Адна з чытачоў нашага сайта пракаментавала перадпапярэдні артыкул у наступным ключы: маўляў, цяперашнія падзеі вакол Польшчы – гэта ні што іншае, як адпрацоўка еўрапейскімі касмапалітызатарамі (рознымі мультыкультуралістамі-талерастамі) на прыкладзе гэтай краіны тэхналогіі зьнішчэньня еўрапейскіх нацый. Зь іншага боку, у Беларусі не зьнікаюць енкі, сэнс якіх цалкам супрацьлеглы: маўляў, Беларусь можа стаць дэмакратычнай і незалежнай толькі ўвайшоўшы ў “Эўропу”. Якая з гэтых пазіцый рэалістычная, а якая рамантычна-ілюзорная? Хто правы: Dora ці беларускія “эўрааптымісты”? Рэдакцыя вырашыла пашукаць адказ на гэтыя пытаньні як у меркаваньнях паважаных людзей, так і ў сёньняшніх грамадска-палітычных падзеях у еўрапейскіх краінах. Нядаўна мы ўжо паказалі словамі прэзідэнта Эстоніі Томаса Ільвеса й расейскай ліберал-дэмакраткі Валерыі Навадворскай, што сёньняшні “Еўразьвяз” зусім не дапамагае прыбалтыйскім народам супрацьстаяць новаму наступу расейскай імперыякратыі на іх культуры і мовы  (гл. http://nashaziamlia.org/2011/12/13/4574/; http://nashaziamlia.org/2011/12/03/4511/). У працяг шэргу меркаваньняў названых асоб падаем артыкул вядомага расейскага ліберала (сапраўданага ліберала, зь вялікай літары, а не дэгенерата-лібераста!) Барыса Стамахіна (гл. фота). Яго артыкул прысьвечаны актуальным падзеям у Латвіі (узяты адсюль: http://kavkazcenter.com/russ/content/2012/01/25/88389.shtml). У ім спадар Стамахін сярод іншага таксама дае ацэнку той “дапамогі”, якую аказвае латвійскаму народу ў цяжкую гадзіну такі “цывілізаваны”, такі “дэмакратычны” Еўразьвяз.  

“Пакуль Расея бурліць антыпуцінскімі мітынгамі й рыхтуецца да чарговых «выбараў» Пуціна 4 сакавіка, суседняя зь ёй Латвія таксама рыхтуецца… Да чаго? Да сьмерці, мабыць — інакш гэта назваць нельга. Другі раз пасьля зладзейскага забойства яе расейскімі бальшавікамі ў 1940-м і цудоўнага ўваскрашэньня ў 1990-м. Другі раз — насуперак прыказцы, што «двум сьмерцям не бываць…».

Несумненна, што «выбары» у Маскве і «рэферэндум» аб расейскай мове ў Рызе, якія рыхтуюцца амаль адначасна — зьявы ўзаемазвязаныя. Столькі гадоў робіцца на Латвію шалёны ціск, усе маскоўскія мары аб каланіяльным рэваншы на Балтыцы, — усё спатрэбілася зараз, усё апынулася мабілізаваным на падтрымку прагнілага і пахіснутага чэкісцкага рэжыму Пуціна. Матрыца ўсё тая ж — савецка-імперска-рэваншысцкая, аднолькавая на любым напрамку — няхай гэта будзе Каўказ, Закаўказьзе, Украіна, Беларусь, краіны Балтыі… Толькі механізм самой правакацыі на гэты раз прасьцей, чым у 1999-м…

Таму што гэты рэферэндум у Латвіі для пуцінскай чэкісцкай клікі тое ж самае, што тады [ў 1999-м] былі падрывы дамоў у Маскве і новая вайна ў Чачні. «Маленькая пераможная вайна» — універсальны і па сутнасьці адзіны спосаб падобных тэрарыстычных клік прыходзіць да ўлады, карыстаючыся ілюзіяй і фармальнасьцямі «дэмакратыі». Пусканьне прапагандысцкага дыму ў вочы: будзь то масавая «вінаватасьць» і дэманізацыя чачэнцаў як нацыі ў 99-м альбо радасная «перамога нашых суайчыньнікаў» над латышамі ў Латвіі.

Пасьля чаго ФСБ застанецца — усяго-толькі — раскрыць карты і сумленна сказаць выбаршчыкам Пуціна, што гэта менавіта яна, ФСБ, арганізавала, прафінансавала і праламіла гэты рэферэндум і перамогу на ім «рускамоўных». «Клопат аб суайчыньніках» — на гэты раз, праўда, бяскроўны — гэта найважкі козыр. І дзіўна нават, што пра паўднёваасяцінскіх «суайчыньнікаў» у Грузіі Крэмль клапаціўся ў 2008 не перад сваімі «выбарамі» Мядзведзева, а пасьля іх. Але ўжо на гэты раз чэкісты магчымасьць не выпусьцяць!..

З самага аднаўленьня незалежнасьці паўстала гэтае цалкам слушнае пытаньне: што рабіць з акупантамі, якія прыехалі ў Латвію ў абозе сталінскіх танкаў у 1940-м або па разнарадках ЦК КПСС за наступныя чорныя 50 гадоў? Што рабіць зь іх распладзілымі тут нашчадкамі, з адстаўнымі ваякамі савецкай арміі («вайсковымі пенсіянерамі»), якія любілі разам з сем’ямі тут сяліцца, і з усёй іншай савецкай набрыддзю, што пазапаўняла сабой не адну толькі Латвію, а і ўсе балтыйскія краіны, Беларусь, Украіну, і г.д.?..

Паколькі балтыйскія краіны не стваралі з нуля нейкую новую «постсавецкую» дзяржаўнасьць, як Украіна і Беларусь [на жаль, аўтар ня ведае добра гісторыю беларуска-літвінскага народу: у 1918-м годзе было першае (пасьля перыяду Вялікага Княства Літоўскага – ВКЛ) аднаўленьне беларуска-літвінскай дзяржаўнасьці ў выглядзе БНР – Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў 1991-м годзе – другое аднаўленьне дзяржаўнасьці беларуска-літвінскага народу ў выглядзе Рэспублікі Беларусь – РБ. – Рэд.], а аднаўлялі старую, былую на момант іх акупацыі ў 1940 годзе [у летувісаў розьніца зь беларусамі толькі ў тым, што ў 1991 годзе ў Летуве яшчэ жыло шмат людзей, якія памяталі ўласную дзяржаўнасьць да 1940 гг., а ў РБ тых, хто памятаў уласную дзяржаўнасьць да 1795 года, не было... – Рэд.]. Натуральна, нашчадкі акупантаў і каланізатараў ня мелі ні найменшага права — ні юрыдычнага, ні маральнага — працягваць жыць у гэтых краінах, дзе былі ка́тамі і душылі латышскую ды іншых незалежнасьць і культуру іх бацькі й дзяды. Акупантаў, па справядлівасьці, варта было б проста пасадзіць у вагоны для быдла — і адправіць у Расею, як самі расейцы масава рабілі ў свой час са мноствам народаў, чыё высяленьне з Каўказа і Крыма ў Сібір і Сярэднюю Азію ў 1940-х гадах стала сапраўдным генацыдам. Але да расейскай мяжы бліжэй, чым да Казахстана, так што перадохнуць расейскія акупанты не пасьпелі б…

Гэта ж, дарэчы, [датычыць] і «бронзавага салдата»-акупанта ў суседняй Эстоніі, які стаў ў 2007 падставай для арганізацыі Масквой вулічных пагромаў у Таліне са спробай дзяржаўнага перавароту і захопу ўлады ў краіне. Трэ было эстонцам яшчэ тады, у 1991-м, адразу пасьля аднаўленьня незалежнасьці, зьняць і аддаць у пераплаўку.

На жаль, момант быў упушчаны… а потым імперыя, ачуняўшы, увайшла зноў у звыклы рытм і аднавіла свой заўсёдны ціск на заходніх дэмакратычных суседзяў. Зьдзеклівыя карыкатуры на конт «правоў чалавека» у Латвіі, Эстоніі й Летуве, памятаецца, выстаўляліся на ўсеагульны агляд у вітрынах маскоўскага Новага Арбата ўжо вясной 1994 года, — яшчэ і на Чачню не пасьпеўшы напасьці, расейцы звыкла заняліся ганьбаваньнем сваіх балтыйскіх суседзяў…

Тым часам – ці гэта ціск Масквы і пагрозы эканамічнага байкоту згулялі сваю ролю, ці гэта выявілася еўрапейская талерантнасьць латышоў, — але справа рушыла ў кірунку, процілеглым юрыдычнай справядлівасьці й разумнаму сэнсу. Замест адназначнай дэпартацыі, якая так і не адбылася, — расейскім мігрантам пачалі раздаваць грамадзянства! Была ўведзена працэдура натуралізацыі, і, здаўшы іспыты па латвійскай мове ды гісторыі, расейскія акупанты й іхныя нашчадкі пачалі ўжо на «законных падставах» станавіцца грамадзянамі Латвіі, атрымліваючы права галасаваць на выбарах.

Вынікам гэтага стала зьяўленьне «Цэнтра згоды» ня толькі наогул у краіне, але і ў яе парламенце ў якасьці самай буйной фракцыі; зьяўленьне рускага мэра ў Рызе; збор тысячаў подпісаў грамадзян Латвіі за рускую мову і да т.п. падзеі, якія падрыхтавалі цяперашнюю драму…

І вось цяпер антылатвійская кампанія дасягнула свайго апагею.

Зразумела, што расейцы заставаліся ў краінах Балтыі «пятай калонай» Масквы (у асноўным у Эстоніі й Латвіі, у Летуве іх першапачаткова было ўсяго 10%). Кім яшчэ яны маглі быць, калі гэта нашчадкі акупантаў, Масквой жа сюды і дасланых — ці [нашчадкі] непасрэдна вайскоўцаў, вайсковых акупантаў, ці ж [нашчадкі] грамадзянскай абслугі савецкага акупацыйнага рэжыму? Усе гэтыя 20 гадоў незалежнасьці яны вылі й галасілі напаказ, як іх, бедненькіх, прыгнятаюць зласьлівыя «этнакратыі» Латвіі ды Эстоніі, як ім там дрэнна жывецца, як ўшчэмленыя іх правы, як ім хочацца па-ранейшаму паўсюль размаўляць на “рускай мове”, у тым ліку ў школах і на дзяржслужбе, — але ў Расію, дадому, на сваю сапраўдную гістарычную радзіму, дзе спрэс расейская мова, яны чамусьці зьязджаць не сьпяшаліся!..

Не, задума заключалася ў іншым. Гэта ж толькі ў расейцаў такое стаўленьне да жыцьця: дзе яны пасяліліся, выціснуўшы мясцовых і зьвярнуўшы іх у рабства, — там і радзіма! [на жаль, ня толькі ў расейсцаў; яшчэ, як мінімум, у амерыканцаў, габрэяў, палякаў. – Рэд.] Калі яны акупавалі Латвію — то жывымі яны адтуль ужо не сыдуць! Гэта той прынцып, які яшчэ Брэжнеў у 1968 фармуляваў на перамовах чэшска-дубчакскаму кіраўніцтву перад самым уводам танкаў [у Чэхаславакію]: маўляў, мы Чэхаславакію захапілі ў выніку перамогі ў Другой Сусветнай вайне — і зараз гэта нашае, мы яе нікому не аддадзім!.. Вось так, проста, груба і без задум. А між тым, Чэхаславакія, у адрозненьне ад Латвіі, не была часткай непасрэдна СССР…

І тут, вядома, вялікую і негатыўную ролю адыграў спадзеў, які мела новае латвійскае кіраўніцтва, на «вяртаньне ў Еўропу», уступленьне ў Еўразьвяз [!!! Вось яна – небясьпека ілюзіяў!; між тым, пра той жа “спадзеў” вось ужо два дзесяцігоддзі трыньдзяць усе апазіцыянеры ў Беларусі – ад Пазьняка да Саньнікава зь Мілінкевічам... - Рэд.]. Масква неадкладна стала ціснуць на Рыгу праз структуры ЕЗ, карыстаючыся сьпецыфічнымі прусакамі ў галовах прадстаўнікоў «старой Еўропы» — таксама «пераможцаў фашызму», нашчадкаў сталінскіх саюзьнічкаў… [усё так; алё ёсьць яшчэ пытаньне пра тое, што гэта за "прусакі" і хто іх у галовы еўрапейцаў запусьціў! - Рэд.]

Так, сталай, шматгадовай тэмай для скандалаў і гістэрык аб нібыта «адраджэньні» ды «гераізацыі нацызму» сталі маршы ветэранаў латышскага легіёну СС, якія змагаліся за свабоду і незалежнасьць Латвіі, і кожнае 16-е сакавіка ўся Рыга становіцца на вушы з-за намаганьняў маскоўскіх агентаў — «антыфашыстаў» сарваць гэтае сьціплае праходжаньне герояў-старых і ўскладаньне кветак.

Так, былі абвешчаныя, бачыце, «нацыянальнай меншасьцю» ў Латвіі й самі расейскія акупанты (якія маюць у суседняй Расеі поўную нацыянальную большасьць у выглядзе цэлых 85% расейцаў, але чамусьці ехаць туды і ўлівацца ў гэтую большасьць не жадаюць), пасьля чаго на Рыгу сталі ціснуць еўрапейскай канвенцыяй аб захаваньні моўных правоў нацменшасьцяў… [у "Эўропе", аказваецца, і такая канвенцыя ёсьць, каб душыць нацыі; зьвярніце ўвагу, ніякай канвенцыі, каб падтрымаць беларускую мову ў Беларусі, у “Эўропы” няма!!! - Рэд.] Залішне казаць, што, зразумела, ні аб якіх школах з латышскім мовай навучаньня ў Расеі ніхто ніколі нават ня чуў…

І вось гэтым-та расейцам, якія не спадобіліся ў масе сваёй нават як сьлед вывучыць латышскую мову за пражытае ў Латвіі жыцьцё, ці ў лепшым выпадку іх дзецям, якія засвоілі-такі мову — пад сумесным ціскам Масквы і ЕЗ пачалі масава даваць грамадзянства!.. [!!! Ці ўпершыню мы бачым сумеснасьць дзеяньняў "Эўропы" і "Расеі" ў зьдзяйсьненьні злачынстваў супраць народаў?! - Рэд.]

Адначасна пачалася ўся гэтая ганьба, радасна тыражуемая расейскім агітпропам: першы расейскі дэпутат Еўрапарламенту — дэпутат менавіта ад Латвіі! (Нейкая цётка па прозьвішчы Жданок, якая была яшчэ ў прамаскоўскім “Інтэрфронце”, але выбіла потым сабе латвійскае грамадзянства - вось бы пераехаць у Расею!.. — праз гэтыя еўрасуды, якія халуйствуюць перад Масквой; пусьцілі Дуньку ў Еўропу…). Еўрапейскі суд апраўдвае расейскага карніка і бандыта Конанава – і Крэмль пышна сьвяткуе перамогу [!!! Другі раз запытаем: Ці ўпершыню мы бачым сумеснасьць дзеяньняў "Эўропы" і "Расеі" ў зьдзяйсьненьні злачынства?! - Рэд.]. Сталыя вокрыкі з Бруселя  — то з нагоды «нацызму» ветэранаў Вафен-СС, то з нагоды «ушчамленьня правоў» расейскамоўных, якія  ў масе сваёй зьяўляюцца прыхільнікамі расейскага фашызму і Пуціна… [!!! Трэці раз запытаемся: Ці ўпершыню мы бачым сумеснасьць дзеяньняў "Эўропы" і "Расеі" ў зьдзяйсьненьні злачынства?! - Рэд.]

Дый акрамя таго, дастаткова было яшчэ ганьбы і глупства.

Напрыклад, такога: лідар габрэйскай абшчыны Латвіі па сумяшчальніцтве ўзначальвае адкрыта прарасейскую фракцыю ў Сейме [!!! Ці ўпершыню мы бачым сінхроннасьць дзеяньняў "Расеі" й сіяністаў у зьдзяйсьненьні злачынстваў супраць народаў?! - Рэд.] — і, мабыць, шчыра не разумее [усё ён разумее... – Рэд.], што такім халуйствам перад векавым ворагам латышоў ён якраз і ўзбуджае ў іх антысемітызм, на гэты раз цалкам законны і абгрунтаваны [ці толькі ў гэты раз?! – Рэд.]. Гэта было ўчора: сёньня — яшчэ страмчэй: галоўным арганізатарам акупацыйнага «рэферэндуму аб другім “госязыке”» аказаўся ўсё той жа Ліндэрман [!!! - Рэд.].

Адно яго прозвішча, прычэпленае да такой гнюснай справы, здольна таксама справакаваць ўсплёск антысемітызму ва ўсіх, хто памятае савецкае рабства і ня хоча яго вяртаньня. Але біяграфія гэтага спадара куды багацей: ён у 2000-х быў правай рукой Лімонава ў кіраўніцтве яго імперска-савецка-рэваншысцкай і адкрыта сталінісцкай Нацыянал-бальшавіцкай партыі [!!! Другі раз запытаемся: Ці ўпершыню мы бачым сумеснасьць дзеяньняў "Расеі" й сіяністаў у час зьдзяйсьненьня злачынстваў супраць народаў?! - Рэд.]. Быўшы латвійскім выхадцам, хаваўся ў Расіі ад дэпартацыі ў Латвію па абвінавачаньні ў… арганізацыі замаху на прэзідэнта Латвіі [!!! - Рэд.].

Потым быў усё-такі дэпартаваны — і… апраўданы латвійскім судом [!!! - Рэд.]. І вось, столькі гадоў зьневажаемы, прыгнятаемы, дэпартуемы і не прызнаваны Масквой за свайго — дзякуючы дабрыні рыжскай Феміды, ён знайшоў-такі нарэшце спосаб шчыра паслужыць роднай маскоўскай гэбухе!.. [!!! - Рэд.]

Што ж, свабода — гэта цяжкая ноша, і дапамогі чакаць няма адкуль [гэта кажам ня мы; так пра “Эўропу”, у склад якой сёньня ўваходзіць Латвія, кажа ўзорны расейскі ліберал!!! – Рэд.]. Груз адказнасьці ляжыць на латышах, — і перад памяцьцю продкаў, якія загінулі ў сібірскіх лагерах і на сьпецпасяленьнях, расстраляных у сутарэньнях НКУС, закатаваных і замораных паўвекавой акупацыяй; і — груз адказнасьці за лёсы дзяцей, за лёсы Латвіі.

Кубак ганьбы даводзіцца піць да дна: сьпецслужбы замежнай дзяржавы — ўчорашняга акупанта, каланізатара, арганізатара генацыду — сёньня рукамі ўнутраных калабарацыяністаў, здраднікаў, памагатых акупантаў і рэваншыстаў арганізуюць у Латвіі рэферэндум з мэтай навязаць у якасьці другой дзяржаўнай мову учорашніх акупантаў і сёньняшняй іх «пятай калоны».

Навязаць зь відавочнай, недвухсэнсоўнай мэтай: яшчэ больш пашырыць плацдарм ўнутранага калабарацыянізму, яшчэ больш узмацніць ўнутранага ворага латышскай дзяржаўнасьці, які — як мяркуецца — у гадзіну Х павінен будзе адкрыць вароты краіны маскоўскім танкам… Навязаная мова акупантаў на латышскай зямлі і ўрачыстыя ўсьмешкі «рускамоўных» , — ці можа быць большае прыніжэньне для народу, які аплаціў сваю свабоду крывёю?..

Але кубак гэты давядзецца піць да дна. Рэферэндум прызначаны, ніякіх перашкод да яго не засталося. У латышоў няма іншага выбару, як толькі ісьці на яго — і галасаваць супраць расейскай мовы. І спадзявацца, што засталася ўсё ж у сьвеце яшчэ нейкая справядлівасьць — і калі яна ёсьць, то Бог не дапусьціць новага прыніжэньня Свабоды і новай урачыстасьці Масквы…

-

P.S.

Ну, а што рабіць зь мясцовымі расейскімі акупантамі — гэтае пытаньне давядзецца вырашаць зноўку, — тады, калі паваліцца нарэшце Расея, якая іх цяпер падтрымлівае [няўжо толькі яна адна?! - Рэд.]. Іншых варыянтаў надзейнага забесьпячэньня латвійскай незалежнасьці проста не існуе. Пачацца рашэньне гэтага найважнейшага для латышоў пытаньня, натуральна, можа толькі з адменай незаконна прадастаўленага акупантам й іх нашчадкам грамадзянства Латвіі.

І сьпісы тых, хто падпісаўся за рэферэндум, якраз могуць тут вельмі і вельмі спатрэбіцца…«

=

Ад рэдакцыі:

Ва ўступе да гэтага артыкула мы ўжо адзначылі, што Барыс Стамахін — сапраўданы ліберал. Ліберал пасьлядоўны, ідэйны (а не дэгенерат-лібераст). І як сапраўдны ідэйны ліберал ён пасьлядоўны ў сваім разуменьні таго, што правы і свадобы любога асобнага чалавека – галоўная ліберальная каштоўнасьць – немагчымыя без правоў і свабоды народу, да якога належыць чалавек. Ліберасты другую частку азначанай заканамернасьці ігнаруюць, адкідаюць, хаваюць, “забываюць”.

З-за свайго разуменьня і пасьлядоўнасьці ў ім Барыс Стамахін па сваім аўтарытэце хутка дарастае да ўзроўня спадарыні Навадворскай. Таму яго меркаваньне надзвычай аўтарытэтнае. І тое, што ён кажа пра расейскую мову як інструмант расейскай імперскай палітыкі, і тое, што кажа пра “пятую калону”, варта і вітаць, і запомніць. Мы – беларускія зьмястоўныя дэмакраты – у гэтым даўно і надзейна салідарныя з аўтарам.

Істотным зьяўляецца для нас і назіраньне таго факта, што найбольш пасьлядоўныя расейскія дэмакраты – у т.л. ліберал-дэмакраты – пачынаюць разумець, што на “Захадзе” адбываецца нешта ня тое, што ён вельмі хутка дэградуе, што на яго ў дасягненьні справядлівасьці, свабоды, дэмакратыі нельга разьлічваць ня тое што Беларусі, Украіне, Грузіі, а і нават такім сябрам НАТА і Еўразьвязу, як Літва, Латвія, Эстонія…  У гэтым кантэксьце нядаўна загаварылі Навадворская, Кавалёў, вось цяпер і Стамахін.  Нарэшце і яны заўважылі тое, пра што кажам мы ўжо шмат гадоў. На жаль, у “беларускай” апазіцыі мы такога павароту думак яшчэ ня бачым…       

Ня менш істотным і важным для нас (бо зноў жа мы пра гэта даўно і шмат пішам) зьяўляюцца кантэкстуальныя намёкі аўтара, што ён таксама пачаў заўважаць прыкметы супрацоўніцтва паміж расейскай імперыякратыяй і “Еўропай”, а таксама паміж расейскай імперыякратыяй і сіяністамі ў імкненьні здушыць прыбалтыйскія народы ў іх жаданьні мець свае ўласныя нацыянальна-дэмакратычныя дзяржавы. Гэтыя заўвагі тым больш каштоўныя, што спадар Стамахін, па пэўных зьвестках – габрэй (як і спадарыня Навадворская). І ў гэтым  мы зноў знаходзім пацьверджаньне нашых даўнішніх установак, якія заклікаюць заўсёды памятаць, што сіяністы і габрэі – гэта абсалютна розныя групы людзей.     

І, нарэшце, апошняе. Супраць расейскага імперыялізму можа дапамагчы толькі актыўная пазіцыя. Гэта таксама адзін зь істотных кантэкстуальных момантаў данага артыкула. Мы яго даўно падзяляем. І ў сувязі з гэтым, а таксама ў сувязі са спробамі расейскай імперыякратыі ўвесьці ў Латвіі расейскую мову як дзяржаўную, уводзім чарговы прынцып Беларускай дактрыны:

- пасьля прыходу да ўлады ў Беларусі мы – зьмястоўныя беларускія дэмакраты – будзем актыўна патрабаваць ад ураду Расеі адкрыцьця беларускіх школ на тэрыторыі Расеі, а найперш — на тэрыторыі Смаленшчыны, Браншчыны, Пскоўшчыны, у Сібіры, на Далёкім Усходзе і ў Калінінградскай вобласьці (Д пр-п 132). 

Нядаўна прэзідэнт Эстоніі Томас Хендрык Ільвес даў інтэрвю швайцарскай газеце Der Bund. Гаворка ў інтэрвю ў асноўным ішла аб цяперашніх дачыненьнях Эстоніі й Расеі (гл. http://www.bbc.co.uk/russian/international/2011/12/111212_ilves_estonia_russian_language.shtml). Сярод іншых пытаньняў швайцарскі журналіст спытаў Ільвеса і пра тое, чаму руская мова ў Эстоніі не зьяўляецца афіцыйнай (вы бачыце, як ліберасты клапоцяцца пра інтарэсы расейскіх імперастаў). Адказ Прэзідэнта Эстоніі быў такі (мы яго неістотна адрэдагавалі):

«А чаму яна павінна быць афіцыйнай? Мы, да прыкладу, акупуем вашу краіну. Акупацыйная ўлада дэпартуе сотні тысяч [вашых] грамадзян у Сібір, а сваіх людзей зашле [ў вашу краіну]. Затым праз 50 гадоў мы заявім, што вы павінны зрабіць нашу мову афіцыйнай…

Цяпер, калі мы канчаткова здабылі незалежнасьць, атрымліваецца, што [мы] мову акупацыйнай ўлады павінны зрабіць другой дзяржаўнай мовай краіны?!

І не задавайце мне дурных пытаньняў!»

У сярэдзіне кастрычніка значную частку беларускага грамадства абляцела вестка: лідара гурту “Ляпіс Трубяцкі” Сяргея Міхалка выклікаюць у пракуратуру. Пра гэта адным зь першых паведаміў сайт “Беларускі партызан” (http://www.belaruspartisan.org/bp-forte/?page=100&backPage=13&news=106318&newsPage=0; цяпер ён у Беларусі блакаваны). Прычынай стала тое, што Сяргей Міхалок даў інтэрвію, у якім нібыта абразіў Лу-ку. Мы прапануем нашым чытачам зьвярнуць увагу на гэтую, здавалася б, прыватную падзею з нашага сёньняшняга жыцьця, бо яна ўлучыла ў сябе шэраг істотных момантаў сёньняшняй беларускай гісторыі. А наш аналіз, як часта мы робім, пачынаем з самаго факта.

Рэдакцыя.

1.

“ДА ГЭТАЙ УЛАДЫ Ў МЯНЕ ВЫКЛЮЧНА ЎЛЬТЫМАТЫЎНЫЯ ПРЭТЭНЗІІ”

Так спадар Сяргей сапраўды заявіў у сваім знакамітым інтэрвю пасьля аднаго з канцэртаў у Санкт-Пецярбурзе (праглядзець яго можна тут: http://www.youtube.com/watch?v=glDa64BRaAQ&feature=related). Для тых, хто жадае мець тэкставую версію інтэрвю — напрыклад, каб паўважлівей пазнаёміцца са стаўленьнем знакамітага музыкі-шоўмэна да дыктатара-беларусафоба — мы зрабілі набор тэкста, які падаем ніжэй.

«… Я не факусуюся выключна на гэтай персоне. Мне проста вельмі не падабаецца, што нашу краіну асацыююць выключна з гэтым агідным палітычным дзеячам і падрыўніком (!). Гэта чалавек, які прывёў краіну да мяжы. Самае галоўнае яго пачварнае злачынства – што ён правёў рубікон паміж беларусамі. Гэта не атрымлівалася зрабіць нікому. Ёсьць людзі, якія адзін аднаго цяпер ужо ненавідзяць. Гэта адбылося дзякуючы Лукашэнку. Ён увесь час кажа на словах, што ёсьць нейкая інтэграцыя, салідарнасьць грамадства, што ён захаваў краіну. Ён увесь час апелюе да незалежнасьці. Вакол сябе спрабуе сфакусаваць астравок бясьпекі. Увесь час хлусіць, што ўвесь сьвет знаходзіцца ў агні і пажары, і што толькі ў Беларусі дзякуючы яму [мір]. Ну, карацей, гэта хлус, злодзей і невук.

Ніякі ён не прэзідэнт. Гэта чалавек, які ненавідзіць свой народ. Ён у лепшым выпадку заслугоўвае справядлівага суду.

Я просты чалавек, я не палітык. І ў мяне заўсёды будзе прэтэнзія і да іншай улады. Я чалавек з анархічным сьветаглядам. Я яшчэ раз кужу: я не факусуюся выключна на Лукашэнку. У мяне проста няма выбару. Таму, што такія злачынцы, як Лукашэнка, яны не пакідаюць сьведак сваіх злачынстваў. Яны не пакідаюць разумных, вясёлых, радасных людзей. Людзей, якія хочуць жыць радасным жыцьцём, мець нейкія персьпектывы. І я не хачу займацца нейкім палітычным супрацьстаяньнем. Яшчэ раз кажу. Я – паэт, мастак. Я – артыст, клоўн. Мне падабаецца жыць поўным жыцьцём. У маёй краіне менавіта дзякуючы гэтаму чалавеку я не магу дыхаць на поўныя грудзі. Таму ў некаторыя моманты я факусуюся менавіта на гэтай барацьбе.

Я веру, што наша краіна на самай справе вартая зусім іншага лёсу і зусім іншай гісторыі.

Мне здаецца, што нашай краінай любы чалавек, які ўмее чытаць і ўмее лічыць да 10, кіраваў бы лепш, чым гэты Лукашэнка – і ў эканамічным, і ў палітычным, і ў іншых планах.

Мне сорамна, што нашы галоўныя палітыкі ўвесь час стаяць на каленях і крывадушна з працягнутай рукоў. Распрадалі ўсю краіну. Увесь час чакаюць нейкіх траншаў, грантаў. Увесь час чакаюць нейкіх падачак. І ў нас імідж нашай краіны такі, што гэта краіна такіх аграрных, такіх вельмі згодных, безыніцыятыўных людзей. Што мы ўвесь час гэткія папрашайкі. Усе гэтыя клаўнады ў Камедзі-клаб, усіх гэтых перадачах вульгарных – яны пачынаюць асацыяваць беларусаў менавіта з гэтай асобай. Разумееце, сьціраецца эпас, сьціраюцца артэфакты нацыянальнай ідэнтыфікацыі цэлага народу, выдаляецца гераізм. Выдаляюцца лепшыя прадстаўнікі літаратуры, мастацтва, рамёствы.

Беларусы – гэта вялікая нацыя. Так, мы маленькі народ. У нас няма якіх-небудзь імперскіх амбіцый, але мы ганарымся сваёй гісторыяй.

Я прыехаў туды ў 18 гадоў. І я закахаўся ў гэтую краіну. Там жывуць мае родныя, блізкія. І я хачу, каб наша краіна ўлілася ў агульны карагод свабодных еўрапейскіх дзяржаў. Мы самі хочам абіраць свой лёс. Мы не хочам увесь час залежаць ад гэтых траншаў. А цяпер мы, нібы сабака на сене – увесь час залежым ад таго, што прыйдзе ў галаву псіхічна неўраўнаважанага чалавека, які гвалціць і зьдзекуецца над сваім народам.

Увогуле, усё гэта хлусьня. Гэта міф пра пятую калону, пра фонд Сораса, пра нейкіх праплочаных людзей. Гэта – простыя людзі, якія хочуць жыць, разьвівацца. Каб чалавек зь ведамі, з адукацыяй, выхаваны мог дамагчыся ў жыцьці многага дзякуючы свайму пошуку і працы. У нас дасягаюць [нечага] толькі здраднікі, крывадушнікі, сістэмшчыкі. Г.зн. людзі, якія ўмеюць хлусіць, якія жывуць у фантасмагарычнай Беларусі. Разумееце, пра што ідзе гаворка?

Гэта — генацыд беларускага народу! З боку чэрні й чарнасоценцаў.

Лукашэнка вакол сябе сабраў вось гэтыя ўсе чорныя брыгады. Ён праплочвае ўсіх гэтых мянтоў. Вось гэтыя людзі якраз-такі — без рэжыма ім хана. Таму яны, як пацукі, бьюцца і ўгрызаюцца. Г.зн., як толькі яны бачаць людзей, якія зь імі ня згодныя, яны адразу на іх кідаюцца. Я яшчэ раз кажу, што супраць Лукашэнкі ня нейкая палітычная групоўка.

Паразмаўляйце з простымі людзьмі, что адбываецца ў нашай краіне. Проста ідэалагічны корпус – вось гэтая містыфікацыя, вось гэты мас-медыйнай тэрор (дзякуючы, дарэчы, вялікаму брату, вялікай сястры), які мусіруецца ў людзях – і стварыў уражаньне, што ў нас такая вельмі спакойная, такая прыгожая, добрая краіна.  Усе такія зачараваныя і тупаваценькія хахмачы, як гэтыя каманды КВЗ. Мы ўсе такія хіхіхаем нечага, усе скачам.… Гэта ўсё ня так.

У нас ёсьць контаркультура, у нас ёсьць свабоднае мастацтва, у нас вельмі шмат таленавітых людзей – лекараў, навукоўцаў…

[Але] прыедзьце ў Менск, зайдзіце ў любое напаўбагемнае кафэ і вазьміце там які-небудзь часопіс “50 красівейшых людзей Менска”. Там будуць нейкія бл*дзі, дырэктары нейкіх фітнэс-цэнтраў, папсовыя сьпевакі нейкія – г.зн. шушара нейкая, усе гэтыя папугаі ва ўсіх гэтых дыскваердах і ўсіх гэтых гамасецкіх брэндах… Там ня будзе ніводнага нармальнага, годнага чалавека. Таму што такіх людзей выціраюць з гэтай краіны.

Таму я падкрэсьліваю слова “генацыд”.  Таму што буйная хваля эміграцыі, моладзь бяжыць адтуль. Прычым моладзь самая лепшая. Моладзь, якая ведае мовы. Праграмісты там, будучыя музыкі, настаўнікі. Яны ня бачаць персьпектываў, яны ня хочуць пераўтварацца ў гэтых сістэмных робатаў.

Таму проста мне здаецца, што гэта абавязак кожнага чалавека, які думае сваёй галавой і ў якога ўсьць сваё ўласнае меркаваньне, угледзець у гэтым небясьпеку. І ня толькі для свойго ўласна жыцьця, але і для жыцьця сваіх дзяцей, унукаў…

Я хачу, каб мае ўнукі свабодна хадзілі па родным горадзе. Каб яны адчувалі сувязь са сваімі продкамі, каб не баяліся размаўляць на роднай мове, каб яны чыталі Янку Купалу, Якуба Коласа, а не чыталі гэтую гісторыю, напісаную гэтымі ж*палізамі…

Я ня думаю пра тое, чым скончыцца бой. Я ведаю, што проста трэба біцца. Гэта трэба мне самому. Мне ня важны вынік – выйграю я ці прайграю. Я сабе не задаю ніякіх пытаньняў. У мяне няма іншага выйсьця. Я адчуваю радасьць жыцьця ад гэтага. Калі ня будзе ніякай барацьбы, я буду сьпяваць пра лісьцікі, яблынькі, агуркі, ветрык. Буду сьпяваць нейкія эфемерныя песьні зь метафізічнымі словамі… Ня ведаю,чым я буду займацца.

Я яшчэ раз кажу: мне ня важны вынік. Я ня бачу іншага для сябе выйсьця. Я хачу быць чалавекам.

Так, я – беларус. Я з горада-героя Менска. Гурт “Ляпіс Трубяцкі”.

Мы па-ранейшаму лічым, што горад Менск – гэта наш горад. Мы не зьбіраемся здавацца з-за нейкіх акупантаў. Мы ня лічым гэтых людзей беларусамі. Гэта – ворагі ўласнага народу, яны як паліцаі пад час вайны.

Сапраўдныя беларусы ня любяць Лукашэнку. І гэта ня нейкая “5-я калона”. Таму што я не бяру ніякіх грантаў, я не знаходжуся ў складзе нейкай партыі. Калі падзе рэжым, гэта ня значыць, што я нацэльваюся на пасаду нейкага міністра.

У мяне будуць прэтэнзіі да новай улады. Увогуле да любой улады ў мяне ёсьць прэтэнзіі. А да гэтай улады ў мяне выключна ўльтыматыўныя прапановы: альбо яны, альбо я.

Таму ў мяне няма іншага выбару. Яшчэ раз [пра гэта] кажу.

Я не зьбіраюся на гэтай барацьбе нажыць нейкія капіталы. У мяне не застаецца выйсьця – я змагаюся за сваю свабодную жыцьцёвую прастору. Гэта маё крэда: ня быць скотам!”

(канец цытаваньня інтэрвю спадара Міхалка).

-

2.

Каб лепш прааналізаваць сітуацыю, варта больш пазнаёміцца і з самім спадаром Сяргеем, і з апошнімі прыкладамі яго творчасьці.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=MzXQUMXgBbc (глядзі відэа) – спадар Міхалок у прынятым цяпер у шоў-бізьнесе стылі, на наш погляд, удала “сьцябаецца”, адказваючы на пытаньні журналістаў нейкіх музычных выданьняў.

Вось тут: http://www.svaboda.org/content/article/24372776.html (таксама глядзі далучаны фільм) — ён апавядае пра ўмовы свайго побыту ў Маскве.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=ejmPzQU8B2Q – можна паглядзець кліп, дзе выконваецца песьня “Зорачкі”. Фільм засьведчыў, як пачыналася нацыянальнае абуджэньне “Ляпісаў”.

Вось тут: http://www.youtube.com/watch?v=UIwA_QeTD9U&feature=g-vrec – кліп зь песьняй “Грай”. Бачны выразны рост грамадскага самаўсьведамленьня мастака. Менавіта гэтая песьня справакавала выступ Пазьняка (гл. http://www.svaboda.org/content/article/24367199.html) з маральнай падтрымкай нацыянальнага сьвядомаснага ўзьлёту ў, здавалася б, бесперсьпектыўным у гэтым сэнсе да таго гурце.

А вось тут: http://www.svaboda.org/content/article/24384213.html – кліп зь яго апошняй песьняй-заклікам на верш Янкі Купалы “Хто ты гэткі” (гэта тут заклік: ня быць скотам). Нам здаецца, што ўжо тут “Ляпісы” канчаткова раскрыліся, як сапраўдныя годныя беларусы-літвіны. Ня ведаем, што будзе далей, але пакуль — выдатна!

Вось некаторыя водгукі на апошні кліп:

Natalka, mensk: “Выдатна, што гучаць словы Янкі Купалы і гучаць цвёрда і пераканаўча! Яны вельмі патрэбныя беларусам сёння. Ты малойца, Сяргей! “

Беларус: “Малайцы!!! Жыве Беларусь!!!”

1: “Кліп шыкоўны!”

Галіна, Менск: “Крута!!! Дзякуй шчырае Сярожу Міхалку і «Ляпісам» за кліп, за пазіцыю, за свядомасць, як ні пафасна гэта гучыць! За глыток чыстага паветра сярод смуроду…”

Віленчук: “Міхалок — Ляпісы — Моц!!! Крута, супер!!!”

-

З аднаго з лістападаўскіх паведамленьняў радыё “Свабода” (гл. http://www.svaboda.org/content/article/24398742.html) дадаткова можна даведацца, што пракуратура, якая вядзе праверку ў дачыненьні да спадара Міхалка з кастрычніка г.г., прызначыла лінгвістычную эксьпертызу выказваньняў лідэра гурту «Ляпіс Трубяцкі» ў дачыненьні да “кіраўніка Беларусі”. Крымінальная справа на музыку пакуль не заведзена і сьледчых дзеяньняў зь Сяргеем Міхалком ў іншых краінах пакуль не праводзілася.

Яшчэ 17 кастрычніка адзін з начальнікаў Генпракуратуры Павал Радзівонаў заявіў: «Так званыя сьмелыя і бяскрыўдныя выказваньні саліста «Ляпіса Трубяцкога», відавочна, знаходзяцца па-за рамкамі ня толькі нормаў этыкі і маралі, але і права … Міхалок лічыць сябе чалавекам культурным і сучасным. Значыць, яго творчая дзейнасьць павінна будавацца на прынцыпах павагі асобы. Выраз грамадзянскай пазыцыі павінен будавацца на тых жа прынцыпах — без абразаў і зьнявагаў каго б там ні было«. Паводле яго, у любым цывілізаваным грамадстве абраная музыкам форма выказваньня «зьяўляецца недапушчальнай і ставіць [Міхалка] ў разрад банальных хуліганаў».

З гэтага ж паведамленьня “Свабоды” можна даведацца, што гурт «Ляпіс Трубяцкі» ўключаны ў сакрэтны чорны сьпіс музычных калектываў і дзеячаў мастацтва, дзейнасьць якіх на тэрыторыі Беларусі негалосна забароненая. На працягу году канцэрты гурту ў Беларусі неаднаразова адмяняліся, у той час як за межамі Беларусі выступы карыстаюцца вялікім посьпехам.

-

Зусім нядаўна два беларускія музычныя сайты (http://generation.by/news4947.html ; http://music.fromby.net/article/2847/) паведамілі, што на працягу апошніх месяцаў Сяргей Міхалок знаходзіцца пад пільнай увагай медыя і праваахоўных органаў. У сярэдзіне кастрычніка на адрас Сяргея Міхалка прыйшла позва з патрабаваньнем зьявіцца ў пракуратуру Цэнтральнага раёна Менска. Многія зьвязалі гэты выклік са сьмелымі выказваньнямі музыкі супраць дзеючай улады. Сяргей Міхалок, нягледзячы на перасьлед беларускай пракуратуры, не зьбіраецца адмаўляцца ад сваіх поглядаў. Больш за тое, з нагоды перамогі песьні «Ня быць скотам» на «Тузіне Гітоў» Сяргей Міхалок вырашыў перапыніць маўчаньне, якое ён узяў на параду юрыста ў час пракурорскай праверкі, каб перадаць сваім прыхільнікам палымянае прывітаньне. У сваім звароце да прыхільнікаў лідэр гурта «Ляпіс Трубяцкі» піша:

Палымяна вітаю ўсіх!

Можна канстатаваць, што «Грай-тур» адбываецца пры падвышанай увазе міжнароднай грамадскасьці, што наведвае нашы канцэрты. Нашаму наступальнаму мабільнаму атраду скараюцца новыя вяршыні, да нас далучаюцца дробныя партызанскія фармаваньні. Ворагі, што пакаяліся, праходзяць абрад ачышчэньня і пераходзяць на наш бок.

Канцэрты ва Ўкраіне і Расеі прайшлі з аншлагам, што пацьвярджаюць фотаздымкі гледачоў, а таксама перапужаных і ашалелых жанчынаў-касірак. Вялізнае дзякуй беларусам, якія знаходзяць у сабе сілы і магчымасьць выязджаць ды падтрымліваюць нас улюлюканьнем, тэматычнымі крычалкамі, транспарантамі ды слушнымі сьцягамі.

Дэвіз «Ня быць скотам» пасьпеў ужо стаць інтэрнацыянальным, таму што падобныя праблемы ёсьць у людзей і ў іншых краінах. Няхай жа прыклад музычнага супраціву Беларусі будзе прыкладам для ўсіх разважлівых жыхароў планеты Зямля!

Прадбачу абвінавачваньні ў патаснасьці ды буфанаднасьці нашых дзеяньняў ды ўчынкаў, таму хачу яшчэ раз усім нагадаць, што галоўнае ў сучасным мастацтве — умець выклікаць агонь на сябе ды наступны за ім рэзананс контратакі.

Жыве Беларусь!

Сяргей Міхалок”

(канец цытаваньня двух апошніх сайтаў)

-

P.S.

Бліжэйшы канцэрт «Грай-туру»  Ляпісаў адбудзецца 9 сьнежня г.г. у Маскве (ў «Б2»). Заклікаем беларусаў Масквы наведаць яго. Да канцэрта застаецца двое сутак…

Нядаўна двое расейскіх праваабаронцаў Валерыя Навадворская (далей, В.Н.) і Канстанцін Баравы (далей, К.Б.; гл. фота) далі інтэрвю парталу TVNET (браў інтэрвю Андрэй Мураўеў). У ім яны апавялі аб сваім стаўленьні да актуальных (у т.л. ускосна і для Беларусі) падзеях у Латвіі. Рэдка бывае, калі мы амаль з усім згодныя зь людзьмі. У дадзеным выпадку гэта так (выключэньне датычыць адценьняў). Больш за тое, у інтэрвю знаходзіцца прыклад пазіцыі й шэраг аргументаў для многіх з тых, хто здольны ў сваім ўяўленьні перанесьці сітуацыю з Латвіі ў Беларусь, і наадварот (узята адсюль: http://rus.tvnet.lv/novosti/kommjentariy/183957-novodvorskaja_za_sborom_podpisjey_slishjen_gimn_sssr_vidjeointjervju; падаецца зь нязначнымі скарачэньнямі).

Рэдакцыя.

- Зьявілася інфармацыя, што Вы зьбіраецеся прыехаць у Латвію. Якая асноўная мэта Вашага візіту і хто зьяўляецца прымаючым бокам?

К.Б.: Нас запрасілі два дэпутаты латвійскага Сейму і нейкае дэмакратычнае аб’яднаньне — зараз не памятаю яго назву. Яны і зьвярнуліся да нас з прапановай наведаць Латвію. Прыязджаем мы таму, што ў Латвіі складаецца дастаткова складаная сітуацыя, паколькі пэўным сілам удалося дэстабілізаваць абстаноўку. Працэс міжнацыянальнага супрацьстаяньня, якога дамагаліся расейскія сьпецслужбы, па ўсёй верагоднасьці, пачынаецца. Зразумела, што лідэр «Цэнтра Згоды» Ніл Ушакоў ня спыніцца толькі на патрабаваньні па рускай мове, як аб другой дзяржаўнай. Хутчэй за ўсё, потым могуць пачацца і антынатаўскія, і антызаходнія прапановы. Нестабільнасьць у Латвіі дрэнна паўплывае на сітуацыю ў Расеі, і нас гэта вельмі хвалюе.

В.Н.: Нам вельмі сорамна, што людзі, якія гавораць з намі на адной мове, недзе зьяўляюцца «каменем перашкоды», недзе «цягнуць некага назад», ня толькі не зьяўляюцца грамадзянамі, але і ня хочуць імі станавіцца. Таму мы хочам, каб гэтыя людзі, якія клюнулі на кінутую Расеяй прынаду, не заганялі сябе ў кут, калі сітуацыя стане «безвыходнай».

- Вы актыўна выступаеце супраць правядзеньня ў Латвіі акцыі па зборы подпісаў за наданьне рускай мове статусу другой дзяржаўнай. Чаму Вас гэта так хвалюе?

В.Н.: Уся ідэя гэтага рэферэндуму і само патрабаваньне - гэта абсалютна хамская, правакацыйная выхадка. У Ізраілі, напрыклад, цяпер ужо чвэрць насельніцтва гаворыць на рускай мове. Але нешта не чуваць, каб выхадцы з былога СССР там зьбіралі подпісы за рускую, хоць іўрыт нашмат складаней, чым латышская мова. А ЗША? Там таксама мільёны рускамоўных… Лічу, што акцыя за рускую мову, якая цяпер праводзіцца ў Латвіі, не патрэбная найперш тым, хто падпісваецца, і зьяўляецца пляўком у твар тым, хто жыве ў гэтай краіне стагоддзямі і хто даў ёй сваю назву. Больш за тое, гэта проста нежаданьне аплачваць віну Савецкага Саюзу.

К.Б.: Цалкам відавочна, што гэта акцыя, якая павінна пасеяць раздоры ў грамадстве. Латвія зусім нядаўна аднавіла сваю незалежнасьць, таму прапанова адмовіцца ад часткі нацыянальнай самасьвядомасьці, нацыянальнай незалежнасьці — гэта правакацыя. Тыя, хто падпісваюцца за рускую як другую дзяржаўную мову — гэта тыя, хто вельмі сьпецыфічна разумеюць інтарэсы Расеі й рускіх у гэтым рэгіёне, тыя, хто хоча зьнішчыць Латвію.

- У нас лічыцца, што гэтая акцыя зьяўляецца адказам на ініцыятыву нацыянальнага аб’яднання «Усё для Латвии-ТБ/ЛННК» аб поўным пераводзе адукацыі ў школах нацыянальных меншасьцяў на латышскую мову…

В.Н.: Я з гэтай праблемай сутыкалася яшчэ ў Эстоніі. Там бацькі ў рускіх сем’ях прыйшлі да перакананьня, што дзяцей трэба аддаваць у эстонскія школы. Дарэчы, выкладчыкі Талінскай гімназіі мне сказалі, што, у ідэале, сьпецыяльны курс па рускай мове і літаратуры трэба ўводзіць, калі дзіцяці спаўняецца 14 гадоў — калі дзеці ў дасканаласьці засвоілі дзяржаўную мову. Інакш, калі пачынаць навучаць рускай з дзіцячага садка і малодшых класаў, то юнакі апынуцца ў моўным гета. А далей узьнікае пытаньне з вышэйшай адукацыяй. Дзе яны яе будуць атрымліваць? Тады альбо едзь у Гарвард і плаці велізарныя грошы, альбо ведай тут дзяржаўную мову.

- Апроч іншых аргументаў прыхільнікі ўвядзеньня рускай як другой дзяржаўнай прыводзяць прыклад Фінляндыі, дзе другой мовай зьяўляецца шведская, хоць шведаў у гэтай краіне ў працэнтных адносінах значна менш, чым рускіх у Латвіі.

К.Б.: Я б хацеў нагадаць, што яшчэ зусім нядаўна Латвія знаходзілася ў становішчы калоніі, у якой «зачышчалі», высялялі й зьнішчалі мясцовае насельніцтва, інтэлігенцыю і мову. Я ня думаю, што фіны пасьля працяглай акупацыі шведамі ўвялі б шведскую як другую дзяржаўную мову.

В.Н.: Сёньня шведская мова для нешматлікіх шведаў Фінляндыі — гэта пытаньне культурнай аўтаноміі. Для Латвіі жа руская мова — гэта пытаньне прывязкі да імперыі, гэта настальгія па СССР. Гэта прывязка да ідэі, што «пры Савецкім Саюзе вы тут, як сыр у масьле каталіся», а цяпер з «голаду бяз нас памрэце». Так што ўсё гэта — прылада палітычных разборак. Ні Пушкін, ні Талстой, ні Чэхаў, ні Дастаеўскі не стаяць у дадзеным выпадку за патрабаваньне што да рускай. Тут, на жаль, чуецца Савецкі гімн і дзікая нянавісьць да гэтых «праклятых латышскіх сепаратыстаў», якія адважыліся мець сваю дзяржаву. Вашы «падпісанты» гэтага не даравалі й яны помсьцяць!

- Тых, хто падпісваецца за рускую мову, у адным са сваіх відэазваротаў Вы назвалі «пятай калонай», якая жадае дэстабілізаваць сітуацыю ў Латвіі. Гэта значыць, Вы ўпэўнены, што чыста моўныя патрабаванні — гэта толькі пачатак і за імі затым могуць рушыць усьлед й іншыя?

К.Б.: Зразумела, што гаворка ідзе не пра моўныя праблемы, а аб задачах, зьвязаных з пазбаўленьнем Латвійскай дзяржавы незалежнасьці. Вось гэты стан халоднай вайны ў Латвіі на сёньня выгадны Расеі. Усе вашыя мясцовыя антылатышскія настроі фінансава падсілкоўваюцца Расеяй і актыўна заахвочваюцца расейскай прапагандай. Вы наіўна думаеце, што ў вас не адбываюцца подкупы вашых СМІ і асобных вашых дэпутатаў!

В.Н.: Вы павінны разумець, што сёньня ва ўладзе ў Расеі стаяць ня проста кепскія людзі, чэкісты, злодзеі ды жулікі. У іх прысутнічае і вялікі маніякальны элемент [дарэчы, тут похадзя названыя ключавыя рысы расейскай імперыякратыі. - Рэд.]. Яны разыгрываюць «карцінку» 1940 года, калі, нібыта, добраахвотна ўлады Латвіі вырашылі ўступіць у СССР. Вядома, яны разумеюць, што сёньня «цягнік пайшоў». Прычым, уступленьне Латвіі ў ЕЗ і НАТА — гэта «хуткасны цягнік». Але ж трэба хоць неяк «накапаць» на латышоў, заявіць у ЕЗ аб ​​парушэньні правоў нацыянальных меншасьцяў [і там, што цікава, няшчасную расейскую імперыю пачуюць...; дарэчы, “Захад” і ў Беларусі акрамя парушэньня правоў нацыянальных, рэлігійных, сексуальных меншасьцяў ніякіх іншых істотных праблем ня бачыць. - Рэд.]. Хай нават з боку ЕЗ і ня будзе санкцый, ну хоць заўвагу зробяць. Паколькі ў вас адсотак тых, каго цяперашнія палітыкі Расеі лічаць сваёй апорнай базай, значна вышэй, чым у Літве і Эстоніі, то яны і абяцаюць вам усё сваё «каханьне», «час» і «падтрымку» [дарэчы, зьвернута ўвага на яшчэ адну заканамернасьць: колькасьць этнічных “рускіх” каланістаў – гэта таксама істотны чыньнік расейскай імперскай палітыкі; атрымліваецца, што лягчэй “клапаціцца” пра тую “меншасьць”, якая пабольш, а калі меншасьць стане большасьцю, на карэнных жыхароў і ўвогуле можна не зьвяртаць увагі... – Рэд.].

- Як вядома, у зборы подпісаў могуць удзельнічаць толькі грамадзяне Латвіі. Калі, як Вы кажаце, гэта «пятая калона», то тады атрымліваецца, што наяўнасьць сёньня ў нашай краіне вялікай колькасці неграмадзян выгадна дзяржаве, бо яны ня маюць права голасу…

К.Б.: Падобна, Вы зыходзіце з таго, што ўлада ў Латвіі зараз гэта нейкі варыянт расейскай улады. Ваша краіна, па-мойму, дасягнула ўжо іншага ўзроўню разуменьня сваіх мэт і задач. Я думаю, вашы ўлады не зацікаўлены ў супрацьстаяньні латышоў і рускіх. Тыя, хто не атрымліваюць ў вас грамадзянства, ужо зразумела, робяць гэта не па просьбе латвійскага ўраду.

В.Н.: Я была ў Латвіі і мне цяжка ўявіць сабе чалавека, які жыве 20-30 гадоў у краіне і ня можа так-сяк здаць экзамен па мове, элементарных ведах гісторыі й тэкст гімна.

- Вы таксама параілі рускім жыхарам Латвіі «забыцца аб гістарычнай Радзіме ў плане дапамогі». Але ж ёсьць жа ў Расеі праграма па аказаньні дапамогі суайчыньнікам, іх клічуць на гістарычную Радзіму…

К.Б.: Я лічу, што трэба вельмі дакладна ацаніць праграму, якую Расея спрабуе ўкараняць ня толькі ў Латвіі, але й іншых постсавецкіх краінах. Дык вось, гэтая праграма нацэлена на супрацьстаяньне мясцовых, карэнных жыхароў з рускімі. Больш за тое, гэта план своеасаблівага супрацьстаяньня Захаду, Еўразьвязу, НАТА. Амбасады Расеі тым самым прасоўваюць вельмі агрэсіўныя, вельмі небясьпечныя для незалежнасьці постсавецкіх краін праграмы, проста вельмі добра завэлюмаваныя.

В.Н.: Праграмы дык ёсьць, а вось дапамогі няма. Андрэй, спытаеце ў тых, хто гаворыць з Вамі на адной мове, хто зь іх прагне вярнуцца ў Расею?! І куды яны вернуцца? Ім прапануюць нейкую глухмень, нейкую вёску: ніякіх грошай, ніякага жыльля і чыстае поле.

- А што ў Расеі думаюць пра сітуацыю ў Латвіі і наогул у краінах Балтыі? Мяркуючы па шматлікіх расейскіх СМІ, нічога добрага?

К.Б.: Сёньня грамадскае меркаваньне ў Расіі знаходзіцца пад уздзеяньнем магутнай прапагандысцкай машыны савецкага тыпу. Яе самы галоўны складнік — тэорыя ворагаў, што, маўляў, Расея аточана суцэльнымі недобразычліўцамі. Для нашых сілавікоў гэта зьяўляецца адзінай магчымасьцю ўмацаваньня сваёй улады, нарошчваньня арміі. Выкарыстоўваюцца любыя дробязі: забарона малдаўскага віна, армянскага каньяку, вашых латыскіх шпротаў, гэта значыць, як я сказаў, патрэбныя «ворагі». Таму шматлікія нашы СМІ падаюць мясцовую [латыскую] ўладу, як антырасейскія, недэмакратычныя і нават фашысцкія рэжымы. Так што, у сьвядомасьці простага расейца і ствараецца прыкладна такая карціна.

В.Н.: Усе нашы праграмы паказваюць шэсьце латышскіх легіянераў, па сутнасьці, бедных і няшчасных, якія абаранялі Латвію, як ужо маглі, ад Савецкага Саюзу. Потым паказваюць ваш помнік «Айчыне і Свабодзе» й ідзе інфармацыя, што ва ўладзе фашысты. Балтыя заўсёды для СССР была маленькай Еўропай — і раптам яна ўзяла і зьбегла ў «вялікую Еўропу». І ўсё, ніякай «еўропы» ў Расеі, не аказалася. Гэта для Расеі вельмі балючы ўдар [бо “Расея” стала суцэльнай Азіяй. – Рэд.]. Таму цяпер на антыбалтыйскую прапаганду кідаецца значна больш [рэсурсаў], чым нават на антыамерыканскую!

- Што б Вы пажадалі, параілі рускамоўным жыхарам Латвіі, як грамадзянам, так і неграмадзянам?

К.Б.: Тое ж самае, што і рускамоўным грамадзянам ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Нямеччыны: адаптавацца, прыняць каштоўнасьці дэмакратыі, якія сёньня вельмі моцна адрозьніваюцца ад расейскіх антыдэмакратычных асноў [на жаль, усё менш па прычыне самадэградацыі “Захаду”. - Рэд.]. Не выступаць у якасьці правакатараў і «пятай калоны», не «цягаць каштаны з агню» для расейскай ФСБ, якая вырашае свае задачы. Ствараць нармальныя ўмовы жыцьця для сябе, сваіх дзяцей і для тых, хто ўсё ж такі мае тут права размаўляць ня толькі на рускай мове.

В.Н.: Неграмадзянам я параіла б стаць грамадзянамі. А потым перастаць быць цяжарам, «каменем на шыі» і стаць гонарам краіны, у якой яны жывуць. Даказаць, што рускія могуць быць і дэмакратамі, і лібераламі. І, зразумела, трэба выкупаць віну перад Латвіяй ды іншымі былымі калоніямі Савецкага Саюзу, якія на доўгі час былі пазбаўленыя свайго лёсу. Тады рускія заслужаць і прабачэньне, і ўхваленьне, і тым самым прынясуць карысьць сваёй няшчаснай гістарычнай Радзіме.

-

Ад рэдакцыі:

Можа, хто ня ведае, але сапраўды так: расейскія прыўладныя імперцы зноў актыўна “мрояць” (а то і адкрыта кажуць) пра “вяртаньне” (на справе, натуральна, захоп) Прыбалтыйскіх краін. Яны апошнім часам пачалі актыўны эканамічны, палітычны і нават ваенны ціск на іх (вось, напрыклад, толькі некаторыя матэрыялы за апошнія некалькі месяцаў, узятыя з сайта знакамітых на ўвесь сьвет барацьбітоў за свабоду сваёй Бацькаўшчыны — чачэнцаў: http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/12/83377.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/13/83400.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/19/83607.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/03/84070.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/06/84175.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/12/85127.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/18/85265.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/20/85348.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/07/85736.shtml).

Справа даходзіць да таго, што ў “марах” расейскіх імперцаў пачынае прысутнічаць ня толькі Латвія, Эстонія, Летува, а і… Фінляндыя (http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/24/86065.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/18/85941.shtml). Маўляў, “гэта ўсё іх былая тэрыторыя”, якая “падлягае вяртаньню”. З-за гэтага неўтральныя фіны падумваюць нават аб уступленьні ў НАТА…

Дзіўным чынам у гэты ж час пачынаецца заняпад Еўразьвязу (гл. папярэдні матэрыял сайта). Што толькі, натуральна, распальвае расейскую імперыякратыю, а таксама дазваляе дапусціць гіпотэзу, што тут усё дзеецца не бяз згоды глабалісцкай сіянакратыі, якая, як ужо шмат разоў заўважана ў гісторыі, выкарыстоўвае ў глабальным маштабе любыя дыктатарскія й імперскія сілы для вынішчэньня карэнных народаў, разбурэньня нацыянальных дзяржаў ці здушэньня мараў любых народаў займець уласную дэмакратычную дзяржаву. А потым сіянакратыя прыходзіць на папялішчы, як на “нічыйную зямлю” і прыступае да завяршэньня сваёй сатанінскай справы…

Натуральна, латышы маюць права і мусяць супраціўляцца. Ва ўступнай частцы да гэтага матэрыяла мы адзначылі, што амаль з усім згодныя з Навадворскай і Баравым. “Амаль” датычыць такога адценьня: яны заклікаюць рускіх шавіністаў “выкупаць віну” перад латышамі, перастаць быць «каменем на шыі» для іх, прыняць тое, што Латвія – незалежная еўрапейская краіна, што гэта ўласны дом для латышоў, стаць гонарам краіны. Мы лічым, што гэтыя заклікі для рускіх шавіністаў абсалютна пустыя. Яны іх не пераканаюць і не пераробяць, бо разьлічаны на сумленьне. А ў такіх людзей сумленьня па вызначэньні няма. Таму мы заклікаем латышоў больш выкарыстоўваць механізм пасьлясудовай экстрадыцыі: адкрылася, што чалавек, які жыве ў Латвіі, зьяўляецца агентам расейскага імперыялізму – суд і прымусовая высылка ў любімую, такую магутную, такую вялікую Расею… Як бачыце, у нас атрымліваецца трохі іншы падыход…

Адначасна, са свайго боку, заклікаем брацкі латвійскі народ не здавацца ў моўным пытаньні. Ніякай “другой рускай мовы”!

Для азнаямленьня з тым, што гэта азначае на самай справе, запрашаем прыехаць у Беларусь і паглядзець на ўласныя вочы. Мы — сябры рэдакцыі – запрашаем прадстаўнікоў латвійскіх нацыянальна-дэмакратычных партый і грамадскіх арганізацыій прыехаць хаця б у нашу Гародню (можна зьвязацца праз каментары да гэтага артыкула). Мы гатовыя правесьці экскурсію па горадзе і на практыцы прадэманстраваць, як выглядае “беларуска-рускае дзьвюхмоўе” праз 16 гадоў пасьля яго ўвядзеньня: у сьферы адукацыі (сярэднія школы, універсітэты), у СМІ (тэлевізійныя каналы, газеты), на вуліцах нашага гораду, у галовах нашых грамадзян!..

Думаем, усе патрыёты Латвіі, якія яшчэ ў нечым сумняюцца ці нечага не разумеюць, набудуць тут надзейныя веды, канчатковыя перакананьні і пераканаўчыя аргументы.

Жыве свабодная Латвія – дом латышскага народу!

Рэдакцыя падзяляе далёка ня ўсе меркаваньні, выказаныя аўтарам у артыкуле (напрыклад, мы ня згодныя зь яго спадзевам на “беларускіх палякаў”, зусім інакш бачым прыярытэтную вагу тых ці іншых механізмаў нацыянальнага беспамяцтва ва ўмовах расейскага каланіялізму, а вось над прапановай магчымай назвы нашай краіны «Літварусь» лічым вартым падумаць), але выстаўляем матэрыял на сайце, каб прадэманстраваць узор мысьленьня беларуска-літвінскага інтэлігента пачатку ХХІ стагоддзя.

Рэдакцыя.

«Белорус - ложное название литвина,

придуманное врагом-захватчиком

для хитрющей оккупации

с предварительным усыплением бдительности».

Алег Гаеўскі

Гэты артыкул ёсць працягам майго артыкула на сайце “Мы — нацыя” (гл. тут: http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&task=view&id=990&Itemid=1). Не буду паўтараць сваю ацэнку памылак нашай апазіцыі, а таксама разваг пра тое, што раскол нашага народа добра ілюструецца трыма канфесіямі хрысціянства, якія цягнуць народ у розныя бакі. Зрэшты, аб апошнім шмат гаворана і раней.

Размова пойдзе аб назве “Беларусь”. Нагадаю, што да 1840 году нашыя землі цэтральнай і заходняй цяперашняй Беларусі называлася Літвой, землі ўсходняй цяперашняй Беларусі расейцы пасля іх захопу называлі Беларуссю.

В.Булгакавым і шмат кім яшчэ прааналізаваны прычыны нашай адсталасці ў нацыянальным будаўніцтве (названыя апалячванне вярхоў нашага грамадства, адсутнасць прамысловасці, нашы непралазныя лясы і балоты і шмат чаго іншага). Назву “Беларусь” В. Булгакаў назваў ноў-хаў царызма. Нагадаю, што “ноў-хаў” — гэта нейкая сакрэтная дробязь, без ведання якой працэс, механізм, прылада не можа дзейнічаць, рухацца (у нашым выпадку не мог адбывацца працэс русіфікацыі). Але да самага апошняга часу ўсе чыннікі, апроч назвы “Беларусь”, выглядалі  пераканаўчымі.

Тое, што ў Расеі русіфікацыі падвяргаліся ўсе народы амаль ў роўнай ступені, што многія з іх на пачатку нацыянальнага будаўніцтва былі на больш нізкім культурным узроўні, чымся мы, тое, што ў іх замест балот былі скалы, пяскі ці мох і да т.п.,  нашымі даследчыкамі неяк не бралася пад увагу. Але на момант развала Саюза  нашая рэспубліка пазбавілася апалячанай шляхты, стала адной з самых прамыслова развітых, балоты былі асушаны, праз непраходныя лясы правялі першакласныя дарогі. І, здавалася, мы можам быць першымі ў нацыянальным будаўніцтве.

Але здарылася ўсё наадварот. За час праўлення А.Лукашэнкі русіфікацыя набыла небывалыя памеры.

Я не з’яўляюся прыхільнікам тэорыі змоў, таму адкідаю тлумачэнні аб сучасных “руках” нашых ворагаў як на Захадзе, так і на Ўсходе [а дарма… - Рэд.]. Усе гэтыя “рукі”, калі яны былі і ёсць, чымусьці аказаліся бяссільнымі для іншых народаў [у іншых народаў былі іншыя гістарычныя абставіны. - Рэд.]. Чаму? У якасці недарэчнага выпадка называюць яшчэ паталагічную нянавісць А.Лукашенкі да ўсяго беларускага. Але ж народ на выбарах у 1994 г бачыў яе і, няглядзячы на гэта, прагаласаваў за яго [у 1994 годзе супраць беларускага грамадства была выкарыстана PR-тэхналогія, новая на тыя часы; “народ” заканамерна клюнуў на яе, “прагаласаваўшы” за агента расейскага імперыялізму. – Рэд.]. А адкуль узялася гэтая нянавісць у яго і ва ўсіх тых людзей, што сабраліся вакол яго і правяць намі вось ужо 17 гадоў? Адкуль гэтая абыякавасць да свайго нацыянальнага ў нашага народа? [у кожнага “народа”, які б перажыў такую гісторыю, як беларусы, было б такое ж стаўленьне да свайго, нацыянальнага. – Рэд.]

Цяпер грымнуў крызіс, народ імкліва бяднее, але ён баіцца пратэставаць. Адкуль у людзей такое нявер^’е ў свае сілы, у тое, што яны могуць самі нешта змяніць? Адкуль такі комплекс сваёй непаўнавартасці?  Я сцвярджаю, што вытокі яго ў нашай цяперашняй назве – то бок, у царскім “ноў-хаў”.

Па першае. Гэтая назва пазбавіла наш народ яго слаўнай гістарычнай спадчыны, бо ў гісторыі мы да нашага перайменавання ў сярэдзіне ХІХ ст. ва ўсіх гістарычных дакументах зваліся Літвой і ліцьвінамі. Гістарычная спадчына — гэта тое, на чым выхоўваюцца нацыянальная годнасць і гонар. Гісторыя, дзякуючы намаганням у першую чаргу расейскіх гісторыкаў, у нас скрадзена і перадана або палякам, або жамойтам (цяперашнім летувісам). Натуральна, што і сучасныя палякі і сучасныя летувісы не жадаюць з гэтым дармавым багаццем расставацца таму, што яно працуе на выхаванне польскіх і летувіскіх патрыётаў, яно надае гэтым нацыям жыццяздольнасць і аптымізм. Для прыкладу, параўнаем сучасных летувісаў і латышоў — народы вельмі блізкія па колькасці насельніцтва і па ўсіх астатніх параметрах.

Латышы з-за іх малалікасці не захоплівалі чужыя тэрыторыі, не ўдзельнічалі ў вялікіх бітвах. Праўда, яны нарабілі шмат “шуму” падчас грамадзянскай вайны, стаўшы жалезнай гвардыяй расейскіх бальшавікоў, але потым самі ж выгналі іх з Латвіі. Цяпер для ўзняцця самапавагі яны ў дзень Свабоды ладзяць шэсці былых легіянераў СС, «забыўшыся», што каланізацыя іх немцамі пачалася з заснавання тымі крэпасці Рыга. Ясна, што такі народ не можа быць занадта пыхлівым і гэта прывяло да таго, што рускамоўныя нелатышы ў Латвіі бунтуюць, не хочуць ведаць ані гісторыі, ані мовы народа, сярод якога жывуць. Зусім іншая справа летувісы (у мінулым жамойты). Захапіўшы нашу назву «Літва», наш герб «Пагоню», атрымаўшы ад Масквы ў падарунак нашую Вільню, яны прыхапілі з дапамогай рускіх і польскіх гісторыкаў яшчэ і ўсю нашую гістарычную спадчыну. Яны, нібыта скарыўшы нас і ўкраінцаў, стварылі ВКЛ ад мора да мора (палякі лічаць, што дзяржаву «ад можа да можа» стварылі яны, хоць пры стварэнні ВКЛ ім было не да Чорнага мора, яны адбіваліся ад немцаў); яны, нібыта, вызвалілі Кіеў ад манголаў; яны, нібыта, нароўні з палякамі ўдзельнічалі ў Грунвальдскай бітве і разграмілі тэўтонцаў (насамрэч жамойтаў там было менш за тры адсоткі); яны, нібыта, акупавалі Маскву ў 1612 годзе, і г.д. і да т.п.

Нашыя ж гісторыкі — М.Ермаловіч, У.Арлоў, В.Дзеружынскі ды іншыя — пераканаўча даказалі, што ўсё ў гісторыі, дзе згадваюцца літоўцы ці ліцьвіны, датычыцца ў асноўным нас, як вядучага народа ВКЛ, а назва «Беларусь» -  гэта выдумка маскаля.

Рускамоўныя ў Літве, чуючы аб «вялікай» (ілжывай) гісторыі прыняўшага іх народа, сядзяць у Літве ціха, вывучаюць летувіскую гісторыю і не думаюць бунтаваць. Хлуслівая гісторыя паміж тым сфармавала годных людзей, якім няма патрэбы нагадваць Расеі, што яны змагаліся сумесна з немцамі супраць яе ў апошняй вайне; яны выходзяць на вуліцы са «сваёй», г.зн. з нашай, «Пагоняй», за якой стаяць стагоддзі слаўнай гісторыі. Маладыя летувісы, пагледзеўшы на Захад, амаль усе вяртаюцца дадому ў супрацьлегласць беларусам, якія не любяць Радзіму (якую, нібыта, няма за што любіць) і таму дадому не вяртаюцца [ня ўсё на справе так. – Рэд.]. Нехта можа сказаць, што нашыя людзі такія з-за палітыкі цяперашняга кіраўніцтва. А я адкажу, што ў нас такое кіраўніцтва менавіта з-за назвы «Беларусь».

Інтэлігентны чалавек і тым больш гісторык можа, сустрэўшы ў кніжках па гісторыі назвы “Літва” і “ліцьвіны”, разумець што гэта — мы. Але просты челавек гэта рабіць не можа і не будзе. Яму ў гісторыі патрэбна казачная прастата. Прапановы некаторых нашых гісторыкаў выкарыстоўваць замест “Беларусі” складаныя двухіменные назвы тыпу Літва-Беларусь, ВКЛ-Беларусь не выратоўваюць становішча, бо як тады называць наш народ?

Так назва Беларусь хавае ад нас нашую гісторыю. Калі дадаць сюды тое, што вось ужо шмат пакаленняў нашым людзям закладаюць у галаву, што мы праз усю гісторыю былі прыгнечанымі, былі  рабамі, то комплекс непаўнавартасці ў нашых простых людзей робіцца непазбежным.

Па другое. Назва “Беларусь” сваёй блізкасцью да назвы “Расея”, сумесна з фактарам агромістай терыторыі  Расеі, нараджае комплекс непаўнавартасці яшчэ больш непрыкметна і неадваротна. Ну, на самой справе, што адчувае наш дзіцёнак, калі ён упершыню даведваецца, што ён нейкі “белы рускі” і пры гэтым ўпершыню бачыць мапу, на якой яго Радзіма побач з Расеяй выглядае маленькім лапікам і даведваецца, што там жыве “рускі народ” і да таго яшчэ чуе хлусню, што Расея спрадвеку была Руссю? У ягоных мазгох замацоўваецца, што ўсё яму роднае ёсць маленькае, слабое, другаснае. Але калі паглядзець, напрыклад, Энцыклапедычны слоўнік за 1983 г., то  можна даведацца, што 2/3 народаў Свету па колькасці насельніцтва і па плошчы сваіх краінаў менш за нас. Але ж такога плачу, што мы маленькія, што у нас нічога няма, што нам трэба кудысці (або ў Расею, або ў Еўрасаюз) прыяднацца, што мы нічога самі не можам, што ад мяне асабіста нічога не залежыць і да т.п., нідзе не чуваць. У нас жа гэта набыло форму нейкай шызы. Нават Лукашэнка пакутуе ад гэтага комплексу і падсвядома з ім змагаецца — выказваючы сваю “сілу і незалежнасць”, абражае Захад і ўсіх сваіх суседзяў, у тым ліку Расею, ад якой атрымлівае мільярдную дапамогу. Ён адкрыта здзекуецца з прынятых ў цівілізваным Свеце нормаў міжнародных паводзін і г.д. Яго лічаць дыктатарам. Але ж дыктатары не знішчаюць культуру свайго народа, яны яе песцяць.

Як можна пазбавіцца гэтага комплекса? Мяркую, ёсць два спосабы. Або адсяліцца ад Расеі кудысці пад Аўстралію, або адкінуць назву, якую нам расейцы прыляпілі. Могуць гаварыць аб сваёй вялікасці нават народы меншыя за нас — сербы, албанцы і г.д. Але ў нашым выпадку (з назвай Белая Русь і з вялікасцю Расеі)  гэта не спрацоўвае. Называць беларусаў вялікім народам спрабаваў З.Пазьняк. Але Беларусь і беларусы — гэта каланіяльныя назвы і па азначэнні не могуць быць вялікімі.

Праблема з назвай нашай краіны і з самаідэнтыфікацыяй нашага народа ў тым, што па адных аспектах мы ў гісторыі былі Літвой, а па іншых — Руссю. Не буду паглыбляцца ў гістарычныя тонкасці. Нашыя гісторыкі (не савецкія) ўжо паглыбіліся дастаткова. Іхныя ацэнкі адрозніваюцца ў прапорцыі літвінства (балцкасці) і рускасці (славянства). Адныя шукаюць і знаходзяць пацверджанне сваім ацэнкам ў генафондзе нашага народа, у каталіцтве ды пратэстантызме нашых вярхоў, у дзяржаўным і палітычным ладзе ВКЛ, іншыя — у праваслаўі і мове прасталюдзінаў у той жа перыяд. Для апісання сітуацыі, якая склалася ў нашай гісторыяграфіі лепшай метафары, чым «балота», не знайсці. У такіх умовах апошняе слова павінны сказаць палітыкі.

Прапаную замест назвы “Беларусь” пачаць называцца Літваруссю, мужчыны пры гэтым будуць называцца літварусамі або ліцьвінамі, жанчыны – ліцьвінкамі.  Натуральна, што спачатку гэта павінна зрабіць нашая апазіцыйная інтэлігенцыя і, магчыма, адна нашая нацыянальная меншасць. Новая назва падкрэслівае пераважны ўклад нашага народа ў ваенна-палітычнае і культурнае жыццё ВКЛ (скарочана, Літву). «Руссю» мы падкрэсліваем праваслаўны і славянскі кампанент нашай культуры.

«Літвой» і «Руссю» мы з годнасцью (адкідаючы зневажальнае польскае «бялорусіны») баронімся ад культурнай паланізацыі, якая, здаецца, пачалася. «Літвой» раз і назаўсёды адбіваемся ад расейцаў (з іх не менш зневажальным «беларусы»).

Мяркую, што нашымі літаратарамі, мастакамі, гісторыяграфамі, мовазнаўцамі, іншымі гэты наватвор можа выкарыстоўвацца ўжо цяпер, бо ён лёгка замяняе “Беларусь”. Увядзенне ва ўжытак «Літварусі» не губіць нават нашую вершаваную спадчыну са словам «Беларусь», таму што як  у першым, так і ў другім выпадку колькасць складоў і мілагучнасць назвы захоўваецца. Напрыклад, «Невясёлая старонка наша Літварусь…»; або “Літварусь, мо яны панясліся за тваімі дзецьмі наўздагон …»; або — «Літварусь, твой народ дачакаецца залацістага яснага дня…» Знішчаецца недарэчнасць Багдановічскай “Пагоні” ў якой прысутнічаюць і “Літва” і “Беларусь”. Шмат каму гэта рэзала слых і яны прапанавалі адмовіцца ад “Літвы” на карысць “Крывіі”. У заўвагах да ўсіх вершаў можна адзначыць, што ў арыгінале ў часы панавання ў нас Расеі выкарыстоўвалася назва Беларусь.

Баявы кліч нашых продкаў: «Гэй, ліцвіны — Бог нам радзіць!«, думаю, можа ўзяць на ўзбраенне нашая патрыятычная моладзь і асабліва БХД. Можа ўжывацца і «Жыве Літварусь!»

Збаўленне ад прыметніка «белы», якое рабіла нашу Краіну нейкім атожылкам Расеі, дае магчымасць па-іншаму ўспрыняць тэрмін «Русь». Скажоны маскоўскімі гісторыкамі пад патрэбы сваёй імперскай ідэалогіі і палітыкі, ён цяпер нагадвае аб агульнай назве раннефеадальных з еўрапейскім талерантным менталітэтам дзяржаўных утварэннях — Наўгародскай і Пскоўскай рэспублік, Галіцка-Валынскага, Смаленскага, Полацкага княстваў, Літоўскай, Кіеўскай, Закарпацкай Русі. Усё гэта ў супрацьлегласць былому ўлусу Залатой Арды – Масковіі, якая не набыла якасцяў еўрапейскасці і стала потым (застаецца дагэтуль) варожай  Еўропе.

Як я пісаў вышэй, некаторыя недаацэньваюць сілу назвы краіны. Гэтая недаацэнка — праява павярхоўнага мыслення. Прапаную паглядзець, што адбываецца ў падсвядомасці звычайнага чалавека. Расейцы зусім не выпадкова спрабавалі прыляпіць да ўкраінцаў назву маларосы (нам прыляпілі — «беларусы»); палякі не выпадкова ў Заходняй Беларусі давалі ход у кар’ерным росце толькі тым, хто запісваўся палякам.

З назвай краіны «Беларусь» пагроза паглынання нас Расеяй з часам не змяншаецца, а павялічваецца, бо роля культуры і эканамічныя сувязі паміж краінамі будуць павялічвацца. Назва «Беларусь» робіць нас псіхалагічна безабароннымі перад расейцамі. Змадэлюем сітуацыю: на вялікай плошчы сабраўся натоўп з прыхільнікаў і праціўнікаў нашай Незалежнасці. Перад натоўпам выступаюць праціўнік і прыхільнік. Прыхільнік крычыць: «не лезьце да нас, мы асаблівая нацыя, адрозная ад рускіх». Супернік пытаецца: «а скажите, как называется ваша страна и ваш народ?». Патрыёт прызнаецца, што «краіна наша — Беларусь, а мы — беларусы» (так пішуць у лямантарах). Вораг нашай Незалежнасці, звяртаючыся да натоўпу, кідае забойную рэпліку: «ну, какие вы нерусские, мы все русские по своим корням, а вы отличаетесь от нас так мало, што даже перешли на русский язык». Нашыя ворагі пачынаюць рагатаць, і ніхто не чуе слоў патрыёта пра ВКЛ, Літву, пра нашыя войны з Масковіяй і да т.п. Натоўп прыхільнікаў Незалежнасці пасаромлены.

Хіба псіхалагічна падобнае не адбываецца ў галовах нашых людзей і на ўсіх дыспутах «За» і «Супраць» нашай Незалежнасці, асабліва з расейцамі? Нядаўна на дыспуце паміж белым рускім (беларусам) С.Шушкевічам і У.Жыріноўскім усе спробы першага паказаць нашую адрознасць ад рускіх, абгрунтаваць нашую незалежнасць ад Расеі нічога ў расейскай аудіторыі акрамя смеху і здзекаў не выклікалі. Мяркую, тут і З.Пазьняк са сваім беларускім імпэтам не змог бы нічога змяніць.

Малалікасць “Народнага сходу” 8-га кастрычніка і іншых пратэстных акцый апошніх месяцаў не даюць спадзеву на масавыя выступленні народа, здольныя  змяніць рэжым [і цяперашняя назва нашай дзяржавы мае ў гэтым апошняя месца. - Рэд.]. Я тлумачу пасіўнасць нашых людзей нашай назвай Беларусь, якая адчыніла дзверы панаванню ў нас рускай культуры ва ўсіх яе абліччах – мастацтва, літаратуры, мовы, тапамінікі, помнікаў, царквы, нормаў нееўрапейскіх паводзін…. Руская Культура, як чужародная нашаму народу, спарадзіла комплекс непаўнавартасці (паралюш волі і розуму) у нашых людзей. Нацыянальнага Адраджэння ў нас не адбылося. Перамога ў нас рускай культуры была забяспечана назвай Беларусь [ціск рускай мовы і культуры ў нас не спыніўся таму, што гэта сродкі расейскай імперскай палітыкі. - Рэд.]. Спроба нашай інтэлігенцыі праз ўсё ХХ ст. давесці нашаму народу, што нашая культура не горшая за рускую, скончылася паразай, не дзякуючы палітыцы ўладаў (якая і пры царах і камуністах была аднолькавай для ўсіх нярускіх народаў, працягнулася ў нас пры Лукашэнку), а блізкасцю тэрмінаў “рускі” і “беларускі”, якая па законах семантыкі сведчыла аб фундаментальнасці першага і вытворнасці і другаснасці другога [нацыянальная інтэлігенцыя не змагла давесьці вышэй адзначанага таму, што ні воднага дня за апошнія 400 гадоў не была пры ўладзе! - Рэд.]. Народ зразумеў гэта як доказ і тлумачэнне сваёй непаўнавартасці. Усе былыя калоніі адмовіліся ад назваў, дадзеных ім каланізатарамі, і вярнуліся да сваіх спрадвечных. Ці не пара і нам зрабіць тое ж самае? [справа ў тым, што Беларусь – усё яшчэ калонія расейскай імперыі… - Рэд.]

Сама сучасная палітычная і культурная сітуацыя нас штурхае да гэтага. Калі лукашысты ствараюць прыўладную партыю пад назвай “Белая Русь”, і БРСМ-цы на будучых выбарах будуць прымушаны крычаць “галасуй за Белую Русь”, а нашы апазіцыянеры звычайнае – “жыве Беларусь”, то ці ня будзе гэта смешна для нашага народу і ўсяго Свету? А ці не ёсць лукашысты сапраўднымі нашчадкамі тых, хто прыдумаў і наляпіў на нас назву “Белая Русь”? Ці не выканалі лукашысты  запавет тых,  хто скараў нас для таго, каб наш народ не гаварыў на сваёй мове, не спяваў свае песні, не ведаў сваёй гісторыі, па-халуйску пераймаў іхныя азіяцкія нормы жыцця ды паводзін і моўчкі працаваў, не ўздымаючы галавы? Так пакінем жа лукашыстам іхную “Белую Русь”!

Нацыянальная меньшасць, якая можа першай узяць на ўжыванне назву Літварусь, гэта нашыя палякі [Хто гэта такія? У абсалютнай большасьці гэта апалячаныя беларусы-літвіны. Аўтару і ўсім нармальным беларусам-літвінам гэта варта ўсьведамляць. – Рэд.]. Яны, спадзяюся, больш уважліва за польскіх палякаў чыталі “Пана Тадэвуша” і ведаюць, што падзеі ў гэтым творы адбываюцца недалека ад Менска, што ніякіх беларусаў у 1812 г. не было; што Рэч Паспалітая гэта ўтварэнне двух народаў – іх [яны не палякі! – Рэд.] і нас — ліцьвінаў (а не сучасных летувісаў); што наша зямля, пакуль мы былі ліцьвінамі, нараджала альгердаў, хадкевічаў, сапегаў, астрожскіх, касцюшкаў, міцкевічаў, агінскіх, каліноўскіх, пілсудскіх; а калі мы сталі беларусамі, – камуністаў Заходняй Беларусі, якія стралялі ў сьпіны адыходзячым польскім жаўнерам у 1939 г. Яны напэўна ведаюць, што кожны раз пры заключэнні дамоваў палякаў з намі, палякі гарантавалі нам, што адносіны ў нас будуць “як роўныя з роўнымі і вольныя з вольнымі”, і кожны раз гэтага не адбывалася [а вось гэта так! – Рэд.];  яны напэўна ведаюць, што наш-іхны Пілсудскі пасмейваўся над кароннымі палякамі за недахопы іхнага нацыянальнага характару, а Польшчу называў “абаранкам”, які пусты ў центры і жывіцца толькі свамі Ўсходнімі Крэсамі —  г.зн. намі – ліцьвінамі. Яны напэўна здагадваюцца, што салодкае адчуванне іхнай ”вышэйшасці” ў якасці валанцёраў заходняй цывілізацыі, калечыць іхныя душы (якое “на Крэсах” набрыняла настолькі, што вылілася ў ганебныя ўчынкі АК на нашай зямлі). Нарэшце, яны як “крэсавые палякі”, напэўна, не хочуць быць пятай калонай Расеі  і, спадзяюся, раней ці пазней зразумеюць, што, называючы нас “бялорусінамі”, яны гэтай пятай калонай несвядома насамрэч з’яўляюцца.

Адзінае выйсце пазбегнуць гэтага зачараванага кола (без сваркі з сучаснымі летувісамі, захапіўшымі назву Літва) — гэта пачаць называць нашу Радзіму Літваруссю.

Калі б нашы “палякі” здолелі пераканаць палякаў Польшчы ў тым, што гістарычная справядлівасць патрабуе ад іх адмовіцца ад назвы Беларусь на карысць Літварусі, гэта паспрыяла б хутчэйшаму нашаму Адраджэнню, геапалітычнаму зруху ва ўсім нашым рэгіёне [на жаль, гэта - усяго толькі мары аўтара; сьцьвярджаем гэта як людзі, якія ведаюць сітуацыю знутры... – Рэд.].

Павал Біч, лістапад  2011 г.

Напісаць гэты артыкул мяне прымусілі ніжэй прыведзеныя каментары да артыкулаў на сайце http://nashaziamlia.org/. Чытачы, калі ласка, уважліва іх пачытайце і падумайце.

Галіна Арцёменка

“Ягорка” пракаментаваў артыкул “Ні рэжым, ні афіцыйная апазіцыя!” так (лістапад 8, 2011 ў 17:26):

“Вы, Астроўскі, пагарачыліся наконт аб`ектыўных інтарэсаў народа. Хто можа вызначыць дакладна гэты інтарэс? Высоцкі, Пачобут, Няхамес, мурашка-арцёменкі? Большасць народа пачувалася даволі камфортна амал’ да апошніх крызісных падзей… А нацыяналістычныя забабоны гэта як раз для вышей згаданых спадароў і спадарынь”.

“Яська-гаспадар” той жа артыкул пракаментаваў так (Лістапад 7, 2011 ў 19:29):

“Нацыя, эліта – пустаслоўе… Ну вот Высоцкі,Мурашка, Астроўскі, Высоцкі і Няхамес — саманазваная эліта? І далей што?”

“Дуглас” пасля артыкула “У завяршэньне папярэдняй тэмы” (лістапад 6, 2011 ў 16:07) напісаў:

“Сайт создавался Островским и его приятелями-националистами для создания руха, а не для комментариев падзей.
Ну и где Рух, спадары? Почему не создали?
Слабо признавать свои ошибки?

В этом раз на Дзяды в Минске в который раз вышла пара тысяч. Больше банально нет за спинами оппозиции.
В Лошицу сегодня КХП БНФ не смог больше привести 1 тысячи чел.
Спадар Островский, вот цена вашего фанатизма и прочих фанатиков национализма. Вместо того, чтобы искать согласия между разными по языку белорусами вы предпочти уйти в сектанство. Итого имеем:
— секта КХП БНФ имени Позняка
— секта ПБНФ имени Янукевича
— секта Борщевского-Вечерко-Ивашкевича (оргкомитет Руха)
— секта имени Островского.
— секта либералов ОГП имени Лебедько
— секта националистов имени Северинца – христиане-националисты
— секта социал-демократов Трусова, Гриба и прочих старых пердунов.

Короче, вы все хоть и профессора, кандидаты наук и прочие, но на поверку оказались редкостными дилетантами от политики и идиотами. А я ведь вас предупреждал на этом сайте несколько лет назад: не впадайте в ересь, не впадайте в радикальный белорусский национализм, не делите белорусов по признакам мовы, давайте искать пути к взаимодействию. Не захотели. Не захотели. Предпочли вместо этого забросать меня дерьмом. Предпочли с умалишенными типа чета Мурашко-Артеменко всех несогласных поливать помоями. Ну и чего вы добились за несколько лет в политике со своими эмигрантами Мурашко, прочими русофобами Бичами, спадар Островский?

А добились вы самоизоляции. На Западе вас не воспринимают.
Внутри страны у вас сподвижников нет. Так, горстка фанатиков.
На радио “Свабода” вас больше не кличут.
Рух вы не создали. И не создадите.

Что дальше, спадар Островский? Будете и дальше поливать всех несогласных отборным дерьмом? Поливать Россию, Польшу, Запад, белорусов? И чего вы этим добьетесь? Еще большей самоизоляции?
М-да, я ведь вас предупреждал: не повторяйте судьбу БНФ, не впадайте в радикальный национализм,он ведет к сектанству и проигрышу в политике. В общем думайте”.

(канец цытавання каментароў)

- — -

Я не ведаю  як іншыя людзі тут узгаданыя (на мой погляд яны проста дэмакраты),  а я сапраўды — нацыяналістка. Калі  раней я баялася гэтага слова, то сёння – не.

Чаму я гэтага не баюся?

Дык увесь свет нацыяналістычны. Кожная краіна свету створана па нацыянальнай прыкмеце: габрэямі – Ізраіль, французамі – Францыя, немцамі – Нямеччына, англічанамі – Англіі, японцамі – Японія, кітайцамі – Кітай і г.д.  Ёсць, вядома, яшчэ краіны-імперыі, дзе існуюць паняволеныя народы, але там перыядычна успыхваюць канфлікты — людзі змагаюцца за сваю свабоду і незалежнасць, за свае правы, за сваю будучыню. А там дзе аднанацыянальныя краіны, там такіх канфліктаў няма. Ня будуць жа, напрыклад, габрэі ісці вайной супраць габрэяў у сваім Ізраілі з-за нацыянальнай прычыны.

Акрамя таго, звычайна народы, якія вызваліліся ад каланіяльнага прыгнёту, пераходзяць у шэраг развіваючыхся народаў. Чаму? Дык пасля каланізатараў на заваяваных землях застаецца, як кажуць у народзе, “дух ды петух, ды курыныя яйкі”. Гэта значыць — нічога. Усё даводзіцца ствараць з нуля, ці амаль з нуля.

У свеце існуе ААН — Арганізацыя Аб’яднаных Нацый. У гэтай арганізацыі засядаюць адныя нацыяналісты, бо яны прадстаўляюць інтарэсы сваіх нацый. І ў гэтую арганізацыю уваходзяць практычна усе краіны свету нягледзячы на палітычны лад. Кожны прадстаўнік краіны ў ААН абараняе нацыянальныя інтарэсы – г.зн. інтарэсы свайго народа.

Сп. “Ягорка” запытаў: “Хто можа вызначыць дакладна гэты інтарэс? Высоцкі, Пачобут, Няхамес, мурашкі-арцёменкі?”

Сп. “Ягорка”, аб’ектыўныя нацыянальныя інтарэсы вызначаны ўжо даўным даўно такой аўтарытэтнай сусветнай арганізацыяй, як ААН, і пададзены для масавага карыстання ў выглядзе канвенцый і рэкамендацый, якія прымаюцца і падпісваюцца краінамі-удзельнікамі. Даўным даўно вызначаны такія паняцці як матэрыяльныя і духоўныя каштоўнасці народа, нацыянальныя тэрыторыі, прыкметы нацыі, умовы стварэння краіны, правы нацый, межы абароны нацыі і г.д.

А вось нейкі “Яська-гаспадар”, які разумнейшы за ўвесь белы свет, сцвярждае, што “Нацыя, эліта – пустаслоўе…”. Калі для “Яські-гаспадара” нацыя, эліта – гэта пустаслоўе, то для ўсяго свету наадварот — гэта вельмі сур’ёзна. Цікава было б даведацца, да якой нацыі належыць гэты разумнік? Ён жа ня з космасу з’явіўся?

У Беларусі таксама шмат рыторыкі з узгадваннем нацыянальнага: нацыянальны сход, нацыянальная бібліятэка, нацыянальны запаведнік, нацыянальны герой, нацыянальная кухня, нацыянальныя песні, танцы, касцюмы, сцяг, герб, нацыянальная кампанія, нацыянальная каманда і г.д. У нас існуе забарона толькі на такія паняцці,  як нацыянальная палітыка, нацыянальныя інтарэсы, нацыянальна-патрыятычная эліта, нацыянальная партыя, нацыянальная мова, культура, гісторыя, нацыянальныя кадры. Гэта значыць, што забараняецца ўсё палітычнае, духоўнае, ідэйнае. Чаму? Адказ элементарны: каб зрабіць нашу нацыю слабой, недзеяздольнай. Сённяшнія дэградацыя народа і крызіс ў краіне – запланаваны вынік такой палітыкі.

-

Сябрамі рэдакцыі сайта распрацавана сістэмная, навукова абгрунтаваная канцэпцыя аб’ектыўных нацыянальных інтарэсаў (гл. схему).

Гэта ёсць графічна-кібернетычная мадэль будучай беларускай дзяржавы з нашымі нацыянальнымі інтарэсамі (цалкам артыкул можна пабачыць тут: http://new.nashaziamlia.org/2009/08/2678/)

Як бачна, аб’ектыўныя нацыянальныя інтарэсы беларускага народа разбіты на 7 узроўняў:

1. Узровень этнічнай тэрыторыі беларускага народу,

2. Дэмаграфічны узровень,

3. Узровень матэрыяльнай вытворчасці,

4. Інфармацыйна-культурны узровень,

5. Палітычны узровень,

6. Ідэалагічны узровень,

7. Узровень узаемаадносін паміж дзяржавамі.

І вось у гэтым месцы чытач можа мяне запытаць: а дзе ж тут мае асабістыя інтарэсы?

Адказваю: даная канцэпцыя ўключае індывідуальныя інтарэсы чалавека. Кожны чалавек хоча смачна і карысна есці, мець добрае жыллё, адпачынак, здароў’е, не цяжка працаваць, мець сродкі для руху з месца на месца і г.д. Для гэтага патрэбна матэрыяльная база, сродкі матэрыяльнай вытворчасці. Да матэрыяльна-фінансаствараючай базы нацыі належыць зямля, нетры, вада, лясы, прадпрыемствы. Каб не застацца “на бабах”,усё  гэта патрэбна абараняць ад захопу чужынцамі. Каб краіна не памірала, а квітнела, патрэбны людзі — здаровыя, адукаваныя, культурныя, развітыя, незакамплексованыя. Каб абараніць аб’ектыўныя інтарэсы народа палітычная ўлада павінна знаходзіцца ў руках нацыянальна-патрыятычных сілаў, бо толькі яны абараняюць гэтыя інтарэсы (усе астатнія групы абараняюць абмяжаваныя інтарэсы).

Народ ня можа рухацца да лепшага без адукацыі і асветы, ня можа абараняцца без усведамлення сваіх нацыяльных інтарэсаў. А чалавек без усведамлення сваёй прыналежнасці да нацыі ператвараецца ў манкурта і служыць толькі свайму гаспадару. Што і адбываецца сёння ў РБ. Некаторыя служаць Лукашэнку, не разумеючы куды яго палітыка вяла і ўжо прывяла…

-

Чалавецтва за час свайго існавання паспрабала шмат ідэалагічных дактрын і ні адна з іх не прывяла да райскага жыцця: расізм, фашызм, камунізм, лібералізм, ісламізм, атэізм, хрысціянства, імперыялізм, каланіялізм і г.д. Усё гэта ня толькі не прывяло да прыстойнага жыцця, а, наадварот, стала прычынай крывавых падзей, у выніку якіх ахвярамі сталі міліёны ні ў чым не вінаватых людзей (у тым ліку і беларусаў).

Да ідэалогіі патрэбна ставіцца вельмі паважна і ўважліва. Бо на глебе ідэалогіі адбываецца разыходжанне поглядаў самых блізкіх родзічаў, што прыводзіць да грамадзянскай вайны. І тут варта адзначыць, што толькі адна ідэя жыве вечна – гэта нацыянальная. Бо яна — натуральная, захоўваецца на несвядомасным узроўні, на узроўні біялагічных інстынктаў. Дзе б чалавек ня жыў, а на радзіму да свайго народу яго цягне, як магнітам. Нават жывёл, птушак і тое цягне на радзіму. Ня цягне толькі тых, хто прайшоў спецыфічную апрацоўку, як манкурты, янычары, зомбі.

-

Каб абараняць свае нацыянальныя інтарэсы патрэбны дасканалы навуковы аналіз сітуацыі ўнутры краіны і вакол яе. Толькі на грунце такога аналізу магчыма зрабіць прагноз на будучыню, прыняць меры супраць шкодных дзеянняў, накіраваных супраць народа, папярэдзіць аб небяспецы. І галоўнае тут – аб’ектыўнасць, навуковасць, а ня пошук сяброў і ворагаў. Калі пад час аналізу будзе ўкліньвацца нешта яшчэ, ён страціць сваю абгрунтаванасць. Аналіз – гэта не крытыка, не “абліванне памыямі”. Гэта — канстатацыя фактаў, прагноз будучыні. Гэта матэрыял, на падмурку якога распрацоўваецца тактыка дзеянняў, якая вядзе да перамогі. Таму нельга блытаць навукова абгрунтаваны аналіз з прапагандай і лабіяваннем. Апошняе – гэта ўсяго толькі інструмант для дасягнення сваіх прыватных мэтаў. А вось адказ, што гэта за мэты у той ці іншай групы людзей, і дае навукова абгрунтаваны аналіз.

Мы сваіх мэтаў не хаваем. Наша мэта – зрабіць нашу нацыю высока адукаванай, культурнай, заможнай, шляхетнай, незалежнай, свабоднай, паважанай, годнай, абароненай, здаровай, а калі адным словам, то шчаслівай.

Таму цэнтральная частка нашай ідэалагічнай дактрыны – гэта абарона аб’ектыўных інтарэсаў беларуска-літвінскага народу (нічаго новага, увесь свет так робіць).

Ці ня ўтопія гэта? Безумоўна не. Бо іншыя народы дасягнулі вялікіх поспехаў менавіта на такім прыцыпе. Сказаць, што беларусы гэтага ня могуць дасягнуць, гэта значыць прызнаць беларусаў нейкай ніжэйшай расай. А гэта ўжо чысьцейшы расізм! Ці гатовы вы такое прызнаваць?

-

«Дуглас» піша: “На Западе вас не воспринимают. На радио “Свабода” вас больше не кличут”.

І гэта праўда. А цяпер падумайце: чаму нас нікуды ня клічыць? Ці не таму, што мы  перашкаджаем прасоўваць чужыя інтарэсы і абараняем аб’ектыўныя інтарэсы нашага народу? І яшчэ пытанне: а ці можна давяраць тым, хто аслеп, аглох і стаў нямым, калі ва ўпор не заўважае беларускі народ, яго праблемы?

Прычына ня ў тым, што нацыянальная ідэя састарэла. Прычына ў тым, што ў нас няма грошаў. А свой нацыянальна-патрыятычны бізнес не падтрымоўвае, бо яго… няма. Бізнэсоўцы ёсць. Але, хто яны?

Вось, напрыклад, “беларускія” даляровыя  мульціміліянеры:

Пефціяў Уладзімір (рускі) – капітал: 900 млн.дол.

Добкін Аркадзь — Узрост: 51 год. Офіс: Ларэнсвіль (Нью-Джэрсі,ЗША)/Менск.

Махато Бірэндра — Офіс: Нікосія(Кіпр)/Менск. У бізнэсе з 2001 г. (у РБ).

Курбанаў Рашад — Узрост: 45 гадоў. Офіс: Масква/Менск. У бізнэсе з 2005 г. (у РБ).

Амін Юссеф Недал — Офіс: Менск. У бізнэсе з 1994 г.

Абдо Абдо Ромео — Узрост: 36 гадоў. Офіс: Менск. У бізнэсе з 1997 г.

Ну, і хто з іх будзе рвацца падрымліваць беларусаў? Можа Махато Бірэнда? Ці Амін Юссеф Недал? Ці Абдо Абдо Ромео? Хто?

Большасць людзей ідуць да тых, хто дае грошы. Вядомы закон. А грошы даюць за тое, каб ты прапіхваў у Беларусі не інтарэсы «нейкіх там беларусаў», а інтарэсы заказчыкаў.

Хочаце служыць чужым інтарэсам – служыце, але і ведайце: гэта – здрада!..

Мне ніколі не шкода тых, хто хапаў гранты, лабіяваў чужыя інтарэсы, а сёння павержаны іншым драпежнікам. Мне шкада свой народ. Мне не шкада лібераста Раманчука, які праваліўся. Нават уздыхнула з палёгкай, што на аднаго здрадніка стала менш…

-

Сёння для беларусаў больш актуальныя такія тэмы: беларусафобія, рэйдарскі захоп Беларусі, этнацыд і генацыд беларусаў, манкурства, здрада, змова супраць беларусаў (а не “радикальный белорусский национализм”, як піша “Дуглас”). Але ж пра гэтыя суперзлачынствы ня кажа ніхто — ні ўлада, ні “апазыцыя”. Вось пра русафобію крычаць многія, а пра беларусафобію ўсе як у рот вады набралі. Чаму? А таму, што казаць на гэтыя тэмы вельмі небяспечна.

Нас пазбавілі права казаць пра гэта. Мы – беларусы – на меркаванне некаторых павінны падыхаць у жабрацтве, рабстве і… маўчаць. Бо мы — несвабодныя.

Мы павінны маўчаць,  калі у нас забіраюць нашы запрацаваныя грошы, калі у нас забіраюць нашы заводы, калі нас труцяць шкоднымі выкідамі, калі прымушаюць працаваць у небяспечных для здароўя і жыцця ўмовах, калі вымагаюць хабар, калі няма чаго есці. У нас толькі ёсць адно права “Арбайт махт!  Арбайт махт!”.

Вам нічога гэта не нагадвае?

Тыя, хто паразітычна выкарыстоўвае наш народ, узмацнілі меры ўласнай бяспекі. Улады ператвараюцца ў ваенную дыктатуру, у тыранію. Кіраўнікі абласцей становяцца генерал-губернатарамі, міліцыя і КГБ ня будуць несьці адказназнасці за забойствы і калечанне людзей. У ход пускаецца карная псіхіатрыя. Любы піск пра сваю жабрацкую долю будзе люта здушвацца.

Ну, і хто ў гэты час прыйшоў на дапамогу беларусам? Дзе той дабрадзей, які заступіўся за нас? Дзе маё месца ў эфіры радыё “Свабода”, каб сказаць слова за беларуса? Дзе?!

Але гэта не азначае, што беларусамі не цікавяцца. Яшчэ як цікавяцца. Але беларусы цікавыя некаторым толькі ў якасці таннай працоўнай сілы — гэта значыць у якасці нямах рабоў. Гэта значыць зноў “Арбайт махт!  Арбайт махт!”.

Дык няўжо у такі час, пры такой небяспецы у нас няма той агульнай ідэі, вакол якой патрэбна аб’яднацца? А як жа Радзіма з яе матэрыяльнымі і духоўнымі каштоўнасцямі? Няўжо рабства лепш за свабодную Бацькаўшчыну?

Я мяркую, што свабодная, незалежная, дэмакратычная, прававая, заможная, высокаадукаваная, высокакультурная, паважаная, годная наша Айчына з ушаноўвываемымі нашымі матэрыяльнымі і духоўнымі каштоўнасцямі, з незабываемымі нашымі дзядамі – гэта і ёсць панацэя ад усіх бедаў для кожнага з нас. А канцэнтрацыйны лагер ад Лу–кі з яго беларусафобіяй, этнацыдам, генацыдам, манкурствам, жабрацтвам, з ваеннай дыктатурай, карнымі атрадамі міліцыі й кагэбэ ды “псіхіатрыяй” – гэта смерць для кожнага з нас.

Рэцэпт для аб’яднання і ад усялікіх бед вельмі просты – любоў да Радзімы і свайго народу!

Дык будзьма ж рабіць ўсё, каб наша краіна квітнела, а наш народ праслаўляўся! Жыве Беларусь!

Было тры спробы вярнуць уласны нацыянальны твар нашаму народу. Першая — у 1917-30 гады, другая — у 1941-44 гг., i трэцяя — на нашых вачах, у 1990-94 гг. Усе яны скончылiся паразай. Толькi з другой усё адносна ясна – яна iшла пад прыкрыцьцём замежных войскаў, а ўплыў Расеі быў зведзены да мiнiмуму. З адыходам немцаў яна скончылася, яе ўдзельнiкi былi аб’яўленыя памагатымi фашыстаў i цi былi зьнiшчаны, цi эмiгравалi на Захад. Першая спроба скончылася масавым зьнiшчэньнем нацыянальнай iнтэлігенцыi ўключна  з нацыянал-камунiстамi. Трэцяя — абышлася амаль без фiзічнага вынiшчэньня нацыянальнага элементу. Гэта сьведчыць аб тым, што ў Расеi ёсьць магчымасьць русiфiкаваць нярускiя народы больш тонкiмi, чым праз масавыя забойствы, спосабамi. Заўважым, што на iншыя народы былых Саюзных Республiк гэтыя спосабы не падзейнiчалi. Ад Эстонii да Кiргiзii прайшла незваротная хваля нацыяналiзацыi, i, здаецца, Расея з гэтым зьмiрылася [пакуль будзе “Расея”, яна з гэтым не зьмірыцца. - Рэд.].

Адразу ўзнiкаюць пытаньні. Што, наша нацыянальная iнтэлігенцыя была дурней або палахлівей, чым iнтелігенцыя iншых народаў? Не. Можа, наш народ ня бачыў, што А.Лукашенка ня толькi ненавiдзiць беларускую мову, але i адкрыта зьдзекуецца зь яе? Можа, народ быў пастаўлены ва ўмовы — цi памерці з голаду разам з БНФ i мовай, цi зажыць заможна з Лукашэнкам, але бяз мовы? Не. Ён жыў, бадай, лепш за многія народы былога Саюзу i звышдаверлiвасьцю сярод iншых народаў ня вызначыўся.

Філосаф В.Акудовiч у сваёй кнiзе «Код адсутнасьцi» моўна-этнiчную канцэпцыю Адраджэньня, распачатую БНФ у 1990-я гады, палiчыў памылковаю. Маўляў, у тыя перабудовачныя гады, «калi плакалi галодныя дзецi, i трэба было затрымацца на краі пагiбелi», народ правiльна абраў А.Лукашенку, а не З.Пазьняка, бо, як пiша В.Акудовiч: «надо было сеять хлеб, и Лукашенко бросился за бензином и соляркой в Россию». Але, паўтарым — мы жылi тады ня горш, чым усе народы былога СССР, i таму развагi В.Акудовiча павiсаюць у паветры. Уся справа ў народзе. Дакладней, большасьць нашага культурна-зрусiфiкаванага народу пайшла за культурна-зрусiфiкаваным А.Лукашэнкам таму, што, як і Лукашэнка, лiчыла — мы без Расеi загiнем. Гэта i ёсьць галоўны палітычны вынiк шматгадовай русiфiкацыi.

Сказаць, што наш народ за 200 гадоў расейскага панаваньня быў найбольш зрусiфiкаваны, або звалiць усё на асобы — гэта значыць амаль нiчога не сказаць. Развагi пра гэта ўжо набiлi аскому. Ёсьць прычыны, адносна якiх гэткія тлумачэньнi ёсьць толькi сьледства. Да таго, яны малапрадуктыўныя, таму што не гавораць, што трэба рабiць, каб наш народ стаў нацыяй.

Усё пазнаецца ў параўнаньнi. Параўнаем наш народ з нашымі паўночнымi й паўдневымі суседзямi, якiя, у супрацьлегласьць нам, нацыямi сталi. Тут трэба паглыбіцца ў гiсторыю. Наша дзяржава сярэднявечча — ВКЛ (Вялiкае Княства Лiтоўскае (беларускае), рускае (украiнскае) i жамойцкае (цяперешняя Летува)). Адразу агаваруся – прэтэнзii сучасных летувiсаў (у мiнулым жамойтаў) апраўдаць цяперашнюю назву сваёй краiны спасылкай на тое, што ў назве ВКЛ «лiтоўскае» належыць да iх народу, лiчу зусiм неабгрунтаванымi, паколькi  жамойты ў культурным, вайскова-палiтычным разьвіцьці не апярэджвалi нас i ўкраiнцаў, а па колькасьцi насельнiцтва складалі ня больш за 20% насельнiцтва Княства. Вайскова-палітычную вагу Жамойціі добра адлюстроўвае колькасьць выстаўляемых у паход харугваў. Так, у бiтве пад Грунвальдам iх было ў дзесяць разоў менш, чым нашых, а ў часы паходаў на Маскву ў 1606-12 гадах харугваў з Жамойцii наогул не заўважана. Таксама неверагодна, каб у федэратыўнай дзяржаве адзiн народ называўся дзвюма назвамi (i лiтоўцамi, i жамойтамi), а два народы (мы i ўкраiнцы) з доляй насельнiцтва ў 80% называлiся адной назвай – рускiмi. I гэта не адзiныя аргументы за тое, што гiстарычная Лiтва – гэта ёсьць сучасная  Беларусь.

Усё насельнiцтва, якое жыло адразу за заходняй мяжой Масковii, якая ў сваю чаргу знаходзілася ў 100-300 км ад Масквы, называлася лiтоўцамi або лiтвiнамi. Нiякiх беларусаў тады не iснавала. У сярэднявеччы термiнамi “рускi” або “русiнскi” на неафіцыйным узроўні ў ВКЛ называлi насельнiцтва ўнiяцкага або праваслаўнага веравызнаньня, або славянскай мовы, або якое ў пiсьме карысталася кiрылiцай. Менавiта таму сваю бiблiю Ф.Скарына назваў рускай, а адна з асоб «Дзядоў» А.Мiцкевiча ў спрэчцы кiнула рэплiку — «Лiтва ў аснове тая ж Русь». Цяперашнiя рускiя тады называлiся маскавiтамi або маскалямi.

Далей. У войнах ВКЛ з Масковiяй мы страцілі больш за астатнiх. Жамойты жылi за нашай спiной, а ўкраiнцы, як праваслаўныя, здаралася, ваявалi супраць нас у хаўрусе з Масквой. Маскавiты вялi войны незвычайна жорстка — зьнiшчаючы на 90% насельнiцтва нашых горадоў або ўганяючы яго ў Масковiю. «Не бываць Лiтве, Унii i жыдам» — вось клiч, пад якiм маскоўцы ішлi на нас. Нагадаем, што Ўнiя — гэта пераходная релiгiя ад праваслаўя да каталiцтва — была распаўсюджаная менавіта на нашых землях, а габрэям, гнаным зь Еўропы, у ВКЛ дазволіў сялiцца яшчэ Вiтаўт.

У позднiм сярэднявеччы ў Заходняй Еўропе пачаўся моцный культурны ўздым (Адраджэньне) i ўся гэтая культура праз Польшчу прыходзiла ў ВКЛ. У тыя часы нацыянальныя адрозьненьнi ня мелi такога вялiкага значеньня, як саслоўныя i рэлiгiйныя, таму неўзабаве ўся вярхушка ВКЛ прыняла польскую культуру. Нават праваслаўныя сьвятары Кiеўска-Пячорскай Лаўры, здаралася, у тыя часы пiсалi свае трактаты па-польску. Нагадаем, што і Расея ў культурным плане да пачатку ХІХ стагодзя была вельмi адсталай краiнай i таксама прагна хапала ўсё, што iшло да яе з Захаду. Напрыклад, каменны Крэмль у Маскве спраектавалi iтальянцы, сабор В.Блажэннага – майстры з ВКЛ, нават зброю перад паходамі на нас яны закупалі ў Заходніх краінах.

Такім чынам, можна сфармуляваць першае адрозьненьне нас ад жамойтаў i ўкраiнцаў – найвялiкшыя страты ў войнах з Масковiяй i найбольшая паланiзацыя нашых вярхоў. Жамойты хаваліся ад гэтага ў сваёй балцкай мове, украiнцы – у праваслаўi. Па ўсiх астатнiх асьпектах (за выключеньнем яшчэ аднаго, пра якi скажу пазьней) мы характарызуемся плаўным пераходам ад жамойтаў да ўкраiнцаў: па колькасьцi насельнiцтва, супрацiву русiфiкацыi, па менталiтэце i тэмпераменту (якi ў значнай ступені карэлюе з клiматам), па колькасьці цяпла і чарназёмаў. Украiнцы — праваслаўные, жамойты — ад пачатку рыма-каталiкi, мы — са сваiм унiяцтвам зноў пасярэдзiне.

I тады ўзьнiкае законнае пытаньне – чаму ж тады ў нас з нацыянальным так дрэнна? Зыходзячы з вышэйадзначанага, у нас з нацыянальным павiнна было быць крыху горш, чым у прыбалтаў i крыху лепш, чым ва ўкраiнцаў. А ў нас жа «яміна»! Чаму Першы Прэзiдэнт Украiны Леанід Кучма напiсаў кнiгу пад назвай «Украiна гэта не Расея», а Лукашэнка, нягледзячы на ўсе пляўкi з боку Расеi, бармоча: “мы i рускiя адзiны народ”?

Безупынныя войны з Расеяй, антырускiя паўстаньні пасьля падзеньня Рэчы Паспалiтай (РП), напалеонаўскiя войны і да т.п. прывялi да масавай эмiграцыi i гiбелi нашых адукаваных людзей. Была забаронена назва Лiтва, зьнiшчана ўнiяцтва i, нарэшце, у сярэдзіне ХІХ ст. нас перайменавалi ў беларусаў. Цi маглi нашчадкi апалячанай шляхты, якая стагоддзямі ваявала з Расеяй, прыняць назву нейкiх там “белых рускiх”? Вядома, «не». Яны перайшлi ў каталiцтва i вырашылi быць палякамi, каб толькi ня быць “белымi рускiмi”. Моцна запрацавала помпа па выкачваньні нашых адукаваных людзей на прасторы неабсяжнай Расеi. Тыя, хто заставаўся дома, дэградавалi, таму што ўсялякая грамадская дзейнасць стала немагчымай; вялiкую частку шляхты перапісалі ў сялян-аднадворцаў.

Адмову ад лiтвiнства нашых вярхоў можна лiчыць здрадай, а іхні паварот да польскасьці моцна раскалваў наш народ. Руская царква i школа ў гэты час  энэргiчна перарабляла нашыя нiжэйшыя пласты ў рускiх (белых), i ўбiвала iм у галовы, што наш народ “ніколі ня меў гiсторыi” таму, што быў ва ўсе часы “рабом цi то палякаў, цi то лiтоўцаў”. Гэтая прапаганда працягвалася i ў часы бальшавiкоў, працягваецца і ў наш час… Згуба гiстарычных ведаў зьнiшчала  нацыянальны гонар, вяла да распаўсюду ў нашым народзе комплексу непаўнавартасьцi.

Як зьнiшчаўся гонар, можна пабачыць на прыкладзе рускай трактоўкі складу ўдзельнiкаў Грунвальдскай бiтвы (гл. Советский энциклопедический словарь, М.,1983.): «…разгром нем.Тевтонского ордена польско-литовско-русской армией….», дзе лiтоўцамi лiчацца сучасныя летувiсы, то бок тагачасныя жамойты. А на самой справе, як высьвятліў А.Тарас, у бiтве ўдзельнiчалi (акрамя польскiх) харугвы:  з беларускiх зямель — 31, украiнскiх – 7, з жамойцкiх – 3. А дзе рускiя?  Высьвятляецца, што рускiмi яны лiчаць 3 харугвы з Смаленскай зямлi, якая, як вядома, населена этнічнымі беларусамi, а ў тыя часы і ўвогуле ўваходзiла ў склад ВКЛ. Ну, і ці ня зьдек гэта з нашага народу?!

Цi разглядзiм падзеi 1606-12 гг. — час вялiкай смуты ў Масковii, калi ў Маскву па запрашэньні часткi баяр прыйшлi войскi з РП, цi, як пiшуць расейцы, “прыйшлi палякi й лiтоўцы”, дзе пад лiтоўцамi яны зноў жа разумеюць сучасных летувiсаў – то бок жамойтаў. Але М.Пятроў (Сб. Деды, вып. 4, 2010) прааналiзаваў  службовыя запiскi ўдзельнiкаў тых падзей (у асноўным маскоўцаў) і высьвятліў, што ня толькi жамойтаў, але і палякаў у Маскве не было (палякі былi ў вельмі малой колькасьцi й, здаралася, ваявалi сумесна з наёмнiкамi з Заходняй Еўропы на баку маскоўцаў). Гэта яшчэ адзiн плявок у наш бок. I такiх пляўкоў на нас набiраецца з галавы да пят. У нас скралi нашую вялікую гiсторыю і падмянiлi яе хлусьлівай псеўдагісторыяй.

Цi будзе просты беларус зь ведамі аб гiсторыi ў трактоўцы расейскіх імперцаў паважаць сябе i аддаваць дзяцей у беларускiя школы? Цi будзе Лукашэнка гаварыць на ёй, атрымаўшы вышэйшую гістарычную адукацыю ў савецкі час? Цi будзе чынавенства РБ дбаць пра яе? Вядома, «не».

Слоган «Русскiй — белорусскiй» на простых людей дзейнiчае i будзе дзейнiчаць забойна. Сапраўды, для чаго трымацца за нейкую там беларускую мову, калi ёсьць руская, якая, здаецца, больш агульная, больш старадаўняя i лепшая? – мяркуюць яны.

Заўважым, што рускiя стварылi сваю пiсьменнасьць апошнiмi ў Еўропе i iхняя мова, дарэчы, адрозьнiваецца ад iншых еўрапейскiх моваў тым, што ў еўрапейскiх мовах ацэначны характар носiць каля 15% лексiкi, а ў рускай — каля 40%; што дазваляе некаторым лінгвістам апошнюю называць мовай гiстэрыi.

Наша несавецкая iнтэлігенцыя ўжо напiсала шмат кнiг, вярнуўшы беларусам іх больш-менш праўдзiвую гiсторыю, але адмоўнага ўлыву слогана «русскiй – белорусскiй» яны не заўважаюць, i іхнімі працамi яго не пераламiць.

Тое, што закладаецца ў самым раньнім ўзросьце чалавека, затым успрымаецца iм як безумоўная iсьцiна. У раньнім дзяцiнстве нам закладаецца, што наша краiна — гэта Белая Русь, а мы — белыя рускiя. Уся 700-гадовая гiсторыя нас як Лiтвы i лiтвiнаў успрымаецца цяпер нашымi людзьмi як недарэчнае адхiленьне ад нейкага сапраўднага гістарычнага шляху. У лепшым выпадку, сутыкненьне разуменьня нашых вытокаў і як Лiтвы, i як Русi стварае ступар у сьвядомасьцi, якi паралiзуе ўсялякую волю i розум, што мы i назiраем нават у iнтэлігенцыi. Калi б Расея заставалася Масковiяй, гэтага б не было. В.Булгакаў назваў нашае перайменаваньне зь лiтвiнаў у беларусаў “ноў-хаў царызму” – то бок генiяльнай «дробязьзю», безь якой зьнiшчэньне нас як нацыi не пайшло бы так лёгка.

Меркаваньні некаторых гісторыкаў, што нас як нацыі (таксама як і рускіх, украінцаў, жамойтаў і нават палякаў) тады не было, я адкідаю як застарэлае і пазітывісцкае, якое множыць дэфініцыі (племя, этнас, народ, нацыя і г.д.) з надзеяй нешта высьветліць, але на самой справе нiчога не высьвятляе, асабліва дзеля практычнага і палітычнага дзеяньня. Мяркую, што як толькі насельніцтва і терыторыя атрымлівае сваю назву (чым сьцьвярджаецца іх адрозьненьне ад суседзяў), так узьнікае нацыя. В.Акудовіч называе гэта сакральным пакліканьнем (нашай) тэрыторыі. Але ж гісторыя паказвае, што многія нацыі і паміраюць…

В.Акудовiч у сваёй кнiзе «Код адсутнасьцi» пiша, што “памiж намi й рускiмi прорва”. Гэта так, i гэта пацьвярджаюць сучасныя дасьледаваньні генафондаў народаў. Матэрыяльным чыньнiкам нацыяў з’яўляюцца, як вядома, гены. Яны нiчога не могуць патлумачыць нам у поглядах, паводзiнах асобаў, але нешта высьвятляюць у адносiнах паміж рознымі народамі й краiнамі. Гэтае «нешта» прабiваецца скрозь культурныя, моўныя, рэлiгiйныя напластаваньні й выяўляецца як цяжка ўлоўныя сiмпатыi/антыпатыi, як камфортнасьць цi некамфортнасьць жыцьця сярод iншых народаў, як разуменьне ці неразуменьне паводзін людзей. Наш генафонд — балцкі, iх – уграфiна-цюрскі. Нас акрамя славянскай мовы нiчога не зблiжае. Анатоль Тарас піша: «Славянскі протаэтнас ніколі не існаваў. Так званае «славянства» — зьява культурна-лінгвістычная, а не антрапалагічна-генетычная. Беларусы – нашчадкі літвінаў і русінаў. Гэта дзьве групы балцкіх плямён (яцьвягаў, дайнова, прусаў, крывічаў, радзімічаў, дрэговічаў ды інш.), якія ў Сярэднія вякі паступова перайшлі на славянскую граматыку (захаваўшы сваю лексіку ды фанетыку) і прынялі хрысьціянскую веру. Хрысьціянства прыйшло да нас зь Вялікай Маравіі, Палаб’я, Памор’я і Ноўгарада, каля трох стагоддзяў яно бытавала ў нас у выглядзе арыянства» (Сб. Деды, вып 4. 2010).

Прорва памiж намi й рускiмi праяўляецца паўсюль, дзе мы зь iмi сутыкаемся. Напрыклад, у тых жа сучасных гандлёвых войнах. Чаму яны не здараюцца ў нас зь iншымi народамi, зь якiмi мы гандлюем? Мой адказ такi. Нашыя вярхi, будучы нярускiмi (еўрапейцамi) па сваёй сутнасьцi, хаця і зрусіфікаванымі, пазбаўленыя разуменьня рускіх і таму ў перамовах зь імі часьцяком «аказваюцца ў дурнях». Ня будзем зарывацца ў тэму, якiмi рысамi характару i асаблiвасьцямі паводзiн рускiх такое дасягаецца. Галоўнае ў нашых стасунках з рускiмi заключаецца ў тым, што з-за назвы “Беларусь” рускiя разглядаюць нас як рускiх другога гатунку i гэта надае iм вялiкае нахабства ў дачыненьнях з намi. Грозны выгляд i зьдзеклiвыя нападкi А.Лукашэнкi на гаспадароў Крамля зусiм тых не бянтэжаць, што сьведчыць аб яго бездапаможнасьцi як чалавека, асiмiляванага чужой культурай. Ды й хто ў сьвеце будзе паважаць народ i яго кiраўнiцтва, якiя цураюцца сваёй культуры i мовы?

«Беларускасьць» як нешта другагатункавае i вытворнае ад «рускасьцi» пазбавiла наш народ сiлы. Напрыклад, не знайшлося дзясятка простых салдатаў, якiя б абаранiлi Другi Ўсебеларускі Сход ад разгону ў 1918 г. Не знайшлося людзей у  нашу армiю ў часы грамадзянскай вайны. Ні адзін народ не дазволіў бы сесьці сабе на шыю ўсялякім кнорыным, мясьніковым, цанавам… І усё таму, што для 90%  нашых людзей слова «Беларусь» — гэта пусты гук, за якiм, як яны адчуваюць, няма нiчога, годнага павагi. Народ, у адрозьненьне ад адукаваных людзей, не прымае фальшы. Ён адчувае сваё адрозьненьне ад рускiх, закладзенае ў яго генах і звычаях, а iнтэлігенцыя сваiмi песьнямi, вершамi, «навуковымi» працамi, артыкуламі са словамі “Беларусь” усё намаўляе яму: мы ўсё роўна хоць i беленькiя, але рускiя.

Беларускае мастацтва, задушанае рускiм, набыла прымiтыўны, правiнцыйны характар, які не адпавядае 10-мільённаму народу. Яго сутнасьць дакладна адлюстроўвае слова «бульбачка». У ХІХ-ХХ ст., калі панавалi сацыяльныя iдэi, гэта яшчэ можна было неяк апраўдаць. Маўляў, нашае мастацтва не панскае, а  народнае. Але пець пра гнiлыя хаткi i мужыкоў стала недарэчным i сьмешным у наш час. Пра што тады пець цяпер, як не пра нацыянальнае? Вайна культур ня ведае літасьці й перапынкаў. Нашы дзеячы культуры не разумеюць гэтага і таму безвынікова спрабуюць неяк прыляпіць да рускай культуры нашую, чым ствараюць толькі ўзоры халуйства.

Адзiн з чытачоў “Народнай Волі” (Э.Тобiн) вельмi трапна заўважаў, што перайменаваньне нас у беларусаў зрабiла з нас нацыю халуёў [у тых умовах, якія пануюць цяпер у Беларусі, каб ацаніць якасьць нацыі трэба арыентавацца не на масу і не на чыноўнікаў, а на прадстаўнікоў нацыянальнай эліты; па гэтым аб’ектыўным паказьніку беларуская нацыя сёньня ня горшая за любую еўрапейскую… - Рэд.]. Каб пераканацца, што гэты чытач мае рацыю, достаткова ўбачыць, як наш Прэзiдэнт [які ж ён “наш”?! – Рэд.] лезе цалавацца з гаспадарамi Крамля, як нашыя дзеячы культуры падлашчваюцца да гастралёраў з Расеi (якiя, дарэчы, прыехалi «стрыгчы» беленькiх рускiх пасьля таго, як iх ужо нiхто ня хоча слухаць i бычыць у Расеi), як нашыя ўлады [такія ж “нашыя”… – Рэд.] лезуць ва ўсе праекты, якія выдумвае Масква.

А што рабiлi iншыя народы, калi iмперыi, у якіх яны апынулiся ў вынiку экспансiй больш магутных дзяржаваў (ангельскай, гiшпанскай, французкай…), развальвалiся? Як толькi яны атрымлiвалi Незалежнасьць, тут жа вярталiся да сваiх спрадвечных назваў. Дзе ўсе гэтыя «бiрмы» i «берагі слановай косткi»? Цi ня час i нам адкiнуць назву, прыдуманую ў царскiх кабiнетах? Неістотна, як мы станем называцца. Ёсьць розныя варыянты, але ўсе яны будуць лепшымі за назву, даную нам захопнiкамi. Пры стварэньнi дзяржаваў, як сьведчыць гiсторыя, усе яны мелi спачатку ядро, да якога затым прыядналiся «нячыстыя» ўскраiны. Наша ядро — гэта землi цэнтральнай i заходняй Беларусi з назвай Лiтва.

У нашай “краiне” з назвай «Беларусь» (прыкладна 170 гадоў) было мала чаго выдатнага. Былі адныя масавыя зьнiшчэньнi ды зьдзекi з боку расейцаў. Зусiм iншая наша гiсторыя перыяду Лiтвы (прыкладна 700 гадоў). Ганарыцца ўдзелам у Грунвальдскай бiтве, у т.л. спраўным манеўрам лiтвiна Вiтаўта, які пацягнуў за сабой перамогу ў гэтай бiтве, народ будзе заўсёды. Ганарыцца перамогай лiтвiнаў у Аршанскай бiтве народ таксама будзе заўсёды. Але ганарыцца трактарамi, самазваламi й тэлевiзарамi «Гарызонт» ён доўга ня будзе. Такая ўжо сутнасьць патрыятызму.

Бальшавiкi ўжо спрабавалi на трактарах, партызанах i бульбе выхаваць савецкі патрыятызм. Не атрымалася. Нягледзячы на тытанiчные высiлкi «Беларусьфiльма», вобраз сiмпатычнага i гераiчнага партызана там так i не стварылi. Чаму? Таму што эстэтыка (у т.л. таленавiтыя мастакi й простыя людзi) ня церпіць фальшы. Паслухайце, што гавораць цяпер аб партызанах расеяне, што пішуць на Захадзе. Гэта — трактоўка партызанкi для будучых пакаленьняў.

Цяпер непатрыятычная молодзь лёгка пакiдае нашую краiну, саступаючы месца мiгрантам зь iншых краiн. Фiлосаф А.Грыцанаў неяк заўважыў: «пры цяперашнiм узроўні нацыянальнага гонару мясцовым неўзабаве тут нiчога не застанецца».

Нiхто ня можа нам забаранiць называцца так, як мы гэта вырашым. Хай нас iншыя называюць, як хочуць. Многiя краiны маюць па некалькi назваў. Напрыклад,  Германiя iх мае аж чатыры — Германiя, Дойчланд, Нямеччына, Алеман.

Некаторыя з тых людзей, што ўжо зразумелi сьмяротнасьць для нас «беларускасьцi», мне пярэчаць: а раптам праваслаўныя гомельшчыны адмовяцца лiчыць сябе лiтвiнамi? Або, а раптам рускiя i жамойты паднiмуць вой на ўвесь сьвет супраць нашай адмовы ад «Беларусi»… таму, што для першых гэта будзе азначаць канец iх панаваньня ў нас, а для другiх — вяртаньне нам скрадзенага iмi ў гiсторыi? Запытаемся ў адказ: а што агульнага было ў фiнскіх народаў наўгародчыны i тюрскiх качэўнiкаў (продкаў казакаў), якiя качавалi па стэпах ад Дняпра да Ўрала? Нiчога. Але ж цяпер усе яны дзякуючы рускай культуры ператварылiся ў рускiх.

Некаторыя мяркуюць, што літвінства трэба пачынаць прапагандаваць пасьля  зьмены цяперашняй улады. А я мяркую, што зь беларускасьцю мы можам ніколі ўладу не зьмяніць. Улады пасьля 2005 году таксама  “За Незалежную Беларусь”. Калі й тыя, і іншыя (апазіцыя) “За Беларусь”, то змаганьне апошніх лёгка абвесьціць простым змаганьнем за ўладу і больш ні за што. Гэта прапагандысты ад улады і робяць, выбіваючы такім чынам сьцяг з рук апазіцыі. А як улады будуць змагацца супраць літвінства? Толькі пачаўшы яшчэ больш гучна паўтараць маскоўскія казкі, што ў нас не было ніякай гісторыі да 1917 г, што мы заўседы былі рабамі ці то жамойтаў, ці то палякаў, “таму што ад прыроды мы дурныя і баязьлівыя”? Ці можа каму з нашых людзей, асабліва людзям у пагонах, такое спадабацца? Так сучасная ўлада пакажа сваё халуйства перад Масквою і нянавісьць да свайго народу. І ўсяму сьвету, і нашаму народу стане  зразумелай сутнасьць цяперашняга рэжыму, як акупацыйнага і каланіяльнага. Так мы выберамся з багны, у якой апынуліся “дзякуючы беларускасьці”.

Перайменаваньне нас у белых рускiх павялiчыла нелюбоў i непавагу да нас з боку ўсiх народаў. Ня любяць, як вядома, ня кепскіх (усе народы добрыя па-свойму). Ня любяць няцэльных, фальшывых. Беларускасьць — гэта апофеоз фальшы. Рускiя нас ня любяць як недастаткова рускiх, як здраднiкаў рускасьцi (i таму не шкадуюць нас ва ўсiх гiстарычных калатнечах), а нярускiя (якiя ня любяць рускасьць у любой яе форме — ад царызму да пуцiнiзму) ня любяць нас як рускiх (напрыклад, у апошняй вайне акаўцы, палiцаi).

Расейцы заўсёды імкнуліся канчаткова нас асiмiляваць, для чаго ім трэба было нас максімальна аслабіць. Нашая фальшывая рускасьць тут iм дапамагала. Напрыклад, у часы напалеонаўскiх войнау, як паказаў К.Тарасаў, рэкрутаў з нашых зямляў было непрапарцыйна шмат i былi яны пастаўленыя на самыя адказныя ўчасткi на Барадзiнскім полi. Уся гэтая інфармацыя расеянамi старанна хаваецца. Напрыклад, полк названы лiфляндскiм, а рэкруты ў палку ў большасьцi з нашай Лiтвы. Непрапарцыйна шмат нашых удзельнiчала ў Турэцкай вайне па вызваленьні Баўгарыі. У Першай сусьветнай нашы вёскi палiлiся пры адступленьнi рускiх войскаў, нашых людзей гналi ўглыб Расеi, каб яны там сялiлiся i хутчэй асiмiлявалiся. Пра Другую сусьветную вайну i казаць няма чаго – тых, хто быў пры немцах, бралi i, ненавучаных, з дрэннай зброяй, кiнулі пад Кенiгсберг «замалiваць грахi» жыцьця пад акупацыяй. Непрапарцыйна шмат ваявала i загiнула беларусаў ў афганскай вайне канца ХХ стагоддзя. Прыклады можна множыць. Дык які сэнс нам трымацца за гэты Знак Бяды – “Беларусь”? Толькi таму, што за 100 гадоў нашыя мастакi пасьпелi насачыняць шмат твораў з гэтай назвай? Але ж мы адмовiлiся ад камунiстычнай спадчыны ў мастацтве, як гэта было ні балюча для некаторых. Рускае рабства пад назвай «Беларусь» нiчым ня лепшае за рускае рабства пад назвай «Камунiзм».

Беларускасьць пад корань зьнiшчае ня толькi нашыя палiтыку i мастацтва, але i мараль. Рускiя правiлы паводзiн закiнутыя нам рускiмі мастацтвам, літаратурай, ня могуць укаранiцца ў нашым народзе. Рускiя як нацыя фармавалiся ў мангольскiм i  прыгонным рабстве, у краіне, дзе пануе свавольства і законы існуюць толькі на паперы. Мы фармавалiся ў еўрапейскiх умовах. Гаворачы метафарычна, мы адрозьнiваемся ад рускiх так, як чалавек, узгадаваны за кратамі, адрозьнiваецца ад челавека, узгадаванага на свабоде (гэта ж, вядома, не азначае, што першы дрэнны, а другi — харошы). Апынуўшыся ва ўмовах рускай Беларусі, мы засталiся зусiм без маралi. Адам Мiцкевiч неяк заўважыў, што са стратой Незалежнасьцi ў нас пачаўся бурлівы працэс ападленьня народу. Ён ідзе дасёньня. Цi нашыя выбарчыя каміссii на выбарах, нашыя суды не пацьвярджаюць гэта?

Абмяркоўваючы “беларускасьць”, трэба крыху закрануць тэму “мы і палякі”. Нашае сумеснае жыцьцё ў РП, вядома ж, ведала ўсялякае — і благое (забарона нашай мовы ў афіцыйных дакументах), і добрае (супольнае змаганьне з нашымі агульнымі ворагамі). (Ды й ці не чакаў нас лёс Вялікага Ноўгарада без хаўрусу з палякамі?) Але як паставіліся палякі да нашага перайменаваньня ў сярэдзіне ХІХ ст.? Яны ў адказ расейцам на іхняе перайменаваньне Літвы ў Паўночна-Заходні Край абвясьцілі нашыя землі Ўсходнімі Крэсамі (Польшчы!), а нас згадзіліся называць “бялорусінамі”. Што гэта — як не здрада памяці дзяржавы абодвух нашых народаў, што гэта — як не польская пыха? Сказаць, што яны наогул страцілі памяць, нельга, таму што вялікіх сыноў нашага народу яны працягвалі іменаваць літвінамі – напрыклад, Т.Касцюшку, А.Міцкевіча, К.Каліноўскага, І. Пілсудскага ды інш.

Гэтае польскае стаўленьне да нас таксама моцна раскалывала наш народ – шляхту і каталікоў яны “забіралі” сабе, а просты народ і праваслаўных пакідалі расейцам. Што ж яны атрымалі ў выніку? Пасьля таго, як шляхта адразу пасьля рэвалюцыі 1917 года была цалкам зьнішчаная бальшавікамі, а каталіцызм быў імі ж моцна аслаблены, яны атрымалі народ і Краіну “белых рускіх” — краіну амаль такую ж варожую да іх, як і сама Расея. Паколькі гэта зусім ня ў іхніх інтарэсах, было б добра, калі б яны паспрыялі гістарычнай справядлівасьці й сталі называць нашую краіну Літвой, і цяперашняю Летуву — Жамойціяй. Або перашапачаткова нашую краіну іменаваць Літва-Беларусь, а іхняю – Літва-Жамойція. Гэтага ім таксама ніхто ня можа забараніць. Усе архівы РП, якія захаваліся ў Польшчы, сьведчаць, што гістарычная Літва — гэта сучасная Беларусь, а ў настольнай кнізе ўсіх палякаў “Пане Тадэвушу”, дзе падзеі адбываюцца ў нашых Карэлічах, пераканаўча даводзіцца, што літвінская шляхта, верная свабодалюбным ідэалам РП — гэта ёсьць цяперашнія беларусы [на жаль, сёньня абсалютна відавочна, што польскія імперыялісты абралі супрацьлеглы шлях – усе іх дзеяньні маюць зьместам падрыхтоўку да захопу, калі дасьпеюць абставіны, усёй Заходняй Беларусі, якую яны ў свой час атрымалі ад Леніна і якую ўсё грамчэй завуць сваімі “Крэсамі Всходнімі”; так нам палякі “дапамагаюць” у наш цяжкі час; дарэчы, з палякамі так было заўсёды…; таму польскія імперыялісты ў Беларускай дактрыне ўжо даўно аб’яўленыя ворагамі беларускага народу №4. – Рэд.].

-

Варта яшчэ закрануць злабадзённую тэму выбараў.

Уся нядаўняя гiсторыя войнаў, паўстаньняў сьведчыць, што толькi нацыяналiзм нараджае сiлу ў змаганьнi. На ўсе нашыя мiтынгi хадзiлi й ходзяць амаль толькi нацыяналiсты. Палiтыкi-лібералы ня здольныя вывесьцi на вулiцы свае працоўныя масы. Нават прадпрымальнiкi, калi яны не нацыяналiсты, сядяць цiха i не пратэстуюць, калi ў iх улады забiраюць iхнiя апошнiя «кроўныя».

В.Акудовiч лiчыць, што наш народ скончыў хадзiць на мерапрыемствы апазіцыi  таму, што ён ад прыроды не нацыянальны, а сацыяльны. Але, калi ён успрымае толькi сацыяльнае, дык чаго ён не выходзiць на вулiцы змагацца за свае правы i   дабрабыт?

Я лiчу, што галоўная прычына пасiўнасьцi нашых людзей палягае ў іх назве – беларусы. Яна моцна нас прывязвае да рускай культуры, якая прапаведуе бязьвер’е, пасiўнасьць у палiтыцы, усемагутнасьць улады, пагарду да Свабоды і Парадку, непрыязь да нораваў заходнiх народаў i да т.п., карацей — увесь той рускi лад жыцьця i менталiтэт, якi зусiм не супадае зь еўрапейскiм, за якi ратуюць нашы лібералы. Да таго ж, яе прысутнасьць прышчапляе нашым людзям комплекс непаўнавартасьці. Змагацца за дэмакратыю ў Беларусі й не кранаць рускую культуру — гэта ўсё роўна, што вычэрпваць ваду сітам. Зусiм невыпадкова «нашыя» ўлады стварылi арганiзацыю «Белая Русь», пiшуць на транспарантах «Мы — беларусы» i пры гэтым закрываюць беларускiя школы. Галоўнае для ўлад — намовіць народу, што ён рускi (хоць i беленькi).

Чаму пытаньнi культуры больш важкiя, чым пытаньнi правоў челавека i матэрыяльнага дабрабыту? Таму, што культура зьяўляецца падмуркам адносiнаў іншых народаў, вызначае, хто сябра зь iх, а хто патэнцыйны вораг, якi ў выпадку вайны забiвае. Культура ставiць, такiм чынам, рубам пытаньне жыцьця i сьмерцi; культура надае народам маральную сiлу, бытавы і гістарычны аптымізм.  Аптымізм жа нараджае посьпехі ў асабістам, сямейным, прафесійным і маральным жыцьці. Калi стары челавек гаворыць: «абы не было вайны», а малады: «я за стабiльнасьць» — гэта азначае, што яны баяцца культурных пераўтварэньняў (зьмены сучаснай рускай Беларусi на нешта іншае). Цi можа гэты страх па сiле ўзьдзеяньня на сьвядомасьць параўнацца з прапановамi дэмакратаў-лібералаў жыць заможней i свабодней?

Рускай культурай нашым людзям закладзена ў галаву, што яна лепшая ў сьвеце, i за яе (і Расею) трэба трымацца. І таму яны будуць падтрымлiваць уладу, якая  думае гэтаксама.

Як руская літаратура ставіцца да нярускіх, добра паказана ў кнізе Евы Томсан “Песьняры Імперыі” (Мінск, 2009). Сіла культуры яскрава выяўляецца ў жорсткіх умовах вайны. В.Кубэ, які абыякава ставіўся да вынішчэньня “рускіх” і “ польскіх” габрэяў, запратэставаў, калі ў Менск пачалі прывозіць на зьнішчэньне габрэяў зь Нямеччыны, г.зн. людзей нямецкай культуры.

Пакуль нашыя дзеці чуюць у садку казкi Пушкiна, кожный дзень прабягаюць у школьным калiдоры мiма яго партрэта, пакуль яны жывуць на прашпекце Пушкiна, сядаюць у метро на станцыi «Восток» (і чаму няма станцый Поўдзень, Поўнач i Захад?), едуць на працу ў Маскоўскi раён, на лецішча — з аўтавакзала “Маскоўскі”, вечарам глядзяць па ТБ расейскiя навіны i фiльмы, бачаць у кнiжных крамах i кiёсках кнiжкi, часопісы і газеты толькі на рускай мове – нашым дэмакратам-лібералам можна адпачываць. “Шкваркi, Чаркi”, Права бясьсiльныя супраць культуры. Сваім па культуры ўсё даруецца. Вось чаму факты датычнасьці ўладаў да зьнiкненьня апазiцыйных палiтыкаў, карупцыі, бардака ў Расеі й г.д. так слаба дзейнiчаюць на наш народ. Без замены рускай культуры на нашую лiтвiна-русiнскую пераменаў ня будзе.

Калi хто ведае iншыя прычыны параз беларусізацыі нашага народу і яго пасiўнасьцi ў палітыцы, хай іх назаве.

P.S.

Выбары прайшлі. Чарговая параза, чарговыя страты. Ці былі яўные прыкметы таго, што час для перамогі надышоў? Гэтыя прыкметы — сутычкі зь міліцыяй у самых розных месцаў краіны, зрываньне лукашэнкаўскіх сьцягоў, вывешваньне нацыянальных, хваляваньні ў навучальных установах, зьяўленьне самаробных улетак, адмова міліцыі выконваць загады, зыход у адстаўку вядомых асоб вышэйшага кіраўніцтва, збой у карных функцыях судоў, пашкоджаньне ці знос камуністычных помнікаў (якіх у нас самая вялікая канцэнтрацыя ў сьвеце), зьяўленьне шматлікіх графіці, падзеньне тыражоў праўладных газет і павелічэньне – апазіційных. І г.д., і г.д.

Ці не было заранёў вядома, што Захад вынікі выбараў не прызнае, а Масква – прызнае? [“Захад” хацеў прызнаць выбараў пры мінімальнай іх “дэмакратычнасьці”, але Лу-ка збаяўся другога туру… - Рэд.] Надзея некаторых кандыдатаў на падтрымку Масквы сьведчыць аб іхнім абсалютным неразуменьні геапалітыкі, і, як след, памылковай тактыцы ды стратэгіі. Аналіз памылак у тактыцы зробяць палітыкі. Але ж яны, лічу, выкліканыя памылкай у стратэгіі.

Яна ў наступным. Ёсьць дыктатура, пры якой здушана свабода асобы, няма дэмакратыі, а ёсьць акупацыя войскамі іншай краіны, пры якой акрамя пералічанага яшчэ дадаецца зьнішчэньне нацыянальнай сімволікі, мовы і культуры паняволенага народу. Гэта крытэры разьмежаваньня дыктатуры ад акупацыі.

Ні адзін дыктатар у сьвеце не рабіў таго, што робіць сучасная ўлада ў нас. Наадварот, усе дыктатуры былі спрэс націяналістычныя. Відавочна, што ў нас акупацыя, якая працягваецца амаль 200 гадоў. Ня мае значэньня, што ў ролі акупантаў у нас выступаюць прадстаўнікі нашага народу. Яны рускай культурай выхаваныя як акупанты, якія ненавідзяць свой народ больш за расейцаў. У гісторыі такая дзіўная і пачварная зьява называецца янычарствам.

Нагадаем, у паняволеных балканскіх народаў туркі адбіралі дзяцей, выхоўвалі іх у турэцкай культуры, рабілі зь іх войска янычар, якія затым вызначаліся асаблівай жорсткасьцю да народаў, зь якіх яны паходзілі.

У нас руская культура пануе спрэс, таму, каб выхаваць янычар, дзяцей ня трэба  везьці ў Расею. За дэмакратыю змагаюцца мітінгамі, шэсьцямі, пікетамі й на выбарах. З акупацыяй змагаюцца зусім іншымі спосабамі. У нашым выпадку зь ёй трэба спачатку змагацца шляхам асьветніцтва народу ў кірунку, пра які пісалася вышэй.

Ужо 17-ы год апазіцыя змагаецца супраць дыктатуры, а трэба змагацца супраць акупацыі. Замест балбатні аб “ліберальных каштоўнасьцях”, неперапыннай гульні ў выбары трэба будзіць нацыянальны гонар людзей. Толькі боль за Нацыю і Краіну можа істотна павялічыць колькасьць людзей на Плошчы.

Лістапад-сьнежань 2010  г.

Адно з важнейшых дасягненьняў нашай працы – гэта вывядзеньне ў ідэалагічную сьферу паняцьця “аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу”. Калі стала і ўпарта трымаць у галаве і гэтае выслоўе, і асабліва яго зьмест, калі не дазваляць сабе адуважвацца на інфармацыйныя падзеі, прызначаныя для адцягваньня ўвагі ад правоў й інтарэсаў беларусаў на іх уласнай зямлі (напрыклад: “патрэбна лібералізацыя эканомікі”, “патрэбна прыватызацыя”, “свабода СМІ”, “правы чалавека”, “шлях у Еўропу” і да т.п. – гэта з аднаго боку; “без Расеі мы не пражывем”, “патрэбна моцная ўлада”, “чарка і шкварка”, “тры брацкія славянскія народы”, “інтэграцыя”, “Вялікая Расея”, “Саюзная дзяржава” і да т.п. – гэта з другога боку), можна атрымаць сапраўды істоныя вынікі. Мы вырашылі трохі адхіліцца ад логікі працягу тэмы, каб, скарыстаўшыся з фону, створанага папярэднімі матэрыяламі, прадэманстраваць усё азначанае на сьвежых прыкладах.

У папярэднім матэрыяле мы на шматлікіх фактах яшчэ раз паказалі, што сёньня ў Беларусі, як і ўсе апошнія 16 гадоў, мы маем: этнацыд і генацыд беларускага народу, дыскрымінацыю беларусаў ва ўсіх сьферах грамадскага жыцьця, захоп нашай уласнасьці, зьнішчэньне агульнай культуры, забруджваньне вонкавага асяроддзя, разбурэньне асноў сапраўднай дэмакратыі. Кожны чалавек, які спачувае беларусам, хто разумее значэньне праўды і справядлівасьці (гістарычнай, нацыянальнай, сацыяльнай) для існаваньня і гуманістычнага прагрэсу чалавецтва, ня можа гэтага ня бачыць і не пратэставаць. Бо ўсё гэта – наўпроставае парушэньне якраз таго, чым і з’яўляюцца аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу. Падрэсьлім, законныя, легітымныя інтарэсы (больш за тое, адзіна законныя і адзіна легітымныя) на яго беларускай зямлі!

А пра якія парушэньні ў Беларусі працягваюць казаць нашыя заходнія добрахоты?

У сувязі з абвастрэньнем сітуацыі паміж Лу-кам і МедведПутамі, на беларускія СМІ (як апазіцыйныя, так і афіцыйныя) павыскоквалі некаторыя заходнія афіцыйныя асобы, каб пасьпяшацца выказацца на конт таго, што ў цяперскай РБ на іх погляд ня так. Падаем ніжэй шэраг паказальных выказваньняў. Яны прыдадуцца для гісторыі, але найперш яны патрэбная тым беларусам, якія яшчэ не пазбавіліся ад тэхналагічна накінутых ім міфаў пра дапамогу ўрадаў заходніх краін нам – беларусам-літвінам.

1.

24 жніўня г.г. «Советская Белоруссия» апублікавала вялікае інтэрвю, якое газета зрабіла з часовым павераным ў справах ЗША ў Беларусі Майклам Скэнланам (гл. фота ўверсе №1).

У гэтым інтэрвю, адказваючы на пытаньні карэспандэнта “СБ”, ён сярод іншага сказаў (http://www.svaboda.org/content/article/2136338.html):

СБ: Як вы лічыце, гэта ўсё яшчэ актуальная задача — адстойваць сваю незалежнасьць і сувэрэнітэт, ці ў сучасным сьвеце, дзе ёсьць інтэрнэт, вялізныя транснацыянальныя карпарацыі, дзе дзяржавы аб’ядноўваюцца ў міжнародныя арганізацыі і ствараюць наднацыянальныя органы, гэта ўжо састарэлыя каштоўнасьці?

Скэнлан: Я ўпэўнены, што гэта нязьменныя каштоўнасьці. Злучаныя Штаты таксама залежаць ад іншых дзяржаў. Пытаньне ў тым, якім чынам краіна можа найлепшым чынам абараніць сваю незалежнасьць і сувэрэнітэт ва ўмовах глабалізацыі. Краіна альбо прымае агульныя нормы і стандарты, альбо застаецца своеасаблівым востравам. Галоўнае — гэта эфектыўнае выкарыстаньне ўласных рэсурсаў. А самым каштоўным рэсурсам для любой дзяржавы з’яўляюцца яе грамадзяне. Квітнеюць тыя краіны, дзе людзі могуць свабодна рэалізаваць свае здольнасьці й памкненьні. Для гэтага, у прыватнасьці, вельмі важны бесперашкодны доступ да інфармацыі. У розных сферах выпрацаваныя нормы і стандарты, якія дазваляюць стварыць найбольш спрыяльнае асяродзьдзе для разьвіцьця людскага патэнцыялу. Калі казаць пра эканоміку, то гэтым у глябальных маштабах займаецца Сусьветная гандлёвая арганізацыя [? – Рэд.].

… У Эўропе — а пад ёй я разумею прастору ад Уладзівастока да Лісабона [? – Рэд.] - стварэньнем агульных рамак разьвіцьця ў сферы права і дэмакратыі займаецца Рада Эўропы [? – Рэд.]. А крытэрыі адукацыі задае так званы Балёнскі працэс [? – Рэд.]. Я спашлюся на словы міністра замежных спраў Сяргея Мартынава, які вясной гэтага года сказаў, што Беларусь не хоча быць ні часткай Расеі, ні часткай Эўрапейскага зьвязу, яна проста хоча з’яўляцца часткай Эўропы. Пазітыўным крокам было нядаўняе рашэньне Беларусі далучыцца да Балёнскага працэсу. Лагічным працягам гэтай лініі было б далучэньне да Рады Эўропы. Беларусь адзіная краіна Эўропы, якая не зьяўляецца сябрам гэтай арганізацыі. Зразумела, кожная дзяржава мае права выбару: ўступаць кудысьці ці не. З прыняцьцем такога рашэньня з’яўляюцца перавагі, але разам з тым набываецца пэўная адказнасьць…

СБ: Зьнешняя палітыка ЗША сур’ёзна зьмянілася з прыходам у Белы дом Барака Абамы. Аднак беларуска-амерыканскія адносіны, здаецца, засталіся на ранейшым узроўні і з ранейшымі падыходамі. Вашынгтон зацікаўлены ў прагрэсе на гэтым напрамку або разьвіцьцё адносінаў з Мінскам зараз не з’яўляецца важнай задачай?

Скэнлан: У жніўні мінулага года ў Мінск прыяжджаў памочнік дзяржсакратара Філіп Гордан. Гэта візіт самага высокага ўзроўню за апошнія 10 гадоў. Я думаю, што само па сабе гэта пацьвярджэньне цікавасьці з боку ЗША.

Пасланьне прадстаўніка дзярждэпартамэнта палягала ў тым, што ЗША хочуць паляпшэньня адносінаў з Беларусьсю, але гэта прадугледжвае рух наперад у галіне правоў чалавека і дэмакратыі. Мы наўпрост ўвязваем гэтае пытаньне з пытаньнем эканамічных санкцый. … У канцы 2008 года і пачатку 2009 года беларускія ўлады зрабілі некаторыя сьціплыя крокі, накіраваныя на рэгістрацыю няўрадавых арганізацый і распаўсюд незалежных СМІ. На жаль, застаўся бяз зьменаў артыкул 193 Крымінальнага кодэкса аб адказнасьці за дзейнасьць ад імя незарэгістраванай арганізацыі. З тых часоў становішча ня стала лепш. Візіт спадара Гордана з’яўляўся своеасаблівым заклікам разам падумаць, што рабіць далей. Мы лічым, што ёсьць шмат магчымасьцяў для канструктыўных стасункаў паміж нашымі краінамі, і зрабілі адпаведныя прапановы Менску — сумеснае процідзеяньне трансгранічнай злачыннасьці, візіты вайсковых дэлегацыяў, адукацыйныя і культурныя кантакты. Рэакцыі зь беларускага боку пакуль не паступіла. І апошняе. Палітыка ЗША і Еўразьвязу ў дачыненьні да Беларусі заснаваная на адных і тых жа прынцыпах і каштоўнасьцях. Механізмы ж прыняцьця рашэньняў могуць адрозьнівацца.

СБ: Тым ня менш на постсавецкай прасторы Белы дом знайшоў у сабе сілы карэнным чынам зьмяніць палітыку. Былы намесьнік дзяржсакратара па справах Расіі, Украіны, Беларусі і Малдовы Дэвід Крэмер нядаўна напісаў з гэтай нагоды цікавы артыкул у The Washington Post. Высокапастаўленыя чыноўнікі адміністрацыі стала паўтараюць, што не прызнаюць расейскіх сфэр ўплыву, але іх дзеяньні й іх бяздзейнасьць, лічыць спадар Крэмэр, больш красамоўныя, чым любыя словы. Ці абмяркоўваюць Злучаныя Штаты сітуацыю ў Беларусі з Масквой?

Скэнлан: У Дэвіда Крэмера ёсьць права выказваць сваё асабістае меркаваньне, і гэта адзін з моцных бакоў нашай сістэмы. З нагоды вашага пытаньня дазвольце падкрэсьліць: нашы стасункі з Расеяй — гэта стасункі з Расеяй, адносіны зь Беларусьсю — гэта іншая справа. Памочнік дзяржсакратара Гордан заяўляў, што мы будзем імкнуцца да паляпшэньня стасункаў з Расеяй у нашых узаемных інтарэсах, не ахвяруючы нашымі прынцыпамі і сябрамі.

СБ: Калі можна, адно эканамічны пытаньне. У Беларусі шмат гаворыцца пра лібералізацыю, прыватызацыю прадпрыемстваў. Што, на ваш погляд, замінае амерыканскім інвестарам ўкладваць [грошы] у Беларусь? Ці зьвяртаюцца да вас бізнэсоўцы па параду?

Скэнлан: Па-першае, эканамічныя пераўтварэньні ў Беларусі хутчэй прадмет абмеркаваньня, чым факт, які адбыўся. … Чаканьні амерыканскіх бізнэсоўцаў, гатовых укладаць грошы за мяжой, аднолькавыя і ў дачыненьні да Беларусі, і ў дачыненьні іншых краін — гэта рынкавыя крокі, накіраваныя на стварэньне спрыяльнага макраэканамічнага клімату. Гэта прадугледжвае правядзеньне структурных рэформаў. Каб краіна стала больш канкурэнтаздольнай, неабходна існаваньне моцнага прыватнага сектара, прыватызацыя павінна быць адкрытай і празрыстай. Пра гэта заяўляў прадстаўнік Сусьветнага банка ў Беларусі Іван Велеў.

… Мы цяпер актыўна працуем зь Беларусьсю праз Агенцтва па міжнародным разьвіцьці ЗША і Міжнародную фінансавую карпарацыю Сусьветнага банка [? – Рэд.] над стварэньнем такіх нарматыўных умоваў, якія спрыялі б разьвіцьцю прыватнага малога і сярэдняга бізнэсу ў вашай краіне. Яшчэ адзін прыклад нашага пасьпяховага супрацоўніцтва — гэта запуск на базе БДУ да восені наступнага года магістарскай праграмы па бізнэс-адміністраваньні. Навучаньне будзе весьціся на англійскай мове, і праграма павінна атрымаць акрэдытацыю CEEMAN (Асацыяцыя па разьвіцьці мэнэджмэнту краін Цэнтральнай і Усходняй Эўропы) для таго, каб дыплом аб заканчэньні праграмы прызнаваўся ва ўсёй Эўропе.

СБ: Спадар Скэнлан, хоць вы прыехалі ў Менск год таму, гэта наша першае інтэрвю, па сутнасьці знаёмства. Упэўнены, што вы, калі толькі зьбіраліся сюды ехаць, добра вывучылі нашу краіну, а ці ёсьць у Беларусі нешта такое, што не адпавядае вашым мінулым уяўленьням аб ёй, што вас зьдзівіла?

Скэнлан: Да прыезду сюды я працяглы час чытаў у інтэрнэце беларускую прэсу. У тым ліку і вашу газету. Знаёміўся з заявамі беларускага кіраўніцтва. Але, вядома, тут мае ўяўленьні аб Беларусі паглыбіліся. У вашай краіны ўнікальная гісторыя. Эўрапейская гісторыя. На мяне зрабіла вялікае ўражаньне, як шмат гарадоў у Беларусі карысталіся магдэбурскім правам, якое азначае самакіраваньне, рэлігійную цярпімасьць, свабодны рынак, росквіт рамёстваў. Палітычныя і эканамічныя рэформы, аб якіх мы гаворым сёньня — усё гэта было ў гісторыі вашай краіны.

(канец цытаваньня інтэрвю)

2.

У гэты ж дзень, 24 жніўня, Сініка Хурскайнэн (гл. фота №2) — дакладчык па Беларусі камісіі па палітычных пытаньнях ПАРЭ – сустракалася з прадстаўнікамі грамадскіх арганізацый Менску (пазьней яна сустракалася са шматлікімі прадстаўнікамі афіцыйных уладаў). У час гэтай сустрэчы яна заявіла (http://www.svaboda.org/content/article/2136121.html):  “Адмена альбо ўвядзеньне маратору на сьмяротнае пакараньне [? – Рэд.] зьяўляецца не адзінай умовай для аднаўленьня для беларускага парламенту статуса спецыяльнага запрошанага ў Парламенцкую Асамблею Рады Еўропы. Гэта пытаньне зьяўляецца не адзіным, але галоўным. Ёсьць яшчэ пытаньні па свабодзе СМІ, сітуацыі з правамі чалавека, дэмакратыі«, — сказала яна. Акрамя таго, спадарыня Хурскайнэн у дачыненьні да пытаньня сьмяротнага пакараньня заўважыла, што ў Парламенцкай Асамблеі будзе ўлічвацца і меркаваньне беларускага грамадства па гэтым пытаньні.

3.

25 жніўня зь Беларусі ў Чэхію вярнулася група чэскіх сенатараў — прадстаўнікоў пастаяннай камісіі ў справе ўмацаваньня дэмакратыі ў сьвеце. Адзін зь іх, Томаш Ірса (гл. фота №3), прапанаваў сваё пасьляслоўе да візіту (гл. http://www.svaboda.org/content/article/2137446.html).

“Я хацеў бы сказаць, што мы ня маем праблемы з тым, каб Чэская Рэспубліка працягвала надалей падтрымліваць Беларусь як на ўзроўні двухбаковых стасункаў, так і на ўзроўні Еўразьвязу”, – сказаў Томаш Ірса. Сенатар падкрэсьлівае чатыры моманты, якія, на яго думку, шкодзяць іміджу Беларусі як еўрапейскай краіны: сьмяротная кара, несправядлівыя выбары, крыміналізацыя дзейнасьці “незарэгістраваных арганізацый”, дзяржаўнае рэгуляваньне мас-медыяў і інтэрнэту.

Спадар Ірса паўтарыў свае словы аб патрэбе супрацоўніцтва Чэхіі зь Беларусьсю і ўдакладніў: “На прэсавай канферэнцыі у Менску нехта з журналістаў выказваў незадавальненьне, што нашым афіцыйным візітам у парламент мы засьведчылі яго прызнаньне. Я на гэта адказаў: у часе, калі апазіцыя цалкам раз’яднаная, няма зь кім весьці афіцыйныя перамовы акрамя як з сучасным парламентам [? – Рэд.], хаця і ёсьць сумненьні ў справядлівасьці выбараў. Вядома, Чэская рэспубліка на дзяржаўным узроўні падтрымлівае апазіцыю, але мусіць весьці перамовы з сучаснай уладай, сучаснай адміністрацыяй, таму што яна прымае рашэньні. Ціск апазіцыі мае ўплыў на рашэньні ўлады – гэта тая дэмакратычная сістэма, калі нехта ва ўладзе, нехта ў апазіцыі і ўладу крытыкуе, каб улада неяк карэктавала свой курс [дзе ён такое ў Беларусі бачыў? Адарваныя ад рэчаіснасьці абстракцыі. – Рэд.]. Таму Чэская рэспубліка і падтрымлівае апазіцыю.

Палітычна Беларусь круціцца на адным месцы. Увесь час топчацеся на месцы, за тыя 6 гадоў, якія там ня быў, я, на жаль, ніякіх палітычных зрухаў ня ўбачыў. Нам, прадстаўнікам Цэнтральнай Еўропы, былым сябрам так званага «Ўсходняга блоку» проста цяжка ўявіць, што Ленін можа стаяць перад парламентам, што застаюцца назвы вуліц і калгасаў імя Дзяржынскага, Крупскай, што захаваюцца ўсе сымбалі былога Савецкага Саюзу. Разумею, што Беларусь на працягу некалькіх генерацый належала да СССР. І ўсё ж, тыя масавыя пахаваньні ў Курапатах, дзе мы ўсклалі вянок, застаюцца тыповым прыкладам таго, што лукашэнкаўская дзяржаўная ўлада ня можа адблытацца ад савецкай ідэалогіі, ад камуністычнай падачы гісторыі, і таму тыя Курапаты так для грамадства і не адкрытыя.

4.

26 жніўня Deutsche Welle падала інтэрвю нямецкага эксьперта па Беларусі, былога кіраўніка групы АБСЕ ў Беларусі Ганса-Георга Віка (гл. фота №4). У ім той выказаў свой погляд на цяперашнюю пазіцыю Нямеччыны што да дыялогу Еўразьвязу з Беларусьсю (падаецца паводле http://www.svaboda.org/content/article/2138434.html).

Deutsche Welle: Ці ёсьць у Нямеччыны свая стратэгія пабудовы дачыненьняў зь Беларусьсю, адрозная ад лініі Еўразьвязу?

Ганс-Гэорг Вік: Тое, што пазіцыя Нямеччыны ў дачыненьні да Беларусі карэнным чынам адрозьніваецца ад пазіцыі Еўразьвязу, — гэта ўсё выдумкі крытыкаў еўрапейскай палітыкі, якія існуюць яшчэ з пачатку прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі.

Самым яскравым выразьнікам гэтага меркаваньня быў Зянон Пазьняк, які выступаў і супраць Расеі, і супраць Нямеччыны. Такога кшталту выказваньні могуць толькі азначаць, што намаганьні ЕЗ, і, у прыватнасьці, Берліна па прасоўваньні дэмакратыі ў Беларусі проста ігнаруюцца.

Абвінавачваньні ў адрас Нямеччыны ў тым, што яна занадта паблажліва ставіцца да рэжыму Лукашэнкі, — гэта адначасова і абвінавачваньні на адрас Еўразьвязу ў цэлым [? – Рэд.]. Такое разуменьне палітыкі ЕЗ палягае ў няправільнай інтэрпрэтацыі.

З дапамогай дыялогу мы імкнёмся ўцягнуць Беларусь у дэмакратычныя працэсы [? – Рэд.]. Напрыклад, праграма «Усходняе партнэрства» паказвае, што грамадзянская супольнасьць можа мець вагу і значэньне пры прыняцьці палітычных рашэньняў [? – Рэд.]. Таму крытыка нібыта асаблівай пазіцыі Нямеччыны па беларускім пытаньні, якая закранула і мяне асабіста, калі я ўзначальваў місію АБСЕ ў Менску, скажае разуменьне еўрапейскай палітыкі ў дачыненьні да Беларусі.

DW: Як вы можаце патлумачыць цяперашнюю пазіцыю Нямеччыны ў дачыненьні да афіцыйнага Мінску?

Г.Г. Вік: Для таго, каб інтэграваць краіну ў эўрапейскія працэсы, трэба сігналізаваць ёй пра гатовасьць весьці дыялог, а не пагражаць увесь час пакараньнямі [закінуты псеўда-выбар; найперш трэба дапамагаць арганізавацца беларускім дэмакратам. – Рэд.]. Еўразьвяз увёў частковыя санкцыі, выказваючы незадавальненьне аўтарытарнай палітыкай Лукашэнкі, якая не адпавядае дэмакратычным нормам, за якія выступае Еўразьвяз. У сувязі з гэтым супрацоўніцтва зь Менскам у пэўных сферах было прыпыненае.

Але ў цэлым, з краінай, якая з’яўляецца еўрапейскай, але ізалюе сябе ад Еўропы, нельга спыняць зносіны [чарговы псеўда-выбар. – Рэд.], інакш ёй і зусім не выйсьці з гэтай ізаляцыі. Праграма «Ўсходняе партнэрства» і можа стаць такім інструментам наладжваньня дыялогу. Дарэчы, канцлер Нямеччыны Ангела Меркель была ў ліку нямногіх еўрапейскіх палітыкаў самага высокага рангу, якія прысутнічалі на саміце «Ўсходняга партнэрства» ў Празе ў 2009 годзе.

Паўтаруся: крытыка ў адрас Нямеччыны за яе занадта мяккую пазіцыю ў дачыненьні да Беларусі, якая час ад часу з’яўляецца, на мой погляд, цалкам не абгрунтаваная. Я не магу не прызнаць, што асобныя дробныя крокі ў бок дэмакратызацыі, прынятыя беларускімі ўладамі, у дыпламатычных колах нярэдка інтэрпрэтавалі як сігнал аб карэнных зьмяненьнях палітычнай сітуацыі ў краіне. Такая ацэнка таксама няправільная і ня будзе вернай да тых часоў, пакуль Менск не пачне сур’ёзныя рэформы.

(канец цытаваньня інтэрвю)

***

Ад рэдакцыі.

У пададзеных прамовах ёсьць шмат таго, з чым мы – беларускія зьмястоўныя дэмакраты – ня можам не пагадзіцца:

- (Скэнлан:) трэба “найлепшым чынам абараніць сваю незалежнасьць і суверэнітэт ва ўмовах глабалізацыі”, можна заставацца і “своеасаблівым востравам” у глабалізаваным сьвеце, трэба “эфэктыўна выкарыстоўваць уласныя рэсурсы”, “самым каштоўным рэсурсам для любой дзяржавы з’яўляюцца яе грамадзяне”, “квітнеюць тыя краіны, дзе людзі могуць свабодна рэалізаваць свае здольнасьці й памкненьні”, патрэбны “бесперашкодны доступ да інфармацыі”, беларусы маюць права “не хацець быць ні часткай Расеі, ні часткай Еўрапейскага зьвязу”, але кепска, што “Беларусь — адзіная краіна Эўропы, якая не з’яўляецца сябрам Рады Еўропы”, ЗША супраць “прызнаньня расейскіх сфер уплыву” і будуць узаемадзеіць з Расеяй “не ахвяруючы нашымі прынцыпамі і сябрамі”, “эканамічныя пераўтварэньні ў Беларусі хутчэй прадмет абмеркаваньня, чым факт”,  у эканоміцы неабходны “структурныя рэформы, існаваньне моцнага прыватнага сектара”, “прыватызацыя павінна быць адкрытай і празрыстай”, трэба “спрыяць разьвіцьцю прыватнага малога і сярэдняга бізнэсу”;

- (Ірса:) не павінен “Ленін стаяць перад парламентам”, не павінны заставацца назвы вуліц і калгасаў “імя Дзяржынскага, Крупскай”, захоўвацца “сімвалы былога Савецкага Саюзу”, “лукашэнкаўская ўлада ня можа адблытацца ад савецкай ідэалогіі, ад камуністычнай падачы гісторыі, і таму тыя ж Курапаты так для грамадства і не адкрытыя”.

Там жа ёсьць і спрэчныя пытаньні:

- (Скэнлан:) што “разьвіцьцём людскага патэнцыялу займаецца Сусьветная гандлёвая арганізацыя”, што Еўропа – гэта тэрыторыя “ад Уладзівастока да Лісабона”, што Рада Еўропы займаецца “стварэньнем агульных рамак разьвіцьця ў сферы права і дэмакратыі”, што Балонскі працэс дае найлепшыя крытэры адукацыі, Сусьветны банк “спрыяе разьвіцьцю прыватнага малога і сярэдняга бізнэсу”;

- (Хурскайнэн:) што трэба “адмяніць альбо ўвесьці маратор на сьмяротнае пакараньне”;

- (Ірса:) што паколькі “апазіцыя цалкам раз’яднаная, няма зь кім весьці афіцыйныя перамовы акрамя як з сучасным парламентам”;

- (Вік:) што “абвінавачваньні ў адрас Нямеччыны ў тым, што яна занадта паблажліва ставіцца да рэжыму Лукашэнкі, — гэта адначасова і абвінавачваньні на адрас Еўразьвязу ў цэлым”, што “з дапамогай дыялогу [Нямеччына] імкнецца ўцягнуць Беларусь у дэмакратычныя працэсы”, што ““Ўсходняе партнэрства” паказвае, што грамадзянская супольнасьць [зь Беларусі] можа мець вагу і значэньне пры прыняцьці палітычных рашэньняў” (таксама некаторыя псеўда-выбары — адуважваньні, якія хоча ўцюрыць Вік слухачам і чытачам — адзначаныя ў тэксьце).

Усё гэта мы падалі для таго, каб яшчэ раз паказаць, што мы нармальныя людзі й здольныя як пагаджацца зь некаторымі падыходамі, так і дыскутаваць па іншых. На гэтым фоне пераходзім да галоўнага – чарговага пераліку тых канкрэтных прэтэнзій, якія мае “Захад” да лукашысцкага рэжыму.

Дык што на погляд яго прадстаўнікоў у сёньняшняй Беларусі ня так:

- (Скэнлан:) патрэбны “рух наперад у галіне правоў чалавека і дэмакратыі”, трэба даць большую свабоду для дзейнасьці “няўрадавых арганізацый і незалежных СМІ”. Акрамя таго, спадар Скэнлан дадаў, што “палітыка ЗША і Еўразьвязу ў дачыненьні да Беларусі заснаваная на адных і тых жа прынцыпах і каштоўнасьцях”;

- (Хурскайнэн:) патрэбна “адмена альбо ўвядзеньне маратору на сьмяротнае пакараньне”, прычым “гэта пытаньне з’яўляецца не адзіным, але галоўным”, дадатковымі пытаньнямі з’яўляюцца “свабода СМІ, сітуацыя з правамі чалавека і дэмакратыяй«;

- (Ірса:) шкодзяць іміджу Беларусі, як еўрапейскай краіны, сьмяротная кара, несправядлівыя выбары, крыміналізацыя дзейнасьці “незарэгістраваных арганізацый”, дзяржаўнае рэгуляваньня мас-медыяў ды інтэрнэту;

- (Вік:) “Еўразьвяз не задавальняе аўтарытарная палітыка Лукашэнкі, якая не адпавядае дэмакратычным нормам, за якія выступае Еўразьвяз”, хаця ён тут жа прызнаў, што “асобныя дробныя крокі ў бок дэмакратызацыі былі прынятыя беларускімі ўладамі”.

Вось цяпер давайце паглядзім яшчэ раз (бо ня раз мы ўжо глядзелі), як апошняе (а пададзены, па сутнасьці, дакументы) адпавядае аб’ектыўным інтарэсам беларускага народу, персьпектыве сапраўднай дэмакратыі ў Беларусі й тым рэальным этнацыдна-генацыдна-дыскрымінацыйным умовам, у якіх наш народ жыве апошнія 16 гадоў, і праблемам, якія з гэтых умоў вынікаюць?

Па-першае, нягледзячы на заклінаньні аб адзінстве пазіцыі ЕЗ і ЗША ў дачыненьні да лукашысцкага рэжыму (Скэнлан), а таксама ўнутрыеўрапейскага аналагічнага адзінста (Вік), гэтага адзінства няма. Наборы прэтэнзій адрозьніваюцца істотна. Па сутнасьці, кожны афіцыйны прадстаўнік “Захаду” вярзе сваю адсябяціну зь ліберастычнага набору. А між тым, памятаеце, у свой час былі 12 узгодненых патрабаваньняў з “Захаду” да Лу-кі (якія мы ў свой час раскрытыкавалі – гл., напрыклад, тут: http://nashaziamlia.org/2008/10/12/1567/), потым 4 (Мілінкевіч дапамог паменшыць), потым зноў штук 9. Цяпер атрымліваецца – 0, + поўная адсябяціна. Што гэта азначае? Якраз тое, што ў “Захаду” ніякай узгодненай пазіцыі па Беларусі няма, што пытаньне нейкіх патрабаваньняў да рэжыму для яго даўно няважнае, як, відавочна, і сам “апошні дыктатар Еўропы зь яго дыктатурай”.

Па-другое, мы зусім нядаўна паказалі, што на самім “Захадзе” паняцьці “дэмакратыі”, “свабоды СМІ” знаходзяцца ў антаганістычнай супярэчнасьці з паняцьцем “правоў чалавека” (гл. http://nashaziamlia.org/2010/07/31/3454/). Самі заходнікі дасёньня ня могуць дамовіцца пра значэньні важнейшых гуманістычных паняцьцяў, а тым больш несупярэчліва, сістэмна скласьці іх (прыйдзе час, мы пакажам, як гэта робіцца). Самі ня могуць, а нам нешта ўцюхіваюць…

Па-трэцяе, калі заходнікі гавораць пра “правы чалавека” ў Беларусі, на практыцы гэта аказваюцца правы нацыянальных (часьцей польскай і габрэйскай), сэксуальных ці рэлігійных меншасьцяў. У нас на сайце назьбіралася ўжо шмат матэрыялаў (дакументальна зафіксаваных фактаў), якія пра гэта сьведчаць (гл. напрыклад, тут: http://nashaziamlia.org/2009/08/11/2597/). Калі нехта пажадае больш, можам падаць і больш…

Чацьвёртае. Аказваецца, у сёньняшніх заходнікаў зусім іншае (дэградаванае) разуменьне дэмакратыі. Калі яны гавораць “дэмакратыя”, у абсалютнай большасьці выпадкаў аказваецца, што яны маюць на ўвазе ліберастызм. Тое ж датычыць “свабоды СМІ”. Патрэбна свабода СМІ як свабода Праўды, а не свабода лухты, разбэшчваньня, дэзарыентаваньня, неадказнасьці за свае словы і г.д.

Але гэта ўсё кветачкі. Галоўнае: а дзе хоць слова, хоць паўслова пра тое, што сапраўды з’яўляецца самымі важнымі праблемамі ў Беларусі?

Дзе такія паняцьці-выразы як “беларускія інтарэсы”, “беларуская дэмакратыя”, “этнацыд”, “дыскрымінацыя”, дзе хаця б словы “беларускі народ”?!

Няма гэтага ў галовах нашых заходніх дабрахотаў. Ужо шмат гадоў няма. Усяго гэтага яны ня бачаць, ня чуюць, і пра ўсё гэта ведаць не жадаюць.

Адсюль пытаньне: тады чым яны нам могуць дапамагчы?

Зьвярніце ўвагу — пішчом лезуць дапамагаць! Шмат гадоў! Мільёны даляраў ідуць на дапамогу!

Адказ відавочны: ды не ў дапамозе нам – беларусам-літвінам – справа! Сваю выгаду хлопцы шукаюць. Гэта магло б быць няблага, калі б яны не шукалі яе… ў нашым агародзе.

P.S.

Хочам падаць пару каментароў да інтэрвю пана Віка.

Янка, Менск

Добра памятаем, якую сэнсацыю прывезьлі ў 2001 годзе беларускія ўдзельнікі міжнароднай канфэрэнцыі па Беларусі ў Беластоку. «Сэнсацыяй» былі словы з выступу на канфэрэнцыі Г. Віка. Ён сказаў, што дзейнасьць ягонай Групы АБСЭ ў Беларусі была накіравана на хутчэйшае далучэньне Беларусі да Расеі, бо «у Расеі больш дэмакратыі». Вось такі нямецкі эўрапалітык. Разам са Шродэрам рабілі з нашай радзімы разьменную манэту ў гандлі з Масквой.

Яўген Мурашка

Высокапрафесійны выведнік, хаця і ў мінулым, ня можа ня ведаць аб схаванных мэтах «Усходняга партнэрства», пра якія ў афіцыйных дамовах УП не пазначана.
Ён цудоўна ведае, што УП не набліжае краіны-удзельнікі УП да ЕЗ. Але ЕЗ, і Нямеччына , у прыватнасьці, праз гэтую праграму, набывае магчымасьць пранікненьня на эканамічныя прасторы альянса праз адтуліну (Беларусь) з 170 млн. спажыўцоў і таннай працоўнай сілай. Намецкія бізнэсоўцы ужо назвалі гэту магчымасьць пранікненьня на прастору Мытнага зьвязу — Кландайкам. Таму ЕЗ і пагаджаецца з удзелам прадстаўнікоў «апазыцыі» у Эўранэстэ, а грамадскі Форум дае магчымасьць напусьціць туману ці накаламуціць ваду, увесьці ў зман, каб злавіць сваю залатую рыбку.
Не магу нічога сказаць пра такія прагматычныя дзеяньні з боку ЕЗ, іншая справа — ці адпавядае інтарэсам беларускага народа такі расклад? Лічым, што не адпавядае. Нельга слухаць такіх дарадцаў.

Тое, што посткамуністычная бюракратыя ў Беларусі на чале з Лу-кам – г.зв. цяперцы – з’яўляецца вытворнай ад расейскай імпербюракратыі, думаем, сёньня мала каму трэба даводзіць. У перакладзе на больш універсальную паліталагічную мову можна сказаць, што ў Беларусі вось ужо 17-ы год пануе класічны каланіяльны рэжым на чале з прарасейскім беларусафобскім дыктатарам Лу-кам. Перыядычна мы вяртаемся да тэмы ўласьцівасьцяў гэтага рэжаму і яго злачыннай сувязі (залежнасьці) з расейскай імперыякратыяй. Думаем, што пасьля апісаньня некаторых асьпектаў грамадска-палітычнай сітуацыі ў сёньняшняй Расеі й стану яе ўлады, якія былі зроблены раней, зноў настаў час, каб пра гэта пагаварыць.

1.

Каланіяльнае паходжаньне рэжыму цяперцаў у Беларусі было відавочным для добрых аналітыкаў яшчэ ў 1994 годзе. Сьведчылі пра гэта і рыторыка галоўнага “акторы” ў час выбарчай кампаніі, і выразныя прыкметы яго непасрэднай падтрымкі (палітычнай, інфармацыйнай, фінансавай, кадравай) з боку Масквы яшчэ ў той час. Гэта мы ўжо некалькі разоў абмяркоўвалі, а паўтараем толькі таму, што некаторыя “беларускія” апазіцыянеры (у асноўным зь ліберальнага лагеру), нягледзячы на відавочныя факты, яшчэ шмат гадоў пасьля выбараў 1994 года працягвалі распускаць міф пра “асаблівы палітычны талент Лу-кі”, які, маўляў, дазволіў яму “самастойна прабіцца” ў прэзідэнты Беларусі. Здаецца, мы ўжо таксама казалі, што прыйшлі да высновы, што распаўсюдам гэтага недарэчнага міфа лібералы хацелі б адцягнуць увагу беларусаў ад сапраўдных палітычных механізмаў, якія вызначалі надзвычай цяжкія для нашага народу наступствы падзеяў 16-гадовай даўніны.

Справа ў тым, што многія палітыкі, зьвязаныя з падзеямі вакол 1994 года, на сёньня ўжо пайшлі ў адстаўку і пачалі пісаць мемуары. Дык вось, і прадстаўнікі адміністрацыі Ельцына, і іх калегі з адміністрацыі Клінтана ў адзін голас у сваіх мемуарах успамінаюць, што ў пачатку 1990-х уся палітыка Расеі цалкам адбывалася пад дыктоўку… ЗША! Гэтая тэма яшчэ патрабуе сваіх пільных дасьледнікаў, але гіпотэзу пра тое, штоЛу-ка мог быць навязаны нам не без удзелу самых галоўных “змагароў за свабоду і дэмакратыю” — амерыканцаў – мы ня маем права хаваць ад нашых чытачоў.

Наступныя падзеі як унутры Беларусі, так і вакол яе толькі працягвалі пацьвярджаць меркаваньне аб каланіяльным характары цалкам залежнага ад расейскай імперыякратыі лукашысцкага рэжыму.

Кожны аб’ектыўны чалавек можа бачыць, што ўнутры Беларусі вось ужо 17-ы год мы назіраем: татальны ЭТНАЦЫД – г.зн. вынішчэньне мовы нашага народа, усіх праяў культуры, нацыянальнай гістарычнай памяці, сімвалаў і г.д., якія яднаюць народ у адзіны арганізм (да ведама: этнацыд – адна з форм забойства народа; вядзе да такіх жа вынікаў – поўнага зьнішчэньня народа — як і генацыд); ціхі ГЕНАЦЫД – нават па афіцыйных дадзеных пад уладай цяперцаў кожны год вымірае 0,5-0,6% беларускага народу (рэальна напэўна яшчэ больш); ДЫСКРЫМІНАЦЫЮ беларусаў ва ўсіх сьферах грамадскага жыцьця, куды могуць дацягнуцца цяперцы; ЗАХОП уласнасьці беларускага народу і перадача яе ў рукі чужынцаў — у асноўным расейцам; РАЗБУРЭНЬНЕ ДЭМАКРАТЫЧНЫХ АСНОЎ БЕЛАРУСКАЙ ДЗЯРЖАВЫ; зьнішчэньне агульнай культуры, забруджаньне вонкавага асяроддзя і г.д.

Адначасна кожны назіральнік бачыць, што Лу-ка разам зь цяперцамі працягвае праводзіць такую палітыку, якая вядзе да ўцягваньня Беларусі ў расейскую імперыю, набліжаючы нас да магчымасьці поўнай страты суверэнітэту – “Саюзная дзяржава”, Агульная паветраная прастора,  АДКБ (гл. фота ўнізе: з апошняй сустрэчы ў рамках АДКБ у Арменіі),  Агульная мытная прастора, агульныя вайсковыя вучэньні з Расеяй, скіраваныя супраць НАТА і г.д.

Адказваеш на пытаньне: каму выгадна такая вонкавая палітыка Лу-кі? — і адразу выходзіш на лялькавода-заказчыка.

І ўсё ж, нягледзячы на відавочнае, некаторыя да нядаўняга часу працягвалі казаць пра асаблівыя здольнасьці Лу-кі (маўляў, гаворыць пра інтэграцыю, а мы ўсё яшчэ незалежныя), адводзячы віну ад расейскай імперыякратыі й яе тайных саюзьнікаў.

І тут прыйшоў чарговы забойны аргумент. На гэты раз, што асабліва важна, непасрэдна з самой Расеі. У пачатку жніўня г.г. некаторыя расейскія СМІ, набліжаныя да ўладаў, паведамілі, што за час прэзідэнцтва Лу-кі “агульны кошт расейскай эканамічнай дапамогі Беларусі склаў  каля 50 млрд. даляраў”! (http://rus.ruvr.ru/2010/08/03/14419611.html). Гэтую інфармацыю адразу падхапілі розныя палітыкі – як расейскія (http://charter97.org/ru/news/2010/8/12/31298/; http://www.echo.msk.ru/programs/klinch/696432-echo/), так і беларускія (http://www.newsru.com/world/12jul2010/lukaout.html). Так што на сёньня яна зьяўляецца ўжо агульнавядомай.

Элементарная логіка (больш элементарнай увогуле не бывае) падказвае, што дапамагаюць (і тым больш такімі сумамі) толькі… сваім. Значыць, усе гэтыя гады́, нягледзячы на ўсе сьпектаклі са сварамі, якія нам дэманстравалі па “яшчыку”, Лу-ка быў для Масквы сваім чалавекам на пасадзе прэзідэнта Беларусі. І яна яго ня толькі палітычна падтрымлівала ў крытычныя моманты, што было цяжка схаваць (1994 г., 1996 г., 2001 г., 2006 г.), а і сапраўды па-ціхаму, але стабільна і шчодра, фінансавала (нагадаем, што нават перад апошнімі прэзідэнцкімі выбарамі ў 2006 г. Лукашэнка быў некалькі разоў прыняты прэзідэнтам РФ Пуціным, узнагароджаны ордэнам Дружбы патрыярхам РПЦ МП Алексіем, а за два тыдні да выбараў Менск наведаў на той час прэм’ер РФ Міхаіл Фрадкоў, які перадаў «прывітаньне ад Пуціна» — гл.  http://www.svaboda.org/content/article/2137338.html).

Тое, што ўзаемадачыненьні паміж Лу-кам і Масквой пачалі набываць нейкія іншыя адценьні пасьля таго, як у 2000 годзе прэзідэнтам Расеі стаў Пуцін (а не Лу-ка, які на гэта разьлічваў, зацята разбураючы асновы беларускай дзяржаўнасьці пад лозунгам “інтэграцыі”), і пасьля лета 2002 года, калі Пуцін адкрыта “запрапанаваў” Беларусі “ўваходзіць у Расею… губерніямі” – ёсьць усяго толькі пэўным дадатковым асьпектам, які амаль не ўплывае на стратэгічную палітычную сітуацыю, апісаную вышэй.

Таму мы раім нашым чытачам ня толькі надзейна зафіксаваць у памяці інфармацыю пра “50-мільярдную дапамогу рэжыму Лу-кі”, а і задацца пытаньнем: а за што расейская імперыякратыя спансіравала Луку і яго беларусафобскі рэжым?!

Наша версія адказу на гэтае пытаньне такая: за ўсё тое разбурэньне, тыя злачынствы – этнацыд, генацыд, дыскрымінацыю, захоп нашай уласнасьці і да т.п. – якія цяперцы на чале з Лу-кам рабілі ў Беларусі ўсе гады свайго татальнага панаваньня.

Таму гэтыя дастаткова вялікія грошы мы ацэньваем не як факт дапамогі “брацкаму беларускаму народу”, а як… меру і памеры чарговага імперскага злачынства.

2.

Для таго, каб ня толькі казаць агульныя словы, а і заўсёды мець магчымасьць падаць канкрэтныя прыклады, у нас на сайце заведзена рубрыка “Фіксуем варварства ўладаў”.

Час папоўніць яе новымі зьвесткамі – сьведчаньнямі таго, што цяперцы разам з Лу-кам свой беларусафобскі запал прытармажваць і ня думаюць, нягледзячы нават на набліжэньне выбараў.

Так, 8 красавіка г.г. Лу-ка сустракаўся з губернатарам Маскоўскай вобласьці Расеі Барысам Громавым. У час гэтай сустрэчы як звычайна абмяркоўвалі розныя гаспадарчыя, эканамічныя пытаньні. Асноўны пасыл быў скіраваны на абмеркаваньне таго, як павялічыць таваразварот і розныя формы іншага супрацоўніцтва паміж Беларусьсю і Маскоўскай вобласьцю (гл. http://news.tut.by/politics/166558.html; усё гэта можна было б ацэньваць няблага, калі гаворка йшла не пра “супрацоўніцтва” зь імперыяй…).

І тут раптам на фоне занудлівай, афіцыйнай абстаноўкі, ні з таго, ні зь сяго Лу-ка адчыбучвае наступнае:  “Той-сёй нядаўна спрабаваў распусьціць нейкія недарэчныя чуткі пра тое, што ў нас нібыта ўціскаецца руская мова … Гэта абсурд! Руская мова – гэта наша мова. 15 гадоў я ўвесь час паўтараю: толькі ідыёт у гэтай краіне можа адмовіцца ад рускай мовы … Відаць, нейкаму трэба штучна накаліць абстаноўку”.

Калі б у любой іншай краіне такое сказаў любы іншы прэзідэнт, сустрэча тут жа была б спынена, а калегі “прэзідэнта” прадпрынялі высілкі для выкліку санітараў. Але мы, на жаль, жывем у лукашысцай РБ. Таму для асабліва затурканых беларусафобскай прапагандай цяперцаў нагадаем: пасьля развалу Савецкага Саюзу ва ўсіх (!) 14 рэспубліках (Расея ня лічыцца) мова карэннага народу была абвешчана дзяржаўнай і пачалася праца па забесьпячэньні яе такога статусу ня толькі па законе, а і на практыцы.

Зыходзячы з гэтага, давайце падлічым, колькі на думку Лу-кі на тэрыторыі былога СС аказалася “ідыётаў”. Краіны Прыбалтыкі (10 мільёнаў) + Україна (50 мільёнаў) + краіны Закаўказьзя (20 мільёнаў) + краіны Сярэдняй Азіі (50 мільёнаў) = больш за 120 мільёнаў чалавек.

Такім чынам, маем 120 мільёнаў “ідыётаў” на аднаго “неідыёта” — Лу-ку.

Нейкая дзіўная прапорцыя? На самай справе, нічога дзіўнага тут няма. Проста прапорцыю трэба паставіць з галавы на ногі й усё з адным “Неідыётам” стане на свае месцы…

(У наступным матэрыяле, які рыхтуецца, у якасьці дадатка да гэтага артыкула, мы прывядзем некаторыя дадатковыя прыклады беларусафобскай, этнацыднай палітыкі цяперцаў за пошнія гады).

3.

Нягледзячы на адданасьць крамлёўскім гаспадарам, нягледзечы на працяг жорскай этнацыднай палітыкі ў Беларусі, сёньня расейскай імперыякратыі ад Лу-кі трэба значна больш — ім трэба поўная інкарпарацыя Вялікай Літвы-Беларусі (ды яшчэ часткамі — губернямі) у склад паганай расейскай імперыі.

Аднак цяпер і да Лу-кі дайшло, што захаваньне хоць якой незалежнасьці Беларусі – гэта адзіны спосаб для яго і яго сыноў захаваць ня толькі ўладу, а і… уласныя жыцьці.

Таму на сёньня ў пытаньні стаўленьня да беларускай незалежнасьці Лу-ка і кіраўнікі Крамля маюць супацьлеглыя пазіцыі. Цяпер суверэнітэт перастаў быць “ерундой”, як некалі пра яго казаў наш Вялікі Кормчы (зьвяртаем увагу: у стаўленьні да этнацыду – ціхага забойства беларускага народа — у іх па-ранейшаму поўнае супадзеньне поглядаў).

Аднак і Масква сьпяшаецца. Пасьля развалу “Саюзу” прайшло ўжо амаль 20 гадоў, але ніхто не жадае зь ёй мець дачыненьне па ўласнай волі, а тым больш аб’ядноўвацца (а імперыякратыя на гэта вельмі разьлічвала, ёй гэта вельмі патрэбна, каб апраўдаць неабходнасьць існаваньня “Великой Росссии”). Калі расейскай імперыякратыі й удаецца “далучыць” нейкія тэрыторыі, гэта, як і стагоддзі таму, адбываецца толькі з дапамогай ваеннай сілы (Паўднёвая Асеція, Абхазія).

У выніку Лу-ка і МядведПуты пасварыліся – і, выглядае, сур’ёзна (гл. выразістыя фота ўнізе; яшчэ нядаўна здавалася, што глыбокія “непаразуменьні” ёсьць у Лу-кі толькі асабіста з Пуціным – не сышліся характарамі; аднак зьявіліся чуткі, што і зь Мядзьведзевым у Лу-кі паўсталі істотныя праблемы). Некалькі нафтавых і газавых войнаў, канфлікты вакол паставак малака і шэрагу іншых спажывецкіх тавараў, складанасьці з АДКБ і Мытным саюзам, розныя пазіцыі па Паўднёвай Асетыі і Абхазіі – гэта няпоўны сьпіс падстаў да незадаволенасьці расейскай імперыякратыі сваёй марыянеткай (больш поўны сьпіс глядзі, напрыклад, тут: http://www.svaboda.org/content/transcript/2074835.html). Усе, напэўна, бачылі таксама супрацьлеглае стаўленьне Лу-кі й расейскіх улад да нядаўніх падзей у Кіргызстане і да былога прэзідэнта гэтай цэнтральнаазіяцкай краіны – Бакіева. Пазьнейшае зьяўленьне Саакашвілі на беларускім тэлебачаньні – таксама неардынарная зьява таго ж парадку…

У расейскай імперыякратыі лопнула цярпеньне. Жырыноўскі быў першым, хто яшчэ ў красавіку г.г. перадаў Лу-ку выразную чорную метку ад крамлян (гл. тут: http://naviny.by/rubrics/politic/2010/04/21/ic_articles_112_167527/).

Затым у ліпені-жніўні расейскі тэлеканал НТВ паказаў тры часткі тыпова прапагандысцкага фільма, скіраванага супраць Лу-кі “Хросны бацька -1, 2, 3” (http://www.svaboda.org/content/article/2100989.html; http://www.svaboda.org/content/article/2128142.html).

Гэтыя фільмы тут жа падтрымалі два такія, здавалася б, супрацьлеглыя расейскія публічныя людзі, як Жырыноўскі й Сванідзэ (відаць, іх усё ж аб’ядноўвае нешта больш моцнае, чым палітычныя погляды), і асудзілі Зюганаў ды Праханаў. У Беларусі гэтыя фільмы асудзіў спадар Рубінаў, а падтрымала ўся беларуская апазіцыя.

Мы таксама, натуральна, у цэлым станоўча ацэньваем з’яўленьне і паказ гэтых фільмаў, але хочам адзначыць некаторыя нюансы.

Па-першае, фільмы аказаліся ў цэлым слабаватыя. Прапаганда, скіраваная на масавага гледача, павінна быць больш простай (“тапорнай”), зразумелай і адназначнай. У такога роду фільмах не павінна быць нічога такога, што трэба самастойна параўноваць, дадумваць. Па-другое, фільмы яўна разьлічаны на расейскага гледача і на тую частку цяперцаў у Беларусі, якая гатовая служыць любому гаспараду, і таму заўсёды трымае нос па ветру, каб своечасова здаць новаму гаспадару гаспадара папярэдняга. Трэцяе: у сувязі з апошнім некаторыя моманты ў фільме для беларусаў выглядаюць, як мінімум, недарэчнымі, выдаючы імперскі менталітэт яго стваральнікаў (напрыклад, падача Саакашвілі, як выключна негатыўнай персоны; зь якой такой нагоды дэмакратычна абранага прэзідэнта сувярэннай Грузіі менавіта так павінен успрымаць і беларус?). Чацьвёртае, фільм з-за адключэньня канала НТВ у Беларусі абсалютная большасьць нашых грамадзян так і не паглядзела, а праз пэўны час пра яго існаваньне яны і цалкам забылі.

У сувязі з усім пералічаным, у адрозьненьне ад аптымістычных выказваньняў некаторых афіцыйных “беларускіх” “апазіцыянераў”, мы ня лічым, што фільм “Хросны Бацька” стане істотным чыньнікам адхіленьня Лу-кі ад улады.

А калі паставіць пытаньне шырэй? Напрыклад, так: як можа паўплываць уся гэтая вайна на магчымы вынік надыходзячых выбараў у Беларусі?

Адказваем. Пагаршэньне адносін паміж Лу-кам і крамлянамі не прывяло да спыненьня этнацыду ці да тармажэньне далейшага працэсу “інтэграцыі”. Лу-ка пагадненьне аб Мытным саюзе падпісаў (гэта адбылося ўжо нават пасьля паказу “Хроснага Бацькі”). Гэта значыць, што ў Лу-кі ці то нейкія залежнасьці ад Масквы, як у тыповай марыянеткі, настолькі моцныя, ад якіх ён аніяк адмовіцца ня можа, ці то ён сам па сваёй натуры ёсьць абсалютны беларусаненавісьнік. У любым выпадку ціск расейскай імперыякратыі на Лу-ку прызначаны хутчэй толькі для таго, каб выкарыстаць перыяд яго перадвыбарчага аслабленьня і прымусіць зрабіць чарговыя крокі ў кірунку ўцягваньня Беларусі ў склад расейскай імперыі.

(Паколькі апошняе пытаньне вельмі важнае, мы на яго паспрабуем адказаць больш поўна ў бліжэйшых нашых матэрыялах).

4.

А як рыхтуецца сам Лу-ка да выбараў?

Адзін з метадаў, які ён выкарыстоўвае, Лу-ка, несумніўна, пазычыў у небезьвядомага тав. Сталіна. Той рабіў перыядычную замену свайго асяроддзя і Лу-ка перыядычна “ператрахівае” сваю вертыкаль.

Хаця пра істотныя кадравыя замены на Гарадзеншчыне і паведамлялася (гл., напрыклад, тут: http://www.svaboda.org/content/article/2051497.html), мы лічым, што апазіцыйнымі СМІ недастатковую ўвагу зьвярнулі на гэтыя падзеі.

Таму нагадваем.  26 студзеня “губернатар” Гарадзеншчыны і сябра Савету Рэспублікі сп. Уладзімір Саўчанка быў вызвалены з пасады старшыні гарадзенскага аблвыканкаму, дзе ён працаваў ад 29 сакавіка 2001 году. Перад гэтым у сваёй заяве на імя Лу-кі ён прасіў перавесьці яго на працу «зь меншым аб’ёмам задач». Пасьля гэтага былы кіраўнік Гарадзеншчыны перабраўся ў Менск. Хадзілі чуткі, што супраць Саўчанкі распачата крымінальная справа, а сам ён хаваецца ад перасьледу ці знаходзіцца пад хатнім арыштам. У прыватнасьці, Саўчанка не зьявіўся на паседжаньне суду ў справе Мікалая Аўтуховіча ў якасьці пацярпелага.

Пасьля адстаўкі “губернатара” пракуратура і КДБ распачалі некалькі крымінальных спраў супраць чыноўнікаў вертыкалі высокага рангу.

Пад сьледствам знаходзіцца Аркадзь Карпуць — былы старшыня Гарадзенскага выканкаму. Былы кіраўнік абласной гарадзенскай міліцыі Генадзь Хацько зьнік пасьля таго, як супраць яго распачалі крымінальную справу. Ягоны намесьнік знаходзіцца пад вартай і таксама абвінавачваецца ў злоўжываньні службовым становішчам. Былога галоўнага архітэктара Гародні абвінавацілі ў незаконным атрыманьні зямельнага надзелу пад будаўніцтва катэджа. Ён зьехаў у Расею і там раптоўна памёр. Пад крымінальны перасьлед трапіў і былы кіраўнік фінансавага ўпраўленьня горада Вячаслаў Жураўскі. Быў звольнены кіраўнік абласной Дзяржаўтаінспекцыі, а таксама іншыя кіраўнікі аддзелаў гарадзенскага ўпраўленьня ўнутраных спраў. Да крымінальнай адказнасьці былі прыцягнутыя кіраўнікі выканкамаў, фінансавых ведамстваў у раённых цэнтрах Гарадзеншчыны. Пасьля прэзідэнцкай праверкі пад больш пільную ўвагу трапілі прадстаўнікі Дзяржкантролю…

Карацей, Лу-ка напружвае сваю “вертыкаль” — рыхтуецца да выбараў…

Святкаванне 1000-годдзя першага ўзгадвання наймення Літва паказала, што ўрад сучаснай прыбалтыйскай Рэспублікі Летува і яе грамадскасць блытаюць два розначасавыя гістатычныя назовы – “Літва” ў значэнні Вялікае Княства Літоўскае 13-18 стст. і “Летува” ў значэнні дзяржава аднаго толькі летувіскага народу з 1918 г. – і гэтым самым свядома ўводзяць у зман як свой народ, так і народы свету. Такім чынам урад Летувы праводзіць палітыку двайных стандартаў: самі сябе называюць “летувісамі” новай Рэспублікі “Летува” ХХ-га ст., мову сваю «летувіскай”, але суседнім народам накідаюць называць іх “літоўцамі” як насельнікаў старажытнай Літвы, якія карыстаюцца “літоўскай” мовай. Але ж цяперашнія летувісы гістарычна – гэта жамойць, жамойты, і мова іхная жамойцкая.

Летапісна і гістарычна назоў “Літва” паўстаў і развіваўся на тэрыторыі рассялення беларусоў-ліцвіноў. Гістарычны тэрмін “Вялікае Княства Літоўскае” (ВКЛ), а ў скарочаным варыянце “Вялікая Літва” ці проста “Літва”, адпавядае тэрыторыі распаўсюду беларускай мовы, беларускай этнічнай, этнаграфічнай і генетычнай прыродзе.

З вызваленнем Вялікім Княствам Літоўскім (Беларускім) Украіны-Русі ад татарскага прыгнёту і ўваходжаннем яе ў склад новай дзяржавы з 1320 па 1569 гады гэтая агульная дзяржава называлася Вялікім Княствам Літоўскім (у сучасным разуменні Беларускім) і Рускім (г.зн. Украінскім). Калі ж у выніку вялікай Грунвальдскай бітвы з 1413 года да дзяржавы ліцвіноў-беларусоў і русінаў-украінцаў пачала далучацца (і канчаткова ў 1422 г. далучылася) Жамойць (па-польску Жмудзь, на латыні Самагіція, а цяпер сучасная Летува) з гербам Мядзведзь, то абноўленая дзяржава набыла пашыранае траістае найменне Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛРЖ). Да ўтварэння Вялікага Княства Літоўскага Жамойць увогуле 170 гадоў існавала асобна і не мела ніякага дачынення да ўтварэння ВКЛР і вельмі малое да Грунвальдскай Перамогі ў 1410 г.

Пад час Грунвальдскай (Дубровенскай, Танэнбергскай ці Жальгірыскай па-летувіску) бітвы Жамойць-Летува была разменнай манетай паміж ВКЛР і Тэўтонскім Ордэнам і не была яшчэ складовай часткай Вялікай Літвы. Польскі гісторык Ян Длугаш нават не называе жамойцкія харугвы, якія ўдзельнічалі ў бітве 1410 г., акрамя адной — ковенскай.

Таму я выказваю рашучы пратэст навукоўцам і Ўрадам Польшчы і Летувы, Прэзідэнтам гэтых краінаў – пану Браніславу Камароўскаму і пані Далі Грыбоўскай – з-за прыпісвання перамогі пад Грунвальдам толькі двум народам Польшчы і Летувы. Тую перамогу здабылі найперш ліцвіны-беларусы, палякі і русіны-ўкраінцы.

Аднак пад час адзначэння 600-х угодкаў славутай бітвы на Грунвальдскім полі ў 2010 г. не было сцягоў Беларусі-Літвы і Украіны-Русі, а побач з дзяржаўнымі сцягамі самой Польшчы і Летувы знаходзіўся… тэўтонскі сцяг. Зрэшты, на інсцэніроўцы Грунвальдскай бітвы вельмі мала было земскіх харугваў як польскіх, так і ад ВКЛР. Апошніх, здаецца, і зусім не было відаць, бо многія беларускія рыцары польскімі інсцэніроўшчыкамі накіраваныя былі выконваць ролю “тэўтонцаў”. Не менш дзіўнай і гістарычна неапраўданай выглядала ў інсцэніроўцы Грунвальдскай бітвы дэфіляванне-джыгітоўка маскоўска-казанскай конніцы з Расеі, а не татарскай конніцы з ВКЛ і Крымскага ўлуса. Звышмерна ж і непрапарцыйна дэфілявала і летувіская пяхота са шчытамі Слупы (Калюмны). Аднак не відаць было 31 беларускіх харугваў ВКЛ з Пагоняй і 14 ўкраінскіх харугваў.

Так быў прыніжаны ўнёсак ліцвіноў-беларусоў, русінаў-украінцаў і татараў ВКЛ у АГУЛЬНУЮ ПЕРАМОГУ на Грунвальдскім полі. Адзінымі пераможцамі Польшча і Летува выставілі сябе, чым абразілі памяць продкаў-рыцараў і народаў Беларусі-Літвы і Украіны-Русі. Атрымліваецца, што палякі і летувісы і надалей застаюцца гістарычнымі ілгунамі. Такая неаб’ектыўная палітыка Польшчы і Летувы ў дачыненні да Беларусі і Ўкраіны не спрыяе ўзаемапаразуменню і добрасуседскім адносінам нашых народаў.

Мы ні ў якім разе не збіраемся прынізіць ролю і значэнне Польскага Каралеўства або Жамойцкага княства (стараства) ў змаганні з крыжакамі за сваё выжыванне і існаванне. Але мусім нагадаць палякам і летувісам, што з 93 вайсковых падраздзяленняў аб’яднанага войска Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага і Рускага ў Грунвальдскай бітве 1410 г. ўдзельнічала 38 польскіх харугваў, 31 беларуская (= літоўская, ліцвінская), 14 украінскіх (= рускіх, русінскіх), 2 крымска-татарскія і 1 ковенская (= летувіская) харугвы. Яшчэ адна харугва была змешаная – беларуска-польская. Яна выступала пад беларускай (ВКЛ-аўская) Пагоняй як ахоўная харугва караля-ліцвіна Ягайлы, хаця і камандавалі ёю палякі. Жамойцкай харугвай камандаваў жамойцкі ваявода Яўно, ці па-летувіску Яўніс.

Фактычна Грунвальдская перамога над Тэўтонскім Ордэнам атрымана была пераважна высілкамі трох народаў — Польшчы, Літвы-Беларусі і Русі-Украіны. Таму намінальнымі пераемнікамі славы Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага з’яўляюцца сённяшнія Беларусь-Літва, Україна-Русь і Летува-Жамойць. І тады ўсё і ўся становіцца на свае гістарычныя месцы.

Аднак некаторыя летувіскія і ўкраінскія гісторыкі пераемніцамі ВКЛРЖ лічаць толькі Летуву і Ўкраіну, выкідаючы першую па часе ўтварэння, галоўную па палітычным значэнні і геаграфічна цэнтральную частку ВКЛ — Беларусь (гл. найноўшае сумеснае ўкраінска-летувіскае выданне ў Кіеве “Україна: литовська доба1320-1569”; хоць у прадмове прызнаецца за ВКЛ статус “поліэтнічноï та поліконфесійноï державі”, але далей ідзе гаворка толькі пра “Велике Князівство Литовське … як спільну культурну спадщину двох краïн – Украïни та Литви”; амаль не згадваецца Беларусь, або пра яе ўспамінаюць мімаходзь ці як пра “Чорную Русь”). На жаль, Беларусь = Літва і для братоў-украінцаў, і пабрацімаў-летувісаў – нібыта невядомая, няісная дзяржава і краіна! Беларусы-ліцвіны залічваюцца імі ў русіны (“давні білоруси й украïнці”), якіх у ВКЛ на пачатку 15 ст. было 80%, а жамойты адносяцца да “литовців”, якім адводзіцца 20%. А дзе ж тады астатнія народы, што жылі ў ВКЛРЖ: татары, палякі, жыды…?!

Некаторыя сённяшнія гісторыкі і дзеячы Летувы і Ўкраіны не размяжоўваюць, не адрозніваюць беларусоў-ліцвіноў і ўкраінцаў-русінаў. Так, летувіскі прафесар, д-р гістарычных навук Альфрэд Бумблоўскі лічыць, што “вже за часів Міндовга до Литвы була приєднана Чорна Русь (суч. Білорусь з Новогрудком, Слонімом і Гродном)”. Хаця на самай справе на гэтак званай Чорнай Русі і ўзнікла Літва як новая беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае са сталіцай Наваградкам, дзе каранаваўся на караля князь Міндоўг. Менавіта Наваградак пачаў збіраць беларускія землі ў адну сваю беларускую (літоўскую) дзяржаву. Але паколькі ён не меў выхаду да мора ці нават значнай ракі (акрамя рэчкі Літоўкі, пры якой і сёння існуе старажытная вёска Літоўка), то сталіца Дзяржавы Вялікае Княства Літоўскае была з часам перанесена ў крывіцка-полацкі горад Вільня, які знаходзіўся ў сутоку вялікай ракі Віліі з малой рэчкай Віленкай (або Вілейкай). Першапачаткова горад Вільня зваўся Крывым горадам, дзе быў і Крывы замак на Крывой (Лысай) гары.

Дарэчы, зусім не лішнім будзе нагадаць, што на працягу ўсяго часу існавання ВКЛ дзяржаўнай мовай у княстве была ліцвінская (= старабеларуская) мова, на якой быў напісаны і знакаміты Статут ВКЛ.

У сувязі з аднабаковай узурпацыяй і своекарысным прымяненнем летувіскім і польскім урадамі гістарычных назваў “Літва”, “літоўскі” (litewski), якія зусім неадэкватныя, нятоесныя з сучаснымі паняццямі “Летува” і “летувіскі”, можна назіраць настойлівую падмену тэрмінаў з наступным накіданнем скажонага пралетувіскага погляду суседнім народам – польскаму, беларускаму, украінскаму, расейскаму ды іншым. Правяцца выправы летувіскіх дэлегацыяў у Беларусь і ва Ўкраіну. Напрыклад, яны зачасцілі ў Луцк як у “літоўскі” (г.зн. у іх разуменні летувіскі) замак, дзе праводзяць навуковыя канферэнцыі, тэатралізаваныя вулічныя прадстаўленні ды іншыя мерапрыемствы звужанага пралетувіскага характару. У нядаўна выдадзенай у Вільні трохтомнай кнізе-фотаальбоме “Didzioji Lietuva. Paveldas Baltarusijoje” (Вялікая Літва. Спадчына Беларусі) аўтар Бірута Валяніця змясціла сотні фотаздымкаў, зробленых у 2005-09 гг., з выявамі беларускіх замкаў, гарадоў і вёсак, палацаў і сядзібаў, касцёлаў і цэркваў. Але шмат якія з геаграфічных назваў зменены і падпісаны на летувіскі капыл: Мір стаў Myrius, Наваградак — Naugardukas, Гародня — Gardinas, Гальшаны зрабіліся Alsenai, Дайлідкі пераробленыя на Даілідяляс, Іўе на Івія, Лаўрышава на Лаўрушавас, Міхайлоўшчына чамусьці стала Мікалавас (?!), а наша Новае Сяло перакручана на Науякеміс, Падваранцы пераназвалі як Падваряі, Рось надпісана Рося, Cвіслач ужо Свіслочюс, Уселюб – Уселюбас, Жамыслаўль стаў Жемыславліс, Шэметава змянілася на Шямэтас, нашыя Камянец Літоўскі і Высокае Літоўскае перакладзены на Летувос Акмэнычя (Камянецас) і Летувос Аукштойі, з’явіліся Полацкас, Мінскас, а Залессе Агінскіх зусім пераклалі на жамойцкую мову Uzumedis, і г.д. і г.д. (?!)

Зноў навязваецца падмена гістарычных тэрмінаў-азначэнняў розных дзяржаўных утварэнняў Літва і Летува, бо на самай справе літоўскі ж не летувіскі (летувоскі)!

У Летуве беларусоў паступова запісваюць у летувісаў, заблытаўшы іх нацыянальную свядомасць праз летувізацыю беларускіх прозвішчаў і імёнаў на летувіскі моўна-граматычны лад. Ідзе летувізацыя беларусоў-ліцвіноў і месцаў іх адвечнага, яшчэ ад часоў ВКЛ, пражывання ў сённяшняй Летуве. Парушаюцца міжнародныя стандарты перадачы на іншыя мовы нацыянальных назваў! У цэлым Летува праводзіць палітыку летувізацыі назваў, імёнаў і прозвішчаў суседніх народаў, у тым ліку беларусаў у Летуве!

Усё вышэй пададзенае азначае, што Летува праводзіць палітыку падтасоўкі і фальсіфікацыі гісторыі ВКЛРЖ!

Заклікаю беларускую і міжнародную грамадскасць разумець сутнасць агавораных штучных, непрыгожых працэсаў і процідзеіць ім, а летувіскі бок – тэрмінова іх спыніць.

2-3.08.2010 г.

Святар БАПЦ Леанід Акаловіч