Менскай вобласьці, якія зьяўляюцца сябрамі зарэгістраваных у Міністэрстве юстыцыі партый, што ім належыць выбраць: альбо праца, альбо сяброўства ў партыях. Настаўнікі апавялі, што былі ўражаныя паводзінамі кіраўніцы ўпраўленьня Таісы Данілевіч. Яна пагражала ім цяжкімі наступствамі. У кабінет кіраўніцы ўпраўленьня адукацыі Менаблвыканкаму кіраўнік мясцовага аддзелу адукацыі заходзіў са сваім настаўнікам, які «праштрафіўся». Іншыя чакалі сваёй чаргі ў прыёмнай (http://www.svaboda.org/content/article/1930775.html). Пазьней у сувязі з адбылай падзеяй генеральны пракурор Беларусі Рыгор Васілевіч паведаміў, што настаўнікі як дарослыя людзі маюць права самі выбіраць – быць сябрам партыі, ці не (http://www.svaboda.org/content/article/1934552.html).

46.

Люты 2010 г. Бел-чырвона-белы сьцяг для Міністэрства культуры па-ранейшаму не ўяўляе каштоўнасьці. Такі адказ атрымала Грамадская арганізацыя БНФ “Адраджэньне” на свой зварот да Беларускай рэспубліканскай рады па пытаньні гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры, у якім утрымлівалася прапанова надаць бел-чырвона-беламу сьцягу статус гісторыка-культурнай каштоўнасьці. У адказе паведамляецца, што “зьмест прапановы дублюе прадстаўленыя раней матэрыялы і ня ўтрымлівае вынікаў новых дасьледаваньняў” (http://www.svaboda.org/content/article/1952778.html).

47.

Тады ж 78 сяброў Саюзу беларускіх пісьменьнікаў, якія працуюць у бюджэтных установах, апынуліся перад пагрозай беспрацоўя. Адміністрацыя паставіла перад імі катэгарычную ўмову: калі ня будзе заявы аб выхадзе з СБП, давядзецца пісаць заяву аб звальненьні (http://www.svaboda.org/content/transcript/1955635.html).

48.

Тады ж жыхар Віцебску Алег Сурган быў асуджаны на 6 месяцаў знаходжаньня пад арыштам і 2,5 мільёна кампэнсацыі міліцыянту, які затрымліваў яго за вывешваньне бел-чырвона-белага сьцяга. Такі прысуд вынес судзьдзя Яўген Буруноў. У Віцебску няма арыштнага дома, таму зьняволеньне Алегу Сургану давялося адбываць у тым самым ізалятары. У сваім апошнім слове падсудны зноў падкрэсьліў, што не рабіў таго, у чым яго вінавацяць — не нападаў на міліцыянта Сяргея Дудкевіча 3-га верасьня і не кусаў яго за мезенец левай рукі, як цьвердзіць той (http://www.svaboda.org/content/article/1962908.html).

49.

У пачатку сакавіка 2010 г. студэнтаў, якія ўдзельнічалі ў «Сьвяце беларускай мовы» прымусілі пісаць тлумачальныя запіскі наконт правядзення імпрэзы. Сьвята сёлета ўпершыню планавалася зладзіць афіцыйна і маштабна, аднак нечакана для арганізатараў  кіраўніцтва Палаца культуры МАЗ скасавала дамову. Сьвята ўсё ж адбылося ў студэнцкай аўдыторыі, але пасьля яго правядзеньня ў кіраўніцтва Ўніверсітэта культуры паўсталі пытаньні… (http://nn.by/index.php?c=ar&i=35841).

50.

Тады ж пракуратура Савецкага раёну Менска адмовілася распачаць крымінальную справу па факце выкраданьня актывіста кампаніі «Эўрапейская Беларусь» Уладзімера Лемеша. 27 лістапада 2009 г. Уладзімера схапілі невядомыя каля будынка газеты «Вечерній Мінск». Хлопца закінулі ў мікрааўтобус. Там у яго забралі пашпарт, мабільны тэлефон, флэшкі і сім-карткі. Хлопцу надзелі кайданкі і прымусілі сядзець, угнуўшы галаву ў калені. Уладзімеру пагражалі расправай, калі ён ня кіне займацца грамадскай дзейнасьцю. Яго вывезьлі за 25 кіламетраў ад Менска і выкінулі з машыны. Пракуратура Савецкага раёну Менска ў сваім адказе напісала, што ў дзеяньнях выкрадальнікаў няма складу злачынства (http://www.svaboda.org/content/article/1973545.html).

51.

Тады ж ва Ўправе папярэдняга рассьледаваньня віцебскай абласной міліцыі Сяргею Каваленку паведамілі, што сьледства па ягонай справе скончана, і цягам месяца ён можа знаёміцца з усімі матэрыяламі. Паводле Сяргея, матэрыялаў крымінальнай справы, распачатай супраць яго за вывешваньне бел-чырвона-белага сьцяга на галоўнай гарадской ёлцы ў Віцебску, набралася на тры тамы. Іх зьбіралі па чарзе трое сьледчых — Тацяна Турлаева, Аксана Муравіцкая і Андрэй Баранаў (http://www.svaboda.org/content/article/1973711.html).

52.

У траўні 2010 г. Міністэрства культуры ўсё ж ня ўнесла бел-чырвона-белы сьцяг у Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь (http://www.svaboda.org/content/article/2031519.html). Нагадаем, што бел-чырвона-белы сьцяг стаў сімвалам Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) ў самым пачатку 1919 года. Акрамя таго, ён зьяўляўся дзяржаўным знакам Рэспублікі Беларусь (РБ) з 1991 па 1995 гады – пад гэтым сьцягам адбывалася станаўленьне сучаснай незалежнай беларускай дзяржавы. Усё гэта азначае, што бел-чырвона-белы сьцяг цалкам адпавядае, як мінімум, крытэрам гісторыка-культурнай каштоўнасьці Рэспублікі Беларусь.

53.

У пачатку траўня 2010 г. сталя вядома, што пасьля працяглага сьледства Вярхоўны суд асудзіў Мікалая Аўтуховіча да 5 гадоў і 2 месяцаў пазбаўленьня волі ў калёніі строгага рэжыму, Уладзімера Асіпенку і Аляксандра Ларына — да 3 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі. Асіпенку — у калёніі агульнага, а Ларына — у калёніі ўзмоцненага рэжыму, Міхаіла Казлова да 2 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі агульнага рэжыму. З усіх падсудных зьнялі абвінавачаньне ў падрыхтоўцы тэракту і падпале. Застаўся толькі артыкул за незаконныя дзеяньні са зброяй (http://www.svaboda.org/content/article/2034234.html). Першапачаткова Мікалая Аўтуховіча і Ўладзімера Асіпенку вінавацілі ў падрыхтоўцы тэрарыстычнага акту ў дачыненьні да намесьніка міністра па падатках і зборах Васіля Каменкі і былога старшыні Гарадзенскага аблвыканкаму Уладзіміра Саўчанкі, а таксама ў арганізацыі падпалу дома экс-начальніка Ваўкавыскага РАУС Сяргея Кацубы ў 2004 годзе.

54.

Тады ж у Бабруйскім судзе судзілі сябра БХД Яўгена Васьковіча за тое, што ён 18 красавіка ў бабруйскім лядовым палацы на матчы юніёрскага першынства па хакеі Беларусь-ЗША прыйшоў зь бел-чырвона-белым сьцягам. Васьковіч сьведчыў: “Калі мяне затрымлівалі, я трымаў у руках бел-чырвона-белы сьцяг. Ім я падтрымліваў нашую зборную. Праз сем хвілінаў падышоў ахоўнік і завёў мяне ў пакой, дзе выдаюць рыштунак на пракат. Там адразу атрымаў удар у жывот і па нырках і па назе. Абшукалі без панятых. Зьбівалі мяне вайскоўцы, якія служаць у пасёлку Кісялевічы” (http://www.svaboda.org/content/article/2045235.html).

55.

У траўні 2010 г. Менскі гарадскі суд адхіліў касацыйную скаргу па справе Андрэя Бандарэнкі, якога Першамайскі суд Менску асудзіў на 6 гадоў зьняволеньня з канфіскацыяй маёмасьці. Прадпрымальнік Андрэй Бандарэнка, які спрабаваў стаць дэпутатам ў 2008 годзе, заяўляе, што абвінавачаньне супраць яго сфабрыкавалі, каб адпомсьціць за намер заняцца палітыкай. На касацыйны разгляд справы Бандарэнку не прывезьлі (http://www.svaboda.org/content/article/2045396.html).

56.

У пачатку чэрвеня 2010 г. судзьдзя Цэнтральнага раёну Гомелю Тацьцяна Швец пакарала 1 годам абмежаваньня волі, так званай «хіміяй», актывіста стваранай партыі «Беларуская хрысьціянская дэмакратыя» Яўгена Якавенку, якога абвінавацілі ва ўхіленьні ад прызыву на вайсковую службу. Яген такога прысуду не чакаў, асабліва пасьля таго, як была спынена супраць яго аналагічная адміністрацыйная справа: «Мой выпадак паказвае, што справядлівасьці як такой няма. Мае патрабаваньні былі абсалютна законнымі, грунтаваліся на Канстытуцыі, міжнародных актах, на законе ў першую чаргу. Я не патрабаваў чагосьці звышнатуральнага — я патрабаваў позву на беларускай мове. У ваенкамату практыка такая была. Беларуская мова — мова тытульнай нацыі. Ня ведаю, чаму ня выпісалі позву на беларускай мове. Ці зроблена гэта было адмыслова, ведаючы маю прынцыповасьць, ці ваенкамату проста было лянотна выканаць закон. Праз гэта ўсё атрымаўся год «хіміі». Я лічу любы пакаральны прысуд у гэтай справе несправядлівым” (http://www.svaboda.org/content/article/2062123.html).

57.

Тады ж, у чэрвені 2010 г., пакаралі гаўптвахтай актывіста «Маладога фронту» Андруся Цянюту, які служыць у Віцебску ў паветрана-дэсантных войсках. Пра гэта паведаміў «Свабодзе» лідэр моладзевай арганізацыі Зьміцер Дашкевіч. Ён распавёў, што раней Андрусю пагражалі зьбіцьцём, калі ён ня спыніць размаўляць па-беларуску і за выказваньне сваёй грамадзянскй пазыцыі (http://www.svaboda.org/content/article/2085179.html).

58.

Уліпені 2010 г. улады і міліцыя не дазволілі ўсталяваць шыльду Ларысе Геніюш у Ваўкавыску (http://www.svaboda.org/photogallery/4694.html; гл. фота ўнізе).

59.

Даты ж міліцыя затрымала шэраг актывістаў дэмакратычнага руху, які сабраліся каля помніка Якубу Коласу ў Дзень абвяшчэньня Дэклярацыі аб незалежнасьці Беларусі (http://www.svaboda.org/photogallery/4694.html; гл. фота ў пачатку артыкула).

Тое, што посткамуністычная бюракратыя ў Беларусі на чале з Лу-кам – г.зв. цяперцы – з’яўляецца вытворнай ад расейскай імпербюракратыі, думаем, сёньня мала каму трэба даводзіць. У перакладзе на больш універсальную паліталагічную мову можна сказаць, што ў Беларусі вось ужо 17-ы год пануе класічны каланіяльны рэжым на чале з прарасейскім беларусафобскім дыктатарам Лу-кам. Перыядычна мы вяртаемся да тэмы ўласьцівасьцяў гэтага рэжаму і яго злачыннай сувязі (залежнасьці) з расейскай імперыякратыяй. Думаем, што пасьля апісаньня некаторых асьпектаў грамадска-палітычнай сітуацыі ў сёньняшняй Расеі й стану яе ўлады, якія былі зроблены раней, зноў настаў час, каб пра гэта пагаварыць.

1.

Каланіяльнае паходжаньне рэжыму цяперцаў у Беларусі было відавочным для добрых аналітыкаў яшчэ ў 1994 годзе. Сьведчылі пра гэта і рыторыка галоўнага “акторы” ў час выбарчай кампаніі, і выразныя прыкметы яго непасрэднай падтрымкі (палітычнай, інфармацыйнай, фінансавай, кадравай) з боку Масквы яшчэ ў той час. Гэта мы ўжо некалькі разоў абмяркоўвалі, а паўтараем толькі таму, што некаторыя “беларускія” апазіцыянеры (у асноўным зь ліберальнага лагеру), нягледзячы на відавочныя факты, яшчэ шмат гадоў пасьля выбараў 1994 года працягвалі распускаць міф пра “асаблівы палітычны талент Лу-кі”, які, маўляў, дазволіў яму “самастойна прабіцца” ў прэзідэнты Беларусі. Здаецца, мы ўжо таксама казалі, што прыйшлі да высновы, што распаўсюдам гэтага недарэчнага міфа лібералы хацелі б адцягнуць увагу беларусаў ад сапраўдных палітычных механізмаў, якія вызначалі надзвычай цяжкія для нашага народу наступствы падзеяў 16-гадовай даўніны.

Справа ў тым, што многія палітыкі, зьвязаныя з падзеямі вакол 1994 года, на сёньня ўжо пайшлі ў адстаўку і пачалі пісаць мемуары. Дык вось, і прадстаўнікі адміністрацыі Ельцына, і іх калегі з адміністрацыі Клінтана ў адзін голас у сваіх мемуарах успамінаюць, што ў пачатку 1990-х уся палітыка Расеі цалкам адбывалася пад дыктоўку… ЗША! Гэтая тэма яшчэ патрабуе сваіх пільных дасьледнікаў, але гіпотэзу пра тое, штоЛу-ка мог быць навязаны нам не без удзелу самых галоўных “змагароў за свабоду і дэмакратыю” — амерыканцаў – мы ня маем права хаваць ад нашых чытачоў.

Наступныя падзеі як унутры Беларусі, так і вакол яе толькі працягвалі пацьвярджаць меркаваньне аб каланіяльным характары цалкам залежнага ад расейскай імперыякратыі лукашысцкага рэжыму.

Кожны аб’ектыўны чалавек можа бачыць, што ўнутры Беларусі вось ужо 17-ы год мы назіраем: татальны ЭТНАЦЫД – г.зн. вынішчэньне мовы нашага народа, усіх праяў культуры, нацыянальнай гістарычнай памяці, сімвалаў і г.д., якія яднаюць народ у адзіны арганізм (да ведама: этнацыд – адна з форм забойства народа; вядзе да такіх жа вынікаў – поўнага зьнішчэньня народа — як і генацыд); ціхі ГЕНАЦЫД – нават па афіцыйных дадзеных пад уладай цяперцаў кожны год вымірае 0,5-0,6% беларускага народу (рэальна напэўна яшчэ больш); ДЫСКРЫМІНАЦЫЮ беларусаў ва ўсіх сьферах грамадскага жыцьця, куды могуць дацягнуцца цяперцы; ЗАХОП уласнасьці беларускага народу і перадача яе ў рукі чужынцаў — у асноўным расейцам; РАЗБУРЭНЬНЕ ДЭМАКРАТЫЧНЫХ АСНОЎ БЕЛАРУСКАЙ ДЗЯРЖАВЫ; зьнішчэньне агульнай культуры, забруджаньне вонкавага асяроддзя і г.д.

Адначасна кожны назіральнік бачыць, што Лу-ка разам зь цяперцамі працягвае праводзіць такую палітыку, якая вядзе да ўцягваньня Беларусі ў расейскую імперыю, набліжаючы нас да магчымасьці поўнай страты суверэнітэту – “Саюзная дзяржава”, Агульная паветраная прастора,  АДКБ (гл. фота ўнізе: з апошняй сустрэчы ў рамках АДКБ у Арменіі),  Агульная мытная прастора, агульныя вайсковыя вучэньні з Расеяй, скіраваныя супраць НАТА і г.д.

Адказваеш на пытаньне: каму выгадна такая вонкавая палітыка Лу-кі? — і адразу выходзіш на лялькавода-заказчыка.

І ўсё ж, нягледзячы на відавочнае, некаторыя да нядаўняга часу працягвалі казаць пра асаблівыя здольнасьці Лу-кі (маўляў, гаворыць пра інтэграцыю, а мы ўсё яшчэ незалежныя), адводзячы віну ад расейскай імперыякратыі й яе тайных саюзьнікаў.

І тут прыйшоў чарговы забойны аргумент. На гэты раз, што асабліва важна, непасрэдна з самой Расеі. У пачатку жніўня г.г. некаторыя расейскія СМІ, набліжаныя да ўладаў, паведамілі, што за час прэзідэнцтва Лу-кі “агульны кошт расейскай эканамічнай дапамогі Беларусі склаў  каля 50 млрд. даляраў”! (http://rus.ruvr.ru/2010/08/03/14419611.html). Гэтую інфармацыю адразу падхапілі розныя палітыкі – як расейскія (http://charter97.org/ru/news/2010/8/12/31298/; http://www.echo.msk.ru/programs/klinch/696432-echo/), так і беларускія (http://www.newsru.com/world/12jul2010/lukaout.html). Так што на сёньня яна зьяўляецца ўжо агульнавядомай.

Элементарная логіка (больш элементарнай увогуле не бывае) падказвае, што дапамагаюць (і тым больш такімі сумамі) толькі… сваім. Значыць, усе гэтыя гады́, нягледзячы на ўсе сьпектаклі са сварамі, якія нам дэманстравалі па “яшчыку”, Лу-ка быў для Масквы сваім чалавекам на пасадзе прэзідэнта Беларусі. І яна яго ня толькі палітычна падтрымлівала ў крытычныя моманты, што было цяжка схаваць (1994 г., 1996 г., 2001 г., 2006 г.), а і сапраўды па-ціхаму, але стабільна і шчодра, фінансавала (нагадаем, што нават перад апошнімі прэзідэнцкімі выбарамі ў 2006 г. Лукашэнка быў некалькі разоў прыняты прэзідэнтам РФ Пуціным, узнагароджаны ордэнам Дружбы патрыярхам РПЦ МП Алексіем, а за два тыдні да выбараў Менск наведаў на той час прэм’ер РФ Міхаіл Фрадкоў, які перадаў «прывітаньне ад Пуціна» — гл.  http://www.svaboda.org/content/article/2137338.html).

Тое, што ўзаемадачыненьні паміж Лу-кам і Масквой пачалі набываць нейкія іншыя адценьні пасьля таго, як у 2000 годзе прэзідэнтам Расеі стаў Пуцін (а не Лу-ка, які на гэта разьлічваў, зацята разбураючы асновы беларускай дзяржаўнасьці пад лозунгам “інтэграцыі”), і пасьля лета 2002 года, калі Пуцін адкрыта “запрапанаваў” Беларусі “ўваходзіць у Расею… губерніямі” – ёсьць усяго толькі пэўным дадатковым асьпектам, які амаль не ўплывае на стратэгічную палітычную сітуацыю, апісаную вышэй.

Таму мы раім нашым чытачам ня толькі надзейна зафіксаваць у памяці інфармацыю пра “50-мільярдную дапамогу рэжыму Лу-кі”, а і задацца пытаньнем: а за што расейская імперыякратыя спансіравала Луку і яго беларусафобскі рэжым?!

Наша версія адказу на гэтае пытаньне такая: за ўсё тое разбурэньне, тыя злачынствы – этнацыд, генацыд, дыскрымінацыю, захоп нашай уласнасьці і да т.п. – якія цяперцы на чале з Лу-кам рабілі ў Беларусі ўсе гады свайго татальнага панаваньня.

Таму гэтыя дастаткова вялікія грошы мы ацэньваем не як факт дапамогі “брацкаму беларускаму народу”, а як… меру і памеры чарговага імперскага злачынства.

2.

Для таго, каб ня толькі казаць агульныя словы, а і заўсёды мець магчымасьць падаць канкрэтныя прыклады, у нас на сайце заведзена рубрыка “Фіксуем варварства ўладаў”.

Час папоўніць яе новымі зьвесткамі – сьведчаньнямі таго, што цяперцы разам з Лу-кам свой беларусафобскі запал прытармажваць і ня думаюць, нягледзячы нават на набліжэньне выбараў.

Так, 8 красавіка г.г. Лу-ка сустракаўся з губернатарам Маскоўскай вобласьці Расеі Барысам Громавым. У час гэтай сустрэчы як звычайна абмяркоўвалі розныя гаспадарчыя, эканамічныя пытаньні. Асноўны пасыл быў скіраваны на абмеркаваньне таго, як павялічыць таваразварот і розныя формы іншага супрацоўніцтва паміж Беларусьсю і Маскоўскай вобласьцю (гл. http://news.tut.by/politics/166558.html; усё гэта можна было б ацэньваць няблага, калі гаворка йшла не пра “супрацоўніцтва” зь імперыяй…).

І тут раптам на фоне занудлівай, афіцыйнай абстаноўкі, ні з таго, ні зь сяго Лу-ка адчыбучвае наступнае:  “Той-сёй нядаўна спрабаваў распусьціць нейкія недарэчныя чуткі пра тое, што ў нас нібыта ўціскаецца руская мова … Гэта абсурд! Руская мова – гэта наша мова. 15 гадоў я ўвесь час паўтараю: толькі ідыёт у гэтай краіне можа адмовіцца ад рускай мовы … Відаць, нейкаму трэба штучна накаліць абстаноўку”.

Калі б у любой іншай краіне такое сказаў любы іншы прэзідэнт, сустрэча тут жа была б спынена, а калегі “прэзідэнта” прадпрынялі высілкі для выкліку санітараў. Але мы, на жаль, жывем у лукашысцай РБ. Таму для асабліва затурканых беларусафобскай прапагандай цяперцаў нагадаем: пасьля развалу Савецкага Саюзу ва ўсіх (!) 14 рэспубліках (Расея ня лічыцца) мова карэннага народу была абвешчана дзяржаўнай і пачалася праца па забесьпячэньні яе такога статусу ня толькі па законе, а і на практыцы.

Зыходзячы з гэтага, давайце падлічым, колькі на думку Лу-кі на тэрыторыі былога СС аказалася “ідыётаў”. Краіны Прыбалтыкі (10 мільёнаў) + Україна (50 мільёнаў) + краіны Закаўказьзя (20 мільёнаў) + краіны Сярэдняй Азіі (50 мільёнаў) = больш за 120 мільёнаў чалавек.

Такім чынам, маем 120 мільёнаў “ідыётаў” на аднаго “неідыёта” — Лу-ку.

Нейкая дзіўная прапорцыя? На самай справе, нічога дзіўнага тут няма. Проста прапорцыю трэба паставіць з галавы на ногі й усё з адным “Неідыётам” стане на свае месцы…

(У наступным матэрыяле, які рыхтуецца, у якасьці дадатка да гэтага артыкула, мы прывядзем некаторыя дадатковыя прыклады беларусафобскай, этнацыднай палітыкі цяперцаў за пошнія гады).

3.

Нягледзячы на адданасьць крамлёўскім гаспадарам, нягледзечы на працяг жорскай этнацыднай палітыкі ў Беларусі, сёньня расейскай імперыякратыі ад Лу-кі трэба значна больш — ім трэба поўная інкарпарацыя Вялікай Літвы-Беларусі (ды яшчэ часткамі — губернямі) у склад паганай расейскай імперыі.

Аднак цяпер і да Лу-кі дайшло, што захаваньне хоць якой незалежнасьці Беларусі – гэта адзіны спосаб для яго і яго сыноў захаваць ня толькі ўладу, а і… уласныя жыцьці.

Таму на сёньня ў пытаньні стаўленьня да беларускай незалежнасьці Лу-ка і кіраўнікі Крамля маюць супацьлеглыя пазіцыі. Цяпер суверэнітэт перастаў быць “ерундой”, як некалі пра яго казаў наш Вялікі Кормчы (зьвяртаем увагу: у стаўленьні да этнацыду – ціхага забойства беларускага народа — у іх па-ранейшаму поўнае супадзеньне поглядаў).

Аднак і Масква сьпяшаецца. Пасьля развалу “Саюзу” прайшло ўжо амаль 20 гадоў, але ніхто не жадае зь ёй мець дачыненьне па ўласнай волі, а тым больш аб’ядноўвацца (а імперыякратыя на гэта вельмі разьлічвала, ёй гэта вельмі патрэбна, каб апраўдаць неабходнасьць існаваньня “Великой Росссии”). Калі расейскай імперыякратыі й удаецца “далучыць” нейкія тэрыторыі, гэта, як і стагоддзі таму, адбываецца толькі з дапамогай ваеннай сілы (Паўднёвая Асеція, Абхазія).

У выніку Лу-ка і МядведПуты пасварыліся – і, выглядае, сур’ёзна (гл. выразістыя фота ўнізе; яшчэ нядаўна здавалася, што глыбокія “непаразуменьні” ёсьць у Лу-кі толькі асабіста з Пуціным – не сышліся характарамі; аднак зьявіліся чуткі, што і зь Мядзьведзевым у Лу-кі паўсталі істотныя праблемы). Некалькі нафтавых і газавых войнаў, канфлікты вакол паставак малака і шэрагу іншых спажывецкіх тавараў, складанасьці з АДКБ і Мытным саюзам, розныя пазіцыі па Паўднёвай Асетыі і Абхазіі – гэта няпоўны сьпіс падстаў да незадаволенасьці расейскай імперыякратыі сваёй марыянеткай (больш поўны сьпіс глядзі, напрыклад, тут: http://www.svaboda.org/content/transcript/2074835.html). Усе, напэўна, бачылі таксама супрацьлеглае стаўленьне Лу-кі й расейскіх улад да нядаўніх падзей у Кіргызстане і да былога прэзідэнта гэтай цэнтральнаазіяцкай краіны – Бакіева. Пазьнейшае зьяўленьне Саакашвілі на беларускім тэлебачаньні – таксама неардынарная зьява таго ж парадку…

У расейскай імперыякратыі лопнула цярпеньне. Жырыноўскі быў першым, хто яшчэ ў красавіку г.г. перадаў Лу-ку выразную чорную метку ад крамлян (гл. тут: http://naviny.by/rubrics/politic/2010/04/21/ic_articles_112_167527/).

Затым у ліпені-жніўні расейскі тэлеканал НТВ паказаў тры часткі тыпова прапагандысцкага фільма, скіраванага супраць Лу-кі “Хросны бацька -1, 2, 3” (http://www.svaboda.org/content/article/2100989.html; http://www.svaboda.org/content/article/2128142.html).

Гэтыя фільмы тут жа падтрымалі два такія, здавалася б, супрацьлеглыя расейскія публічныя людзі, як Жырыноўскі й Сванідзэ (відаць, іх усё ж аб’ядноўвае нешта больш моцнае, чым палітычныя погляды), і асудзілі Зюганаў ды Праханаў. У Беларусі гэтыя фільмы асудзіў спадар Рубінаў, а падтрымала ўся беларуская апазіцыя.

Мы таксама, натуральна, у цэлым станоўча ацэньваем з’яўленьне і паказ гэтых фільмаў, але хочам адзначыць некаторыя нюансы.

Па-першае, фільмы аказаліся ў цэлым слабаватыя. Прапаганда, скіраваная на масавага гледача, павінна быць больш простай (“тапорнай”), зразумелай і адназначнай. У такога роду фільмах не павінна быць нічога такога, што трэба самастойна параўноваць, дадумваць. Па-другое, фільмы яўна разьлічаны на расейскага гледача і на тую частку цяперцаў у Беларусі, якая гатовая служыць любому гаспараду, і таму заўсёды трымае нос па ветру, каб своечасова здаць новаму гаспадару гаспадара папярэдняга. Трэцяе: у сувязі з апошнім некаторыя моманты ў фільме для беларусаў выглядаюць, як мінімум, недарэчнымі, выдаючы імперскі менталітэт яго стваральнікаў (напрыклад, падача Саакашвілі, як выключна негатыўнай персоны; зь якой такой нагоды дэмакратычна абранага прэзідэнта сувярэннай Грузіі менавіта так павінен успрымаць і беларус?). Чацьвёртае, фільм з-за адключэньня канала НТВ у Беларусі абсалютная большасьць нашых грамадзян так і не паглядзела, а праз пэўны час пра яго існаваньне яны і цалкам забылі.

У сувязі з усім пералічаным, у адрозьненьне ад аптымістычных выказваньняў некаторых афіцыйных “беларускіх” “апазіцыянераў”, мы ня лічым, што фільм “Хросны Бацька” стане істотным чыньнікам адхіленьня Лу-кі ад улады.

А калі паставіць пытаньне шырэй? Напрыклад, так: як можа паўплываць уся гэтая вайна на магчымы вынік надыходзячых выбараў у Беларусі?

Адказваем. Пагаршэньне адносін паміж Лу-кам і крамлянамі не прывяло да спыненьня этнацыду ці да тармажэньне далейшага працэсу “інтэграцыі”. Лу-ка пагадненьне аб Мытным саюзе падпісаў (гэта адбылося ўжо нават пасьля паказу “Хроснага Бацькі”). Гэта значыць, што ў Лу-кі ці то нейкія залежнасьці ад Масквы, як у тыповай марыянеткі, настолькі моцныя, ад якіх ён аніяк адмовіцца ня можа, ці то ён сам па сваёй натуры ёсьць абсалютны беларусаненавісьнік. У любым выпадку ціск расейскай імперыякратыі на Лу-ку прызначаны хутчэй толькі для таго, каб выкарыстаць перыяд яго перадвыбарчага аслабленьня і прымусіць зрабіць чарговыя крокі ў кірунку ўцягваньня Беларусі ў склад расейскай імперыі.

(Паколькі апошняе пытаньне вельмі важнае, мы на яго паспрабуем адказаць больш поўна ў бліжэйшых нашых матэрыялах).

4.

А як рыхтуецца сам Лу-ка да выбараў?

Адзін з метадаў, які ён выкарыстоўвае, Лу-ка, несумніўна, пазычыў у небезьвядомага тав. Сталіна. Той рабіў перыядычную замену свайго асяроддзя і Лу-ка перыядычна “ператрахівае” сваю вертыкаль.

Хаця пра істотныя кадравыя замены на Гарадзеншчыне і паведамлялася (гл., напрыклад, тут: http://www.svaboda.org/content/article/2051497.html), мы лічым, што апазіцыйнымі СМІ недастатковую ўвагу зьвярнулі на гэтыя падзеі.

Таму нагадваем.  26 студзеня “губернатар” Гарадзеншчыны і сябра Савету Рэспублікі сп. Уладзімір Саўчанка быў вызвалены з пасады старшыні гарадзенскага аблвыканкаму, дзе ён працаваў ад 29 сакавіка 2001 году. Перад гэтым у сваёй заяве на імя Лу-кі ён прасіў перавесьці яго на працу «зь меншым аб’ёмам задач». Пасьля гэтага былы кіраўнік Гарадзеншчыны перабраўся ў Менск. Хадзілі чуткі, што супраць Саўчанкі распачата крымінальная справа, а сам ён хаваецца ад перасьледу ці знаходзіцца пад хатнім арыштам. У прыватнасьці, Саўчанка не зьявіўся на паседжаньне суду ў справе Мікалая Аўтуховіча ў якасьці пацярпелага.

Пасьля адстаўкі “губернатара” пракуратура і КДБ распачалі некалькі крымінальных спраў супраць чыноўнікаў вертыкалі высокага рангу.

Пад сьледствам знаходзіцца Аркадзь Карпуць — былы старшыня Гарадзенскага выканкаму. Былы кіраўнік абласной гарадзенскай міліцыі Генадзь Хацько зьнік пасьля таго, як супраць яго распачалі крымінальную справу. Ягоны намесьнік знаходзіцца пад вартай і таксама абвінавачваецца ў злоўжываньні службовым становішчам. Былога галоўнага архітэктара Гародні абвінавацілі ў незаконным атрыманьні зямельнага надзелу пад будаўніцтва катэджа. Ён зьехаў у Расею і там раптоўна памёр. Пад крымінальны перасьлед трапіў і былы кіраўнік фінансавага ўпраўленьня горада Вячаслаў Жураўскі. Быў звольнены кіраўнік абласной Дзяржаўтаінспекцыі, а таксама іншыя кіраўнікі аддзелаў гарадзенскага ўпраўленьня ўнутраных спраў. Да крымінальнай адказнасьці былі прыцягнутыя кіраўнікі выканкамаў, фінансавых ведамстваў у раённых цэнтрах Гарадзеншчыны. Пасьля прэзідэнцкай праверкі пад больш пільную ўвагу трапілі прадстаўнікі Дзяржкантролю…

Карацей, Лу-ка напружвае сваю “вертыкаль” — рыхтуецца да выбараў…

Святкаванне 1000-годдзя першага ўзгадвання наймення Літва паказала, што ўрад сучаснай прыбалтыйскай Рэспублікі Летува і яе грамадскасць блытаюць два розначасавыя гістатычныя назовы – “Літва” ў значэнні Вялікае Княства Літоўскае 13-18 стст. і “Летува” ў значэнні дзяржава аднаго толькі летувіскага народу з 1918 г. – і гэтым самым свядома ўводзяць у зман як свой народ, так і народы свету. Такім чынам урад Летувы праводзіць палітыку двайных стандартаў: самі сябе называюць “летувісамі” новай Рэспублікі “Летува” ХХ-га ст., мову сваю «летувіскай”, але суседнім народам накідаюць называць іх “літоўцамі” як насельнікаў старажытнай Літвы, якія карыстаюцца “літоўскай” мовай. Але ж цяперашнія летувісы гістарычна – гэта жамойць, жамойты, і мова іхная жамойцкая.

Летапісна і гістарычна назоў “Літва” паўстаў і развіваўся на тэрыторыі рассялення беларусоў-ліцвіноў. Гістарычны тэрмін “Вялікае Княства Літоўскае” (ВКЛ), а ў скарочаным варыянце “Вялікая Літва” ці проста “Літва”, адпавядае тэрыторыі распаўсюду беларускай мовы, беларускай этнічнай, этнаграфічнай і генетычнай прыродзе.

З вызваленнем Вялікім Княствам Літоўскім (Беларускім) Украіны-Русі ад татарскага прыгнёту і ўваходжаннем яе ў склад новай дзяржавы з 1320 па 1569 гады гэтая агульная дзяржава называлася Вялікім Княствам Літоўскім (у сучасным разуменні Беларускім) і Рускім (г.зн. Украінскім). Калі ж у выніку вялікай Грунвальдскай бітвы з 1413 года да дзяржавы ліцвіноў-беларусоў і русінаў-украінцаў пачала далучацца (і канчаткова ў 1422 г. далучылася) Жамойць (па-польску Жмудзь, на латыні Самагіція, а цяпер сучасная Летува) з гербам Мядзведзь, то абноўленая дзяржава набыла пашыранае траістае найменне Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛРЖ). Да ўтварэння Вялікага Княства Літоўскага Жамойць увогуле 170 гадоў існавала асобна і не мела ніякага дачынення да ўтварэння ВКЛР і вельмі малое да Грунвальдскай Перамогі ў 1410 г.

Пад час Грунвальдскай (Дубровенскай, Танэнбергскай ці Жальгірыскай па-летувіску) бітвы Жамойць-Летува была разменнай манетай паміж ВКЛР і Тэўтонскім Ордэнам і не была яшчэ складовай часткай Вялікай Літвы. Польскі гісторык Ян Длугаш нават не называе жамойцкія харугвы, якія ўдзельнічалі ў бітве 1410 г., акрамя адной — ковенскай.

Таму я выказваю рашучы пратэст навукоўцам і Ўрадам Польшчы і Летувы, Прэзідэнтам гэтых краінаў – пану Браніславу Камароўскаму і пані Далі Грыбоўскай – з-за прыпісвання перамогі пад Грунвальдам толькі двум народам Польшчы і Летувы. Тую перамогу здабылі найперш ліцвіны-беларусы, палякі і русіны-ўкраінцы.

Аднак пад час адзначэння 600-х угодкаў славутай бітвы на Грунвальдскім полі ў 2010 г. не было сцягоў Беларусі-Літвы і Украіны-Русі, а побач з дзяржаўнымі сцягамі самой Польшчы і Летувы знаходзіўся… тэўтонскі сцяг. Зрэшты, на інсцэніроўцы Грунвальдскай бітвы вельмі мала было земскіх харугваў як польскіх, так і ад ВКЛР. Апошніх, здаецца, і зусім не было відаць, бо многія беларускія рыцары польскімі інсцэніроўшчыкамі накіраваныя былі выконваць ролю “тэўтонцаў”. Не менш дзіўнай і гістарычна неапраўданай выглядала ў інсцэніроўцы Грунвальдскай бітвы дэфіляванне-джыгітоўка маскоўска-казанскай конніцы з Расеі, а не татарскай конніцы з ВКЛ і Крымскага ўлуса. Звышмерна ж і непрапарцыйна дэфілявала і летувіская пяхота са шчытамі Слупы (Калюмны). Аднак не відаць было 31 беларускіх харугваў ВКЛ з Пагоняй і 14 ўкраінскіх харугваў.

Так быў прыніжаны ўнёсак ліцвіноў-беларусоў, русінаў-украінцаў і татараў ВКЛ у АГУЛЬНУЮ ПЕРАМОГУ на Грунвальдскім полі. Адзінымі пераможцамі Польшча і Летува выставілі сябе, чым абразілі памяць продкаў-рыцараў і народаў Беларусі-Літвы і Украіны-Русі. Атрымліваецца, што палякі і летувісы і надалей застаюцца гістарычнымі ілгунамі. Такая неаб’ектыўная палітыка Польшчы і Летувы ў дачыненні да Беларусі і Ўкраіны не спрыяе ўзаемапаразуменню і добрасуседскім адносінам нашых народаў.

Мы ні ў якім разе не збіраемся прынізіць ролю і значэнне Польскага Каралеўства або Жамойцкага княства (стараства) ў змаганні з крыжакамі за сваё выжыванне і існаванне. Але мусім нагадаць палякам і летувісам, што з 93 вайсковых падраздзяленняў аб’яднанага войска Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага і Рускага ў Грунвальдскай бітве 1410 г. ўдзельнічала 38 польскіх харугваў, 31 беларуская (= літоўская, ліцвінская), 14 украінскіх (= рускіх, русінскіх), 2 крымска-татарскія і 1 ковенская (= летувіская) харугвы. Яшчэ адна харугва была змешаная – беларуска-польская. Яна выступала пад беларускай (ВКЛ-аўская) Пагоняй як ахоўная харугва караля-ліцвіна Ягайлы, хаця і камандавалі ёю палякі. Жамойцкай харугвай камандаваў жамойцкі ваявода Яўно, ці па-летувіску Яўніс.

Фактычна Грунвальдская перамога над Тэўтонскім Ордэнам атрымана была пераважна высілкамі трох народаў — Польшчы, Літвы-Беларусі і Русі-Украіны. Таму намінальнымі пераемнікамі славы Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага з’яўляюцца сённяшнія Беларусь-Літва, Україна-Русь і Летува-Жамойць. І тады ўсё і ўся становіцца на свае гістарычныя месцы.

Аднак некаторыя летувіскія і ўкраінскія гісторыкі пераемніцамі ВКЛРЖ лічаць толькі Летуву і Ўкраіну, выкідаючы першую па часе ўтварэння, галоўную па палітычным значэнні і геаграфічна цэнтральную частку ВКЛ — Беларусь (гл. найноўшае сумеснае ўкраінска-летувіскае выданне ў Кіеве “Україна: литовська доба1320-1569”; хоць у прадмове прызнаецца за ВКЛ статус “поліэтнічноï та поліконфесійноï державі”, але далей ідзе гаворка толькі пра “Велике Князівство Литовське … як спільну культурну спадщину двох краïн – Украïни та Литви”; амаль не згадваецца Беларусь, або пра яе ўспамінаюць мімаходзь ці як пра “Чорную Русь”). На жаль, Беларусь = Літва і для братоў-украінцаў, і пабрацімаў-летувісаў – нібыта невядомая, няісная дзяржава і краіна! Беларусы-ліцвіны залічваюцца імі ў русіны (“давні білоруси й украïнці”), якіх у ВКЛ на пачатку 15 ст. было 80%, а жамойты адносяцца да “литовців”, якім адводзіцца 20%. А дзе ж тады астатнія народы, што жылі ў ВКЛРЖ: татары, палякі, жыды…?!

Некаторыя сённяшнія гісторыкі і дзеячы Летувы і Ўкраіны не размяжоўваюць, не адрозніваюць беларусоў-ліцвіноў і ўкраінцаў-русінаў. Так, летувіскі прафесар, д-р гістарычных навук Альфрэд Бумблоўскі лічыць, што “вже за часів Міндовга до Литвы була приєднана Чорна Русь (суч. Білорусь з Новогрудком, Слонімом і Гродном)”. Хаця на самай справе на гэтак званай Чорнай Русі і ўзнікла Літва як новая беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае са сталіцай Наваградкам, дзе каранаваўся на караля князь Міндоўг. Менавіта Наваградак пачаў збіраць беларускія землі ў адну сваю беларускую (літоўскую) дзяржаву. Але паколькі ён не меў выхаду да мора ці нават значнай ракі (акрамя рэчкі Літоўкі, пры якой і сёння існуе старажытная вёска Літоўка), то сталіца Дзяржавы Вялікае Княства Літоўскае была з часам перанесена ў крывіцка-полацкі горад Вільня, які знаходзіўся ў сутоку вялікай ракі Віліі з малой рэчкай Віленкай (або Вілейкай). Першапачаткова горад Вільня зваўся Крывым горадам, дзе быў і Крывы замак на Крывой (Лысай) гары.

Дарэчы, зусім не лішнім будзе нагадаць, што на працягу ўсяго часу існавання ВКЛ дзяржаўнай мовай у княстве была ліцвінская (= старабеларуская) мова, на якой быў напісаны і знакаміты Статут ВКЛ.

У сувязі з аднабаковай узурпацыяй і своекарысным прымяненнем летувіскім і польскім урадамі гістарычных назваў “Літва”, “літоўскі” (litewski), якія зусім неадэкватныя, нятоесныя з сучаснымі паняццямі “Летува” і “летувіскі”, можна назіраць настойлівую падмену тэрмінаў з наступным накіданнем скажонага пралетувіскага погляду суседнім народам – польскаму, беларускаму, украінскаму, расейскаму ды іншым. Правяцца выправы летувіскіх дэлегацыяў у Беларусь і ва Ўкраіну. Напрыклад, яны зачасцілі ў Луцк як у “літоўскі” (г.зн. у іх разуменні летувіскі) замак, дзе праводзяць навуковыя канферэнцыі, тэатралізаваныя вулічныя прадстаўленні ды іншыя мерапрыемствы звужанага пралетувіскага характару. У нядаўна выдадзенай у Вільні трохтомнай кнізе-фотаальбоме “Didzioji Lietuva. Paveldas Baltarusijoje” (Вялікая Літва. Спадчына Беларусі) аўтар Бірута Валяніця змясціла сотні фотаздымкаў, зробленых у 2005-09 гг., з выявамі беларускіх замкаў, гарадоў і вёсак, палацаў і сядзібаў, касцёлаў і цэркваў. Але шмат якія з геаграфічных назваў зменены і падпісаны на летувіскі капыл: Мір стаў Myrius, Наваградак — Naugardukas, Гародня — Gardinas, Гальшаны зрабіліся Alsenai, Дайлідкі пераробленыя на Даілідяляс, Іўе на Івія, Лаўрышава на Лаўрушавас, Міхайлоўшчына чамусьці стала Мікалавас (?!), а наша Новае Сяло перакручана на Науякеміс, Падваранцы пераназвалі як Падваряі, Рось надпісана Рося, Cвіслач ужо Свіслочюс, Уселюб – Уселюбас, Жамыслаўль стаў Жемыславліс, Шэметава змянілася на Шямэтас, нашыя Камянец Літоўскі і Высокае Літоўскае перакладзены на Летувос Акмэнычя (Камянецас) і Летувос Аукштойі, з’явіліся Полацкас, Мінскас, а Залессе Агінскіх зусім пераклалі на жамойцкую мову Uzumedis, і г.д. і г.д. (?!)

Зноў навязваецца падмена гістарычных тэрмінаў-азначэнняў розных дзяржаўных утварэнняў Літва і Летува, бо на самай справе літоўскі ж не летувіскі (летувоскі)!

У Летуве беларусоў паступова запісваюць у летувісаў, заблытаўшы іх нацыянальную свядомасць праз летувізацыю беларускіх прозвішчаў і імёнаў на летувіскі моўна-граматычны лад. Ідзе летувізацыя беларусоў-ліцвіноў і месцаў іх адвечнага, яшчэ ад часоў ВКЛ, пражывання ў сённяшняй Летуве. Парушаюцца міжнародныя стандарты перадачы на іншыя мовы нацыянальных назваў! У цэлым Летува праводзіць палітыку летувізацыі назваў, імёнаў і прозвішчаў суседніх народаў, у тым ліку беларусаў у Летуве!

Усё вышэй пададзенае азначае, што Летува праводзіць палітыку падтасоўкі і фальсіфікацыі гісторыі ВКЛРЖ!

Заклікаю беларускую і міжнародную грамадскасць разумець сутнасць агавораных штучных, непрыгожых працэсаў і процідзеіць ім, а летувіскі бок – тэрмінова іх спыніць.

2-3.08.2010 г.

Святар БАПЦ Леанід Акаловіч

Матэрыял, які пададзены ніжэй, узяты зь сёньняшняга сайта радыё “Свабода” (http://www.svaboda.org/content/article/2106049.html). Мы верым: калісьці ўсе этнацыдчыкі па поўнай адкажуць за свае злачынствы, зьдзейсьненыя супраць нашага народу…

Рэдакцыя.

У гэтыя дні школы Беларусі вызначаюць колькасьць навучэнцаў, якія маюць жаданьне вучыцца па-беларуску. Паводле айчыннага заканадаўства, нават пры наяўнасьці адной заявы на гэта адміністрацыя навучальнай установы мусіць ісьці насустрач жаданьням бацькоў і дзяцей і арганізоўваць беларускамоўнае навучаньне. А як выглядае справа на практыцы?

БЕРАСЬЦЕ

На Берасьцейшчыне ў буйных гарадах, за выключэньнем абласнога цэнтра, зусім няма беларускамоўных школ або класаў. У вёсках сітуацыя іншая — прыкладна 50% школ цалкам беларускамоўныя.

Сьпецыялісты гарадскога аддзелу адукацыі Берасьця кажуць, што для стварэньня беларускамоўнага класу дастаткова толькі заявы бацькоў. Калі дзіця паступае ў школу, бацькі, афармляючы дакументы, пазначаюць, на якой мове жадаюць навучаць сваё дзіця. І такая заява павінна быць задаволеная.

Удакладняе супрацоўніца Берасьцейскага гарана: «У любым класе: першым, сёмым, паводле заявы бацькоў мы можам весьці адукацыю дзяцей на пажаданай мове. Але за апошнія 7 гадоў да нас не паступіла ніводнай заявы».

Пры гэтым у Берасьці існуе гімназія, дзе навучаньне вядзецца выключна на беларускай мове. Навучальная ўстанова ня ведае праблемаў з вучнямі. Беларускамоўныя класы, як адзначаюць сьпецыялісты гарадскога аддзелу адукацыі, цалкам укамплектаваныя: «У 3-й гімназіі навучаньне вядзецца цалкам на беларускай мове. Праўда, такая навучальная ўстанова ў нас у горадзе адзіная».

У Пінску некалькі гадоў таму існавала беларускамоўная школа, паведаміў сьпецыяліст аддзелу адукацыі горада: «Раней існавала 17-я школа зь беларускай мовай навучаньня. Але апошнія некалькі гадоў у нашым горадзе не існуе наагул нават класаў зь беларускай мовай навучаньня«.

У раённым аддзеле адукацыі Пінскага райвыканкаму кажуць, што ў раёне, зрэшты, як і па ўсёй вобласьці, беларускамоўныя школы і класы засталіся толькі ў вёсках: «На сёньня ў нашым раёне існуе прыкладна палова расейскамоўных і палова беларускамоўных школ».

Старшыня баранавіцкай рады Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны Віктар Сырыцабольш за 70% гараджан назвалі сваёй роднай мовай беларускую, сітуацыя ў адукацыі выглядае зусім па-іншаму. Віктар Сырыца адзначае, што ў горадзе высілкамі арганізацыі распачата стварэньне класа з роднай мовай навучаньня: «У Баранавічах няма ні школ, ні нават класаў зь беларускай мовай навучаньня. А яшчэ чатыры гады таму існавала ў нас чатыры класы. А цяпер усё гэта зьнікла. У гэтым навучальным годзе маем надзею на стварэньне класа з 10—12 дзетак. Цяпер чакаем, што будуць напісаныя заявы ў аддзел адукацыі». канстатуе, што, нягледзячы на вынікі перапісу насельніцтва, паводле якога

МАГІЛЁЎ

У Магілёве пакуль толькі трое першакласьнікаў гатовыя вучыцца па-беларуску. У аддзеле адукацыі гарвыканкаму заяўляюць, што такой колькасьці вучняў недастаткова для адкрыцьця асобнага класа.

Усяго ў аддзел адукацыі гарвыканкаму пісьмова зьвярнуліся па беларускамоўнае навучаньне для сваіх дзяцей пяцёра бацькоў. Двум дзеткам, аднак, давядзецца пачакаць школы яшчэ год, бо яны замалыя.

«У іх жа будзе пустая класа. Толькі трое чалавек будзе сядзець. А школы ў нас перагружаныя. Можа, яшчэ нехта захоча з бацькоў. Усё, што мы павінны былі зрабіць — мы зрабілі. І сходы праводзілі, і на сайце аб’яву вывесілі, у школах гэта было ўсё агаворана і ў садах размаўлялі зь дзецьмі і бацькамі», — зазначае супрацоўніца аддзелу адукацыі.

Паводле начальніка аддзелу адукацыі Сяргея Казлова, каб стварыць у Магілёве беларускамоўны клас, неабходна 14-15 чалавек. Фармаваньне класа з трох вучняў — немэтазгодна.

Бацькам пэўнага адказу на пытаньне, ці будзе сёлета беларускамоўны клас у Магілёве, чыноўнікі не даюць: «Я дапытвалася, у якой школе яна будзе, бо для нас гэта вельмі важна. Намесьніца Казлова адказала: мы ня ведаем. Павінны ж яны неяк вызначыцца. Трэба ж падрыхтаваць клас, настаўнікаў — матэрыялы ўсе. Нічога ня робіцца», — зазначае маці будучай першаклясьніцы Надзея Салаўёва.

ВІЦЕБШЧЫНА

У Віцебску нават у гімназіі №1, якая мае статус нацыянальнай, ужо тры гады не набіраюць вучняў у першыя класы зь беларускай мовай навучаньня.

У гэтай навучальнай установе, якая лічыцца адной з самых прэстыжных у горадзе, і раней беларускамоўнай была толькі пачатковая школа. Цяпер тут цалкам перайшлі на выкладаньне па-расейску, а на роднай мове — толькі гісторыя Беларусі.

Самы апошні набор у класы зь беларускай мовай навучаньня быў у сярэдняй школе № 40. Вось што распавяла сакратарка навучальнай установы, якая цяпер займаецца прыёмам дакументаў: «Такога класу ў нас ня будзе. Раней быў, але ўжо летась не набіралі, і цяпер ня будзе. Ну, раней у нас была настаўніца-энтузіястка, Бурда Сьвятлана Ёсіфаўна. Але цяпер яна працуе загадчыцай дзіцячага садку ў Кастрычніцкім раёне, яе больш у нас няма. А раней да нас езьдзілі дзеці з усяго гораду«.

Беларускамоўны клас трымаўся выключна на ініцыятыве настаўніцы. Бо цяпер у школе бацькам першакласьнікаў хіба толькі паведамляюць, што гіпатэтычна стварэньне класа з роднай мовай выкладаньня магчымае. Але насамрэч гэта дастаткова складаная бюракратычная працэдура, кажа сакратарка:

«Мы заўжды кажам на бацькоўскіх сходах, і каб былі ахвотныя, то і клас быў бы. Але павінна быць ня менш як 15 чалавек. І то, калі нават заявы будуць, гэта ж ня я вырашаю, я толькі сакратарка, а рашае дырэктар школы разам з загадчыкам раённага аддзелу адукацыі. А потым выканкам павінен зацьвердзіць, гэта ж ня проста так!»

Бадай што адзіны рэгіён у вобласьці, дзе можна атрымаць адукацыю на беларускай мове — гэта Глыбоччына.

У сярэдняй школе № 3 і сёлета будуць беларускамоўныя пачатковыя класы. Яны фармуюцца з пэўнай перспектывай — большасьць вучняў потым ідзе вучыцца ў зноў-такі беларускамоўную глыбоцкую гімназію. Тут вучацца зь пятага класа, у іх якраз ідзе набор вучняў. І толькі адзінкі зь ліку бацькоў час ад часу патрабуюць, каб перавесьці навучаньне на расейскую мову.

Распавяла намесьніца дырэктара навучальнай установы: «Было такое. У нас ёсьць адзін тата, ён былы «аўганец», дык вось два гады запар ён уздымаў гэтае пытаньне, але большасьцю галасоў бацькоў класы было вырашана, каб на беларускай мове займацца. Гэтае пытаньне ў нас паўставала сёлета, і яно штогод паўстае. Але, я лічу, гэта цудоўна, што ў нас навучаюцца на беларускай мове».

МЕНСК

Сёлета ў менскай гімназіі № 23 набраныя два беларускамоўныя класы. Аднак, перш, чым патрапіць у сьпісы, бацькам і дзецям давялося пахвалявацца. Бацька першакласьніка Зьміцер Саўка расказвае, што на пачатку году адміністрацыя гімназіі абяцала задаволіць усе заявы на беларускамоўнае навучаньне, затое пасьля… «Адміністрацыя зьмяніла сваё стаўленьне на 180 градусаў. Таму мы былі змушаныя зьвяртацца ў Менгарвыканкам і даводзіць уладам пра невыкананьне адпаведнага заканадаўства. Пярэчаньня не сустрэлі. Школе быў аддадзены загад прыняць усіх дзяцей, якіх мы заяўлялі як першакласьнікаў. Таму 1-га чэрвеня ўжо ніякіх перашкодаў нам у гімназіі не стваралі».

Зьміцер Саўка лічыць, што больш трывалыя, чым у рэгіёнах, пазыцыі беларускамоўнага навучаньня ў Менску захоўваюцца дзякуючы большай рашучасьці бацькоў: «Звычайна бацькі дзяцей у беларускамоўных сем’ях — гэта актыўныя людзі. Яны — згуртаваныя, згрупаваныя і ўмеюць дамагацца свайго. Практычна штодзень яны змагаюцца за права беларускай мовы гучаць у Беларусі. І спалохаць іх перашкодамі, як гэта было ў сталічнай гімназіі № 23, ніяк не выпадае».

У Міністэрстве адукацыі пакуль сітуацыю ў беларускамоўным навучаньні камэнтаваць адмаўляюцца.

Паводле статыстыкі, беларускамоўных школ у краіне — амаль 1.900. Але пераважным чынам яны знаходзяцца ў вёсках, таму на роднай мове ў папярэднім годзе навучаліся толькі 18,6% школьнікаў.

Ад рэдакцыі:

З рэпартажу “Свабоды”, як вы бачыце, выпалі Гомельшчына і Гарадзеншчына.

Мы ня ведаем, як выглядаюць справы на Гомельшчыне (наўрад ці лепш, чым па ўсёй Беларусі), але ў Гародні ўжо даўно няма ня тое што беларускай школы, але няма ніводнага класа зь беларускай мовай навучаньня, ні дзіцячага садку, ні нават групы ў дзіцячым садку.

Уся барацьба, спадарове-беларусы, за нашы правы на ўласнай зямлі наперадзе…

Больш за год таму ў артыкуле, прысьвечаным “Карце муда́ка” і “беламу сьцярвятніку”, мы заявілі, што “калі да 1 студзеня 2010 г. акцыя з польскай “картай” ня будзе спынена і адмененая, польскія імпер-шавіністы будуць аб’яўлены намі чарговым (№4) ворагам нашага беларуска-літвінскага народу (гл. месца, падрыхтаванае пад Д пр-п 112б). Прааналізаваць, як выглядае сітуацыя ў дадзеным пытаньні, і выканаць сваё абяцаньне мы зьбіраліся адразу пасьля завяршэньня аналізу актуальнага стану расейскай імперыякратыі, які мы робім цяпер. Аднак так складаюцца абставіны, што мы вымушаны перапыніць серыю матэрыялаў, прысьвечаных расейскай імперыякратыі, каб выканаць сваё абяцаньне што да польскіх імперыялістаў ужо зараз.

Вэрхал, які назіраецца сёньня ў Беларусі вакол двух г.зв. “Зьвёнзкаў палякаў на Беларусі”, адбываецца на пэўным гістарычным фоне. Апошні немагчыма не ўлічваць, а ён сярод іншага ўключае, напрыклад, наступныя ўсім вядомыя факты:

- польскія імперыялісты толькі ў ХХ стагоддзі, дамаўляючыся (за плячыма беларусаў) з глабальнымі крывавымі тэрарыстамі-дыктатарамі — Леніным і Сталіным, двойчы анэксавалі нашу беларуска-літвінскую зямлю;

- у захопленай імі Заходняй Беларусі ў 1920-39 гг. польскія імперыялісты зьдзяйсьнялі этнацыд беларусаў, дыскрымінавалі й зьнішчалі прадстаўнікоў нашага народу;

- задураныя польскай імперскай прапагандай і пад яе ўплывам беларусы ў складзе г.зв. “Арміі краёвай” забівалі сваіх жа беларусаў на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў час Другой сусьветнай вайны;

- на тэрыторыі беларускай Беласточчыны, якую яны выклянчылі ў 1944 г. ва ўсё таго ж Сталіна, да якога цяпер нібыта “маюць прэтэнзіі”, польскія імперыялісты рабілі ўсе апошнія дзесяцігоддзі й працягваюць рабіць сёньня маштабны этнацыд, прывёўшы да 10-разовага скарачэньня колькасьці тых, хто адкрыта прызнае сябе беларусам;

- усе пасьляваенныя дзесяцігоддзі ў польскім грамадстве пад уплывам польскіх імперыялістаў шырока выкарыстоўваецца выраз “Крэсы всходне”, які нясе ў сабе кантэкст чарговых анэксацыйных прэтэнзій у бок найперш нашай Беларусі;

- цяпер наш беларуска-літвінскі народ ёсьць надзвычай аслабленым 16 гадамі (і гэта толькі ў апошні гістарычны час) этнацыдна-генацыднай палітыкі, якую праводзіць Лу-ка і яго памагатыя, выконваючы загад імперскай Масквы. Гэтую сітуацыю, а таксама нізкі ўзровень жыцьця беларусаў польскія імперыялісты вырашылі выкарыстаць зноў для сваіх імперскіх мэт, цынічна здрадзіўшы лозунгу “За нашу і свабоду!”. Яны да таго анітрохі не дапамагалі беларускай дэмакратыі, хлусьліва абяцаючы заходняму сьвету супрацьлеглае – час і магчымасьці яны выкарысталі для стварэньня сваёй прапольскай агентуры. А затым і ўвогуле ў пачатку 2008 г. нахабна і актыўна ўварваліся ў нашы беларускія справы – наяўным парадкам увялі г.зв. “Карту паляка”, з дапамогай якой цяпер, на нашых вачах, адбываецца завабліваньне беларусаў запісвацца ў палякі. Гэта азначае чарговае стварэньне “Арміі краёвай” з ужо вядомай персьпектывай – калі беларусы зноў будуць забіваць беларусаў!

І вось на фоне гэтай імперскай, ганебнай і здрадніцкай, польскай палітыкі, якая ня толькі працягваецца, а і актывізуецца, пару апошніх тыдняў дадаткова распальваецца вэрхал вакол нібыта “ўціску польскай меншасьці ў Беларусі”.

Справа выйшла на міжнародны ўзровень. Для доказу апошняга дастаткова прывесьці загалоўкі інфармацыйных матэрыялаў ці іх кароткі зьмест: “Варшава хоча ўплываць на Менск і праз Брусель” (www.svaboda.org/content/article/1965183); “Анжаліка Борыс сустрэнецца з прэзыдэнтам Польшчы” (www.svaboda.org/content/article/1964569); “Рада міністраў ЭЗ правядзе кансультацыі па Беларусі” (www.svaboda.org/content/article/1964291); “У Бруселі лідэр руху «За свабоду» Аляксандар Мілінкевіч і лідэр не прызнанавага беларускімі ўладамі Саюзу палякаў Анжаліка Борыс сустрэліся са старшынём Еўрапарлямэнту Ежы Бузэкам і дэлегацыяй Эўрапарлямэнту па Беларусі пад кіраўніцтвам Яцэка Пратасевіча” (www.svaboda.org/content/article/1966314; фото з апошняй падзеі гл. уверсе).

Сітуацыю ўскладняе тое, што прыктычна ўсе г.зв. “незалежныя” “беларускія” СМІ (у т.л. і радыё “Свабода”) занялі прапольскую, праімперскую пазіцыю (адмыслова зьвяртаем на гэта ўвагу!). Такую ж пазіцыю сваім маўчаньнем (як Пазьняк) ці сваёй актыўнай падтрымкай польскага імперыялізму (як Мілінкевіч) дэманструюць сёньня практычна ўсе (!) г.зв. “беларускія апазіцыянеры”.

Вось што высьвятляецца, браткі-беларусы!

У гэтай сітуацыі многія людзі дэзарыентаваныя, ня могуць вызначыцца…

Таму мы сёньня робім простую рэч – каб усім і ўсё было зразумелым, аб’яўляем польскіх імперыялістаў ворагамі беларускага народу №4, дадаючы іх да трох папярэдніх, і фіксуем гэта як чарговы прынцып Беларускай дактрыны (Д пр-п 112б).

Засталося толькі патлумачыць, чаму сімвалам гэтага артыкула зьяўляецца клоп, які насмактаўся людскай крыві.

Справа ў тым, што паміж біялагічным паразітызмам і сацыяльным існуе шмат паралеляў. Вы ж напэўна ведаеце, што сярод членістаногіх-паразітаў, якія імкнуцца смактаць кроў у людзей, ёсьць ня толькі, напрыклад, усім вядомыя камары, а і блохі, сьлепні, кляшчы, маскіты, вошы, клапы, розныя жыгалкі, кусачыя мошкі й г.д.

Так і ў адносінах да нашага беларуска-літвінскага народу нам пагражаюць, на нас, на нашай працы жадаюць паразітаваць ня толькі імперцы-маскалі, а і мясцовыя цяперцы, глабалісцкая фінансавая алігархія са схаванай унутры сіянакратыяй, польскія імперыялісты (гл. сьхему: паказана сістэма з чатырох галоўных сацыяльных паразітаў, якія душаць беларускі народ).

Да гэтага сьветагляду трэба прывыкаць, бо так на самай справе аб’ектыўна выглядае ўнутры- і ваколбеларуская рэчаіснасьць.

Хай паганы клоп дапаможа кожнаму хутчэй гэта засвоіць…