Прэса многіх еўрапейскіх краін надала ўвагу падзеям у Польшчы ў Дзень Незалежнасці 11.11.2011 г.  Мае ўражанні, як непасрэднага ўдзельніка падзеяў, супрацьлеглыя большасці каментароў. Дамінуе тэма аб “зборышчы фашыстаў” са ўсёй Еўропы. Але вось фашыстаў дык я ўбачыў з іншага боку… У Дзень Незалежнасці ва ўсіх краінах кансерватыўныя, правыя і правацэнтрысцкія сілы праводзяць свае акцыі. Ня толькі яны, але яны ў першую чаргу. І гэта нармальна. Людзі, для якіх паняцці Айчыны, роднай культуры, гонару за свой народ не пустыя словы, хочуць адчуць сваю нацыянальную еднасць. Людзі хочуць заставацца людзьмі, захоўваючы памяць пра пайшоўшых героях, не пераўтвараючыся ў двуногіх жывёлаў, кіруемых аднымі інстынктамі.

Атрымаўшы запрашэнне на з’езд правых сілаў у Варшаве, я прыняў прапанову, каб сваімі вачыма ўбачыць і пачуць, чым дыхае Польшча, і зразумець праблематыку правага руху ў еўрапейскіх краінах.

Перад самым пачаткам мітынгу мне ўдалося некалькі хвілін паразмаўляць з адным з арганізатараў Конрадам Баляслаўскім – прадстаўніком партыі “Ліга пальскіх сем’яў”. Ён аказаўся вельмі адукаваным і інтэлігентным чалавекам. Абмяняліся візіткамі. Польскі палітык задаў пару пытанняў што да падзеяў у Беларусі, майго бачання прычын няўдач апазіцыі. Я, у сваю чаргу, задаў пытанні аб прыярытэтах яго партыі ў вонкавай палітыцы, у дачыненні да Беларусі, Украіны, Летувы. Пачуў, што пазіцыя партыі і яе моладзевага крыла “Арганізацыя польскай моладзі” дастаткова ўзважаная і за аснову мае супрацоўніцтва з нашымі краінамі без экспансіянісцкіх мэтаў. Гэта было маё першае знаёмства з “народовай ідэалогіяй”, і тое, што я ўбачыў, пакінула пазітыўнае ўражанне. Суразмоўца таксама сказаў, што ў полі зроку партыі дзесяткі, калі не сотні, рознапланавых арганізацый, аб’яднанняў, рухаў, клубаў. Сярод гэтых груп ёсць розныя плыні.

На тым жа мітынгу было шмат фанацкіх каманд, моладзевых скрайне правых арганізацый. Але ў гэты дзень гэтыя людзі – добрапрыстойныя грамадзяне.

У цэлым адзначэнне Дня Незалежнасці – традыцыйная для Польшчы акцыя, і звычайна абыходзіцца без сур’ёзных эксцэсаў. Так было б і ў гэты раз. Прайшлі б людзі з нацыянальнымі сцягамі, праскандавалі свае лозунгі, памітынгавалі б і разышліся. Але ліберал Туск, гледзячы па ўсім, заранёў вырашыў спыніць непрыемнае для яго мерапрыемтсва. Паліцыі было столькі, што яна цалкам магла цягацца з ордамі Лукашэнкі. Паліцыя была паўсюль: на кожным рагу, у кожным двары, на ўсіх цэнтральных вуліцах.

Сярод каля 20 тысяч удзельнікаў, якія сабраліся ў цэнтры Варшавы на плошчы Канстытуцыі, было некалькі дзесяткаў прадстаўнікоў са Славакіі, Сербіі, некаторых іншых краін Еўропы. Таксама прыехалі правыя палітычныя лідэры, дэпутаты, журналісты з Украіны, Швецыі, Італіі і Венгрыі. Беларусь прадстаўляў аўтар гэтых радкоў. Падумалася, што кансерватыўная Беларуская Партыя Свабоды будзе не зусім у сваім амплуа. Аднак аказалася, што ў Варшаве ў большасці былі прадстаўлены кансерватыўныя і парламенцкія правыя сілы.

Досьвед маёй палітычнай дзейнасьці і нацыянальна-вызвольнай барацьбы супраць расейскай імпербюракратыі ўжо даўно пераламаў мае ранейшыя стэрэатыпы. Беларусы змагаюцца супраць аганізуючай, і з-за таго яшчэ больш небяспечнай імперыі, фактычна адзін на адзін. Больш ці менш паінфармаваныя людзі ведаюць, што “заходняя супольнасць” адмаўляецца падтрымліваць беларускія нацыянальна-дэмакратычныя сілы. Дактрына бязлітаснай заходняй бюракратыі адназначная: “ніякіх патрыётаў, ніякай нацыянальнай культуры, ніякіх народных традыцый!”

Падтрымліваюцца толькі “ліберальныя” структуры (хутчэй тыя, хто сябе так аб’яўляе), блізкія ім сацыял-дэмакраты і нават анархісты, якія неабходныя ў ролі вулічнага тарана супраць кансерватыўных сіл. Да таго ж, як інструмант сілавога ціску на апанентаў, кантралюемыя анархісты сябе выдатна зарэкамендавалі. Але правыя сілы любога адцення не падтрымліваюцца – ні за што!

Напрыклад, еўрапейскімі краінамі дэкларуецца падтрымка беларускіх дэмакратаў. На практыцы ж — гэта вельмі спецыфічны падыход. Пасёння Беларусь бударажыць інфармацыя са спісам з 400 людзьмі, які быў перададзены ў рукі рэжыму Лукашэнкі Польшчай і Летувіскай Рэспублікай. Тут я не буду казаць пра маральны бок гэтай падзеі. Але спіс апазіцыянераў, якія маюць буйныя рахункі ў банках еўрапейскіх краін, кажа пра многае. У тым ліку пра маштабы карупцыі ў структурах афіцыйнай апазіцыі і ў шэрагах еўрапейскай бюракратыі. Ня дзіва, што менавіта такую публіку Захад заўсёды падтрымліваў у Беларусі.

Аўтарытэтныя прадстаўнікі нацыянальнай эліты, мысляры, святары, дысідэнты шматкроць заклікалі заходніх чыноўнікаў перагледзець свае падыходы. Аднак заходніх “спецыялістаў” меркаваньне беларускай эліты цікавіць у такой жа ступені, як і спецыялістаў з каманды Лукашэнкі.

Сёння краіна знаходзіцца пад непасрэднай пагрозай анэксіі з боку Расеі – ужо напалову ў пашчы новага “еўразійскага” монстра. І таму, што наша краіна зноў трапіла ў такую гістарычную яміну, у вялікай ступені паспрыяла цынічная, крывадушная палітыка Захаду…

Ва Ўкраіне наша арганізацыя мае даўнія сяброўскія стасункі з Украінскай Народнай Партыяй. Але пасля серыі наездаў з боку амбасадаў Расеі ды Беларусі, а таксама забойства Васіля Чырванія, які быў душой УНП, партыя зрабіла крок назад, адмовіўшыся ад супрацы з беларусамі. Партыі, якія не баяцца расейскіх кілераў – гэта УНА-УНСО і КУН. Але гэтыя арганізацыі метадычна падвяргаюцца дыскрэдытацыі як “ультраправыя і г.д., і да т.п.”.

Тая ж гісторыя і ў Летувіскай Рэспубліцы. Напрыклад, я мала бачыў такіх годных, ахвярных і адданых сваёй краіне людзей, як мой сябра Казімірас Уока. Але штамп “скрайняга нацыяналіста” ліберальныя СМІ раздаюць лёгка… Відаць, і Каліноўскага, жыві ён сёння, адразу запісалі б у радыкалы-тэрарысты…

Прадстаўнік УНА-УНСО Анатоль Шалудзька таксама ўдзельнічаў у варшаўскім мерапрыемстве і… атрымаў сваю порцыю абразаў у левай прэсе, як “фашыст” і “бандыт”. А між тым, яшчэ зусім нядаўна – у часы Юшчанкі – УНСО было прадстаўлена нават у Радзе Бясьпекі Ўкраіны!..

Плошча гула. Падцягваліся ўсё новыя і новыя групы людзей. У асноўным моладзь і людзі сярэдняга ўзросту. Шмат дзяўчат. Трэба аддаць належнае арганізатарам: уся гэтая велізарная маса людзей была выдатна арганізавана і дысцыплінавана. Чуўся толькі нарастаючы барабанны бой, які выраблялі некалькі музыкаў у форме, стылізаванай пад мінулыя стагоддзі. І раптам увесь 20-тысячны натоўп гаркнуў: “Дума! Дума! Народо́ва дума!” (Гордасць! Гордасць! Народная гордасць!). І пасля гэтага адразу рэзка – цішыня. Уражанне застаецца. Што яшчэ пачуў? “Чэсць і мэнжнасць!”, “Народовэ сілы збройнэ – НРЗ” (НРЗ – эквівалент АК, Арміі Краёвай), “Серпам і млотэм – па галоце!”. Апошняе таксама прысутнічала.

Паміж натоўпу, які сабраўся, свабодна праехаў адкрыты грузавы аўтамабіль з гукаўзмацняльнікам, з кузава якога малады заўзяты чалавек завадзіў людзей.

Аднак ужо праз 15-20 хвілін прагрымелі нейкія выбухі… Распачалася нейкая летаніна – каманды па 10-20 чалавек актыўна перамяшчаліся па плошчы ў розныя бакі. Паляк, які быў побач, сказаў, што гэтыя трэніраваныя здаравякі — пераапранутыя паліцэйскія, іншыя – невядома кім кантралюемыя групы.

Удзельнікі акцыі рэагавалі на гэтыя ўзрыўпакеты дастаткова спакойна. У мяне ж заклала вушы, трышчала ў галаве.

Па натоўпе прабегла чутка, што “з Нямеччыны ды іншых краін Еўропы прыехалі анархісты ды іншыя левыя”.

Ешчэ праз некалькі хвілін з паліцэйскіх шэрагаў паляцелі газавыя шашкі, затым раздаўся гістэрычны крык: “Паліцыя!”

Далей сцэна вулічнай баталіі стала набліжацца да апагея – вадамёты, машыны з атрадамі трэніраванай паліцыі, выбухі, плошча ў дыме, атака спецназу. Паліцыя малаціла маніфестантаў, не шкадуючы. Не разбіралася ні ва ўзросце, ні ў прысутнасці жанчын і дзяцей.

Экіпіраваныя спецназаўцы мяне раздражняюць з беларускіх рэаліяў. А дзяцькі, якія раздаюць удары па людзях направа і налева – сцэнка скрайне непрыемная. Дома, у Беларусі ўжо на гэта наглядзеўся.

Людзі, ратуючыся ад вадамётаў і дубінак, кінуліся ў кафэ і гатэлі, якія знаходзяцца паблізу ад плошчы Канстытуцыі. У мае планы таксама не ўваходзіла трапляць у лапы польскай паліцыі. Са сваёй бы разабрацца. Але ад газу асляпіла, пацяклі слёзы, стала цяжка дыхаць. Усе навокал пачалі кашляць, некаторых пачалі ванітаваць… Кінуўся ў гатэльную прыбіральню, каб хутчэй абмыць твар. Стала трохі лягчэй. У фае гатэля было шмат людзей. Яны хаваліся ад вулічнай вакханаліі.

Праз акно заўважыў на вуліцы жонку аднаго майго новага знаёмага – Конрада Баляслаўскага – прыгожую бландзінку Жанэт. Палічыў, будзе нядобра пакінуць яе адну там. Падбег, стаў каля яе. Яна паведаміла, што мужа, як і ўсіх іншых удзельнікаў запланаванага на заўтра зьезда, акрамя мяне і ўкраінца, арыштавалі. Магчыма, з-за таго, што іміціравалі парачку, у паліцыі мы ня выклікалі цікавасці.

Па меры заціхання сітуацыі ўсё-такі захацелася паглядзець на прыбылых з-за межаў Польшчы “Антыфа”. Перапужаныя абываталі, якія ішлі насустрач, папярэдзілі: “Пан, трымайцеся асцярожней. Бандыты!” Тое, што “Антыфа” – далёка не рамантыкі і не паянькі, я ведаў і раней. Але атрады экіпіраваных і падрыхтаваных баевікоў, якія я ўбачыў, уразілі. Калі “антыфашысты” засталіся на нейкі час без увагі паліцыі, якая была занятая расправай над нацыяналістамі, яны сталі гаспадарамі плошчы. “Антыфа” падлоўлівалі палякаў з нацыянальнымі (дзяржаўнымі) сцягамі ці сцяжкамі і мяцелілі іх так, што мала не было. Падумалася: цікавая сітуацыя – 15 аўтобусаў нямецкіх “антыфашыстаў” прыехала ў Польшчу біць польскіх патрыётаў у Дзень Незалежнасці Польшчы. Fantastish!!!

Праз пэўны час паліцыя занялася і “Антыфа” — ужо без ранейшай жорсткасці выціснула левакоў з цэнтра плошчы.

Бліжэй да ночы, высветліўшы асобы, паліцыя выпусціла усіх удзельнікаў зьезда. Качыньскі, як і многія прадстаўнікі інтэлігенцыі, падверглі дзейнасць уладаў жорскай крытыцы. За наступныя дні шматкроць давялося пачуць выраз “ліберальны фашызм”.

Калі меркаваць аб краіне па адной акцыі, уражанне застаецца, вядома, неважнецкім. Дакланей, не аб краіне — аб уладзе. Але ж і пра Беларусь мяркуюць не па творчасці Максіма Багдановіча, а па “камандас” тав. Лукашэнкі.

Ужо пазьней палякі апавялі, што забараняецца насіць майкі з польскім арлом. Маўляў, існуе паралель з нямецкім арлом і нацысцкай атрыбутыкай… Існуюць іншыя забароны.

Затое “ліберальныя” вольнасці літаральна захлістваюць Польшчу. Так, звычайнае тэлебачанне ў гатэлі, дзе я жыў, дэманструе 5 порнаканалаў (магчыма, іх больш). Пасля дастаткова пурытанскай Летувіскай Рэспублікі і неакамуністычнай Беларусі сэксізм у Польшчы, як кажуць, “зносіць дах”.

Найбольш пазітыўнае ўражанне ад знаёмстваў са звычайнымі людзьмі, добразычлівымі і гасціннымі, ад утульных кафэ, дзе заўсёды прысутнічае гатовасць дапамагчы госцю.

Відавочнае значэнне Польшчы для лёсу ўсёй Еўропы. Вялікая краіна, вялікія традыцыі ў культуры і мастацтве. Такая страшная і таямнічая нядаўняя гібель польскай кансерватыўнай эліты пад Смаленскам. Гэта, вядома, знак сатаны. І сімвал таго, што гэтая краіна надзвычай важная як для Захаду, так і для Ўсходу – для нас і для вечна экспансіянісцкай Расеі.

Сёння “неалібералы” перамагаюць. У польскім Сейме скраняя ліберальная партыя, якая патрабуе забараніць касцёл і легалізаваць “аднаполыя шлюбы”, іншыя сумніўныя “свабоды”.

У адказ на гэты наступ касмапалітызму і “ліберальнага фашызму” – рэзкі рост нацыяналізму. Аж да вулічных боек. Сіла супраціву расце і прагрэсуе, набіраючы магутнасці. Гэтую сілу я дакладна разглядзеў пад гоман 20 тысяч маладых людзей. Куды рухаецца гэтая сіла? У якім кірунку пойдзе краіна? Ці здолее Польшча застацца Польшчай? Ці не пераўтворыцца ў ліберальную памыйніцу? І ці не скоціцца ў гнілое балота шавінізму і “крэсовых” разборак з бліжэйшымі суседзямі?

Пазьней, калі я паразмаўляў са шведамі і пачуў пра тое, як у цывілізаванай Швецыі ідзе расправа над традыцыйнымі грамадскімі інстытутамі, дыскрэдытуецца каралеўская сям’я, адбываецца траўля правых палітыкаў з боку левых і сексуальных супольнасцяў, прыйшла думка, што ў Еўропу ўсё-такі трэба ісці з розумам, жорстка баронячы сваё [у тым і справа, што калі ісьці ў сёньняшнюю Еўропу, сваё абараніць не атрымаецца… - Рэд.]. Відаць, нам – беларусам — яшчэ трэба знайсці сваю форму нейтралітэту…

А пакуль наш галоўны клопат – новая хваля экспансіі расейскіх ГБшнікаў і  алігархаў. Што ж, “la guerre comme à la guerre!”

-

Ад рэдакцыі:

Цяпер нярэдка можна пачуць: няхай пасьля зрынаньня беларусафобскай дыктатуры Лу-кі прыходзяць да ўлады, хто заўгодна – хоць лібералы, хоця нелібералы. Маўляў, у час іх праўленьня пасьпеюць стварыцца нармальныя нацыянальна-дэмакратычныя партыі, грамадскія арганізацыі, рухі, якія пазьней на свабодных і справядлівых выбарах перамогуць і прыйдуць да ўлады. Галоўнае, маўляў, у нашых умовах цяпер – зрынуць дыктатара. А для гэтага можна аб’ядноўвацца зь кім заўгодна…

Наіўныя ці купленыя людзі. Рэдакцыя ў чарговы раз папярэджвае: беларусы-літвіны, скіньце ружовыя акуляры! Ліберасты не дадуць магчымасьці разьвіцца нацыянальна-дэмакратычным партыям пасьля зрынаньня дыктатарскага рэжыму ў Беларусі. На нашу краіну хутка прыйдзе ліберальны фашызм і сапраўдных беларускіх дэмакратаў-патрыётаў будуць душыць, зьбіваць, а то і забіваць, як пры Лукашэнку.

Мы наўмысна разьмясьцілі ў пачатку тэкста знакаміты чорна-бела-чырвоны малюнак – сімвал падзей 19.12.2010 у Менску. Каб паказаць, што паміж тым, што тады было ў Беларусі, і тым, што было ў Варшаве 11.11.2011, няма ніякай розьніцы. Усё таксама было такім жа чорна-бела-чырвоным…

І супадзеньне гэтае не выпадковае.  Бо чорнае – гэта адна і тая ж сіла…

Нядаўна двое расейскіх праваабаронцаў Валерыя Навадворская (далей, В.Н.) і Канстанцін Баравы (далей, К.Б.; гл. фота) далі інтэрвю парталу TVNET (браў інтэрвю Андрэй Мураўеў). У ім яны апавялі аб сваім стаўленьні да актуальных (у т.л. ускосна і для Беларусі) падзеях у Латвіі. Рэдка бывае, калі мы амаль з усім згодныя зь людзьмі. У дадзеным выпадку гэта так (выключэньне датычыць адценьняў). Больш за тое, у інтэрвю знаходзіцца прыклад пазіцыі й шэраг аргументаў для многіх з тых, хто здольны ў сваім ўяўленьні перанесьці сітуацыю з Латвіі ў Беларусь, і наадварот (узята адсюль: http://rus.tvnet.lv/novosti/kommjentariy/183957-novodvorskaja_za_sborom_podpisjey_slishjen_gimn_sssr_vidjeointjervju; падаецца зь нязначнымі скарачэньнямі).

Рэдакцыя.

- Зьявілася інфармацыя, што Вы зьбіраецеся прыехаць у Латвію. Якая асноўная мэта Вашага візіту і хто зьяўляецца прымаючым бокам?

К.Б.: Нас запрасілі два дэпутаты латвійскага Сейму і нейкае дэмакратычнае аб’яднаньне — зараз не памятаю яго назву. Яны і зьвярнуліся да нас з прапановай наведаць Латвію. Прыязджаем мы таму, што ў Латвіі складаецца дастаткова складаная сітуацыя, паколькі пэўным сілам удалося дэстабілізаваць абстаноўку. Працэс міжнацыянальнага супрацьстаяньня, якога дамагаліся расейскія сьпецслужбы, па ўсёй верагоднасьці, пачынаецца. Зразумела, што лідэр «Цэнтра Згоды» Ніл Ушакоў ня спыніцца толькі на патрабаваньні па рускай мове, як аб другой дзяржаўнай. Хутчэй за ўсё, потым могуць пачацца і антынатаўскія, і антызаходнія прапановы. Нестабільнасьць у Латвіі дрэнна паўплывае на сітуацыю ў Расеі, і нас гэта вельмі хвалюе.

В.Н.: Нам вельмі сорамна, што людзі, якія гавораць з намі на адной мове, недзе зьяўляюцца «каменем перашкоды», недзе «цягнуць некага назад», ня толькі не зьяўляюцца грамадзянамі, але і ня хочуць імі станавіцца. Таму мы хочам, каб гэтыя людзі, якія клюнулі на кінутую Расеяй прынаду, не заганялі сябе ў кут, калі сітуацыя стане «безвыходнай».

- Вы актыўна выступаеце супраць правядзеньня ў Латвіі акцыі па зборы подпісаў за наданьне рускай мове статусу другой дзяржаўнай. Чаму Вас гэта так хвалюе?

В.Н.: Уся ідэя гэтага рэферэндуму і само патрабаваньне - гэта абсалютна хамская, правакацыйная выхадка. У Ізраілі, напрыклад, цяпер ужо чвэрць насельніцтва гаворыць на рускай мове. Але нешта не чуваць, каб выхадцы з былога СССР там зьбіралі подпісы за рускую, хоць іўрыт нашмат складаней, чым латышская мова. А ЗША? Там таксама мільёны рускамоўных… Лічу, што акцыя за рускую мову, якая цяпер праводзіцца ў Латвіі, не патрэбная найперш тым, хто падпісваецца, і зьяўляецца пляўком у твар тым, хто жыве ў гэтай краіне стагоддзямі і хто даў ёй сваю назву. Больш за тое, гэта проста нежаданьне аплачваць віну Савецкага Саюзу.

К.Б.: Цалкам відавочна, што гэта акцыя, якая павінна пасеяць раздоры ў грамадстве. Латвія зусім нядаўна аднавіла сваю незалежнасьць, таму прапанова адмовіцца ад часткі нацыянальнай самасьвядомасьці, нацыянальнай незалежнасьці — гэта правакацыя. Тыя, хто падпісваюцца за рускую як другую дзяржаўную мову — гэта тыя, хто вельмі сьпецыфічна разумеюць інтарэсы Расеі й рускіх у гэтым рэгіёне, тыя, хто хоча зьнішчыць Латвію.

- У нас лічыцца, што гэтая акцыя зьяўляецца адказам на ініцыятыву нацыянальнага аб’яднання «Усё для Латвии-ТБ/ЛННК» аб поўным пераводзе адукацыі ў школах нацыянальных меншасьцяў на латышскую мову…

В.Н.: Я з гэтай праблемай сутыкалася яшчэ ў Эстоніі. Там бацькі ў рускіх сем’ях прыйшлі да перакананьня, што дзяцей трэба аддаваць у эстонскія школы. Дарэчы, выкладчыкі Талінскай гімназіі мне сказалі, што, у ідэале, сьпецыяльны курс па рускай мове і літаратуры трэба ўводзіць, калі дзіцяці спаўняецца 14 гадоў — калі дзеці ў дасканаласьці засвоілі дзяржаўную мову. Інакш, калі пачынаць навучаць рускай з дзіцячага садка і малодшых класаў, то юнакі апынуцца ў моўным гета. А далей узьнікае пытаньне з вышэйшай адукацыяй. Дзе яны яе будуць атрымліваць? Тады альбо едзь у Гарвард і плаці велізарныя грошы, альбо ведай тут дзяржаўную мову.

- Апроч іншых аргументаў прыхільнікі ўвядзеньня рускай як другой дзяржаўнай прыводзяць прыклад Фінляндыі, дзе другой мовай зьяўляецца шведская, хоць шведаў у гэтай краіне ў працэнтных адносінах значна менш, чым рускіх у Латвіі.

К.Б.: Я б хацеў нагадаць, што яшчэ зусім нядаўна Латвія знаходзілася ў становішчы калоніі, у якой «зачышчалі», высялялі й зьнішчалі мясцовае насельніцтва, інтэлігенцыю і мову. Я ня думаю, што фіны пасьля працяглай акупацыі шведамі ўвялі б шведскую як другую дзяржаўную мову.

В.Н.: Сёньня шведская мова для нешматлікіх шведаў Фінляндыі — гэта пытаньне культурнай аўтаноміі. Для Латвіі жа руская мова — гэта пытаньне прывязкі да імперыі, гэта настальгія па СССР. Гэта прывязка да ідэі, што «пры Савецкім Саюзе вы тут, як сыр у масьле каталіся», а цяпер з «голаду бяз нас памрэце». Так што ўсё гэта — прылада палітычных разборак. Ні Пушкін, ні Талстой, ні Чэхаў, ні Дастаеўскі не стаяць у дадзеным выпадку за патрабаваньне што да рускай. Тут, на жаль, чуецца Савецкі гімн і дзікая нянавісьць да гэтых «праклятых латышскіх сепаратыстаў», якія адважыліся мець сваю дзяржаву. Вашы «падпісанты» гэтага не даравалі й яны помсьцяць!

- Тых, хто падпісваецца за рускую мову, у адным са сваіх відэазваротаў Вы назвалі «пятай калонай», якая жадае дэстабілізаваць сітуацыю ў Латвіі. Гэта значыць, Вы ўпэўнены, што чыста моўныя патрабаванні — гэта толькі пачатак і за імі затым могуць рушыць усьлед й іншыя?

К.Б.: Зразумела, што гаворка ідзе не пра моўныя праблемы, а аб задачах, зьвязаных з пазбаўленьнем Латвійскай дзяржавы незалежнасьці. Вось гэты стан халоднай вайны ў Латвіі на сёньня выгадны Расеі. Усе вашыя мясцовыя антылатышскія настроі фінансава падсілкоўваюцца Расеяй і актыўна заахвочваюцца расейскай прапагандай. Вы наіўна думаеце, што ў вас не адбываюцца подкупы вашых СМІ і асобных вашых дэпутатаў!

В.Н.: Вы павінны разумець, што сёньня ва ўладзе ў Расеі стаяць ня проста кепскія людзі, чэкісты, злодзеі ды жулікі. У іх прысутнічае і вялікі маніякальны элемент [дарэчы, тут похадзя названыя ключавыя рысы расейскай імперыякратыі. - Рэд.]. Яны разыгрываюць «карцінку» 1940 года, калі, нібыта, добраахвотна ўлады Латвіі вырашылі ўступіць у СССР. Вядома, яны разумеюць, што сёньня «цягнік пайшоў». Прычым, уступленьне Латвіі ў ЕЗ і НАТА — гэта «хуткасны цягнік». Але ж трэба хоць неяк «накапаць» на латышоў, заявіць у ЕЗ аб ​​парушэньні правоў нацыянальных меншасьцяў [і там, што цікава, няшчасную расейскую імперыю пачуюць...; дарэчы, “Захад” і ў Беларусі акрамя парушэньня правоў нацыянальных, рэлігійных, сексуальных меншасьцяў ніякіх іншых істотных праблем ня бачыць. - Рэд.]. Хай нават з боку ЕЗ і ня будзе санкцый, ну хоць заўвагу зробяць. Паколькі ў вас адсотак тых, каго цяперашнія палітыкі Расеі лічаць сваёй апорнай базай, значна вышэй, чым у Літве і Эстоніі, то яны і абяцаюць вам усё сваё «каханьне», «час» і «падтрымку» [дарэчы, зьвернута ўвага на яшчэ адну заканамернасьць: колькасьць этнічных “рускіх” каланістаў – гэта таксама істотны чыньнік расейскай імперскай палітыкі; атрымліваецца, што лягчэй “клапаціцца” пра тую “меншасьць”, якая пабольш, а калі меншасьць стане большасьцю, на карэнных жыхароў і ўвогуле можна не зьвяртаць увагі... – Рэд.].

- Як вядома, у зборы подпісаў могуць удзельнічаць толькі грамадзяне Латвіі. Калі, як Вы кажаце, гэта «пятая калона», то тады атрымліваецца, што наяўнасьць сёньня ў нашай краіне вялікай колькасці неграмадзян выгадна дзяржаве, бо яны ня маюць права голасу…

К.Б.: Падобна, Вы зыходзіце з таго, што ўлада ў Латвіі зараз гэта нейкі варыянт расейскай улады. Ваша краіна, па-мойму, дасягнула ўжо іншага ўзроўню разуменьня сваіх мэт і задач. Я думаю, вашы ўлады не зацікаўлены ў супрацьстаяньні латышоў і рускіх. Тыя, хто не атрымліваюць ў вас грамадзянства, ужо зразумела, робяць гэта не па просьбе латвійскага ўраду.

В.Н.: Я была ў Латвіі і мне цяжка ўявіць сабе чалавека, які жыве 20-30 гадоў у краіне і ня можа так-сяк здаць экзамен па мове, элементарных ведах гісторыі й тэкст гімна.

- Вы таксама параілі рускім жыхарам Латвіі «забыцца аб гістарычнай Радзіме ў плане дапамогі». Але ж ёсьць жа ў Расеі праграма па аказаньні дапамогі суайчыньнікам, іх клічуць на гістарычную Радзіму…

К.Б.: Я лічу, што трэба вельмі дакладна ацаніць праграму, якую Расея спрабуе ўкараняць ня толькі ў Латвіі, але й іншых постсавецкіх краінах. Дык вось, гэтая праграма нацэлена на супрацьстаяньне мясцовых, карэнных жыхароў з рускімі. Больш за тое, гэта план своеасаблівага супрацьстаяньня Захаду, Еўразьвязу, НАТА. Амбасады Расеі тым самым прасоўваюць вельмі агрэсіўныя, вельмі небясьпечныя для незалежнасьці постсавецкіх краін праграмы, проста вельмі добра завэлюмаваныя.

В.Н.: Праграмы дык ёсьць, а вось дапамогі няма. Андрэй, спытаеце ў тых, хто гаворыць з Вамі на адной мове, хто зь іх прагне вярнуцца ў Расею?! І куды яны вернуцца? Ім прапануюць нейкую глухмень, нейкую вёску: ніякіх грошай, ніякага жыльля і чыстае поле.

- А што ў Расеі думаюць пра сітуацыю ў Латвіі і наогул у краінах Балтыі? Мяркуючы па шматлікіх расейскіх СМІ, нічога добрага?

К.Б.: Сёньня грамадскае меркаваньне ў Расіі знаходзіцца пад уздзеяньнем магутнай прапагандысцкай машыны савецкага тыпу. Яе самы галоўны складнік — тэорыя ворагаў, што, маўляў, Расея аточана суцэльнымі недобразычліўцамі. Для нашых сілавікоў гэта зьяўляецца адзінай магчымасьцю ўмацаваньня сваёй улады, нарошчваньня арміі. Выкарыстоўваюцца любыя дробязі: забарона малдаўскага віна, армянскага каньяку, вашых латыскіх шпротаў, гэта значыць, як я сказаў, патрэбныя «ворагі». Таму шматлікія нашы СМІ падаюць мясцовую [латыскую] ўладу, як антырасейскія, недэмакратычныя і нават фашысцкія рэжымы. Так што, у сьвядомасьці простага расейца і ствараецца прыкладна такая карціна.

В.Н.: Усе нашы праграмы паказваюць шэсьце латышскіх легіянераў, па сутнасьці, бедных і няшчасных, якія абаранялі Латвію, як ужо маглі, ад Савецкага Саюзу. Потым паказваюць ваш помнік «Айчыне і Свабодзе» й ідзе інфармацыя, што ва ўладзе фашысты. Балтыя заўсёды для СССР была маленькай Еўропай — і раптам яна ўзяла і зьбегла ў «вялікую Еўропу». І ўсё, ніякай «еўропы» ў Расеі, не аказалася. Гэта для Расеі вельмі балючы ўдар [бо “Расея” стала суцэльнай Азіяй. – Рэд.]. Таму цяпер на антыбалтыйскую прапаганду кідаецца значна больш [рэсурсаў], чым нават на антыамерыканскую!

- Што б Вы пажадалі, параілі рускамоўным жыхарам Латвіі, як грамадзянам, так і неграмадзянам?

К.Б.: Тое ж самае, што і рускамоўным грамадзянам ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Нямеччыны: адаптавацца, прыняць каштоўнасьці дэмакратыі, якія сёньня вельмі моцна адрозьніваюцца ад расейскіх антыдэмакратычных асноў [на жаль, усё менш па прычыне самадэградацыі “Захаду”. - Рэд.]. Не выступаць у якасьці правакатараў і «пятай калоны», не «цягаць каштаны з агню» для расейскай ФСБ, якая вырашае свае задачы. Ствараць нармальныя ўмовы жыцьця для сябе, сваіх дзяцей і для тых, хто ўсё ж такі мае тут права размаўляць ня толькі на рускай мове.

В.Н.: Неграмадзянам я параіла б стаць грамадзянамі. А потым перастаць быць цяжарам, «каменем на шыі» і стаць гонарам краіны, у якой яны жывуць. Даказаць, што рускія могуць быць і дэмакратамі, і лібераламі. І, зразумела, трэба выкупаць віну перад Латвіяй ды іншымі былымі калоніямі Савецкага Саюзу, якія на доўгі час былі пазбаўленыя свайго лёсу. Тады рускія заслужаць і прабачэньне, і ўхваленьне, і тым самым прынясуць карысьць сваёй няшчаснай гістарычнай Радзіме.

-

Ад рэдакцыі:

Можа, хто ня ведае, але сапраўды так: расейскія прыўладныя імперцы зноў актыўна “мрояць” (а то і адкрыта кажуць) пра “вяртаньне” (на справе, натуральна, захоп) Прыбалтыйскіх краін. Яны апошнім часам пачалі актыўны эканамічны, палітычны і нават ваенны ціск на іх (вось, напрыклад, толькі некаторыя матэрыялы за апошнія некалькі месяцаў, узятыя з сайта знакамітых на ўвесь сьвет барацьбітоў за свабоду сваёй Бацькаўшчыны — чачэнцаў: http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/12/83377.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/13/83400.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/19/83607.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/03/84070.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/06/84175.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/12/85127.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/18/85265.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/20/85348.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/07/85736.shtml).

Справа даходзіць да таго, што ў “марах” расейскіх імперцаў пачынае прысутнічаць ня толькі Латвія, Эстонія, Летува, а і… Фінляндыя (http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/24/86065.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/18/85941.shtml). Маўляў, “гэта ўсё іх былая тэрыторыя”, якая “падлягае вяртаньню”. З-за гэтага неўтральныя фіны падумваюць нават аб уступленьні ў НАТА…

Дзіўным чынам у гэты ж час пачынаецца заняпад Еўразьвязу (гл. папярэдні матэрыял сайта). Што толькі, натуральна, распальвае расейскую імперыякратыю, а таксама дазваляе дапусціць гіпотэзу, што тут усё дзеецца не бяз згоды глабалісцкай сіянакратыі, якая, як ужо шмат разоў заўважана ў гісторыі, выкарыстоўвае ў глабальным маштабе любыя дыктатарскія й імперскія сілы для вынішчэньня карэнных народаў, разбурэньня нацыянальных дзяржаў ці здушэньня мараў любых народаў займець уласную дэмакратычную дзяржаву. А потым сіянакратыя прыходзіць на папялішчы, як на “нічыйную зямлю” і прыступае да завяршэньня сваёй сатанінскай справы…

Натуральна, латышы маюць права і мусяць супраціўляцца. Ва ўступнай частцы да гэтага матэрыяла мы адзначылі, што амаль з усім згодныя з Навадворскай і Баравым. “Амаль” датычыць такога адценьня: яны заклікаюць рускіх шавіністаў “выкупаць віну” перад латышамі, перастаць быць «каменем на шыі» для іх, прыняць тое, што Латвія – незалежная еўрапейская краіна, што гэта ўласны дом для латышоў, стаць гонарам краіны. Мы лічым, што гэтыя заклікі для рускіх шавіністаў абсалютна пустыя. Яны іх не пераканаюць і не пераробяць, бо разьлічаны на сумленьне. А ў такіх людзей сумленьня па вызначэньні няма. Таму мы заклікаем латышоў больш выкарыстоўваць механізм пасьлясудовай экстрадыцыі: адкрылася, што чалавек, які жыве ў Латвіі, зьяўляецца агентам расейскага імперыялізму – суд і прымусовая высылка ў любімую, такую магутную, такую вялікую Расею… Як бачыце, у нас атрымліваецца трохі іншы падыход…

Адначасна, са свайго боку, заклікаем брацкі латвійскі народ не здавацца ў моўным пытаньні. Ніякай “другой рускай мовы”!

Для азнаямленьня з тым, што гэта азначае на самай справе, запрашаем прыехаць у Беларусь і паглядзець на ўласныя вочы. Мы — сябры рэдакцыі – запрашаем прадстаўнікоў латвійскіх нацыянальна-дэмакратычных партый і грамадскіх арганізацыій прыехаць хаця б у нашу Гародню (можна зьвязацца праз каментары да гэтага артыкула). Мы гатовыя правесьці экскурсію па горадзе і на практыцы прадэманстраваць, як выглядае “беларуска-рускае дзьвюхмоўе” праз 16 гадоў пасьля яго ўвядзеньня: у сьферы адукацыі (сярэднія школы, універсітэты), у СМІ (тэлевізійныя каналы, газеты), на вуліцах нашага гораду, у галовах нашых грамадзян!..

Думаем, усе патрыёты Латвіі, якія яшчэ ў нечым сумняюцца ці нечага не разумеюць, набудуць тут надзейныя веды, канчатковыя перакананьні і пераканаўчыя аргументы.

Жыве свабодная Латвія – дом латышскага народу!

Тое, што Пуцін, верагодна — буйны карупцыянер [гл. напрыклад, папярэдні артыкул. – Рэд.], зусім не азначае, што Мядзьведзеў, прадстаўнікі яго адміністрацыі, расейскія міністры, армейскія ды іншыя генералы, дэпутаты ўсіх узроўняў, кіраўнікі СМІ, “сьвятары” РПЦ, губернатары ды іншыя чыноўнікі на месцах — лепш. Практычна ўсе расейскія імперыякраты як прадстаўнікі застарэлай соцыяпаразітнай структуры лічаць, што расейская імперыя разам з усімі яе казачнымі багацьцямі прызначана для забесьпячэньня толькі іх казачнага жыцьця. Звычайныя людзі, народы, іх правы й інтарэсы расейскіх імперцаў не хвалююць. А калі хвалююць, дык толькі як нейкі непрыемна-недарэчны, пабочны цяжар — накшталт “што ім тут трэба?”, “адчапіцеся”, “закрыць пытаньне”, “галоўнае, каб было ціха” і г.д. Такое стаўленьне расейскай імперыякратыі да сваіх кіраўнічых абавязкаў (а іншага стаўленьня ў яе і быць ня можа – не для добрага жыцьця людзей імперыі ствараюцца) заканамерна вядзе да дэградацыі “кіруемага” аб’екта. Расейскае грамадства на нашых вачах у чарговы раз спаўзае ў крызіс. Пажары, якія ахапілі Расею – толькі сімвал нарастаньня істотна больш глыбокіх грамадскіх супярэчнасьцяў (як дымок над тарфянікам можа сьведчыць пра глыбіннае гарэньне, якое ў любы момант можа перайсьці ў страшны пажар). Чытачам нашага сайта варта ведаць апошнія факты, якія пра гэта сьведчаць.

1.

ВАКОЛ ХІМКІНСКАГА ЛЕСУ

На ўскрайку Масквы ў раёне аэрапорта Шэрамецьева знаходзіцца (хутка будзем казаць у мінулым часе) г.зв. Хімкінскі лес. Гэты лес – улюбёнае месца адпачынку масквічоў найперш з прылеглых раёнаў вялікага мегаполісу. Расейскія і маскоўскія ўлады, як гэта цяпер часта бывае, вырашылі правесьці вялікую дарогу якраз праз гэты лес, папярэдне вырубіўшы яго значную частку. Людзі абурыліся, арганізаваліся, пачалі пісаць петыцыі з просьбамі й пратэстамі. Аднак улады не адмянілі свайго рашэньня. На сярэдзіну ліпеня г.г. сітуацыя перайшла ў новую, больш актыўную фазу — людзі пачалі спыняць лесарубаў, захапілі й блакавалі тэхніку. Яны таксама патрулявалі тэрыторыю, усталявалі лагер абаронцаў Хімкінскага лесу, склалі барыкады на бліжэйшых пад’ездах, выходзілі з дэманстрацыяй пратэсту аж у цэнтар Масквы — да расейскага дома ўраду, дзе цяпер знаходзіцца Пуцін (гл. верхняе фота зьлева).

У адказ улады (хто ж яшчэ) выкарысталі супраць абаронцаў лесу — жыхароў Масквы і прадстаўнікоў экалагічных арганізацый Расеі — новую, да сёньня невядомую тактыку [у Беларусі гэтая тактыка ўладаў вядомая абаронцам Курапат. – Рэд.].  23 ліпеня а 5-й гадзіне раніцы на лагер абаронцаў лесу напала вялікая група невядомых малойчыкаў (каля 50 чалавек) у масках (гл. ніжняе фота зьлева).

Як распавяла «Газеце.Ru» сябар руху «У абарону Хімкінскага лесу» Ала Чарнышова, атрад моцных маладых людзей, падобных ці то на футбольных фанатаў, ці то на ўльтраправых малойчыкаў, атачыў лагер. Яны былі апранутыя ў асноўным у белыя майкі зь лічбай “19”, іх твары былі замотаны. «Яны ўключылі тэхніку і сказалі нам: “Мы прыйшлі прыбіраць і забіваць”. Затым яны ўсчалі жорсткую бойку. Адной дзяўчыне пашкодзілі руку, а яшчэ аднаму актывісту — шыю». Далей Чарнышова распавяла, што абаронцы лесу выклікалі міліцыю і запатрабавалі ад нападнікаў паказаць дазвол на рубку, якога ў тых не аказалася».

Аднак міліцыянты, якія прыехалі ў лагер, замест футбольных фанатаў сталі затрымліваць… актывістаў-абаронцаў лесу. Усяго ў АУС № 2 падмаскоўных Хімак было дастаўлена 10 чалавек, у тым ліку і нефармальны лідар экаабаронцаў Яўгенія Чырыкава.

Міліцыя таксама выкарыстоўвала тактыку запалохваньня. «Шмат каго затрымлівалі вельмі груба: адну дзяўчыну міліцыянты давалаклі да свайго аўтобуса за валасы», — распавялі актывісты. Лагер абаронцаў быў зьнішчаны, пазасталых актывістаў да тэхнікі, якая вяла высечку лесу, не падпускала міліцыя. «Гэтыя нацы-фанаты ў масках хутка зьніклі, а міліцыя стала ў ачапленьні й нікога не падпускала», — распавялі актывісты.

Тое, што адбылося, яны лічаць адказам уладаў на акцыю пратэсту ля Белага дома, якая адбылася напярэдадні. Тады актывісты прынесьлі да дома ўраду паленьні й паспрабавалі перадаць расейскаму прэм’еру Ўладзіміру Пуціну петыцыю з патрабаваньнем спыніць незаконную, на іх думку, высечку. Тады таксама ўдзельнікаў акцыі разагнала міліцыя.

Аднак і на гэтым падзеі не завяршыліся.

28 ліпеня ўвечары каля 300 ужо антыфашыстаў, левых актывістаў і эколагаў прайшлі маршам па горадзе Хімкі (http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://kavkazcenter.com/russ/content/ 2010/07/30/74199.shtml). Па ходу яны скандавалі лозунгі: «Рускі лес», «Спынім высечку лесу», «Трасу ў абыход», «Час адказваць!», «Не высечцы лесу». У пачатку калоны людзі несьлі банэр, на якім было напісана: «Ачысьцім лес ад фашысцкай акупацыі 1945-2010» [вось бы даведацца, што “левыя” хацелі гэтым банерам сказаць. – Рэд.].

Маладыя людзі падышлі да будынка адміністрацыі горада і пачалі кідаць у вокны каменьні і запаленыя фаеры, а таксама стралялі па вокнах верхніх паверхаў з пісталетаў (гл. фота зьлева; адпаведнае відэа можна паглядзець, напрыклад, тут: http://leftside.org/modules/news/article.php?storyid=1036).

Ахоўнікі будынка, убачыўшы ўзбуджаны натоўп анархістаў і антыфашыстаў, якія прыбылі з Масквы, у страху ўцяклі ўнутр і падчас акцыі ніяк сябе не праяўлялі.

Пасьля пагрому і маляваньня адпаведных надпісаў на сьценах адміністратыўнага будынка і выказаўшы такім чынам сваё меркаваньне з нагоды незаконнай высечкі Хімкінскага лесу, актывісты прайшліся маршам па горадзе Хімкі, падчас якога таксама палілі фаеры, скандавалі лозунгі й камянямі ды свістам праводзілі аўтамашыны міліцыі, якія хаваліся па дварах і завулках .

На сваім сайце антыфашысты заявілі, што яны прысьвячаюць гэтую акцыю «галоўнаму рэдактару«Хімкінскай Праўды» Міхаілу Бекетаву, які цяпер прыкаваны да інваліднага крэсла і ўжо ніколі ня зможа пісаць артыкулы. Ён быў журналістам, які не баяўся пісаць праўду аб карупцыйным бязмежжы Хімкінскіх чыноўнікаў, якім пляваць на меркаваньне гараджан. Яго вельмі хваляваў лёс Хімкінскага лесу. Аднойчы, вярнуўшыся дадому, ён знайшоў свайго любімага сабаку мёртвым. Потым яго машына была падарваная. І, урэшце, яго жорстка зьбілі — праламілі чэрап і зламалі шмат костак. Пасьля гэтага Міхаіл доўгі час праляжаў у коме».

***

Аналізуючы падзеі, якія адбыліся вакол Хімкінскага лесу, на наш погляд, варта не пакінуць па-за ўвагай тое, што ў Расеі (прынамсі, у Маскве) на сёньня падрыхтаваныя  два віды моладзевых груповах, здольных на актыўныя сілавыя дзеяньні. Адна з гэтых груповак падкантрольная і выкарыстоўваецца ўладамі (што само па сабе ёсьць сьведчаньнем крызісу расейскай улады), іншая – ліберальнай апазіцыяй.

Вельмі верагодна, што ўсё гэта ня проста так…

2.

ХТО ПАДПАЛЬВАЎ РАСЕЮ

На гэтае пытаньне разгорнуты адказ далі рускія нацыянал-шавіністы – г.зв. “арыйцы”. Лічым вартым, каб нашы чытачы азнаёміліся са скарочанай версіяй адпаведнага артыкула (узята з http://ari.ru/news/3532/).

«Сьпякота — сьпякотай, аднак на самае галоўнае пытаньне: «Адкуль ўзяліся гэтыя пажары?» — ніхто так і не адказаў. Асяродкаў запальваньня ў Расеі да 2000! Аднак пажары на мяжы РФ з Украінай і Беларусьсю дзівосным чынам заканчваюцца.

На погляд гарадскога дылетанта, усё натуральна і відавочна: раз стаіць сьпёка — то ад сьпёкі пажары. Аднак, на самой справе відавочнага тут мала, бо ў Афрыцы, у Індыі, напрыклад, круглы год стаіць тэмпература нават вышэй, чым цяпер у Расеі, аднак савана і джунглі гараць вельмі рэдка, а так, каб так гарэлі лясы, з мноствам зыходных кропак, — так гэтага не памятаюць нават самыя старыя абарыгены. Мёртвая і абсалютна сухая драўніна можа гадамі ляжаць на сонцапёку і ня мець тэндэнцыі да самазапальваньня. А тут лес — і гарыць нібы «сам». Ва ўсякім разе, так запэўніваюць па тэлевізары. Аднак па-за тэлевізарам людзі распавядаюць зусім іншыя гісторыі - тое, што ўсё гэта падпалы.

Прывядзем тыповую гісторыю пра пажар у Падмаскоўі, калі ў адным з калгасаў загарэлася поле пасьля збору ўраджаю. Сяляне, аказваецца, самі і падпалілі – так, маўляў, рабілі заўсёды. А калі агонь набраў сілу і падабраўся да суседняга лесу, яны выклікалі пажарных. Аднак доблесныя пажарнікі па-хуткаму залілі ўжо патухлае амаль поле, селі назад у кабіну і сабраліся ехаць да сябе «на базу». Людзі зьвярнулі ўвагу, што лес, маўляў, гарыць. На гэта пажарныя адказалі, што лес — гэта ўжо ня іх зона адказнасьці, і таму няхай гарыць на*…

Сітуацыя досыць тыповая для ўсіх без выключэння раёнаў і службаў расеянскай федэрацыі. Усё, што знаходзіцца не на іх тэрыторыі, пажарных, міліцыю і чыноўнікаў не цікавіць. СІСТЭМА такая і падбор людзей у ёй такі! Нікога нішто не цікавіць, калі толькі справа не звязаная зь іх уласным баблом.

Вось што, напрыклад, пра гэта распавяла ў сваім блогу “Дзяўчынка”, якая поўная энтузіязму паехала дапамагаць МНС змагацца з агнём:

«… Мы ўрэшце знайшлі штаб мясцовых палявых МНС. Гэта была жудасная карціна. Стаяць 2 пажарныя машыны, з абодвух капае вада, кіроўцы сядзяць і п’юць рускую горкую — і гэта практычна пад час 35⁰ сьпёкі. Мы прагуляліся па стаянцы МНС, як у сябе дома, і на нас нават ніхто не звярнуў увагі. Пажарныя разьлікі альбо адпачывалі пад музычку, альбо проста гулялі ў карты і пілі. Спачатку ў нас склалася ўражаньне, што народ стаміўся і проста робіць перапынак. Але перапынак працягнуўся на… наступныя 3 гадзіны. Тыда мы знайшлі «Галоўнага» з дапамогай простага пытаньня: «НАРОД, ХТО КАМАНДУЕ ПАРАДАМ?» Выйшаў цалкам п’яны мужык, прадставіўся перагарам маёрам і спытаў нахабным матам, чаго нам трэба? Мы адказалі, што мы валанцёры і прывезьлі правізію, адзеньне і сёе-тое з посуду для пагарэльцаў. Пасьля гэтага НАС ПАСЛАЛІ НА*… «.

Цяпер пра Пуціна.

Яшчэ лепей, чым піяр Уладзіміра Ўладзіміравіча ў пажарным самалёце, была ідэя раздаваць па асобным дому сем’ям, якія да страты жыльля ў агні  дзялілі дом зь іншымі сем’ямі. Магчыма, ён і кіраваўся намерамі выглядаць добрым, але на практыцы такога роду прапановы прэм’ера падобныя на заклік да тысячаў падпальшчыкаў адным махам паправіць свае жыльлёвыя ўмовы. Некаторыя людзі, з аповядаў знаёмых даведаўшыся пра ініцыятыву Ўладзіміра Ўладзіміравіча, самым сур’ёзным чынам пралічвалі варыянт падпалу старога дома, каб атрымаць новы. Тым самым у Расеі цалкам на роўным месцы зьявілася матывацыя для многіх сотняў, калі ня тысячаў падпальшчыкаў, якія вырашылі такім чынам паправіць свае жыльлёвыя ўмовы. Дарэчы, зьвяртае на сябе ўвагу дзіўны факт, што гарыць у асноўным прыватнае жыльлё, у той час як школы, сельсаветы, паліклінікі ды іншыя муніцыпальныя будынкі агонь неяк дзіўным чынам абыходзіць бокам.

Такім чынам, мы ўжо маем шэраг цалкам сур’ёзных прычын  з-за якіх Расея пагрузілася ў бездань пажараў: дэградацыя дзяржаўнай сістэмы — «мая хата з краю», «я за той раён не адказваю»; пафігізм людзей, якія падпальвалі палі ва ўмовах гарачыні; масы грамадзян, якія знаходзяцца ў галечы і беспрасьветнасьці й якім раптам паабяцалі на халяву новыя дамы ў выпадку, калі згараць старыя. Апошняе выглядае амаль як заклік.

Аднак, ёсьць яшчэ й іншыя прычыны «спантанных» самазапальваньняў лесу, кожная зь якіх яшчэ больш суворая, чым папярэднія, і якія сведчаць аб поўнай дэградацыі дзяржаўна-палітычнай сістэмы.

Так, пасьля таго як з 2000-га году «прыватызаваць» у краіне стала ўжо як бы няма чаго (усё «прыхватызавалі» так званыя «алігархі»), у чыюсьці прагную галаву прыйшла ідэя «прыватызацыі» лясных угоддзяў. Гэта значыць, калі раней нейкі высокапастаўлены гаўнюк абмяжоўваўся сядзібай у пару гектар, то зараз прыватныя гектары лесу пайшлі на сотні, тысячы і дзесяткі тысяч. У выніку, каласальныя ўчасткі лясных угоддзяў, якія спакон веку мясцовыя лічылі сваімі, у Расеі раптам ні з таго ні з гэтага сталі «прыватнай уласнасьцю», часьцей маскоўскіх алігархаў. Такога не было нават у час прыгоннага права…

Зь іншага боку, цяжка сучаснаму «барыну» прасачыць за «прыватызаванымі» ляснымі ўчасткамі. Людзей паганяць істоты ў цёмных акулярах могуць, але на кожны куст аховы ня хопіць.

Калі для людзей лес, чые дзяды і пра-прадзеды хадзілі ў яго па грыбочкі, цяпер стаў «ня іх», напрошваецца магчымасьць для манеўру. Гэта значыць, бяры факел — і палі «прыватызаванае». Ня дужа правільная, магчыма, форма пратэсту, дрэнная, прама скажам, але форма вельмі жорсткая — «на табе». Было 1000 гектараў лесу — і ў адзін дзень ня стала нічога. Яшчэ і асабняк зьлёгку падгарэў…

У дадатак, як бы гэтага было мала, сітуацыя пагаршаецца яшчэ і тым, што цэлую армію дзяржаўных леснікоў таксама разагналі за «непатрэбнасьцю». Магчыма, многія зь іх і былі лішнімі, аднак нельга сказаць, што леснікі ўвогуле не патрэбныя. І нават калі ўжо ляснік стаў не патрэбны — чалавека трэба заняць іншай справай, перавучыць на новую прафесію, выплаціць кампенсацыі й гэтак далей. Гэта значыць, зрабіць так, як прынята ва ўсім сьвеце. А калі чалавека, які лепш за ўсіх у акрузе ведае мясцовы лес, пад зад каленам — гэта значыць, моцна раззлаваць — вялікая верагоднасьць, што ад гэтага лесу застануцца адныя галавешкі.

Такім чынам, выяўляецца яшчэ адна прычына «спантанных» пажараў. Гэта наглядчыкі лясных гаспадарак, якія страцілі працу, і проста мясцовыя жыхары, якіх пазбавілі лесу пад домам (куды хадзілі яшчэ іх продкі!).

Вось ужо пералік цалкам сур’ёзных прычын, аднак, на жаль – ня ўвесь. Так, некаторымі блогерамі адзначана вельмі дзіўнае грамадскае меркаваньне ў расейскіх абывацеляў на конт тлумачэньня гэтак масавых пажараў — пажары ў Расеі наладзілі чачэнцы.

І сапраўды, што перашкаджае некалькім дзесяткам нейкіх амніставаных, але ня любячых Расею, баевікоў, пракаціцца па ёй і зрабіць серыю «самазапальваньняў»? Пад шумок. Людзі могуць такім ня дужа арыгінальным чынам помсьціць…

Такім чынам, у гэтай больш чым дзіўнай сітуацыі з неверагоднымі 2000 асяродкамі пажараў, сканцэнтравалася ўся безвыходнасьць і бяздарнасьць расеянскай дзяржаўнай сістэмы і ўсяго, што ў іншых краінах называецца дзяржавай.

Вельмі добра на гэтую тэму заўважылі ў адным французкім выданьні:

«Пажары прадэманстравалі, што ў сістэме кіраваньня краінай з 1986 года нічога не зьмянілася, і гэта пагражае перарасьці ў новы крызіс: урад у сітуацыі, якая склалася, выглядае дэзарганізаваным і неэфектыўным, а расейцы адчуваюць сябе «кінутымі, калі не здраджанымі лідарамі, якія пакінулі іх сам-насам са сваёй доляй». «У Маскве ня толькі мэр Лужкоў, але, як сцьвярджаюць масквічы, і ўвесь палітычны істэблішмэнт, пакінулі сталіцу. Гэтая горыч можа перарасьці ў гнеў«.

(канец цытаваньня).

Думаем, што цяпер, адказваючы на пытаньне: “Хто падпальваў Расею?” – кожны можна прызнаць, што прычынай падпалаў стала грамадскае бязладдзе, абумоўленае, у сваю чаргу, тым, што Расеяй так “кіруе” расейская імперыякратыя.

3.

ТАКОЕ АДБЫВАЕЦЦА НЯ ТОЛЬКІ НА ПАЎНОЧНЫМ КАЎКАЗЕ…

Пачнем з папярэджаньня.

Наступныя матэрыялы, спасылкі на якія вы ўбачыце далей, дзе будуць паказаны акты гвалту прадстаўнікоў каўказскіх народаў над іншымі расейцамі рознага ўзросту і полу, мы раім глядзець толькі тым, што мае добрае здароўе і моцныя нервы. Гэта першае.

Па-другое, у час прагляду відэа заклікаем памятаць, што гэта спачатку расейская імперыякратыя прывяла на Каўказ сваю армію, а зь ёй вайну, рабаваньне, гвалт, сьмерць. Адбылося гэта некалькі стагоддзяў таму, але ўвесь гэты жах працягваецца і сёньня…

Калі вы гатовыя выканаць названыя ўмовы, тады для таго, каб убачыць чарговую расейскую зьяву-праблему, мы прапануем паглядзець два відэа – вось тут: http://vadimb.livejournal.com/661358.html і тут: http://ari.ru/news/3525/ (праўда, не гарантуем, што хутка гэтыя відэа ня будуць забаронены для прагляду).

Права каментаваньня гэтага відэа зноў аддаем рускім нацыянал-шавіністам – г.зв. “арыйцам”, бо іхняе меркаваньне ў гэтым выпадку ўяўляецца найбольш каштоўным. Акрамя таго, наша пазіцыя па гэтых відэа практычна цалкам супадае зь іхняй (у асноўным узята адсюль: http://ari.ru/news/3525/).

“Адзін зь любімых заняткаў сілавікоў РФ — пошукі думказлачынства, асабліва на глебе артыкула 282. «Вінаватых», як правіла, знаходзяць, караючы па ўсёй строгасьці закона. Разам з тым, неяк без увагі пракурораў і ТБ застаюцца рэальнасьці іншага плану, накшталт тых, што былі бачныя на відэа.

На першым «кіно» пачынаючы кінематаграфіст запісаў, як два дарослыя грамадзяне, родам, мабыць, з Каўказа, сумеснымі намаганьнямі «выхоўваюць» рускага па выгляду падлетка. Чым скончылася «выхаваньне» — засталося за кадрам. Не выключана, яно працягнулася. Ролік быў выкладзены ў інтэрнэце, на сэрвісе YOUTUBE.COM як «відэа з лагера адпачынку «Дон». Аднак упэўнена нельга ні пацьвердзіць, ні абвергнуць гэтую інфармацыю. Хаця, мяркуючы па прыёмах, «выхавальнікі» — гэта барцы, а, як мы ведаем, у лагеры «Дон» адпачывалі менавіта барцы з Чачні.

Упэўнена можна сказаць толькі, што два дарослыя мужыкі з каўказскім акцэнтам і, па выглядзе мяркуючы, каўказцы подла, агіднымі чынам зьдзекаваліся над шчуплым падлеткам, мяркуючы па ўсім — рускім. Трэці грамадзянін здымаў працэс на відэа.

Наступны ролік, таксама выкладзены на YOUTUBE.COM, дэманструе, як грамадзяне з Паўночнага Каўказу «размаўляюць» зь дзяўчатамі ў Расеі.

Калі хтосьці думае, што мы тут каўказцаў будзем касьцярыць, яны вельмі моцна памыляюцца. Скажам банальную фразу — зусім не ўсе каўказцы падонкі, і справа зусім не ў іх, а ў тых, хто ў Расеі патурае нягоднікам, хто стварыў для іх атмасьферу беспакаранасьці.

Пасьля прагляду гэтых відэа ўзнікае, вядома ж, пытаньне да рознага роду прэзідэнтаў, прэм’ераў, пракуратураў, міліцыянтаў, камітэтаў, службаў ды іншых, каму час растлумачыць сітуацыю. Вельмі хацелася б дачакацца таксама каментароў ад першых асоб Расійскай Федэрацыі — Дзьмітрыя Анатольевіча і Ўладзіміра Ўладзіміравіча, якія з прычыны вялікай занятасьці тушэньнем пажараў у лесе спрабуюць не заўважыць пачатак пажару іншага роду.

Справа ў тым, што зьбіцьцё дзяцей і жанчын — гэта ўжо зьява за мяжой дабра і зла, якая нават ва ўмовах баявых дзеяньняў лічыцца ваенным злачынствам. А тут нібы мірны час. Але нейкія дзядзькі з Каўказу ня толькі сьмела ламаюць праз калена падлетка, але яшчэ і гэтак жа сьмела выкладваюць свае «педагагічныя» відэа ў інтэрнэце.

Працэс жа можа пачацца стыхійны. І не выключаем, што далей могуць зьявіцца відэа і зь іншымі «педагогамі». І куды яно далей завядзе, цяжка нават уявіць.

Можа, час спыніць зжывать са сьвету рускі народ, зьневажаючы яго жанчын, зьдзекуючыся над дзецьмі? Магчыма, трэба неяк адрэагаваць, сказаць і зрабіць? Бо нават немцы ў акупацыю такога сабе не дазвалялі.

Супрацоўнікам амерыканскіх турмаў добра вядома: лепшы спосаб падтрыманьня парадку — гэта разьвядзеньне нялюбячых адзін аднаго грамадзян па розных кутах. Так, амэрыканскія турэмшчыкі імкнуцца, каб варагуючыя групоўкі зьняволеных ня проста не сядзелі за адным сталом, але нават не сустракаліся на адной спартовай пляцоўцы ці ў пральні. Аднак у расеянскай федэрацыі, дзе немагчымасьць рускіх трываць выхадкі агрэсіўных плямёнаў з кожным днём становіцца ўсё больш відавочнай, улады ня проста не разводзяць бакі па розных кутах (так, каб Каўказ жыў сам па сабе), але і наадварот — нават дзяцей з розных рэгіёнаў краіны спрабуюць зьбіваць ў адну кучу.

Адсюль у любога з бацькоў у Расеі сёньня пытаньне да кіраўнікоў гэтай дзяржавы: а ці ёсьць у расеянскай федэрацыі такое месца, куды можна адправіць дзіцё і не хвалявацца, што нейкія барадатыя «выхавальнікі» з Паўночнага Каўказа не паспрабуюць зламаць яму хрыбет?

І паўтараем, што пытаньне тут далёка ня толькі ў нейкіх «дрэнных хлопцах» з Паўночнага Каўказу. Патлумачым. Калі б фігураваўшыя на відэа грамадзяне паспрабавалі так жа «выхоўваць» падлетка дзе-небудзь у Грозным, на наступны дзень да іх бы прыехалі ў госьці сваякі падлетка і правялі ў адказ «выхаваўчы працэс». Прычым, ім на дапамогу прыйшлі б і сваякі саміх ўродаў, каб хоць неяк загладзіць віну за іх. Пасьля гэтага грамадзяне-вырадкі ўжо ніколі не змаглі б самастойна перамяшчацца: пакінулі б у жывых — і тое добра. Тое ж самае было б і з грамадзянамі, паспрабаваўшымі недзе на Каўказе папінаць жанчыну… Таму на Каўказе падобнае практычна немагчыма. Там сістэма працуе. Аднак у Расеі, з расейцамі такое рабіць чамусьці можна.

Як так атрымалася, што маральныя вырадкі адчуваюць сябе ў расейскіх абласьцях беспакарана?

P.S.
Як высьветлілася, «небясьпечныя» ролікі ў сеціве рэгулярна выдаляюць. Таму відэа з ролікам у нашым матэрыяле можа хутка быць недаступнае. Але ЖЧысты — http://vadimb.livejournal.com/661358.html і http://teh-nomad.livejournal.com/465062.html?page=5 знаходзяць новыя спасылкі. Калі ролік на нашай старонцы не стане даступным, глядзіце на іх блогах”.

(канец цытаваньня матэрыяла).

4.

ВАЙНА ЎНУТРЫ РАСЕЙСКАЙ АРМІІ

Расейская армія, як многім даўно вядома, унутрана расколатая – і найперш па нацыянальнай прыкмеце. Нядаўна дзякуючы Інтэрнэту ўвесь сьвет атрымаў доступ да дадатковых доказаў гэтага (гл. напрыклад фота зьлева; на іх паказаны некаторыя віды маральных зьдзекаў прадстаўнікоў каўказскіх народаў над хлопцамі-славянамі).

Найбольшыя розгалас і ўвагу да сябе ва ўсім сьвеце выклікаў кароткі фільм, зьняты з дапамогай мабільнага тэлефону. На ім засьняты фрагмент масавай бойкі, якая адбылася паміж рускімі й дагестанскімі служачымі Кантэміраўскай танкавай дывізіі – увага! – непасрэдна на пляцу часткі (гл. відэа напрыклад тут: http://censor.net.ua/go/offer/ResourceID/168184.html ці тут:  http://ari.ru/news/3533 ; мусім папярэдзіць: фільм утрымлівае рускі мат!). Бойка адбылася яшчэ ў пачатку ліпеня, трапіла ў сеціва праз месяц.

Удзельнікі падзей з рускага боку распавялі наступнае:

«За дзень да гэтай бойкі былі дробныя сутыкненьні дагестанцаў і рускіх выведчыкаў-тэрмінавікоў ў мясцовым клубе. Затым тыя й іншыя «забілі стрэлку» на наступны дзень на пляцы, у 8 вечара. Але дагі павялі сябе несумленна: яны напалі вялізным натоўпам на шасьцярых выведнікаў яшчэ днём. І панеслася. Выведнікі заўважылі, што «нашых б’юць», — хто пасьпеў, той выбег на дапамогу. Тым ня менш, дагаў было больш, і яны, вядома, замясілі нашых хлопцаў. Затым на пляц выехаў камандзір брыгады і пусьціў чаргу з «калаша». На гэтым усё і скончылася. Вынік: 10 чалавек у шпіталі, некалькіх дагестанцаў адправілі на гаўптвахту. Затым на працягу тыдня-двух і рускіх, і каўказцаў ганялі на марш-кідкі і ўсяляк каралі. Зараз у Кантэміраўскай дывізіі зьбіраюцца арганізаваць асобную роту хлопцаў са спартыўнымі разрадамі, якія будуць хоць неяк кантраляваць гарачых паўднёўцаў… «.

(канец цытаты)

Зноў даем магчымасьць ацаніць і пракаментаваць адбылае рускім нацыянал-шавіністам (узята адсюль http://ari.ru/news/3533/).

«У многіх патрыётаў цяпер, вядома, гістэрыка. Аднак мы далёкія ад гістэрык і больш за тое — разважаем далей нават не з пазіцый рускіх нацыяналістаў (яна і так зразумелая), а з пазіцый цалкам абстрактных. Такіх, зь якіх глядзяць, напрыклад, чытачы на Захадзе, зьлёгку афігеўшыя ад такіх фота і відэа.

Пытаньне тут стаіць прыблізна гэтак жа, як яно стаяла ў Старажытным Рыме. Калі хтосьці дзесьці са служылых варвараў ці іншых людзей удумаў бы распрануць рымскіх салдат і напісаць нешта ў іх на голеных патыліцах — гэтых людзей камандаваньне легіянераў загадала б выразаць на тэрыторыі некалькіх квадратных кіламетраў. Падчыстую. Пытаньне тут ня столькі ў крыўдзе за воінаў, якія ня здолелі пастаяць за сябе, а ў абразе ўсёй рымскай дзяржавы, прадстаўнікамі якой зьяўляюцца яе салдаты. І, каб ніхто нам тут не навешваў «фашысцкія» цэтлікі, дададзім, што рымская армія была інтэрнацыянальнай і ў легіёнах служыў шмат хто. Але цалкам усё роўна было, абрылі б ілбы рымскім легіянерам крутыя нубійцы ці падвыпіўшыя германцы глуміліся над легіянерамі з Галіі — кепска было б і нубійцам, і германцам. Бо і тыя, й іншыя замахваліся б на самыя асновы Рыму — гонар яго арміі, яго народу і яго ўлады.

Магчыма, хтосьці лічыць, што Рым — гэта вельмі даўно. Аднак дакладна па той жа сьхеме дзейнічала Брытанія ў сваіх калоніях стагоддзямі. І дакладна па той жа сьхеме дзейнічаюць цяпер амерыканцы. Таму ні там, ні ў якой іншай краіне такое немагчыма ў прынцыпе. Людзі апранулі вайсковую форму краіны, таму дазволіць так глуміцца над яе салдатамі — гэта значыць, апускаць ўсю краіну. А апушчаных краін не бывае па вызначэньні, таму што іх сьціраюць з мапы. Паспрабавалі б, напрыклад, такое зрабіць ізраільскія друзы, служачыя там у войску разам з габрэйскімі салдатамі, ці вайскоўцы курды з салдатамі туркамі. Ніякага б трыбуналу не было — насеклі б у капусту адразу, не выходзячы з часткі.

Твараў у салдат, якія стаяць зь літарамі на ілбах, ня бачна, аднак, раз яны ў форме ўзброеных сілаў, дзе грамадзянін Мядзведзеў нешта накшталт галоўнакамандуючага – значыць, можна сказаць, што дагестанцы паставілі ракам грамадзяніна Мядзведзева, міністра абароны Сердзюкова й іншых — і намалявалі ім на ілбе пра «Дагестан — сіла». Так што, калі цяпер за гэта дзейства ня будзе самага строгага пакараньня — такога, каб здрыгануліся ў самых аддаленых аулах сонечнага Дагестана – значыць, ужо ўсё, ужо прыехалі — краіне Расеянская Федэрацыя будзе такі ж каюк, які па сутнасьці ўжо прыйшоў і яе «войску», і яе іншым структурам. Гэта ўжо іх — Дагестанская — армія. Апускалі, апускалі крэмляне рускіх, білі па руках, а апусцілі… сябе.

Ва ўсіх арміях сьвету ва ўсе часы прыніжэньне чалавека ў вайсковай форме (а ў даным выпадку мы маем справу з рытуальным нават прыніжэньнем) каралася па самых строгіх законах. Прычым, нават калі гэта прыніжэньне адбывалася таемна — недзе ноччу ў казарме. Але калі нейкія грамадзяне, апрануўшыя вайсковую форму той ці іншай краіны, раптам сярод белага дня на пляцы пачыналі крычаць лозунгі й баявыя клічы нейкіх аўтаномных народаў, калісьці заваяваных [! – Рэд.], зьбіваючы па ходу сваіх калегаў — то гэта кваліфікаваліся ўжо нават горш выбрыцьця ілбоў з напісаньнем пракламацый. Гэта — расстрэл на месцы.

Уявім, што, напрыклад, салдаты генерала Ўласава сабралі ў казарме калегаў з немцаў і, паставіўшы іх ракам, напісалі ў іх на ср*ках «Служу Савецкаму Саюзу». Лічым, што пасьля гэтага Гестапа доўга і цяжка дапытвала б усіх удзельнікаў цырымоніі, пасьля чаго частка ўдзельнікаў паехала б на мылаварны заводы (у якасьці сыравіны), а частка (недатычныя) — паехала б служыць у штрафныя часткі, проста за тое, што былі побач і не спынілі бязладдзе. Аднак, калі б тыя ж салдаты Ўласава выйшлі днём на пляц і, аддубасіўшы немцаў, сталі крычаць «Ленін-Сталін вялікія!» — лічым, што гэтыя грамадзяне пражылі б роўна столькі, колькі трэба часу для падрыхтоўкі да стральбы MG42. Далей, калі б нейкі камандзір, не чакаючы кулямётчыка Ганса, узяў «Вальтэр» і пайшоў мачыць аматараў таварышаў Бланка і Джугашвілі — гэтага афіцэра прадставілі б да рыцарскага Крыжа. Аднак, калі б сьледства па справе выявіла, што афіцэр страляў кудысьці ў паветра — яго б павесілі за ногі на тым жа пляцы. І дакладна так жа паступілі б і ў Японіі, і ў ЗША, і ў Брытаніі, і ў СССР за «Алах Акбар», бо Статут ў дачыненьні да такіх варожа настроеных вайскоўцаў заўсёды і паўсюль аднолькавы.

У даным выпадку мы даведваемся пра зусім іншае: кагосьці там кудысьці звольнілі, кагосьці пасадзілі на тры дні на гаўптвахту і гэтак далей. Гэта значыць, па сутнасьці, што ўсё гэта ср*нае камандаваньне Кантэміраўскай дывізіі цяперашні вярхоўны нібы галоўнакамандуючы павінен расстраляць асабіста за тое, што ніхто не скарыстаўся асабістай зброяй, бачачы відавочнае вайсковае злачынства і здраду прысягі. Само сабой — крыкуноў «Алах Акбар!» варта пакараць яшчэ больш жорстка, напрыклад, аддаць хірургам Уладзіміра Ўладзіміравіча, пра якіх той хваліўся. І толькі пасьля такіх мер, магчыма, росеянская федэрацыя як дзяржава яшчэ працягне нейкі час. У адваротным выпадку — недалёка той час, калі «Інгушэція — гэта сіла!» напішуць на ягадзіцах грамадзяніна Мядзведзева, і не ў пераносным, а ў самым прамым сэнсе «.

(канец цытаты)

У даным выпадку мы бачым, што рускія шавінюгі не стрымаліся. Эмоцыі перамаглі прыкід (бо армія, як ведаюць ці адчуваюць усе шавіністы-імперыялісты — гэта станавы хрыбет любой тэрытарыяльнай імперыі). Зь іх падсьвядомасьці, як можа бачыць кожны, неаднаразова вылезла імперская сутнасьць. Рускія шавіністы пачалі вучыць расейскіх вайскоўцаў, як душыць унутраныя расколы ў імперскім войску. На іх думку, тут натуральнымі зьяўляюцца палачная дысцыпліна і найжорскія пакараньні, уключаючы масавыя расстрэлы.

Мы ж бачым сітуацыю глыбей – так, як яе ўбачыў увесь іншы сьвет: расейская армія ўтрымлівае невырашальныя ўнутраныя супярэчнасьці, якія будуць толькі нарастаць і спрыяць яе далейшаму аслабленьню і развалу.

Прычынай гэтых супярэчнасьцяў зьяўляецца імперскі характар самой гэтай арміі, што, у сваю чаргу, зьяўляецца наступствам імперскай сутнасьці г.зв. Расеі!

“Узмацненьне ўнутрыармейскай дысцыпліны, вернасьці РФ і вайсковай форме”, якое прапануюць “арыйцы”, сітуацыю ніяк ня выправіць. Выйсьце заключаецца зусім у іншым. Зрэшты, пра яго — гэтае выйсьце — мы ўжо неаднаразова пісалі.

5.

ПАЗІЦЫЯ ЗМАГАРНАГА КАЎКАЗА

У заключэньні, каб вярнуць раўнавагу і каб прадэманстраваць яшчэ адну групу фактаў, якія характарызуюць цяперашнюю Расею, даем слова найбольш рашучым прадстаўнікам народаў Каўказу для прадстаўленьня іх пазіцыі (узята адсюль: http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://kavkazcenter.com/russ/content/2010/08/12/74504.shtml; падаецца ў скарочаным выглядзе).

Аднак, перад гэтым яшчэ раз мусім паўтарыць, што барацьбу ўсіх народаў Каўказу за вызваленьне іх Бацькаўшчыны з-пад расейскай імперскай акупацыі мы падтрымліваем, выкарыстаньне дыверсійнай тактыкі, якая ўсё шырэй распаўсюджваецца ў т.л. і па тэрыторыі непасрэдна расейскай імперыі, здольны зразумець, але не хацелі б, каб прадстаўнікі немусульманскіх, у т.л. хрысьціянскіх народаў, якія жывуць на сваёй Богам дадзенай зямлі, лічыліся і называліся нейкімі “нявернымі”. На наш погляд, гэта таксама ня той шлях, па якім можна прыйсьці да лепшай будучыні…

***

“ЗАЯВА БРЫГАДЫ ШАХІДАЎ РЫЯДУС САЛІХІЙН

Па загадзе Аміра мусульман Каўказа Докку Абу Усмана, Муджахідамі брыгады Шахідов Рыйадус Саліхійн, была праведзена аперацыя ў Маскве супраць цэнтральнага офіса «Газпрома», у рамках агульных вяснова-летніх акцый на тэрыторыі Русьні.

Гэтая аперацыя мела на мэце паказаць Крамлёўскім бізнэсмэнам Русьні, у т.л. галоўным зь іх у асобе кіраўніцтва самай буйной расейскай кампаніі, што нягледзячы на запэўніваньні кіраўніцтва Русні аб перамозе ў так званай «контртэрарыстычнай аперацыі», вайна ня толькі ня скончана, а наадварот — яна ўжо прыйшла да вашых дамоў і да вашых ўтульных кабінетаў.

Нягледзячы на спробы вашых уладаў сьпісаць усё на банальнае хуліганства, вы выдатна разумееце, што ня проста так сотні балтоў ад накіраванага выбуху прыляцелі менавіта да вашага офісу.

Вашы крамлёўскія босы нахабна хлусяць, спрабуючы сьпісаць гэты выбух на крымінальныя разборкі, так сама, як яны хлусяць пра тое, што пажары, якімі ахоплена ўся цэнтральная Русьня, адбываюцца самі па сабе.

Мы вам нагадваем, што пакуль Русьня і вашыя кіраўнікі не пакінуць мусульман Каўказа ў спакоі, дыверсіі (выбухі, пажары ды іншае) на тэрыторыі Русьні будуць працягвацца, іншаАллах.

У данай аперацыі нашай мэтай не было забойства людзей. Мы толькі паказалі, што можам праводзіць дыверсійныя аперацыі супраць добра ахоўваемых аб’ектаў  і што ў нашых сілах наносіць удары практычна ў любой кропцы Русьні.

Уся цэнтральная Расея з гэтага часу аб’яўляецца зонай нашай контртэрарыстычнай аперацыі. І калі ў Маскве ёсьць блокпасты пакуль толькі на подступах да горада і вакол яе, то мы маем намер дамагчыся ўсталяваньня блокпастоў і ўвядзеньня каменданцкай гадзіны ўнутры самага галоўнага вашага горада.

Каб масквічы зьведалі на сваёй скуры, як ужо шмат гадоў жывуць мусульмане на Каўказе. У нас ёсьць падазрэньні, што гэта «добра» адаб’ецца на інвестыцыйнай прывабнасьці Русьні.

Мы хацелі б таксама яшчэ раз папярэдзіць усіх мусульман, а таксама ўсіх тых, хто спачувае барацьбе народаў Каўказа, якія пражываюць на тэрыторыі Масквы і іншых буйных гарадоў Русьні, каб яны зьязджалі адтуль, таму што далей будзе толькі горш, іншаАллах, — пажары і ўдары па ўсіх аб’ектах эканомікі , якія спрыяюць Крамлёўскім забойцам, будуць узмацняцца.

Кожны, хто валодае нават самай захудалай кватэрай у Маскве, можа, прадаўшы яе, купіць сабе нерухомасьць практычна ў любой краіне свету. Больш за тое, любы, хто здымае кватэру ў Маскве, змог бы нябедна жыць на гэтыя грошы таксама практычна ў любым месцы на зямлі.

Масква і Санкт-Пецярбург зьяўляюцца нэрвовымі цэнтрамі расейскай эканомікі, і мы маем намер так ці інакш атакаваць гэтыя цэнтры да таго часу, пакуль Русьня не спыніць акупацыю Каўказа.

Пасьля гэтага папярэджаньня мы ня хочам больш чуць абвінавачваньняў у тым, што пры дыверсіях пакутуюць нявінныя людзі й тым больш Мусульмане, таму што мы неаднаразова папярэджвалі вас пра неабходнасьць пакінуць гэтае праклятае месца.

Просты расейскі народ павінен ведаць, што ўсе гэтыя беды зваліліся на яго з-за амбіцый аднаго чалавека — Пуціна, якому прапаноўваўся ў свой час годны мір і бясьпека паўднёвых межаў Расеі, але ён упадабаў прымусіць простых людзей плаціць крывёй за яго амбіцыі, сам хаваючыся за арміяй аховы і тонамі брані.

Для любога бесстароннага чалавека відавочна, што муджахіды Каўказа зьяўляюцца той сілай, якая змагаецца ня толькі за вызваленьне Каўказа, але і фактычна нясе свабоду ад рабства рускаму народу ад чэкісцкага ярма.

Пакуль рускія выміраюць па 1.5 млн. чалавек у год, рахункі ў банках у [прадстаўнікоў] кіруючага рэжыму і падкантрольных алігархаў толькі растуць, нягледзячы на крызіс. Чэкісты й іх бізнес-пратэжэ тлусьцеюць, а масы – ператвараюцца ў жабракоў, і нават крошкі з барскага стала з’ядае інфляцыя.

Па вялікім рахунку, любы разважны рускі чалавек павінен усяляк дапамагаць муджахідам Каўказа і выступіць супраць чэкісцкай хунты са зброяй у руках, як гэта зрабілі тыя ж партызаны ў Прымор’і, паўтарылі некаторыя партызанскія групы ў іншых месцах Расеі.

Любы разважны рускі чалавек таксама павінен разумець, што спробы захаваць пад акупацыяй Каўказ зьяўляюцца ўтапічнымі й абсалютна бесперсьпектыўнымі, і што гэтыя спробы толькі руйнуюць іх краіну знутры.

Вашыя правадыры пераводзяць мільярды вашых жа грошай на абслугоўваньне марыянеткавых рэжымаў, накшталт кадыраўскага, замест таго, каб падвысіць зарплаты і пенсіі.

Вашы кіраўнікі ня могуць уцямна патлумачыць, чаму Каўказ павінен быць часткай Русьні, пры тым, што каўказцы і рэлігійна і этнічна ў корані адрозьніваюцца ад рускіх, ды да таго ж маюць шматвяковую гісторыю жорсткай барацьбы з рускімі акупантамі?

Бо нават вашыя браты па веры і крыві, славяне — беларусы і ўкраінцы, не жадаюць мець нічога агульнага з вамі, акрамя нафты і газу, які вы таксама фактычна крадзеце ў народаў Сібіры і Каўказа.

І хай вас не ашуквае колькасьць так званых кадыровцев ды іншых здраднікаў і марыянетак, якія прадалі сваю Веру і Радзіму за машыны і грошы. Здрадзіўшы свой народ і сваю рэлігію, яны здрадзяць і вас, як толькі дасьпеюць умовы для здрады. І вы гэта выдатна ведаеце».

(канец заявы)

***

Ну, што, дарагія беларусы-літвіны, каму-небудзь з вас яшчэ хочацца “інтэгравацца” ў Расею?

Думаем, што калі й хацелася, то цяпер расхацелася…

Усяго лепшага, сябры.

Жыве Беларусь – Наша Зямля!

Больш за год таму ў артыкуле, прысьвечаным “Карце муда́ка” і “беламу сьцярвятніку”, мы заявілі, што “калі да 1 студзеня 2010 г. акцыя з польскай “картай” ня будзе спынена і адмененая, польскія імпер-шавіністы будуць аб’яўлены намі чарговым (№4) ворагам нашага беларуска-літвінскага народу (гл. месца, падрыхтаванае пад Д пр-п 112б). Прааналізаваць, як выглядае сітуацыя ў дадзеным пытаньні, і выканаць сваё абяцаньне мы зьбіраліся адразу пасьля завяршэньня аналізу актуальнага стану расейскай імперыякратыі, які мы робім цяпер. Аднак так складаюцца абставіны, што мы вымушаны перапыніць серыю матэрыялаў, прысьвечаных расейскай імперыякратыі, каб выканаць сваё абяцаньне што да польскіх імперыялістаў ужо зараз.

Вэрхал, які назіраецца сёньня ў Беларусі вакол двух г.зв. “Зьвёнзкаў палякаў на Беларусі”, адбываецца на пэўным гістарычным фоне. Апошні немагчыма не ўлічваць, а ён сярод іншага ўключае, напрыклад, наступныя ўсім вядомыя факты:

- польскія імперыялісты толькі ў ХХ стагоддзі, дамаўляючыся (за плячыма беларусаў) з глабальнымі крывавымі тэрарыстамі-дыктатарамі — Леніным і Сталіным, двойчы анэксавалі нашу беларуска-літвінскую зямлю;

- у захопленай імі Заходняй Беларусі ў 1920-39 гг. польскія імперыялісты зьдзяйсьнялі этнацыд беларусаў, дыскрымінавалі й зьнішчалі прадстаўнікоў нашага народу;

- задураныя польскай імперскай прапагандай і пад яе ўплывам беларусы ў складзе г.зв. “Арміі краёвай” забівалі сваіх жа беларусаў на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў час Другой сусьветнай вайны;

- на тэрыторыі беларускай Беласточчыны, якую яны выклянчылі ў 1944 г. ва ўсё таго ж Сталіна, да якога цяпер нібыта “маюць прэтэнзіі”, польскія імперыялісты рабілі ўсе апошнія дзесяцігоддзі й працягваюць рабіць сёньня маштабны этнацыд, прывёўшы да 10-разовага скарачэньня колькасьці тых, хто адкрыта прызнае сябе беларусам;

- усе пасьляваенныя дзесяцігоддзі ў польскім грамадстве пад уплывам польскіх імперыялістаў шырока выкарыстоўваецца выраз “Крэсы всходне”, які нясе ў сабе кантэкст чарговых анэксацыйных прэтэнзій у бок найперш нашай Беларусі;

- цяпер наш беларуска-літвінскі народ ёсьць надзвычай аслабленым 16 гадамі (і гэта толькі ў апошні гістарычны час) этнацыдна-генацыднай палітыкі, якую праводзіць Лу-ка і яго памагатыя, выконваючы загад імперскай Масквы. Гэтую сітуацыю, а таксама нізкі ўзровень жыцьця беларусаў польскія імперыялісты вырашылі выкарыстаць зноў для сваіх імперскіх мэт, цынічна здрадзіўшы лозунгу “За нашу і свабоду!”. Яны да таго анітрохі не дапамагалі беларускай дэмакратыі, хлусьліва абяцаючы заходняму сьвету супрацьлеглае – час і магчымасьці яны выкарысталі для стварэньня сваёй прапольскай агентуры. А затым і ўвогуле ў пачатку 2008 г. нахабна і актыўна ўварваліся ў нашы беларускія справы – наяўным парадкам увялі г.зв. “Карту паляка”, з дапамогай якой цяпер, на нашых вачах, адбываецца завабліваньне беларусаў запісвацца ў палякі. Гэта азначае чарговае стварэньне “Арміі краёвай” з ужо вядомай персьпектывай – калі беларусы зноў будуць забіваць беларусаў!

І вось на фоне гэтай імперскай, ганебнай і здрадніцкай, польскай палітыкі, якая ня толькі працягваецца, а і актывізуецца, пару апошніх тыдняў дадаткова распальваецца вэрхал вакол нібыта “ўціску польскай меншасьці ў Беларусі”.

Справа выйшла на міжнародны ўзровень. Для доказу апошняга дастаткова прывесьці загалоўкі інфармацыйных матэрыялаў ці іх кароткі зьмест: “Варшава хоча ўплываць на Менск і праз Брусель” (www.svaboda.org/content/article/1965183); “Анжаліка Борыс сустрэнецца з прэзыдэнтам Польшчы” (www.svaboda.org/content/article/1964569); “Рада міністраў ЭЗ правядзе кансультацыі па Беларусі” (www.svaboda.org/content/article/1964291); “У Бруселі лідэр руху «За свабоду» Аляксандар Мілінкевіч і лідэр не прызнанавага беларускімі ўладамі Саюзу палякаў Анжаліка Борыс сустрэліся са старшынём Еўрапарлямэнту Ежы Бузэкам і дэлегацыяй Эўрапарлямэнту па Беларусі пад кіраўніцтвам Яцэка Пратасевіча” (www.svaboda.org/content/article/1966314; фото з апошняй падзеі гл. уверсе).

Сітуацыю ўскладняе тое, што прыктычна ўсе г.зв. “незалежныя” “беларускія” СМІ (у т.л. і радыё “Свабода”) занялі прапольскую, праімперскую пазіцыю (адмыслова зьвяртаем на гэта ўвагу!). Такую ж пазіцыю сваім маўчаньнем (як Пазьняк) ці сваёй актыўнай падтрымкай польскага імперыялізму (як Мілінкевіч) дэманструюць сёньня практычна ўсе (!) г.зв. “беларускія апазіцыянеры”.

Вось што высьвятляецца, браткі-беларусы!

У гэтай сітуацыі многія людзі дэзарыентаваныя, ня могуць вызначыцца…

Таму мы сёньня робім простую рэч – каб усім і ўсё было зразумелым, аб’яўляем польскіх імперыялістаў ворагамі беларускага народу №4, дадаючы іх да трох папярэдніх, і фіксуем гэта як чарговы прынцып Беларускай дактрыны (Д пр-п 112б).

Засталося толькі патлумачыць, чаму сімвалам гэтага артыкула зьяўляецца клоп, які насмактаўся людскай крыві.

Справа ў тым, што паміж біялагічным паразітызмам і сацыяльным існуе шмат паралеляў. Вы ж напэўна ведаеце, што сярод членістаногіх-паразітаў, якія імкнуцца смактаць кроў у людзей, ёсьць ня толькі, напрыклад, усім вядомыя камары, а і блохі, сьлепні, кляшчы, маскіты, вошы, клапы, розныя жыгалкі, кусачыя мошкі й г.д.

Так і ў адносінах да нашага беларуска-літвінскага народу нам пагражаюць, на нас, на нашай працы жадаюць паразітаваць ня толькі імперцы-маскалі, а і мясцовыя цяперцы, глабалісцкая фінансавая алігархія са схаванай унутры сіянакратыяй, польскія імперыялісты (гл. сьхему: паказана сістэма з чатырох галоўных сацыяльных паразітаў, якія душаць беларускі народ).

Да гэтага сьветагляду трэба прывыкаць, бо так на самай справе аб’ектыўна выглядае ўнутры- і ваколбеларуская рэчаіснасьць.

Хай паганы клоп дапаможа кожнаму хутчэй гэта засвоіць…

У сваім інтэрвю (гл. nashaziamlia.org/2009/12/21/2848) амбасадар Швецыі пан С.Эрыксан настойліва парэкамендаваў пазнаёміцца з поглядамі шведска-беларускага гісторыка Андрэя Катлярчука (гл. фота). Мы вырашылі скарыстацца з гэтай парады, каб пазнаёміцца і з поглядамі гэтага чалавека, і з тым, каго пан Эрыксан падае ўзорам для нас – беларусаў-літвінаў. Аднак, у якасьці зыходнага ідэалагічнага фону для нашых ацэнак мы, натуральна, будзем выкарыстоўваць наш сістэмна-гуманістычны сьветагляд, а ў якасьці персанальнага фону – паставу беларускіх патрыятычных гісторыкаў, навукоўцаў, грамадскіх дзеячаў. Матэрыял, які пададзены ніжэй – інтэрвю, якое гісторык Катлярчук даў карэспандэнту сайта тut.by Кастусю Лашкевічу (news.tut.by/society/154609).

1.

Пра пана Андрэя.

Андрэй Катлярчук — першы чалавек, які напісаў пра беларуска-шведскія гістарычныя стасункі, і адзін з першых айчынных гісторыкаў, які выйшаў на міжнародную арэну.

Нарадзіўся ў 1968 г. у сям’і беларускага вайскоўца ў Новачаркаску (Расія). Гадаваўся ў Чачні і ў Беларусі на Палессі. Скончыў аспірантуру Расійскай Акадэміі навук. З 2000 г. жыве і працуе ў Швецыі. Доктар гістарычных навук (дысертацыю абараніў у Стакгольмскім універсітэце, 2006). Выкладчык інстытута гісторыі, гендэрных даследаванняў і культуралогіі універсітэта Паўднёвага Стакгольма — Содэрторна (Sodertorn University).

Аўтар кніг «Праздничная культура в городах России и Белоруссии ХVII века» (СПб, 1999), “Швэды ў гiсторыi й культуры беларусаў” (Мінск, 2002, 2007), In the shadows of Poland and Russia: the Grand Duchy of Lithuania and Sweden in the European crisis of the mid-17th century (Содэрторн, 2006), Making The Baltic Union — The 1655 Federation Of Kedainiai Between Sweden And The Grand Duchy Of Lithuania (2008) і шматлікіх артыкулаў на беларускай, ангельскай, расійскай, шведскай, украінскай і інш. мовах. Лаўрэат Прэміі імя Ф.Багушэвіча беларускага ПЭН-цэнтру за “лепшую гістарычную кнігу” (2002) і Прэміі North American Association for Belarusian Studies імя Зоры Кіпель за публікацыі па беларусістыцы (2007).

Беларус Андрэй Катлярчук ужо амаль 10 год жыве ў Швецыі, дзе вучыць студэнтаў шведскай гісторыі і даследуе еўрапейскае мінулае Вялікага княства Літоўскага. У гутарцы з карэспандэнтам TUT.BY навуковец распавёў пра найвялікшыя міфы беларускай гісторыі і слабасці нашай гістарыяграфіі, надзвычайныя знаходкі ў замежных архівах і тое, што чакае беларускую нацыю ў бліжэйшай перспектыве.

2.

Катлярчук: “Я прыехаў сюды ў 2000 годзе, бо атрымаў гадавы грант ад Шведскага інстытута на напісанне кнігі пра беларуска-шведскія гістарычныя ўзаемадачыненні. Была задача стварыць папулярную гісторыю ад вікінгаў да сучаснасці, і, лічу, я з ёй паспяхова справіўся. “Шведы ў гісторыі і культуры беларусаў” - агляд гістарычных стасункаў, цікавы як аматарам, гэтак і навукоўцам, якія думаюць, што Беларусь і Швецыю нічога не звязвае.

Карэспандэнт: Што падштурхнула застацца ў Швецыі?

Катлярчку: Скончыўшы кнігу, над якой я працаваў у найстаражытным універсітэце Скандынавіі - Упсальскім, атрымаў запрашэнне ад універсітэта Паўднёвага Стакгольма - Содэрторна (Sodertorn University). У Швецыі створаны добрыя ўмовы для навукоўцаў і іх праца прыстойна аплачваецца. Апроч гэтага, я пачаў займацца скандынавістыкай. Таму рашэнне застацца ў “Трэ крунур” было лёгкім і натуральным.

На жаль, і ў Расіі, і ў Беларусі ўмовы для гуманітарнай працы складаныя. І прычына не толькі ды не столькі ў заробку. Навуковыя кантакты, магчымасць ездзіць на стажыроўкі і канферэнцыі ў розныя краіны, абменьвацца з калегамі і прымаць іх, сачыць за найноўшай літаратурай, міжнароднымі часопісамі. Кнігі з бібліятэкі тут мне прыносяць у кабінет, і я магу карыстацца імі паўгода. Каб працаваць у архівах, не трэба аніякіх паперак. Калі ты навуковец, атрымліваеш на рукі арыгіналы, а не мікрафільмы. Гэтак, толькі за апошнія тры гады я папрацаваў у архівах Амстэрдама, Капенгагена, Хельсінкі, Масквы, Херсона, Кіева, Санкт-Пецярбурга…

Кожны праект прадугледжвае грошы на паездку, пражыванне, выдаткі. Шкада, але мае беларускія калегі б’юцца за выжыванне, часта працуючы на голым энтузіязме. Гэта выклікае павагу, але прадуктыўнасці не спрыяе.

- Вядома, што ў Швецыі эмігрантам вельмі няпроста асвойвацца. Колькі часу вам спатрэбілася на вывучэнне шведскай мовы?

- Для таго, каб пачувацца больш-менш упэўнена і пачаць выкладаць студэнтам, мне спатрэбілася пяць год жыцця і цяжкай працы з мовай. Пры тым, што, прыехаўшы ў Швецыю, я ўжо чытаў па-шведску.

Калі ты хочаш працаваць у еўрапейскіх універсітэтах, веданне нацыянальнай мовы - абавязковае. Гэтак, у Содэрторне недзе 10% выкладаецца па-ангельску, 90% - па-шведску. Скажам, у гэтым семестры ў мяне тры курсы па-шведску, два па-ангельску. Першакурснікам я чытаю гісторыю Еўропы 18-19 стагоддзяў, замежнікам - гісторыю Швецыі і Скандынавіі.

А вось прэзентаваць вынікі даследаванняў, публікавацца можна і з веданнем адной ангельскай, якая нароўні са шведскай з’яўляецца тут мовай навукі. Пісаць дысертацыі і абараняць нават рэкамендуецца па-ангельску. У такім разе з замежжа прыязджае абсалютна нейтральны апанент, які нікога тут не ведае. Ён робіць высновы выключна па дысертацыі, і калі яна кепская, то наўпрост гэта кажа. У Швецыі 17-га стагоддзя сістэма была яшчэ лепш. Рэкамендавалася абараняцца менавіта за мяжой, каб цябе найперш прызналі там. На жаль, у постсавецкіх краінах многае па-ранейшаму вырашаюць кланы, сувязі, “моцныя кандыдаты”…

- Сваю доктарскую вы абаранілі ў Стакгольмскім універсітэце. Чаму яна была прысвечана?

- Няўдалай Кейданскай уніі 1655 года паміж Вялікім княствам Літоўскім і Швецыяй. Гэтая першая сучасная праца, прысвечаная менавіта аналізу ўніі як палітычнаму праекту, а не падзеям вакол, і маёй задачай было задаць свае пытанні шведскім крыніцам (бо менавіта ў Швецыі захаваўся комплекс крыніцаў, чарнавыя і канчатковы тэксты ўніі), паказаць, якія мэты пераследавалі шведы і літвіны ў гэтай уніі. Дарэчы, тэма аб’яднання цяпер надзвычай актуальная, бо мы зноў жывём у час уніі. Частка колішняга ВКЛ - Літва, частка Латвіі, Усходняя Польшча [што гэта такое? – Рэд.] - ужо ў Еўразвязе, а значыць, у адной эканамічнай, прававой і культурнай прасторы са Швецыяй. У гэтым святле вельмі цікава паглядзець, як нашы продкі шукалі трэцюю альтэрнатыву паміж Усходам і Захадам, а менавіта Поўнач.

- Якое было стаўленне да вас шведскіх калегаў? Усё ж прыехаў з “постсавецкай прасторы” і яшчэ шведам гісторыю Швецыі выкладае…

- Абсалютна нармальнае. Вядома, як навуковец я ўсё больш займаюся гісторыяй Швецыі. Гістарыяграфія ўсё ж не фізіка, а нацыянальная навука, і 90% гісторыкаў працуюць менавіта над нацыянальным кантэкстам. Аднак я выкарыстоўваю свой патэнцыял - веданне ўсходнееўрапейскіх моваў і архіваў - і ў маім фокусе — Усходняя Еўропа, а дакладней - рэгіён паміж Польшчай і Расіяй: Літва, Беларусь, Украіна. Карацей, заняў сваю нішу.

Напрыклад, цяпер я пішу кнігу пра шведскую калонію ў Херсонскай вобласці, якая існуе з канца 18 стагоддзя і дзе старыя дагэтуль размаўляюць па-шведску. Гэта класічны прыклад, дзе для раскрыцця тэмы неабходна веданне крыніцаў і раскладаў з двух бакоў - украінскага і шведскага. Інакш інтэгральнай карціны не атрымаецца. На жаль, у часткі беларускіх, шведскіх і іншых гісторыкаў нярэдка прысутнічае аднабаковы погляд.

Канечне, аднаго даследчыка па нашым рэгіёне ў Швецыі не хапае. Аднак у Беларусі наогул няма скандынавістыкі, бо ў СССР ёй займаліся згодна плану зверху толькі ў Ленінградзе, Маскве і Тбілісі. Шкада, бо тут цяпер ёсць цудоўныя магчымасці для замежных студэнтаў і маладых навукоўцаў. Беларусь і Швецыя - даволі вялікія краіны (амаль па 10 млн насельнікаў кожная), амаль суседзі, а паміж імі па-ранейшаму вялікая разора, дагэтуль няма карціны супольнага мінулага.

- Андрэй, а вы сябе якім гісторыкам лічыце - беларускім ці шведскім?

- Не люблю гэтую дэфініцыю і заўжды кажу: я проста гісторык [а толькі што было пра тое, што гісторыя – ня фізіка. – Рэд.]. На Захадзе разумееш, што галоўнае ў гістарычным даследаванні не матэрыял (ён можа быць і беларускі, і ўкраінскі, і шведскі), а якія тэарэтычныя пытанні да яго ставіш [важна і адно, і другое. – Рэд.]. Гэтак, цяпер, пішучы пра шведскіх каланістаў ва Украіне, я даследую змены іх калектыўнай ідэнтычнасці пад уплывам палітыкі вялікіх дзяржаваў, што без згоды прыходзілі да сялянаў - Расійскай імперыі, Украінскай Савецкай рэспублікі, Швецыі, Трэцяга Рэйху, СССР. Рыхтую кнігу, якую планую выдаць ў 2011 годзе спачатку па-ангельску, потым па-ўкраінску.

Шмат хто з беларускіх гісторыкаў лічыць, што іхняя роля - выхоўваць патрыятызм нацыі. Але гэтым мусяць займацца настаўнікі, краязнаўцы, журналісты. Навукоўцы ж пішуць пра балючыя тэмы, якія могуць не падабацца народу, не заўсёды зразумелыя [як раз гэта ў сёньняшняй этнацыднай РБ нам дапаможа... – Рэд.]. Калі пісаць, што беларусы - самая дэмакратычная нацыя ў Еўропе, якая стварыла першы Статут, пабудавала самую талерантную краіну, як тады растлумачыць шматгадовую падтрымку беларускім народам цяперашняга палітычнага рэжыму, неталерантнасць значнай часткі беларусаў [пра “талерантнасьць” мы пагаворым адмыслова ў наступным матэрыяле. – Рэд.], высокі ўзровень крыміналу ў краіне? [незразумела, як Катлярчук, які ёсьць прафесійным гісторыкам, можа браць і механічна пераносіць грамадскую сітуацыю перыяду росквіту ВКЛ (XV-XVI стст.) на цяперашні час?! А калі ён бачыць розьніцу, як ён як прафесійны гісторык можа ігнараваць першую ж гіпотэзу, якая прыходзіць на розум - тое, што многія зьмены ва ўласьцівасьцях беларуска-літвінскай нацыі маглі быць абумоўлены шмат якімі трагічнымі падзеямі, якія адбыліся за прайшоўшае паўтысячагоддзя? – Рэд.].

Гісторык мусіць працвярэжваць, а не калоць наркотык пад назвай: “Мы самыя лепшыя” [гэта ўжо ўвогуле падмена тэзіса, характэрная для прапагандыста, які служыць сілам зла, а не для беларускага гісторыка-навукоўца! Тлумачым: тыя, хто гавораць: “Мы ня горшыя за іншых, у нечым – нават лепшыя”, - маюць на ўвазе, што шматтысячагадовая гісторыя нашага беларуска-літвіскага народу пацьвярджае, што мы ГЕНЕТЫЧНА ня горшыя за іншых; і тое, што мы на фоне іншых так кепска жывем сёньня, абумоўлена не генетычнымі ўласьцівасьцямі нашага беларуска-літвіскага, а тым, што нас наўмысна дэзарганізуюць, эксплуатуюць, зьнішчаюць, тармозяць наша разьвіцьцё розныя сацыяльныя паразіты! Менавіта такі кантэкст нясе ўзгаданы выраз!. – Рэд.].

- Ад айчынных гісторыкаў - да гісторыі. Якія, з вашага гледзішча, найвялікшыя міфы ў гісторыі Беларусі?

- Найперш, канечне, той, што Вялікае княства Літоўскае - беларуская дзяржава. ВКЛ было сярэднявечнай краінай, у якой галоўную ролю адыгрывала палітыка, дынастыя (якая была ўсё ж балцкай) і цэрквы, але зусім не этнічны прынцып [змаганьне з “этнічным прынцыпам” у ацэнках гістарычных падзей – галоўная рыса ліберастызаваных гісторыкаў, бо іх ключавая задача – выключыць народ з кантэксту гістарычных падзей; між тым, любому прыстойнаму філосафу ці проста чалавеку з шырокім сьветаглядам відавочна, што, паколькі падзел чалавецтва (дыскрэтызацыя) на народы-этнасы – гэта ключавая і натуральная ўласьцівасьць людскай цывілізацыі, дый яшчэ такая, якая зьяўляецца грунтам для захаваньня персьпектывы прагрэсіўнага разьвіцьця апошняй, ацэнка гістарычнага працэсу мусіць адбывацца з найпершай арыентацыяй на зьяву нарастаньне суб’ектнасьці народаў (напрыклад, на пераход ад дынастычнага кіраваньня этнасам да зьмястоўна-дэмакратычнага, заснаванага на знаходжаньні ўлады ў руках сапраўднай нацыянальнай эліты), на спробы падпарадкаваць народ звонку і на яго барацьбу за вызваленьне з-пад імперска-каланіяльнага ўплыву і да т.п.; змагаючыся з “этнічным прынцыпам” ліберасты з дапамогай “гісторыкаў”, якія за грошы пайшлі да іх на паслугі, імкнуцца зьнішчыць зьмест гісторыі, пакінуўшы толькі форму; гэта ўсё выразна і сьвеціцца ў інтэрвю пана Катлярчука – у прынцыпе, ён нібы гаворыць: хочаце жыць, як я – атрымліваць вялікую зарплату, езьдзіць на ўсялякія канферэнцыі, пранікаць у любыя архівы дый у цэлым быць забясьпечаным і “пасьпяховым” – прыміце такую ж “канцэпцыю гісторыі”, пра якую я вам кажу; можа, і вас хто-небудзь купіць... – Рэд.]. Што да мовы, то адукаваныя людзі размаўлялі па-рознаму [гэта прыкмета проста адукаванага чалавека. – Рэд.]. Да прыкладу, вялікі гетман ВКЛ Януш Радзівіл ужываў старабеларускую, польскую, лацінскую і літоўскую. На ўсіх гэтых мовах ён пісаў, гадаваўся па чарзе ў Беларусі і на Жмудзі, належаў да арыстакратыі дзяржавы, фундаваў у тым ліку літоўскі кальвінісцкі друк… Таму, упэўнены, ён быў бы вельмі здзіўлены, калі б мы запыталіся ў яго: “Ты хто - беларус ці літовец?” [у гэтым абсалютна легальным пытаньні зьяўляецца не культурніцкі кантэкст, а этнічна-генетычны; аргументацыя ж Катлярчука абмежавана сферай культуры – чарговая падмена, так распаўсюджаная ў “лібералаў”. – Рэд.]

Беларусы як сучасная нацыя пачынае фармавацца ў 19 стагоддзі, і нейкі прамежкавы вынік атрымаўся толькі са з’яўленнем СССР. То бок, тыя, хто ніколі не жыў у БССР, не лічаць сябе беларусамі. Гэтак, вы не знойдзеце цяпер мясцовых беларусаў на этнічна беларускіх Смаленшчыне і Браншчыне, усе беларусы там — выхадцы з БССР. Затое ў Беласточчыне яны ёсць, бо няхай усяго два гады, але гэтыя землі былі ў Савецкай Беларусі [тут ўвогуле цэлы букет падменаў; па-першае, нацыя – гэта народ, якія мае сваю дзяржаву, а дзяржава – гэта інструмант, які дазваляе народу зьдзяйсьняць сваю місію ў гісторыі чалавецтва, найбольш поўна раскрываць свой прагрэсіўна-стваральны патэнцыял; гэты працэс пачынаецца з таго моманту, калі лепшыя прадстаўнікі народу – яго сапраўдная эліта – пачынаюць усьведамляць сябе адказнымі за лёс свайго народу; па-другое, Катлярчук падмяняе базавы спосаб аб’яднаньня людзей ў адзіны народ – генетычны, “па крыві” – і нават другасны – заснаваны на адзінстве мовы, культуры (ужо і гэта яму не падыходзіць) – на ўжо зусім павярхоўны, штучны: “жыў у БССР – беларус, ня жыў - не”…; што можна параіць “беларускаму гісторыку” Катлярчуку і такім, як ён, каб больш ніколі публічна ня ганьбіцца (паверце, вашую ганьбу ўжо праз нейкі час аніяк не акупяць тыя даляры, якія вы цяпер атрымліваеце ад ліберастызатараў ): на пачатак – пазнаёміцца з беларускай этнічнай тэрыторыяй (можна паглядзець хаця б тут: nashaziamlia.org/2006/05/20/106), а затым паспрабаваць засвоіць факты й іх навуковую інтэрпрэтацыю, якія ў сваёй кнізе прыводзіць вядомы генетык-папуляцыяніст Аляксей Мікуліч (nashaziamlia.org/2009/04/15/2085)… - Рэд.].

У адрозненне ад цяперашняй шведскай дзяржавы, якая ёсць спадкаеміцай Шведскага каралеўства 15-17 стагоддзяў, сучасныя Беларусь і Літва захавалі толькі асобныя рэлікты ВКЛ (напрыклад, архітэктуру), а не наўпроставую сувязь [нам хопіць і пункцірнай сувязі – у выглядзе архітэктуры, нашах генаў, нашай мовы і культуры, нашай гістарычнай памяці й сімвалаў; у тым, што наша сувязь зь вялікай нашай мінушчынай трохі іншая, чым у шведаў, вінаватыя ня мы – літвіны і летувісы - а расейскія імперасты ды іншыя сацыяльныя паразіты; затое, у адрозьненьне ад шведаў, у нас больш досьведу на гэты конт. – Рэд.]. Пасля знікнення княства яго народы апынуліся ў Расійскай імперыі і жылі там з улікам СССР 200 гадоў [тады, у адпаведнасьці з падыходам “гісторыка” Катлярчука, мы ўсе павінны быць не беларусамі-літвінамі, а эсэсэсэраўцамі; абсурд! – Рэд.]. Як вынік, і незалежныя краіны паўсталі на зусім іншых грунтах, перадусім сучаснага нацыяналізму і этнапалітыкі [названае - гэта і ёсьць самы аб’ектыўны, натуральны грунт; аналагічная зьява на, напрыклад, біялагічным узроўні арганізацыі сьвету завецца біялагічнай сукцэсіяй; што гэта такое, мы раім пачытаць Катлярчуку і такім, як ён; можна атрымаць значнае пашырэньне сьветагляду і рост яго аб’ектыўнасьці... – Рэд.].

Побач з міфам пра ВКЛ любяць казаць пра “беларускі горад Вільню”. Маўляў, на пачатку 20 стагоддзя літоўцаў у Вільні было каля 3%. Дык і беларусамі сябе лічылі са 154 тысяч жыхароў усяго 4,5% [Вільня-Вільнюс знаходзіцца на беларускай этнічнай тэрыторыі; туды маглі прыехаць, хто заўгодна (ніхто беларускі народ і яго каштоўнасьці ў тыя часы яшчэ не бараніў), але гэта нічога не мяняе. – Рэд.]. Каля 40% было габрэяў, 20% расійцаў, калі не памыляюся, астатнія пісаліся палякамі. Апошнія размаўлялі на польскім дыялекце «крэсаў», і мы не маем права сцвярджаць, што яны не палякі, бо гэта іхні выбар [нічога сабе! па-першае, Катлярчук за “крэсы”; па-другое, на грунце разважаньняў Катлярчука атрымліваецца, што сёньняшні “выбар” многіх беларусаў Беласточчыны перапісацца на палякаў – гэта той жа нармальны працэс; няўжо пан Катлярчук у сваіх словах не адчувае фальш, нашэптаны сатаной? няўжо нам варта нагадваць, што чалавек масы для таго, каб выжыць, ці для таго, каб проста жыць лепш, гатовы прызнаць сябе “хоць гаршком”; ці Катлярчук хоча сказаць, што калі, напрыклад, палякі ды расейцы прымушаюць беларусаў станавіцца “палякамі” ды “расейцамі”, тыя сапраўды імі становяцца?… – Рэд.]. Беларусы ўвесь час пішуць пра “Нашу ніву” і іншыя беларускія выданні, але ў гэты ж час у Вільні друкаваліся і літоўскія газеты ды часопісы, а побач з беларускай гімназіяй была і літоўская, не кажучы ўжо пра польскія.

Так, Вільня заўсёды была горадам са значнай доляй усходне-славянскага насельніцтва, але мяне цікавіць не тое, чый гэта горад - беларускі, літоўскі, габрэйскі “Паўночны Ерусалім” або польскі, а чаму беларускія бюргеры, якія мелі ў ім уладу ў 15-17 стагоддзях, не захавалі свае уплывы ў 18-19-м? Куды зніклі гэтыя пласты? [ну, гэта ўжо ўвогуле цяжка зразумець; няўжо прафесійны гісторык ня ведае хаця б пра крывавы патоп 17-га стагоддзя на тэрыторыі ВКЛ?! – Рэд.]

- У чым вам як даследніку ВКЛ найперш бачыцца ўнікальнасць княства?

- Гэта быў фенаменальны для Еўропы эксперымент, калі людзі розных рэлігій, веравызнанняў, этнічнага паходжання - сапраўдны калейдаскоп нацый - здолелі пабудаваць дзяржаву, якая доўгі час існавала без значных канфліктаў. У асноўным законе дзяржавы Статуце 1588 г., што дзейнічаў да 19 стагоддзя, замацоўвалася свабода веравызнання, роўнасць усіх хрысціянскіх канфесіяў.

Гэтак, раздзел 3, артыкул 3 (“Аб захаванні ў супакоі ўсіх падданых нашых, абывацеляў таго панства, з боку рознага разумення і ўжывання хрысціянскага набажэнства”) замацоўваў поўную роўнасць і абарону ўсіх хрысціянскіх веравызнанняў. Сенатары ўзгадвалі сумны досвед рэлігійных войнаў у Заходняй Еўропе (напрыклад, ноч Святога Барталамея ў Францыі) і гарантавалі абарону для ўсіх дысідэнтаў у ВКЛ, бо: «У нашай краіне ёсць вялікая розніца ў разуменні хрысціянства, таму мы не жадаем мець аніякіх канфліктаў і войнаў, якія бачым у іншых краінах. Таму мы вырашылі заўсёды захоўваць мір у краіне і чалавечай крыві ў нашых цэрквах не праліваць».

Калі ва ўсёй Еўропе панаваў антысемітызм, рэлігійны і этнічны ціск, у ВКЛ габрэі і татары мелі не толькі правы і гарантыі, але і магчымасць зрабіць палітычную кар’еру. Тое, што ў Расійскай імперыі яны атрымалі толькі пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі. Кожны габрэй, які дабраахвотна прымаў хрысціянства, згодна Статуту аўтаматычна атрымліваў шляхецтва. Цікава, што ў пачатку 18 стагоддзя, паводле даследавання Змітра Яцкевіча “Малы гербоўнік Халопеніцкай шляхты”, каля 11% шляхты заходняй частцы Аршанскага павета мелі габрэйскія карані. Ані ў Расіі, ані ў Польшчы падобнае немагчыма было тады ўявіць.

Калі Кацярына Другая паехала ва Усходнюю Беларусь пасля падзелаў Рэчы Паспалітай, яна проста звар’яцела, бо ў гарадах яе сустракалі прадстаўнікі ўсіх этнічных групаў - беларусы, палякі, габрэі, татары, якія жылі разам у згодзе… Сапраўдны Вавілон і цяжказразумелая карціна для тагачаснай расійскай эліты.

- А ці было ў ВКЛ нешта такое, да чаго сучасная Беларусь яшчэ не дарасла?

- Вялікае княства было заснавана на складанай сістэме згоды і кансенсусу, чаго не хапае сучасным беларусам. У Беларусі той, хто крытыкуе ўладу, адразу залічваецца ў шэраг “ворагаў”. У той жа Швецыі падобнае немагчыма, бо крытык, прадстаўляе ён апазіцыю ці не, усё роўна працуе на дзяржаву. Заміж таго, каб ссылаць Паўла Севярынца на “хімію”, я б параіў уладзе даць яму офіс у цэнтры Мінска і даручыў бы працаваць з моладдзю. Ён жа не наркотыкі заклікае ўжываць, а хоча выхоўваць патрыятызм, працаваць на будучыню краіны.

Заўсёдны падзел на “нашых” і “нянашых”, “чэсных” і “нячэсных” падаецца мне абсалютна дурным. І Лукашэнка беларус, і Мілінкевіч беларус, і мітынговец, які крычыць “Беларусь у Еўропу” - беларус, і спецназавец, які б’е яго па карку, - таксама беларус… [хто ж тады нацкаваў беларусаў адзін на аднаго?! – Рэд.] Гэта трэба зразумець і зрабіць тое, што палякі зрабілі ў 1988-89 годзе, сеўшы за круглы стол і дамовіўшыся аб далейшым супольным жыцці. Менавіта так рабілі нашы продкі ў ВКЛ і рэлікты гэтага свету захоўваліся ў заходнебеларускіх мястэчках да 1939 года.

І ў гэтым няма нічога немагчымага. Усе мы бачым, як беларускія ўлады цяпер вяртаюцца да тых самых ідэяў, за якія яны яшчэ 5-6 гадоў таму ганьбілі апазіцыю. Што крамольнага, скажам, у супрацы з Еўразвязам? Каб гандляваць, ездзіць, абменьвацца ідэямі на карысць адно аднаго. Так жыве ўвесь свет!

- Вы багата працавалі ў архівах еўрапейскіх краінаў. Якія знаходкі ўразілі найбольш?

- Найперш - Шведскі дзяржаўны архіў. Нядаўна тут адшукалі неапрацаваны Смаленскі архіў пачатку 17 стагоддзя - велізарная колькасць старабеларускіх тэкстаў кірыліцай і лацінкай. Ёсць 150-старонкавы дыпламатычны дзённік шляхціца з ВКЛ аб перамовах з маскавітамі, напісаны беларускай лацінкай. Швецыя ў гэтым плане ўвогуле кландайк, бо з’яўлялася суседам ВКЛ з агульнай мяжой у Латвіі. Паколькі на яе тэрыторыі не было войнаў амаль ад самых вікінгаў, усё захавалася. Тут ёсць унікальны поўны асобнік Статута 1588 года з каментарамі беларускага праўніка на палях. Адшукаў я і невядомы рукапісны слоўнік Сімеона Полацкага, які ягоны сучаснік швед Юханес Спарэнфелдт, што ведаў 14 моў, прывёз з Масквы.

Шмат усходнеславянскіх тэкстаў у Капенгагене. У Хельсінкі захоўваецца пратэстанцкі рукапіс 17 ст. на старабеларускай мове. У Галандыі процьма дысертацый студэнтаў з ВКЛ па медыцыне, паліталогіі. Сярод іх сустрэў нават 300-старонкавы прыгодніцкі раман 18 ст. шляхціца з ВКЛ па-галандску з такімі цікавымі гравюрамі, як “Кабета з каўтуном” ды “Паляванне на мядзведзя ў Белавежскай пушчы”.

- Ёсць меркаванне, што беларуская гістарыяграфія значна слабейшая за летувіскую, і таму менавіта летувісы выйгралі ў нас бітву за спадчыну ВКЛ, лічацца ў свеце яе пераемнікамі…

- Па-першае, гэтую бітву нельга выйграць, бо спадчына ў нас агульная. Па-другое, Летува хоць і невялікая краіна, але працуюць яны вельмі прадуктыўна. Пасля Другой сусветнай вайны ў літоўцаў была вялікая эміграцыя, і яны зрабілі шмат публікацый за мяжой. І сёння літоўскія гісторыкі рэгулярна выступаюць на міжнародных канферэнцыях, перакладаюць свае кнігі на ангельскую мову…

Натуральна, яны ўплывалі на заходняе грамадства, але не ўпэўнены, што яны пераканалі навукоўцаў сваімі міфамі. Свой народ - так. Кожны летувіс упэўнены ў тым, што ВКЛ было літоўскай дзяржавай, у якой трошкі беларусаў жыло на мяжы. Аднак дастаткова ўзгадаць, што віленскі кашталянін Канстанцін Астрожскі быў праваслаўным і ў гонар перамогі пад Оршай пабудаваў у цэнтры места дзве каменныя царквы, каб зразумець, што гэта няпраўда. Аднак і беларусы пераканалі народную большасць, што ВКЛ - беларуская дзяржава. Менавіта такой інфармацыяй праграмуюць дзяцей у беларускіх школах. І доказы, якія пры гэтым прыводзяцца, таксама не зусім праўдзівыя. Узяць хаця бы моўнае пытанне. Старабеларуская, канечне, была афіцыйнай мовай княства згодна Статуту 1588 г., аднак дакладна вядома, што і літоўская эпізадычна выкарыстоўвалася ў справаводстве, а вялікія князі час ад часу пісалі прывілеі па-літоўску. Калі ж у Жамойці перакладчык не паспяваў перакладаць на старабеларускую, то пісаў балцкай мовай [гэтая аргументацыя такога гатунку, калі гаворыцца пра “выключэньні пацьвярджаюць правілы”… - Рэд.].

І літоўская, і беларуская гістарычныя школы працуюць у звужаных колах, і гэта шлях у нікуды. Працы літоўскіх гісторыкаў геаграфічна амаль не выходзяць за межы сучаснай Літвы, а значыць, яны вывучаюць не гісторыю ВКЛ, а толькі яго паўночнай часткі, прыцягваючы некалькі прыкладаў з беларускай тэрыторыі. Адваротную сітуацыю бачым у сучасных беларускіх крыніцах. Цалкам на Вялікае княства глядзяць толькі палякі, але ў іх свая перспектыва [цікава, якая? – Рэд.].

Відавочна, што для агульнай справы патрэбен кансенсус [праўда патрэбная. – Рэд.]. Неабходны канферэнцыі беларускіх, літоўскіх, польскіх і ўкраінскіх гісторыкаў. Нешта падобнае пачыналася на зачыне 1990-х, аднак заглухла.

- Але я што меў на ўвазе. Будучы ў Нью-Ёрку, я купляю самы папулярны ў Штатах энцыклапедычны даведнік The World Almanac і ў раздзеле пра краіны чытаю, што ў сярэднявеччы тэрыторыя Беларусі падпарадкоўвалася палякам і літоўцам…

- У падобных даведніках нямала памылковых поглядаў і іх трэба папраўляць, аднак гэтым ніхто не займаецца. Чаму беларускія гісторыкі дасюль не выдалі ніводнай “Гісторыі Беларусі” па-ангельску? Гадоў восемь таму я набыў ў Браціславе A concise history of Slovakia, выдадзеную Інстытутам гісторыі Славацкай Акадэміі навук. Чым займаецца Інстытут гісторыі АН Беларусі? Чаму не паставіць у план і не зрабіць калектыўную The History of Belarus са сваімі поглядамі, распаўсюдзіць яе па сусветных установах? Хто за вас [за вас? ужо да гэтага дайшло? – Рэд.] будзе гэта рабіць? У літоўцаў такая гісторыя ёсць, і не адна. Пакуль адзіную ангельскамоўную кнігу па гісторыі Беларусі напісаў грамадзянін ЗША Янка Запруднік [да…; відаць Катлярчук ужо даўно ня быў у Беларусі… - Рэд.].

Колькі беларускіх гісторыкаў сёння друкуецца за мяжой? Можа, пяць. І гэта на 10 мільёнаў насельніцтва. А колькі ў краіне кандыдатаў і дактароў гістарычных навук? Думаю каля 1000 чалавек. Цікава, як яны атрымалі навуковыя ступені, калі кандыдацкі іспыт уключае выдатнае валоданне замежнай мовай?

- Ці падзяляеце вы думку, што працэс фармавання беларускай нацыі яшчэ не скончыўся?

- Так, ёсць вялікае пытанне, што мы маем на ўвазе пад беларускай нацыяй. З аднаго боку, назіраем у дзеянні сучасны нацыяналізм. Малое дзіця ў Беларусі можа стаць сёння чалавекам беларускай, рускай, польскай, габрэйскай культуры. Пры гэтым ён застаецца грамадзянінам Беларусі і ва ўсім свеце, і ўсё часцей на радзіме, уважаецца за беларуса. З часам прадстаўнікі нацменшасцяў асімілююцца часткова. Усе яны стануць беларусамі, толькі некаторыя з іх будуць валодаць яшчэ і мовай этнічнай меншасці. Аднак на якой падставе пабудуюць гэтую нацыянальную ідэнтычнасць, пакуль няясна [добра засвоеная тыповая ліберастычная лухта. – Рэд.] Хто стане героем Беларусі - Сувораў ці Касцюшка? Якая мова будзе асноўнай - расійская ці беларуская? Будучыня Беларусі з Расіяй ці Еўразвязам? [па ўсіх гэтых пытаньнях ідзе цяжкае, вязкае, доўгае, зь вялікімі стратамі змаганьне, у якім сп-р Катлярчук не ўдзельнічае і сваёй ліберастычнай мутатой перамозе праўды далёка не спрыяе. - Рэд.]

Ірландцы, якіх нам ставяць у прыклад, стварылі дзяржаву на падставе адзінай рэлігіі і мовы каланізатара. Аднак у Беларусі сітуацыя іншая. Па-першае, у нас няма адзінай рэлігіі. Па-другое, на пачатку ірландскага адраджэння ірландская мова была, па сутнасці, страчана, а ў нас беларуская, наадварот, стала яго асновай. Таму, натуральна, найлепшы шлях для Беларусі - будаваць ідэнтычнасць на мове. Можна яшчэ і на гісторыі. Аднак калі мы пакладзем у падмурак расійскую мову і беларускую гісторыю, атрымаецца поўная блытаніна… [ну вось, нарэшце прарэзалася нешта людскае; можа, прагаварыўся? – Рэд.]

- А калі беларуская мова з цягам часу ўсё ж згіне?

- Не думаю, што згіне. Нядаўна я быў на канферэнцыі ў Днепрапятроўску. Там людзі размаўляюць на стандартнай расійскай мове, аднак на гістфаку студэнты паміж сабой - толькі па-ўкраінску. Усе прадметы па-ўкраінску, камп’ютарныя праграмы таксама. Большасць школаў - украінскія… Гэтаксама можна аднавіць і беларускую мову. Нават і праз 50 гадоў. Пагатоў цяпер значна больш людзей, чым у савецкі час, свядома яе ўжываюць, а чытаюць і разумеюць дык увогуле ўсе.

У Беларусі я карыстаюся беларускай мовай і мяне здзіўляе, як на маіх вачах расійскамоўныя людзі на яе пераходзяць. Аднойчы разам з групай шведаў, беларускіх літаратараў і студэнтаў скандынаўскага цэнтра ЕГУ пабываў у лунінецкай гімназіі № 1. Мы пачалі выступаць - большасць па-беларуску, перакладаюць шведаў таксама на беларускую. Праз 15 хвілін дырэктар і ўся школьная адміністрацыя таксама загаварылі па-беларуску. Атрымалася, што мы прыйшлі ў расійскую школу, а выйшлі з беларускай. Тады я зразумеў, што дастаткова спакойнай дзяржаўная палітыкі - ня трэба бальшавіцкіх метадаў і пяцігодак! - і ўсё само сабой уладкуецца.

Сёння ж гэтыя натуральныя працэсы тармозяцца ў дзяржаве штучным чынам [ага, тое-сёе ўсё ж разумее! – Рэд.]. Мае сваякі жывуць у Тураве, дык людзі там б’юцца, каб аддаць дзяцей ў адзіную расійскамоўную школу, бо ведаюць, што універсітэт, праца далей у жыцці - усё будзе па-расійску. Пры гэтым дзве беларускія школы ўвесь час пад пагрозай “рэфармавання”. Зрабіце вы хоць палову беларускамоўных універсітэтаў [пра гэта ўжо 20 гадоў кажа Астроўскі. – Рэд.]. Няхай Аляксандр Рыгоравіч хоць раз на месяц выступае па-беларуску [хутчэй Лу-ку заменіць іншы прэзідэнт Беларусі, чым наўпроставы агент імперскай Масквы загаворыць на мове народу, якім кіруе. – Рэд.]. Стаўленне народу зменіцца імгненна.

Пры гэтым неабходна вярнуць шырокія правы мовам нацменшасцяў. Абавязкова побач з расійскім універсітэтам у Магілеве стварыць у Мінску або Гродне польскі, украінскія, літоўскія і латышскія групы. Гэта стане моцным штуршком для інтэнсіфікацыі найперш эканамічных кантактаў, бізнэсу… А так сёння тыповы адукаваны беларус валодае адно расійскай мовай, а значыць, і працаваць ён можа выключна з Расіяй. А ёсць жа Польшча, Літва, Латвія, Украіна. Трэба напоўніцу карыстаць з геапалітычнага становішча!

- Андрэй, і ўсё ж, колькі, на вашу думку, патрэбна часу, каб беларусы спраўдзіліся як нацыя?

- Згодна з сусветным досведам, дэмакратычную палітычную сістэму можна адбудаваць за 5-7 гадоў. Эканамічны рывок, як прадэманстраваў Кітай, рэальна ажыццявіць гадоў за 20. Нацыянальнае пытанне - найбольш складанае. Лічыцца, што змена аднаго пакалення вымагае 25 гадоў, а гістарычныя працэсы адбываюцца пры змене двух. Гэта можна прасачыць на прыкладзе летувісаў. Цягам 20 гадоў (да 1940 года) яны мелі незалежнасць. Наступнае пакаленне гадавалася ўжо ў СССР, дзе літоўцам больш, чым астатнім рэспублікам, дазволілі захаваць нацыянальнае. Вынікам, у сучаснай Літве няма пытанняў, хто такі летувіс. Мова, дзяржава, гісторыя - у іх усё літоўскае.

Хто такі беларус? Адказу пакуль няма [няпраўда, адказ кожнага чалавека залежыць усяго толькі ад двух чыньнікаў: узроўню яго сумленьня і адукаванасьці. – Рэд.].

3.

Ад рэдакцыі.

Вось, мы і адгукнуліся на рэкамендацыю пана Стэфана Эрыксана – амбасадара Швецыі ў Беларусі, а таму цяпер можам канстатаваць наступнае:

1. Сьветагляд пана Катлярчука мазаічны, унутрана супярэчлівы — тыпова ліберастычны. На шчасьце, праглядаюцца ў ім і прабеларускія ноткі. Аднак, у цэлым гісторыя для яго – гэта фон і спосаб, каб займацца прапагандай ліберастызму (апошні, нагадаем, ёсьць альтэрнатывай зьмястоўнай дэмакратыі).

2. Акрамя таго, пан Андрэя дыскрэдытуе сябе як гісторыка (падмены і неадэкватныя высновы пададзены вышэй).

3. Уяўленьне пра сучасную дзяржаву ў Катлярчука таксама тыпова ліберастычнае, грунтуецца на грамадзянскай мадэлі. Этнічную мадэль ён цалкам адрынае. Аднак варта нагадаць, шшто ўсе дзяржавы, пабудаваныя на ідэі “адзінай грамадзянскасьці”, зьяўляюцца актуальнымі альбо патэнцыйнымі лузерамі (хто жадае пераканацца, можа параўнаць, напрыклад, сёньняшні й будучы лёс Францыі ды Галяндыі, з аднаго боку, і Нямеччыны ды Польшчы – з другога).

4. Цяпер мы разумеем, чаму паважаны пан Эрыксан раіў нам пазнаёміцца з поглядамі “пасьпяховага навукоўца” спадара Катлярчука. Адначасна мы зразумелі і механізмы яго “пасьпяховасьці”. Спадзяемся, што гэта ж стала відавочна й іншым нашым чытачам…

У першыя дні жніўня – самага адпаведнага месяца для “легалізацыі” па-ціхаму праз СМІ розных ідэек – на радыё “Свабода” ўсплыла праблематыка ўзаемаадносін беларускага народу на яго этнічнай тэрыторыі (і ў сёньняшніх трагічных этнацыдна-генацыдных варунках!) з рознымі ксенаэтнічнымі групамі, на шчасьце прысутнымі пакуль у меншасьці на нашай зямлі. Я вырашыў паўдзельнічаць ў дыскусіі па некаторых матэрыялах, якія прайшлі там. У выніку атрымалася вялікая і, што найважней, хрыстаматыйная ілюстрацыя, вартая таго, каб быць зафіксаванай на нашым сайце. Лічу, што матэрыял патрэбны і для нашых чытачоў, і для гісторыі, і для будучага падручніка па зьмястоўнай дэмакратыі й сістэмным гуманізьме (зьлева фота Ігара Банцара — 1, Леаніда Стонава – 2).

1.

ІГАРА БАНЦАРА ПАПЯРЭДЗІЛА ПРАКУРАТУРА (паводле www.svaboda.org/content/article/1790445.html; 01.08.2009)

Гарадзенскі журналіст Ігар Банцар, галоўны рэдактар часопіса “Magazyn Polski na uchodzstwie”, атрымаў папярэджаньне ад пракуратуры Гродзенскай вобласьці. Прычынай гэтаму стаў той факт, што пэрыядычныя выданьні “Magazyn Polski na uchodzstwie” і “Głos znad Niemna na uchodzstwie” распаўсюджваюцца нелегальна, зь неафіцыйнымі выхаднымі зьвесткамі. У выпадку паўторнага парушэньня журналіст можа быць прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасьці.

Сам Банцар лічыць дзеяньні пракуратуры “палітычным актам”. Паводле яго меркаваньня, улады “спрабуюць прычапіцца” да згаданых выданьняў і асабіста да яго, як да кіраўніка: “Газэты выдаюцца даўно, і раптам пракуратура выявіла парушэньні закона. Гэтыя прэтэнзіі я лічу проста сьмешнымі. Да таго ж не сакрэт, што ў Горадні востра стаіць пытаньне з палякамі”.

Адзіным лягічным тлумачэньнем дзеяньняў пракуратуры, лічыць Банцар, можа быць тое, што ў апошнім нумары “Magazyn Polski na uchodzstwie” апублікаваны матэрыял пра асабістае жыцьцё Аляксандра Лукашэнкі, а на вокладцы — каляж з фота прэзыдэнта і яго малодшага сына.

Польскамоўныя “Magazyn Polski na uchodzstwie” і “Głos znad Niemna na uchodzstwie” разьлічаны на сябраў непрызнанага ўладамі “Саюза палякаў на Беларусі”. Наклад пэрыядычных выданьняў — 2 тысячы асобнікаў штомесяц, распаўсюджваюцца яны па розных рэгіёнах Беларусі (канец абвесткі).

Камэнтары (8)

Кастусь, Беласток

А чаму ў Польшчы не выходзяць беларускiя газеты з калажам польскага прэзiдэнта? На Беласточчыне жыве 65 адсоткаў беларусаў, iм гэта было б цiкава паглядзець.

Алесь Астроўскі, Гародня

Банцар: «Да таго ж не сакрэт, што ў Горадні востра стаіць пытаньне з палякамі”.
—
Беларусы, колькі будзем цярпець яшчэ і польскае нахабства ў дадатак да маскальскага? Самае вострае пытаньне (пытаньне №1!), якое стаіць ва ўзаемаадносінах паміж беларусамі і палякамі — гэта стан беларусаў на этнічнай беларускай Беласточчыне (1945 год — 500 тыс., 2005 г. — менш 50 тыс.).
Куды падзеліся беларусы?! Пакуль гэтае пытаньне (№1) — ня будзе вырашана, іншых пытаньняў у нашых адносінах НЕ ІСНУЕ!.. Пытаньне №2: у беларускай Гародні ёсьць польская школа. Беларускай няма ніводнай! І гэта на этнічнай тэрыторыі ў Беларусі!.. І г.д.

V

Trymajsja, Ihar!

Павал2

Гэтага хлапца яшчэ не пасадзілі? Пара, пара ўжо даўно, разам з Гавіным і Борыс

лорд Керзон

Чего хотят поляки — помочь построить демократическую Беларусь или построить демократическую Польшу на землях Беларуси?

Ігар, Банцар

Я, як Грамадзянін Рэспублікі Беларусь, хачу перш жыць у дэмакратычнай краіне, дзе можна будзе над любымі тэмамі (у тым ліку і на пытаньні датычныя нац. меншасьцяў) дыскутаваць свабодна, не баючыся, што цябе пасадзяць за звыклае выказваньне сваіх уласных думак-меркаваньняў. Калі ж Беларусь будзе Вольнай і Незалежнай, тады я, як Эўрапеец, адназначна хачу бачыць яе ў супольным гурце эўрапескіх краінаў.

2 Сп. Астроўскі: Без каментару. Вашыя пытаньні — тэндэнцыйныя і збыт эмацыйныя. З павагі да вашых сівых валосаў і таго, што вы ў свой час зрабілі для незалежніцкага руху ў Горадні, проста прамаўчу…

Алесь Астроўскі, Гародня

2 Ігару Банцару.
1) Разумееце, Ігар, мне не патрэбная ваша павага ні да маіх валасоў, ні да мяне асабіста. Усё, чаго я жадаю — гэта павагі да майго беларуска-літвінскага народу і, па магчымасьці, шчырага, сумленнага супрацоўніцтва паміж маім і суседнімі народамі для вырашэньня агульных праблем. Бо па адным нас пераб’юць, як курапатак — спачатку беларусаў, потым палякаў. Гэта я вам адназначна кажу…
2) А таму, вазьміце, Ігар, акадэмічнае выданьне яшчэ савецкіх, не «нацыяналістычных», часоў «Этнаграфія Беларусі» і паглядзіце артыкул пад назвай «Этнічная тэрыторыя». Там вы ўбачыце мапу (яе можна паглядзець і тут: http://nashaziamlia.org/2006/05/20/106). Беласточчына па дадзеных усіх этнографаў — беларуская этнічная тэрыторыя. У 1944 г., калі палякі выпрасілі гэтую нашу зямлю ў Сталіна (а ён яе падсоўваў, каб падкласьці міну ў нашыя адносіны — на ўзор Нагорнага Карабаху), там жыло каля паўмільёну беларусаў. Па дадзеных апошняга перапісу — каля 48 тысяч. Давайце, Ігар, разам высьвятлім пытаньне: куды падзеліся беларусы? Высьвятлім не «тэдэнцыйна» (дарэчы, гэтае слова я ўпершыню пачуў у 1980 годзе, калі мяне спрабавала вербаваць ГБ), не «эмацыйна», без «паважных» расшарківаньняў, а проста — высьветлім. А потым падуем, што рабіць гэтым этнацыдам…
3) І, такім чынам, адно пытаньне за адным пачнем, нарэшце, раграбаць завалы ў нашых беларуска-польскіх стасунках… Прынцыповых пытаньняў, дарэчы, ня шмат — штук 10. Зь некаторымі зь іх, забягаючы наперад, можна пазнаёміцца хаця б тут: http://nashaziamlia.org/2009/01/08/1712.

Алекс

Господин Островский, как вижу у Вас и с белорускими поляками проблема, а не только с евреями. Читал недавно на сайте http://nashaziamlia.org Ваши рассуждения, белоруского в них не много. (канец каментароў)

- — -

2а.

ЛЕАНІД СТОНАЎ: Я ЗЬДЗІЎЛЕНЫ МАЛОЙ КОЛЬКАСЬЦЮ БЕЛАРУСКАМОЎНЫХ ШКОЛ (паводле www.svaboda.org/content/article/1793716.html; 06.08.2009)

У Беларусі дагэтуль захоўваецца небясьпека асыміляцыі прадстаўнікоў многіх нацыянальнасьцяў. Пра гэта заявіў у інтэрвію БелаПАН міжнародны дырэктар Бюро па правах чалавека і захаваньню законнасьці ў краінах былога СССР Аб’яднаньня камітэтаў у абарону габрэяў у былым СССР Леанід Стонаў, які наведаў Беларусь. Асноўнай мэтай яго візыту было вырашэньне пытаньняў рэгістрацыі прадстаўніцтва аб’яднаньня.

Спадар Стонаў таксама заявіў: «Я шчыра зьдзіўлены надзвычай малой колькасьцю беларускамоўных школ, а таксама адсутнасьцю дзяржаўнай сыстэмы дапамогі тым, хто хоча вывучыць родную мову» [гледзячы па тым, што ён казаў і рабіў далей, тое, што падкрэсьлена, было сказана для адчапнога; стратэгічная задача Стонава была ў іншым. – А.А.].

Л.Стонаў назваў «вельмі адчувальнай» праблему дапамогі дзяржавы этнасам, якія жывуць у Беларусі, дзеля захаваньня іх мовы, культуры і традыцый.

«У Беларусі дагэтуль няма дзяржаўнай канцэпцыі разьвіцьця і ўзаемадзеяньня этнасаў, па падтрымцы нацыянальных і рэлігійных мяншыняў, што стварае небясьпеку іх поўнай асыміляцыі. Напрыклад, у Беларусі няма ніводнай габрэйскай агульнаадукацыйнай школы, газэты, культурнай установы, радый і тэлепраграмы, якія фінансуюцца дзяржавай [беларускім народам… - Рэд.]. Адзіная ў краіне катэдра юдаікі БДУ ня можа забясьпечыць краіну неабходнай колькасцью спэцыялістаў».

Паводле спадара Стонава, «у шэрагу гарадоў (Менску, Барысаве, Берасьці, Магілёве) востра стаіць пытаньне вяртаньня габрэйскім рэлігійным і сьвецкім арганізацыям грамадзкіх будынкаў, якія належалі габрэям да кастрычніка 1917 года«.

Таксама ня выканана рашэньне ўраду аб выдзяленьні памяшканьня для музэя Халякосту. Паводле спадара Стонава, як і раней у энцыкляпэдыях, даведачных і навучальных выданьнях адсутнічае інфармацыя пра маштабы гэтай трагедыі. А ў Менску дагэтуль няма мэмарыяльнай дошкі на месцы гібелі ў студзені 1948 года Саламона Міхоэлса (канец абвесткі; каментароў не было).

2б.

БЮРО ПРАВОЎ ЧАЛАВЕКА ХВАЛЮЕ ВЫБУХ КСЭНАФОБІІ Ў БЕЛАРУСІ (паводле www.svaboda.org/content/article/1794084.html; 06.08.2009)

Міжнародны дырэктар бюро правоў чалавека і захаваньня законнасьці амэрыканскі праваабаронца Леанід Стонаў спрабуе зарэгістраваць аддзяленьне арганізацыі ў Менску [гарантую, зарэгіструе; гэта ня будучы БДР рэгістраваць. - АА]. Ён наведаў памятныя для габрэяў мясьціны і падзяліўся сваімі ўражаньнямі са “Свабодай”.

У Мін’юст пададзеныя дакумэнты на рэгістрацыю бюро міжнароднай арганізацыі правоў чалавека, галаўны офіс якой знаходзіцца ў Вашынгтоне.

Гэта ня першая спроба рэгістрацыі. Раней бюро было зарэгістравана ў 1998 годзе, а ў 1999 не прайшло перарэгістрацыю. У 2002 – 04 гадах яно было зарэгістравана як прадстаўніцтва арганізацыі пры МЗС.

Леанід Стонаў сустракаўся з амбасадарам Ізраілю, кіраўніком дыпмісіі ЗША, з амбасадарам АБСЭ, з праваабаронцамі Хэльсінскага камітэту і “Мэмарыялу”.

Леанід Стонаў ведае пра антысэміцкія графіці, якія час ад часу зьяўляюцца ў розных гарадах. Амэрыканскі праваабаронца наведаў былое лецішча колішняга кіраўніка беларускага НКВД Цанавы, дзе на сьцяне напісана: “Сьмерць Міхоэлсу”, а побач перакрэсьленая зорка Давіда і фашысцкая свастыка.

На вуліцы Гебелева побач з мэмарыяльным знакам герою антыфашысцкага падпольля пакінулі свой сьлед фанаты менскага “Дынама”, якія напісалі пра сябе, што яны нацы на 100%. У Слуцку на мэмарыяле ахвярам фашызму і нават на дзьвярах супольнага габрэйскага дома ў Менску экстрэмісцкія антысэміцкія надпісы.

“У краіне, якая перамагла фашызм, такі выбух праяваў ксэнафобіі на могілках і г.д. нас вельмі хвалюе. Мне падаецца, што гэта гастролі нэанацыстаў з Расеі. Нехта іх тут, як кажуць цяпер, “крышуе”. Праяваў вялікарускага шавінізму тут ніколі не было. Гэта сумна, але яшчэ большы сум выклікае адсутнасьць рэакцыі ўладаў на гэта. Магчыма, яны не разумеюць небясьпекі ці ня хочуць думаць пра гэта”? – кажа Леанід Стонаў.

Леанід Стонаў паведаміў, што калі бюро не зарэгіструюць, то сябры арганізацыі усё роўна будуць працаваць: “Ведаеце, увесь час давядзецца дзейнічаць з аглядкай. Ці не зрабілі мы чаго супрацьпраўнага”.

Леанід Стонаў апавёў, што яго арганізацыя разам з Маскоўскай Хэльсінскай групай і міжнародным моладзевым праваабарончым рухам стварылі “Кааліцыю супраць нянавісьці”, у якую ўваходзяць 52 арганізацыі. Леанід Стонаў лічыць, што кааліцыя можа зрабіць больш за асобныя праваабарончыя арганізацыі ў барацьбе з ксэнафобіяй.

“Наша арганізацыя зацьвярджае прыярытэт правоў чалавека над іншым [?! - АА]. Мы лічым, што калі захоўваюцца правы чалавека, то адначасова не ўзьнікае праблем з правамі нацый, народаў, рэлігійных меншасьцяў і г.д.” [тэма, якая патрабуе адмысловага разгляду. - АА].

Спачатку арганізацыя, дырэктарам якой зьяўляецца Леанід Стонаў, была аб’яднаньнем камітэтаў у падтрымку габрэяў былога СССР. Яна ўтварылася стыхійна як рэакцыя на так званую “ленінградзкую справу”, калі група габрэяў і негабрэяў угнала самалёт з карэльскай паўвыспы ў Швэцыю. Угоншчыкаў арыштавалі і судзілі за захоп самалёту, але, насамрэч, мэтай акцыі было прадэманстраваць сьвету, што ў СССР грамадзянаў не пускаюць за мяжу.

Рашэньне наконт рэгістрацыі менскага бюро стане вядома праз месяц (канец абвесткі).

Камэнтары (23!)

Zad, Minsk

А шаноўных не хвалюе, што яўрэі зараз кіруюць у краіне ідэалогіяй, якая прывяла да знішчэння беларускай мовы і культуры? На жаль такой сітуацыі няма ні ў адной постсавецкай краіне. Уявіце! З прыходам новага кіраўніка ідэалагічнага ўпраўлення на Беларусі ў часы вайны, аказваецца, быў толькі Халакост — знішчэнне яўрэяў, а пра мільёны знішчаных немцамі беларусаў пры гэтым не згадваецца. У Мінску адкрылі помнік на месцы гета, а ці аткрылі за гэты час хоць адзін помнік на месцы спаленых вёсак? Яўрэйскі партызанскі атрад спаліў вёску, а журналіста, які пра гэта паведаміў пасадзілі за краты. У якой краіне такое магчыма? Так што місію сваю згарніце, Лёня Стонаў. Калі не хочаце яшчэ больш распаліць варожасць да нешматлікіх яўрэяў на Беларусі.

Балтрус

Надо же! Не мытьем так катаньем ЦРУ хочет открыть в Беларуси филиальчик)

Бенедзікт

На Беларусі найперш квітнее беларусафобія (!!!) і натуральна іншыя формы расізма — антысэмітызм, нянавісьць да іншых рас… Там дзе беларусафобія, тамака і спадарожны «букет» імпэрскага расейскага паходжаньня — нянавісць да ўсяго нацыянальнага.

Димыч

В Беларуси практически не осталось жителей евреев.Уехали. Тогда с какой стати тут нужна еврейская правозащитная организация да еще филиал американской? Господа! Ваш дом Израиль-США. Go home ! ) Там и будете свои права качать. А здесь живут белорусы. Они и должны защищать свои права.

Фрабел.

Імя:: Димыч
«…А здесь живут белорусы.» Так ты ўжо пад беларуса пачаў касіць? Вельмі рассмяшыў ! Бо твае шматлікія каментары заўсёды кажуць аб адваротным. Але мо ты пішаш з Расеі — тады прабач, гэта будзе зразумелым. А спадар Стонаў мае рацыю. Але нам, БЕЛАРУСАМ,у першую чаргу трэба абараняць сябе ад Расеі і ад такіх дзімычэй, каб збярагчы нашу будучыню. І зло,якое стагодзямі прэцца да нас з усходу трэба прыпыніць раз і назаўсёды. Беларусы не павінны забываць святыя словы Кастуся Каліноўскага: «…што тады толькі зажывеш шчасьліва, калі над табой маскаля ўжо ня будзе.»

Димыч

Фрабел. 07.08.2009 «…А здесь живут белорусы.» Так ты ўжо пад беларуса пачаў касіць ? Вельмі рассмяшыў !»

А вам хотелось бы записать меня в неправильного белоруса? Или в русского, туземца? Ну, записывайте, я тоже посмеюсь. Не важно как ВЫ меня записываете. Важно как МЫ, миллионы белорусов с русским языком, себя записываем.:))

«Але нам, БЕЛАРУСАМ, у першую чаргу трэба абараняць сябе ад Расеі і ад такіх дзімычэй, каб збярагчы нашу будучыню».

Нет у Вас никакой будучыни, потому что ВАС таких банально меньшинство. А нас, русскоязычных белорусов, в НАШЕЙ стране большинство. Опуститесь на землю, марсианин.:))

Алесь Астроўскі, Гародня

Дзіўныя «ўласьцівасьці зроку» ў пана Стонава.
Разумееце, сп-р, у нас у Беларусі прамаскоўская беларусафобская дыктатура — вось ужо 15 гадоў, у т.л. і дзякуючы дапамозе Захада.
Пры гэтым у нас у Беларусі назіраецца ЭТНАЦЫД і ГЕНАЦЫД беларускага народа, пагроза страты беларускай дзяржаўнасьці, дыскрымінацыя беларусаў ва ўсіх сьферах грамадскага жыцьця, захоп уласнасьці беларускага народа самымі рознымі элементамі, якія ня маюць да нашага народа ніякага дачыненьня і г.д., і да т.п. На гэтым фоне (!) ЛЮБОМУ ПРЫСТОЙНАМУ ЧАЛАВЕКУ праблемы габрэйскага народа Ў БЕЛАРУСІ проста не павінны быць бачнымі з-за іх драбязговасьці… У сіяністаў — габрэйскіх шавіністаў — натуральна, усё наадварот. Таму вы — сіяніст, пан Стонаў! А гэта ганебна!!!

Зьміцер

Усе краіны бароняць сваіх грамадзян, толькі ў Беларусі вынішчаюцца статусныя жыхары краіны! Акупацыйны рэжым праводзіць этнацыд жыхароў Беларусі!

Аксана, Гародня

Беларусы, вы што, не разумееце: «правы чалавека» па Стонаву — гэта правы толькі габрэяў! Мы, беларусы, для яго — не чалавекі.

Бенедзікт

Як кранальна, з адной пазіцыі выступаюць і беларусафоб Дзімыч, і «нацыяналіст» А. Астроўскі.
Праўду сказаў некалі спадар В.Зайка — «Узаемная павага беларусаў і гэбраяў, асьвечаная стагоддзьдзямі, ушанаваная нашымі продкамі, ёсьць і павінна заставацца прыкметай сапраўднага сьведамага беларуса. Гісторыя паказвае, што антысэміт ня можа быць сапраўдным беларускім нацыяналістам. Антысеміт, якім-бы зацятым беларусам ён сябе не называў, непазьбежна перакінецца ў стан, варожы беларускаму нацыянальнаму руху, варожы агульнай Бацькаўшчыне беларусаў і беларускіх гэбраяў — вольнай незалежнай Беларусі«. (http://www.bielarus.org/open.php?n=537&a=8). Як кажуць няма чаго дадаць.

Паважаны З.С.Пазьняк выдаў добрую кнігу — «Размовы з Шукелойцем», дзе сярод іншага была размова і пра ўзаемаадносіны беларусаў і жыдоў. Вяду да таго, што беларускі рух мае аднаго ворага — расейскі імпэрыялізм. І ўсё. А станавіцца на пазіцыю расейскіх шавіністаў не проста памылкова, а не даравальна.

ЗЫ.Гісторыя, гэта праўда. Таму, напрыклад кніга В. Хурсіка, пра Дражна, пра зьнішчэньне беларусаў атрадам Лапідуса ці з другога боку зьнішчэньне габрэяў Міра беларусамі — праўда. Трэба ведаць адмоўнае, але варта ведаць, што добрага непараўнальна больш паміж беларусамі і жыдамі. Вось праўду і трэба казаць, бо яна дазваляе жыць з расплюшчынымі вачыма і вучыць людзей рознага паходжаньня ўзаемнай павазе.
Стаяць адной нагой на пазіцыях беларускага нацыяналізму, а другой нагой на пазіцыі расейскага імперыялізму не атрымаецца.Раскарачыўшыся доўга не выстаяць…

Алесь Астроўскі, Гародня

Сп-р пад нікам Бенедзікт, я не зразумеў, што ў вас там з нагамі і антысемітызмам. Але мяне, як пасьлядоўнага беларускага дэмакрата, хвалюе лёс беларускага народа. У сувязі з гэтым я ня згодны, што мы «маем аднаго ворага — расейскі імпэрыялізм. І ўсё». Раю ўспомніць народную мудрасьць пра «з агню ды ў полымя…»

Бенедзікт

Імя:: Алесь Астроўскі Горад:: Гародня 07.08.2009
Сп-р пад нікам Бенедзікт, я не зразумеў, што ў вас там з нагамі і антысемітызмам. Але мяне, як пасьлядоўнага беларускага дэмакрата, хвалюе лёс беларускага народа…
——-
Ну вось, а я разьлічваў, што сп. доктар зразумее да чаго ногі і антысэмітызм… Не атрымалася.
Я не называю сябе беларускім дэмакратам, звычайна «сябры» мяне называюць беларускім нацыкам і фашыстам…
Народная мудрасьць гэта добра, але ёсьць яшчэ мудрыя мяркаванні і высновы людзей, да якіх не толькі я, стаўлюся зь вялікай павагай — К.Каліноўскі, В.Быкаў, З.Пазьняк… Мудрыя ў іх думкі — для сапраўдных беларускіх дэмакратаў…

Алесь Астроўскі, Гародня

Сп-р пад нікам Бенедзікт, калі ласка і калі можна, прывядзеці “мудрыя думкі” пералічаных вамі асоб і пакажыце, у чым яны пярэчаць таму, што я напісаў.

Jazep

Які вэрхал! Не разумею, чаго ўзьеліся на гэтага дзядзьку?! Ну, будзе офіс праваабарончы (хоць пэўна не дазволяць). І, нават калі ён будзе абараняць правы толькі габрэяў, то каму ад гэтага стане горш? Тытульная нацыя, калі яна ёсьць такой, павінна абараняць свае правы сама, таксама як і захоўваць правы нацменьшасьцяў (гэта “па-буквару”, але ў нас — іншая сітуацыя). На жаль у нас вядзе рэй “падаўляючая меньшасьць”.
Маё мяркаваньне: адкрыцьцё офісаў любых міжнародных праваабароньчых арганізацый, як і іх стварэньне ў самой Беларусі, толькі дапаможа барацьбе беларусаў за свае карэнныя правы. Але памятайма – ніхто за нас гэтую працу, нацыянальнае вызваленьне беларусаў, ня зробіць!

Бенедзікт

Імя:: Алесь Астроўскі Горад:: Гародня 07.08.2009
Сп-р пад нікам Бенедзікт, я не зразумеў, што ў вас там з нагамі і антысемітызмам. Але мяне, як пасьлядоўнага беларускага дэмакрата, хвалюе лёс беларускага народа. …
————
Але, як кажуць наўздагон, хацеў бы дадаць Вам, як пасьлядоўнаму беларускаму дэмакрату.
Вінаваціць беларускіх палякаў у тым, што яны маюць польскія школы на Беларусі, а ў Польшчы адбылася асыміляцыя амаль 500 000 беларусаў…
Нават ня ведаю, чаго тутака болей — наіўнасьці ці неразуменьня?
Беларускія палякі (дарэчы, як і іншыя некарэнныя народы Беларусі — татары, габрэі, расейцы…) найперш беларускія грамадзяне. Адзяляць іх па нацыянальнай прыкмеце, гэта не асаблівасьць беларускай дэмакратыі, гэта мае іншую назву.
Прамая віна, за асыміляцыю беларусаў Польшчы, ляжыць на расейскіх марыянэткавых уладах тагачаснай БССР і прасавецкай, камуністычнай уладзе тагачаснай Польшчы (пра віну улады беларусафобаў, сучаснай Беларусі, у гэтай справе вядома таксама добра)…
Спадзяюся, што як паслядоўны беларускі дэмакрат, Вы зразумееце і падтрымаеце мяне.

Бенедзікт

Імя:: Алесь Астроўскі Горад:: Гародня 08.08.2009
Сп-р пад нікам Бенедзікт, калі ласка і калі можна, прывядзеці мудрыя думкі пералічаных вамі асоб і пакажыце, у чым яны пярэчаць таму, што я напісаў.
——-
Я ўжо спасылаўся на кнігу З.Пазьняка. Пачытайце К.Каліноўскага і В.Быкава. Магчыма я і памыляюся са сваімі высновамі…
Скажу шчыра, я не ўяўляю, што нехта зь пералічаных мною вядомых беларусаў, сказаў бы на адрас беларускіх палякаў тое, што Вы дазволілі сабе, у прыватнасьці ў размове са сп. І.Банцарам.
Тое, што беларускія палякі дамагліся адкрыцьця польскіх школ… гэта прыклад для нас, беларусаў, як трэба адстойваць сваё.
Я не ўяўляю, каб нехта з гэтых паважаных беларусаў сказаў беларускім габрэям тое, што сказалі Вы, а менавіта — «На гэтым фоне (!) /маецца на ўвазе генацыд беларусаў. заў-га Б-та/ ЛЮБОМУ ПРЫСТОЙНАМУ ЧАЛАВЕКУ праблемы габрэйскага народа Ў БЕЛАРУСІ проста не павінны быць бачнымі з-за іх драбязговасьці…».

Ня ведаю, можа я ўжо зусім здурнеў на старасьці год, але сярод зьнішчаных беларускіх грамадзянаў доля габрэяў была не маленькай. З 800 000 беларускіх габрэяў дамоў жывымі вярнулася прыкладна 70 тыс. [колькі з тых габрэяў, хто не вярнуўся, засталіся на ўсходзе?; колькі беларусаў не вярнуліся да дому? - АА]. Дадзеныя перапісаў па нацыянальнаму складу дазваляюць Вам праверыць гэтыя лічбы.
Гэта была трагедыя не толькі габрэяў, але і беларусаў, і палякаў. Усяго беларускага народа.
Можна толькі вітаць, што на нашай зямлі (у гарадах, мястэчках, вёсках) адзначаюцца месцы генацыду — ставяцца памятныя знакі, помнікі.
І нам беларусам, гэта не абыякава, мы павінны браць прыклад у гэтай справе — нягледзячы на ўладу беларусафобаў, апісваць месцы генацыду беларускага народа — дабівацца ўстаноўкі там помнікаў, памятных знакаў /як гэта зроблена ў Курапатах і г.д./
Хіба праблема генацыду беларусаў залежыць ад уціску палякаў ці габрэяў (забароны польскіх школ ці помнікаў забітым габрэям)?

У нас адзін вораг — расейскі імпэрыялізм. І вораг гэты не толькі для беларусаў. Ні адзін акупант не зьнішчыў столькі беларусаў колькі гэта здолялі зрабіць расейскія імпэрцы. І па сёняшні дзень адбываецца жудасная русіфікацыя беларусаў, адбываецца гвалтоўная зьмена беларускага менталітэта…
К нас адбываецца не паланізацыя, не гебраізацыя беларусаў, а русіфікацыя (!!!).
Вось так спадар Астроўскі.

ЗЫ. Адносна сіянізму нічога не скажу, ня ведаю. Я не адмысловец па гэтаму пытаньню, у Расеі знаўцаў сіянізму і «ополячіванія» значна болей. Цікаўныя могуць там атрымаць кансультацыі.

Абураны Анатоль, Ворша

Вообще-то я всегда считал,что правозащитники защищают всех преследуемых независимо от их национальности и этнического происхождения.Оказывается это не так! Ну ладно,господин Леанід Стонаў живет далеко и, видимо, не знает, что самыми угнетаемыми и бесправными на Беларуси являются как раз беларускоязычные беларусы и настоящие правозащитники должны в первую очередь о них беспокоиться! Но вот товарищ Бенедзікт явно в курсе событий, но все-равно доказывает справедливость этнического подхода в правозащитной деятельности. «Спасибо», просвятили. А тоя я, дурак, не знал, что о беларусах должны беспокоится этнические беларусы-правозащитники, а о чеченцах этнические чеченцы-правозащитники, ну и так далее.

Алесь Астроўскі, Гародня

Сп-р пад нікам Бенедзікт,
1) маю просьбу паказаць, у чым пярэчаць выказваньні названых вамі асоб таму, што напісаў я (гл. папярэдні мой каментар), вы “праігнаравалі”…
2) вы заяўляеце, што вас называюць нават “беларускім нацыкам”, а самі, як высьвятляецца, ва ўсіх пытаньнях, у якіх закранаюцца інтарэсы беларускага народа – сутнасьць беларускай дэмакратыі - ставіце мой народ (бо цяпер відавочна, што ня ваш) на апошняе месца ў чарзе. І гэтая чарга да беларусаў, як правіла, так і не даходзіць…
Таму паўтараю для вас персанальна: казаць пра неабходнасьць вырашэньня праблем у беларускай дзяржаве прадстаўнікоў іншых народаў, якія маюць свае дзяржавы, на фоне поўнага ігнараваньня тых ГІГАНЦКІХ праблем, якія ва ўласнай дзяржаве маюць беларусы (падкрэсьлю, не па сваёй віне!) – гэта тыповае блюзьнэрства. Гэта зьдзек над здаровым сэнсам і элементарнай прыстойнасьцю. А калі гэты зьдзек адбываецца яшчэ і пад рыторыку “абароны правоў чалавека” – гэта блюзьнэрства ў квадраце.
Але менавіта гэта, на жаль, мы назіраем і сёньня, калі сьвет напічканы масай “праваабарончых арганізацый”. Усё пададзенае настолькі відавочна, што становіцца тэстам на выяўленьне прыстойнасьці чалавека — любога, незалежна ад нацыянальнасьці.
З гэтых пазіцый становіцца відавочным, што да прыстойных людзей не належыць ня толькі сп-р Стонаў, а і вы…

Бенедзікт

Імя:: Алесь Астроўскі Горад:: Гародня 08.08.2009
Сп-р пад нікам Бенедзікт,
1) маю просьбу паказаць, у чым пярэчаць выказваньні названых вамі асоб таму, што напісаў я (гл. папярэдні мой каментар), вы “праігнаравалі”…
2) вы заяўляеце, што вас называюць нават “беларускім нацыкам”, а самі, як высьвятляецца, ва ўсіх пытаньнях, у якіх закранаюцца інтарэсы беларускага народа – сутнасьць беларускай дэмакратыі — ставіце мой народ (бо цяпер відавочна, што ня ваш) на апошняе месца ў чарзе. …
———
1. Адказы запаздваюць. Таму мой адказ зьявіўся са спазьненьнем.
2. Размова вялася па пытаньнях закранутых Вамі(!). З Вашымі (!) выняткамі…

Спадар доктар.
Інтарэсы беларускага народа ўключаюць у сябе шмат канкрэтных праблем. Канкрэтна па Вашых (!) камэнтах я і адказваў. Канкрэтна адказваў, а не «растекался мыслию по древу» падобна Вам.
Ваша непрыстойнае выкручваньне ў адказ на мае канкрэтныя пасты сьведчыць пра адно — словаблудства і дэмагогія — адзіная Ваша пазіцыя, замест сапраўднага змаганьня за існаваньне беларускага народа, менталітэт беларусаў. На падставе дэмагогіі, прылічваць сябе да змагароў, супраць генацыда беларусаў — ёсьць па меншай меры сьведчаньнем кашы ў галаве і прафанацыі гэтай справы.
Я не ведаю сп. Стонава, дарэчы як і Вас, але чытаў ягоныя словы і Вашы…
Не буду казаць пра сваю прыстойнасьць ці непрыстойнасьць — збоку лепш відаць. Ацэнка маёй пэрсоны людьмі, якіх я паважаю — шмат значыць для мяне. Але хвала Пану Богу, што да гэтых людзей не належыце Вы.

Зы. Праблема «правоў чалавека» не мая прыдумка. Існаваць ізалявана ў сьвеце ніхто не ў стане. Ды і не пра «праблему правоў чалавека» была размова.
Во, яшчэ. Карыстаючыся тым, што я старэйшы за Вас, скажу, што тычыцца маёй прыналежнасьці да беларускага народа — гэта маё права, права маіх слаўных продкаў вызначаць дадзеную прыналежнасьць, а не выпадковага, не вельмі разумнага чалавека.

Бенедзікт

Для тых, хто не разабраўся ў сутнасьці маёй пазіцыі нагадваю свой самы першы пост. 06.08.2009
——-
На Беларусі найперш квітнее беларусафобія (!!!) і натуральна іншыя формы расізма — антысэмітызм, нянавісьць да іншых рас…
Там дзе беларусафобія, тамака і спадарожны «букет» імпэрскага расейскага паходжаньня — нянавісць да ўсяго нацыянальнага.

Алесь Астроўскі, Гародня

Сп-р пад нікам Бенедзікт: «Магчыма я і памыляюся са сваемі высновамі…»
—
Сп-р пад нікам Бенедзікт, вы памыляецеся, і моцна (калі не банальна правакуеце), у т.л. і ў тым, што датычыць адносін паміж беларусамі і палякамі.
1) Палякаў у Польшчы амаль 40 мільёнаў / Беларусаў у Беларусі, можа, 8 і набярэцца (наступства наўмыснага генацыду).
2) У палякаў ёсьць сапраўдная дэмакратычная польская дзяржава, якая ўпарта бароніць інтарэсы польскага народу / На чале беларускай дзяржавы РБ стаіць зацята беларусафобскае кіраўніцтва, якое зьдзяйсьняе палітыку ЭТНАЦЫДУ, ГЕНАЦЫДУ беларусаў і шмат чаго злачыннага яшчэ.
3) Палякі ў апошнія дзесяцігоддзі, літаральна на нашых вачах, зьдзейсьнілі 90%-ы ЭТНАЦЫД БЕЛАРУСАЎ на Беласточчыне (нагадваю, гэта беларуская этнічная тэрыторыя). У выніку з паўмільёна беларусаў, якія жылі там 60 гадоў таму, па даных апошняга перапісу беларусаў засталося ўсяго толькі каля 48 тыс. чалавек (гэта вялікае злачынства!) / Як вядома, беларусы этнацыд палякаў на іх этнічнай тэрыторыі ня робяць і рабіць не зьбіраюцца.
4) Палякі маюць польскія школы ня толькі ў Польшчы, ня толькі на Беласточчыне, а і на тэрыторыі РБ / Беларусы беларускіх школ нават у сваёй дзяржаве практычна ня маюць.
5) Палякі ўвялі «Карту паляка», з дапамогай якой яны, выкарыстоўваючы сёньняшнія эканамічныя ўмовы ў РБ, спакусілі і працягваюць спакушаць тысячы БЕЛАРУСАЎ перапісвацца на палякаў, каб набыць пэўныя перавагі / Аналагічнай «Карты беларуса» ў беларусаў няма і ва ўмовах этнацыднай дзяржавы не прадбачыцца.
6) Польшча знаходзіцца ў ЕЗ і пад парасонам НАТО / Беларусь працягвае знаходзіцца пад моцным імперскім ціскам Масквы, ва ўмовах сталай пагрозы яе незалежнасьці.
7) Каталіцкі касьцёл на Гарадзеншчыне (нагадаю, дзяржаўная тэрыторыя РБ) працягвае праводзіць актыўную палітыку апалячваньня. Выраз, «вы каталікі — значыць палякі» — застаецца штодзённай мантрай каталіцкіх ксяндзоў на Гарадзеншчыне / На этнічнай польскай тэрыторыі ў Польшчы Беларускай праваслаўная царквы, якая б займалася абеларусьваньнем палякаў, як вядома, няма. Беларускай праваслаўнай царквы практычна няма і ў РБ. Тыя ахвярныя сьвятары, якія ёсьць, знагодзяцца пад сталым моцным ціскам.
Беларускія «палякі» — гэта ў абсалютнай большасьці (!) калісьці апалячаныя беларусы-літвіны. Некаторыя зь іх і сёньня выкарыстоўваюцца ў якасьці 5-й польска-імперскай калоны / Нічога падобнага беларусы на этнічнай тэрыторыі Польшчы не рабілі, ня робяць і не зьбіраюцца рабіць. Абеларусеных палякаў там увогуле няма…
9) Ад прадстаўнікоў польскага грамадства (у т.л. і ад польскіх палітыкаў) і сёньня мы рэгулярна чуем выраз «Крэсы всходне». Гэты выраз усьведамляецца палякамі так, што, напрыклад, Заходняя Беларусь — гэта польская тэрыторыя, якая калісьці павінна быць далучана да Польшчы / Беларускаму грамадству яшчэ доўга трэба будзе засвойваць выраз «Крэсы заходнія», разумеючы яго як этнічныя беларускія тэрыторыі (напрыклад, Беласточчына), якія пакуль знаходзяцца ў складзе польскай імперыі, але абавязкова раней ці пазьней зноў увойдуць у склад беларускай дзяржавы.
—
Зьвярніце ўвагу, мы яшчэ гістарычных пытаньняў не краналі…
А цяпер, сп-р пад нікам Бенедзікт, вы па-ранейшаму лічыце, што «у нас адзін вораг — расейскі імпэрыялізм», і што польскі прыклад — «гэта прыклад для нас, беларусаў, як трэба адстойваць сваё» (вашыя словы).
Калі так, дык у чым справа? Якія прэтэнзіі да мяне?
Ці вы, наадварот, і далей лічыце, што ў сёньняшніх умовах мы, беларусы, найперш павінны думаць і клапаціцца пра меншасьці?
Вызначыцеся нарэшце…

Zad, Minsk

Хачу яшчэ раз вярнуцца да натойлівай прысутнасці яўрэяў на Беларусі. У Асіповіцкім раёне ў мінулым месяцы быў адкрыты помнік расстраляным яўрэям. Ён адкрыты дзякуючы яўрэйскім арганізацыям. У раёне ёсць спаленая вёска. На месцы спаленых родзічаў людзі самі паставілі сціплыя крыжы. Ніякіх іншых ушанаванняў пра спаленых ад дзяржавы няма. І вы будзеце казаць, што яўрэяў нехта крыўдзіць? Не трэба заплюшчваць вочы на тое, што яўрэйскі бізнес, як расейскі гатовы пад любой зачэпкай лезьці да нас. Гояў ні адзін яўрэй не паважае.
Пры Машэраве такога бардака не было…

Алесь Астроўскі, Гародня

Спроба сп-ра Бенедыкта перавесьці абмеркаваньне праблем беларускага народу ў Беларусі ў плоскасьць “габрэйскага” ці “польскага” пытаньняў – гэта спроба адвесьці чытачоў ад сутнаснай ацэнкі пазіцыі Стонава і да яго падобных. Ацэньваць сітуацыю трэба з маральнага пункту гледжаньня — на справе стонавы дзейнічаюць, як марадзёры, якія напінаюцца ўрваць кавалак у разбураным вайной горадзе. І гэта людзі, у якіх хапае цынічнасьці і нахабства, каб называць сябе “міжнароднымі праваабаронцамі” (канец каметароў).

- — -

3.

У заключэньне хачу выказаць некалькі думак.

Ключавое пытаньне, якое хрэстаматыйна ілюструе пададзены матэрыял (у тым сэнсе, што ён можа быць літаральна без апрацоўкі перадрукаваны ў будучыя падручнікі па сапраўднай паліталогіі) – гэта ўзаемаадносіны беларускага народу (які жыве на сваёй этнічнай тэрыторыі й у межах сваёй дзяржавы, але знаходзіцца сёньня пад найжорсткім расейскім імперскім ціскам – ва ўмовах этнацыду, генацыду, разнастайных форм беларусафобскай дыскрымінацыі й г.д.) з прадстаўнікамі іншых этнасаў (г.зв. “меншасьцяў”), якія ніякіх падобных праблем і блізка ня маюць.

Відавочным зьяўляецца істотны факт – “меншасьці” пачынаюць быць задаволенымі сваім жыцьцём у Беларусі ўсё менш і патрабуюць сабе ад улад ды беларускага народу ўсё больш…

У рэдакцыі мы даўно вызначылі лічыць даную зьяву праявай шавіністычна-імперскага нахабства кіраўніцтва “меншасьцяў”, якое знаходзіцца за межамі Беларусі, і пачалі зь ёй змагацца.

На наша шчасьце, зьявіліся першыя посьпехі.

Яшчэ паўгады таму такі супраціў з боку беларусаў польскаму і габрэйскаму паразітычнаму імперыялізму ўявіць сабе і блізка было немагчыма. І гэта ўжо прыемна!

У беларускай інфармацыйнай прасторы праблематыку гарманізацыі адносін зь “меншасьцямі” ў Беларусі закранае толькі наш сайт (сярод адносна вядомых) – усе іншыя знаходзяцца “на падсосе” ў кіраўнікоў “меншасьцяў” і, відаць, таму маўчаць у анучку (дарэчы, гэтая пасіўнасьць, вядома, спрыяе росту нахабства “меншасьцяў”; але гэтая справа хай будзе на сумленьні кіраўнікоў тых “апазіцыйных” “беларускіх” СМІ, якія карыстаюцца фінансавай падтрымкай “меншасьцяў”). У сувязі з гэтым маю права спадзявацца, што пэўны ўплыў на зрух сітуацыі ў кірунку аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу адбыўся ў пэўнай ступені, відаць, і дзякуючы ўплыву нашага сайта.

З нагоды нагадваю: мы ня супраць меншасьцяў у Беларусі, ня супраць вырашэньня іх праблем, але толькі пасьля таго, як будуць вырашыны ўсе прынцыповыя праблемы беларускага народу на яго ўласнай тэрыторыі. Мы на сваёй зямлі – першыя ў чарзе. Так пабудаваны здаровы сьвет, так паўсюль лічыцца нормай. Толькі ў нас, у Беларусі, падобны падыход некаторыя “меншасьці” з дапамогай Лу-кі й яго вертыкальных (!) імкнуцца падаць ледзь не як “нацыяналізм”…

Ці то з-за ўзгаданага, ці то з-за нейкіх іншых прычын, але, на жаль, вочы ў некаторых беларусаў адчыняюцца ня так хутка, як хацелася б. Некаторыя, напрыклад, такія, як карыстальнік сеціва Бенедзікт, упарта трымаюць у галаве ўяўленьне, што беларускаму народу пагражае толькі расейская імперыя, а ўсё іншае імперскае і соцыяпаразітнае – у т.л. кітайскі імперыялізм, ісламізм, фінансавы імперыялізм, сіянізм, польскі імперыялізм, банальны бюракратызм – гэта нішто, гэта нешта неістотнае, больш за тое – нешта саюзьніцкае з беларускім народам…

У нашай рэдакцыі мы лічым падобны рэзка абмежаваны сьветагляд надзвычай вялікай памылкай – вельмі істотнай праблемай, над якой трэба працаваць.

А калі так, мы будзем працаваць у гэтым кірунку далей. Больш няма каму…

Пан Стонаў дазволіў сабе падаць яго бачаньне суадносін правоў чалавека і правоў народу (дарэчы, упершыню з вядомых мне “лібералаў”). “Лібералы” гэтага пытаньня заўсёды баяліся, як агню (раней, на разнастайных семінарах, прысьвечаных “правам чалавека”, я дазваляў сабе яго задаваць – яны на яго не адказвалі, ну, ніяк…).

А тут такі падарунак: “Наша арганізацыя зацьвярджае прыярытэт правоў чалавека над іншым. Мы лічым, што калі захоўваюцца правы чалавека, то адначасова не ўзьнікае праблем з правамі нацый, народаў, рэлігійных меншасьцяў і г.д.”, — проста з мосту заявіў Стонаў.

Вы сабе не ўяўляеце, як папаўся сп-р Стонаў (мы гэта абавязкова пазьней разгледзім).

Другі падарунак ад яго, які быў заўважаны многімі, гэта ўскоснае, але вельмі зразумелае пасланьне: абарона “правоў чалавека” – гэта абарона правоў габрэяў, дзе б яны ні жылі. У сьферы гэтых “правоў” ніякіх іншых правоў для прадстаўнікоў іншых, “гойскіх”, народаў не існуе…

І апошняе.

Стратэгічная выснова, якая ўзьнікае ў т.л. і з дадзенага матэрыялу, сьведчыць пра адно: нашай рэдакцыі трэба актывізаваць працу над фармаваньнем Сьветагляднай дактрыны, у адным з падпунктаў якой будзе пададзена тэорыя ўзаемадзеяньня народаў..

Таму вельмі хочацца, каб у бліжэйшыя 2-3 тыдні ў сьвеце і Беларусі не адбылося нічога, што зноў прымусіла б рэдакцыю адхіляцца ў бок ад гэтага кірунку працы…

18—19 ліпеня ў Менску ў памяшканьні Міжнароднага адукацыйнага цэнтру (IBB) прайшоў V зьезд Згуртаваньня беларусаў сьвету “Бацькаўшчына”. Ён быў зладжаны за сродкі самой арганізацыі, а таксама некаторых асяродкаў дыяспары. Мы сабралі матэрыялы з гэтай падзеі (у асноўным інтэрнэт-рэпартажы радыё “Свабода”, уключна з фотаздымкамі), апрацавалі іх й вырашылі зафіксаваць для будучыні ды абмеркаваць. Тое, што атрымалася, падаем ніжэй.

1.

Падрыхтоўкай да зьезду займаліся ў асноўным прадстаўнікі кіраўніцтва арганізацыі. Найперш гэта — кіраўнік “Бацькаўшчыны” Аляксей Марачкін (гл. фота зьлева; 1), старшыня рады згуртаваньня Алена Макоўская (2), старшыня працоўнай групы па падрыхтоўцы зьезду Ніна Шыдлоўская (3).

Да апошняга часу з-за паводзінаў афіцыйных уладаў магчымасьць правядзеньня зьезду ў Беларусі была пад пагрозай…

Арганізатары разьлічвалі, што на зьезде будзе прысутнічаць каля 150 дэлегатаў зь Беларусі і больш як 200 — з замежжа (разам – 350 чалавек; http://www.svaboda.org/content/article/1779358.html). На справе ў форуме прыняло ўдзел больш чым на трэць менш – 215 дэлегатаў з 17 краін (http://www.svaboda.org/content/article/1779740.html). У ліку запрошаных у зьездзе ўдзельнічалі прадстаўнікі афіцыйных уладаў – міністар культуры Павал Латушка, упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасьцяў Леанід Гуляка, прадстаўнікі МЗС, парлямэнту гэтак званай “саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі”, замежныя дыпламаты.

Як адзначыла напярэдадні старшыня рады згуртаваньня «Бацькаўчшына» Алена Макоўская, зьезд “Бацькаўшчыны” — гэта ня проста справаздачна-выбарчае мерапрыемства, а тэматычны сход, які мае вырашыць цэлы шэраг надзённых пытаньняў. “Мы лічым, што тэма нацыянальнай ідэнтыфікацыі беларусаў сёньня вельмі востра стаіць у Беларусі ў сувязі з працэсамі русыфікацыі, у сувязі з тым, што беларуская мова выводзіцца з усіх сфэраў ужытку … Сустракаючыся з тым фактам, што мы стала губляем свой інтэлектуальны патэнцыял, свой эканамічны патэнцыял, тых людзей, якія маглі б ствараць нашы іміджавыя цэнтры па-за межамі краіны, мы ня можам застацца ўбаку, назіраючы за гэтымі працэсамі. І таму мы ставім менавіта тэму нацыянальнай ідэнтыфікацыі важнай тэмай зьезду”.

Праграма першага дня зьезду (18 ліпеня) ўключала пленарнае і сэкцыйныя паседжаньні, выступы прадстаўнікоў дзяржструктур і сьвяточны канцэрт.

Атмасьферу прыезду дэлегатаў, іх рэгістрацыі й у цэлым першага дня зьезду ў пэўнай ступені адлюстроўваюць фота, пададзеныя ніжэй.

У кулуарах форуму сярод дэлегатаў былі бачныя вядомыя асобы (гл. фота ўнізе; Івонкі Сурвілы не было – яна даслала вітаньне).

Журналісты розных выданьняў бралі інтэрвю ў прысутных.

Так, пісьменьнік Васіль Якавенка, які быў на зьездзе ў якасьці госьця, сказаў: “Гэта ўсё-такі падзея ў жыцьці нашай краіны – прымаць тут беларусаў сьвету, весьці зь імі гаману пра нашы клопаты, нашы праблемы. Гэта вельмі-вельмі важна. І таму, думаю, што тут усё будзе на карысьць нашай нацыянальнай справы. Таму і я рады апынуцца ў гэтым асяродку. Як пісьменьнік, як творчая асоба я вітаю прысутнасьць тут міністра культуры. Думаю, што мог бы ўважыць грамаду, прыехаць сюды і папрысутнічаць і кіраўнік прэзыдэнцкай адміністрацыі Ўладзімер Макей. Шапка гонару зь яго не спала бы. А ўвага яго была б важнай”.

Сустаршыня Партыі беларускай хрысьціянскай дэмакратыі Павал Севярынец: “Для нашай партыі беларускасьць нароўні з хрысьціянскімі прынцыпамі, гэта як дзьве перакладзіны аднаго крыжу. Яго мусіць браць беларус і несьці, калі ён хоча адраджэньня. Таму для нас гэта неад’емная частка жыцьця грамадзяніна Беларусі. І для нас беларускасьць найважнейшая частка беларускай ідэі [зь якога гэта часу? Апошнія гады ў Севярынца галоўным кампанентам беларускай ідэі была… габрэйскасьць! – Рэд.]. Гэта – форма нацыянальнай ідэі, зьместам якой з’яўляюцца хрысьціянскія маральныя каштоўнасьці” [варта Пашы яшчэ папрацаваць над пытаньнем формы і зьместу беларускай нацыянальнай ідэі… - Рэд.].

Старшыня Таварыства беларускай культуры ў Літве Хведар Нюнька: “Праблема беларусаў у Беларусі палягае ў тым, што тут па сутнасьці адсутнічае беларуская мова. А гэта – галоўны элемэнт культуры і існаваньня нацыі. І гэта засмучае. Як і русыфікацыя, якая праводзілася на працягу больш за 10 гадоў. І гэта, можна сказаць, ёсьць і барацьба з беларусізацыяй. Таму мы вітаем нейкія крошкі лібэралізацыі [можа, усё ж, нацыяналізацыі. – Рэд.], якія сёньня адчуваюцца. Прыкладам, міністар культуры гаворыць па-беларуску. Але гэта настолькі нязначна… Бо нам за мяжой добра бачна, што такое сапраўды мова для краіны. Таму беларуская мова ёсьць галоўны элемэнт. І нас будзе радаваць, калі мы будзем бачыць зьмяненьне сытуацыі ў самой Беларусі”.

Міхась Сьцяпанюк – прадстаўнік Зьвязу беларускай моладзі ў Польшчы: “Я прыехаў сюды, каб паразмаўляць з людзьмі, даведацца, што дзе робіцца. Бо ў мяне такое ўяўленьне, што я замала ведаю пра беларусаў зь іншых краінаў сьвету. Наша моладзевая арганізацыя паўстала на пачатку 1990-х гадоў на хвалі адраджэньня. Зразумела, што мы займаемся моладзевымі справамі. Мы робім рэйды па вёсках Падляшша, распавядаем моладзі пра яе спадчыну. Ужо 16 гадоў запар арганізоўваем фэстываль беларускай бардаўскай і аўтарскай песьні “Бардаўская восень”. Здаецца такога няма ня толькі ў Польшчы, але і ў Беларусі, бо да нас зьяжджаюцца ўсе зоркі беларускай сцэны. У Польшчы ёсьць два агульнаадукацыйныя ліцэі, у якіх вывучаецца беларуская мова: у Бельску-Падляшскім і ў Гайнаўцы. Мы зь імі трымаем цесную сувязь, каб там маладыя людзі арганізаваліся, а мы служым ім дапамогай”.

2.

Старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла накіравала сваё аўдыёвітаньне зьезду, якое было заслухана на пачатку:

“Дарагія суродзічы! Маю гонар і прыемнасьць вітаць Вас ад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. Вітаю арганізатараў з удзячнасьцю за вялікую працу, якую яны былі змушаныя зрабіць, каб Зьезд адбыўся. Вітаю таксама ўсіх дэлегатаў на гэтым Зьезьдзе, некаторыя зь якіх прыехалі здалёк – гэта значыць, ня без даволі вялікіх цяжкасьцяў. Жадаю, каб Зьезд адбыўся паводле вашых спадзяваньняў. Каб прынёс ён адным радасьць пабыць на Бацькаўшчыне, другім – прыемнасьць спаткацца з далёкімі суродзічамі, трэцім – задавальненьне зрэалізаваць задуманыя пляны, зьяднаць усіх беларусаў вакол нашых супольных ідэалаў узаемаразуменьня і салідарнасьці. Нашая любоў да Бацькаўшчыны, нашая еднасьць, нашая супольная праца на карысьць лепшай будучыні нашага народу перамогуць усе перашкоды на шляху да зьдзяйсьненьня нашых мараў пра тую ветлую Беларусь, над якой мы просім Уладара Сусьвету паслаць праменьні Свае хвалы. Жыве Беларусь!”.

Асноўнай тэмай зьезду, як планавалася, стала праблема нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусаў у сучасным сьвеце, праблемы яе захаваньня і разьвіцьця. Апірышчамі нацыянальнай ідэнтычнасьці дэлегаты зьезду называлі наяўнасьць сувэрэннай дзяржаўнасьці, тысячагадовай гісторыі, сваёй мовы і самабытнай культуры.

Пра гэта ж у сваім выступе, у прыватнасьці, казаў кіраўнік “Бацькаўшчыны” Аляксей Марачкін: “Русыфікацыя нашага краю сёньня дасягнула найвышэйшага апагею. У паўсядзённым жыцьці – абвесткі на мове ў грамадзкім транспарце, назвы вуліц – мова існуе на ўзроўні сувэніру. Ва ўладных установах Беларусі яе цалкам ігнаруюць. Лідэр нацыі [які ж гэта “лідар нацыі”?! – Рэд.], прэзыдэнт краіны выказаўся адназначна: “На беларускай мове нельга выказаць нешта вялікае”. Ці варта тут гаварыць пра тое, што калі б такое выказаў прэзыдэнт Літвы ці Польшчы, то ягоная кар’ера назаўтра была б скончаная?! … Сёньняшняя моўная палітыка ў Беларусі вядзе да этнацыду нацыі і страты сувэрэнітэту. Таму неабходна вярнуць беларускай мове статус адзінай дзяржаўнай у нашай краіне, як гэта было прапісана ў канстытуцыі 1994 года” (http://www.svaboda.org/content/article/1779943.html). Марачкін адзначыў таксама, што Лукашэнка не даслаў віншаваньне беларусам сьвету.

Паводле гісторыка Натальлі Гардзіенкі, за мяжой пражывае да трох з паловай мільёнаў беларусаў. Для іх, як і для мітраполіі, характэрная праблема страты нацыянальнай ідэнтычнасьці: “Апошнім часам назіраецца тэндэнцыя да скарачэньня старых беларускіх арганізацый, якія былі яшчэ створаныя эмігрантамі часоў другой сусьветнай вайны, так званых першых беларускіх дыяспараў на Захадзе. Старое пакаленьне адыходзіць, а маладое не паўсюль можа замяніць і мае наогул цікавасьць да беларускай дзейнасьці. Нашчадкі беларусаў, на жаль, вельмі мала хто размаўляе па беларуску і, наогул, выказвае цікавасьць да свайго беларускага паходжаньня”.

Доктар гістарычных навук Янка Запруднік з ЗША (гл. фота ўверсе) ў сваім выступе адзначыў, што прысутнасьць беларусаў у Амэрыцы пазначана многімі пазытыўнымі фактамі. А што да прысутнасьці беларускай улады, дык яна далёка ад аптымальнай: “Галоўная праблема ў тым, што беларускі ўрад дасюль не здабыўся нават на прыняцьце закону аб суайчыньніках за мяжой. Ня кажучы ўжо пра актыўныя ўзаемасувязі з дыяспарай, якімі адзначаюцца пасяленцы зь іншых усходнеэўрапейскіх краінаў. Вось чаму адным з прыярытэтаў нашага згуртаваньня застаецца далейшае спрыяньне і дамаганьне, каб такі закон быў прыняты. Каб такі закон дапамагаў дзейнасьці замежных беларусаў на карысьць беларускай дэмакратычнай дзяржаўнасьці, народнага дабрабыту. Каб урэшце ўсе мы дзякуючы такому закону маглі сказаць з большай сілай, што жыве замежная Беларусь” (http://www.svaboda.org/content/article/1779943.html).

Ад уладаў на зьезьдзе выступілі міністар культуры Павал Латушка і Леанід Гуляка. Першы зь іх сярод іншага заклікаў дыяспару далучыцца да справы вяртаньня страчаных гісторыка-культурных каштоўнасьцяў, а таксама дадаў: “Сёньня сапраўды мы адчыняем свае дзьверы для беларусаў, мы адкрываем свае душы, свой дом. Сёньняшняя сустрэча ў Менску яшчэ раз пацьвярджае накіраванасьць дзяржаўнай палітыкі Беларусі на ўзаемадзеяньне і актывізацыю працы з суайчыньнікамі за мяжой” [гучыць як зьдзек. – Рэд.].

3.

19 ліпеня, падчас другога, і заключнага, дня працы зьезду, з дэлегатамі сустрэліся прадстаўнікі беларускіх уладаў (гл. фота ўнізе; дарэчы, гэтая падборка твараў у параўнаньні з папярэдняй можа служыць добрым дапаможным матэрыялам для заняткаў па… фізіягноміцы). У сустрэчы з дэлегатамі ўзялі ўдзел міністар культуры Павал Латушка; намесьнік міністра эканомікі Андрэй Тур; упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасьцяў Леанід Гуляка; прадстаўнікі міністэрстваў адукацыі, інфармацыі, замежных спраў і дэпутаты Палаты прадстаўнікоў (http://www.svaboda.org/content/article/1780456.html).

На пытаньне аб магчымасьці вярнуцца да канстытуцыі 1994 года і надаць беларускай мове статус адзінай дзяржаўнай міністар Латушка сказаў, што загадам гэтую справу ня вырашыць. Ён адзначыў, што міністэрства культуры будзе падаваць прыклад карыстаньня беларускай мовай: “Давайце ня будзем гвалтам кагосьці да чагосьці прымушаць. Мы, на жаль, гэтую справу ўжо праходзілі. Зразумела, у гэтым накірунку будуць ісьці зьмены. Але зьмены будуць мець характар паступовы, эвалюцыйны, а не рэвалюцыйны”. Спадар Латушка таксама паабяцаў вывучыць пытаньне адносна магчымасьці наданьня бел-чырвона-беламу сьцягу статусу гісторыка-культурнай каштоўнасьці.

Прадстаўніца міністэрства адукацыі Надзея Ганушчанка заявіла, што не існуе праблемаў з адукацыяй на беларускай мове, маўляў, у краіне 54% беларускамоўных школаў [?!!! – Рэд.]. Хаця ў Менску на беларускай мове навучаюцца толькі 3% вучняў. Яна адзначыла, што міністэрства плянуе павялічваць колькасьць беларускамоўных школаў.

Намесьнік міністра эканомікі Андрэй Тур заклікаў беларусаў замежжа да эканамічнага супрацоўніцтва: “Мы вельмі зацікаўленыя ў тым, каб беларусы сур’ёзна дапамаглі нам у справе інвэстыцыйнай актыўнасьці. Мы – адна з трох краінаў на эўрапейскай прасторы, якая ў выніку крызысу захавала эканамічны рост. Ваша дапамога можа быць у тым, каб садзейнічаць нашаму экспарту на вашых тэрыторыях праз вашы дыяспары”.

У адказ выступілі некаторыя дэлегаты зьезду.

Так, што да закліку аб эканамічным супрацоўніцтве Васіль Еўдакімаў, беларус зь Вялікабрытаніі, сказаў: “У мяне ёсьць свой досьвед працы ў Беларусі. Вельмі нэгатыўны. Можа, таму, што проста ня з тымі людзьмі працаваў, падтрымка не на тым узроўні была. Безумоўна, каб пасьпяхова весьці бізнэс у Беларусі, патрэбная падтрымка афіцыйных структураў, уплывовых людзей”.

Дэлегат зьезду, былы старшыня Вярхоўнага Савету Станіслаў Шушкевіч выказаў жаданьне, каб у Беларусі “не было крывадушнай улады”, якая даслала на сустрэчу “клеркаў, якія нічога не вырашаюць”. Ён адзначыў, што сярод дэлегатаў знойдзецца толькі чалавек дзесяць, якія давяраюць абяцаньням сёньняшняй улады. Паводле спадара Шушкевіча, “Бацькаўшчына” павінна захавацца як непалітызаваная структура і клапаціцца пра беларускасьць. Параўноўваючы першы і пяты зьезды беларусаў сьвету, ён адзначыў: “На першым зьезьдзе сябе ніхто не адчуваў рэпрэсаваным, прыціснутым. І ўлада падтрымлівала гэты падыход, улада была шчырай. У яе былі мінімальныя магчымасьці ў межах таго развалу, які быў, той адсутнасьці сродкаў. Але калі паўстала пытаньне, якую залю выдзеліць, то самую лепшую ў Беларусі. Якія ўмовы старыць – усё, на што мы былі здольныя”.

4.

Кіраўніком Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына» на безальтэрнатыўнай аснове была абраная Алена Макоўская (http://www.svaboda.org/content/article/1780695.html; гл. фота 2 у пачатку матэрыяла). За яе кандыдатуру практычна аднагалосна (два дэлегаты ўстрымаліся) прагаласаваў зьезд (раней Макоўская ўзначальвала раду гэтай арганізацыі, якой кіраваў мастак Аляксей Марачкін, а да яго — народны пісьменьнік Беларусі Васіль Быкаў, акадэмік Радзім Гарэцкі і прафэсар Анатоль Грыцкевіч). Падчас выступу на зьезьдзе, А.Макоўская адзначыла, што абраньне на пасаду старшыні арганізацыі — гэта «вялікі гонар, вялікая адказнасьць і вельмі высокая плянка», якой яна «пастараецца адпавядаць».

Абрана таксама Вялікая рада аб’яднаньня, куды ўвайшлі 53 прадстаўнікі беларусаў замежжа + 47 прадстаўнікоў Беларусі (разам 100 чалавек). З апошніх сфармавана Малая рада.

5.

V зьезд беларусаў сьвету прыняў шэраг дакумэнтаў (http://www.svaboda.org/content/article/1780695.html).

Ён прапанаваў уладам стварыць пасьведчаньне беларуса замежжа па аналёгіі з картай паляка. Гэта ініцыятыва ўтрымліваецца ў прапанаваных зьменах у праект закона «Аб беларусах замежжа». На думку ўдзельнікаў зьезда, такое пасьведчаньне павінна дапамагчы этнічным беларусам пры наведваньні імі гістарычнай радзімы, у прыватнасьці, атрымліваць шматразовую беларускую візу на льготных умовах, не рэгістравацца пасьля прыбыцьця ў Беларусь, мець доступ да адукацыі і мэдычнай дапамогі нароўні з грамадзянамі Беларусі.

Зьезд прыняў адозвы да розных дзяржаўных органаў аб стварэньні ўстаноў па справах беларускай дыяспары, ахове гісторыка-культурных каштоўнасьцяў, падтрымцы беларускамоўных мэдыяў за межамі Беларусі, захаваньні і падтрымцы Беларускага дома.

Былі прынятыя дзьве рэзалюцыі – “Беларуская мова – аснова незалежнасьці Беларусі” і “Нацыянальная ідэнтычнасьць беларусаў у сучасным сьвеце: праблемы захаваньня і разьвіцьця”. Дэлегаты выказалі занепакоенасьць працягам русыфікацыі і заклікалі адміністрацыю прэзыдэнта ды ўрад да неадкладнага выпраўленьня моўнай сытуацыі ў Беларусі. Зьезд прапанаваў аб’явіць 2010-ы Годам роднай мовы.

Таксама зьезд прапанаваў праект праграмы “Беларусы ў сьвеце” на 2009-2013 гады. Яна мае на мэце захаваньне беларускай прысутнасьці ў сьвеце ў розных яе формах і праявах, кансалідацыю беларускай нацыі і ўмацаваньне грамадзянскай супольнасьці ў Беларусі. Праграма накіравана на стварэньне ўмоваў для захаваньня нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусаў у краінах пражываньня.

Беларусы сьвету зьвярнуліся да беларускіх уладаў з заклікам усталяваць у Менску помнік з нагоды 600-годзьдзя перамогі пад Грунвальдам.

Вячаслаў Сіўчык у сваім выступе прапанаваў аб’явіць 23 жніўня Днём памяці ахвяраў сталінізму і нацызму, аднак гэтая прапанова… не была пастаўлена на галасаваньне зьезду.

6.

Пасьля завяршэньня зьезду новаабраная старшыня ЗБС “Бацькаўшчына” Алена Макоўская дала інтэрвю карэспандэнту радыё “Свабода” Віталю Цыганкову (http://www.svaboda.org/content/transcript/1781355.html).

Цыганкоў: “У мінулыя гады стаўленьне ўладаў да зьездаў “Бацькаўшчыны”, асьвятленьне гэтых зьездаў дзяржаўнымі СМІ было ледзь ні варожае. Зараз на зьезд прыйшлі міністры, і рэпартажы дзяржаўных СМІ былі вельмі прыязныя. Чым вы гэта тлумачыце — зьмянілася стаўленьне дзяржаўных структураў, ці, можа, зьмянілася сама „Бацькаўшчына“?”

Макоўская: “Хачу сказаць, што “Бацькаўшчына” сама па сабе не зьмянілася. “Бацькаўшчына” як трымалася сваіх прынцыпаў, што Беларусь мусіць быць незалежнай краінай, нацыянальных сымбаляў, мовы, культуры — усё гэта засталося нязьменным. І на мінулыя зьезды мы запрашалі прадстаўнікоў органаў улады. І тое, што яны цяпер адгукнуліся, кажа пра пэўныя канструктыўныя зрухі менавіта з таго боку. Чым яны прадыктаваныя — гэта пытаньне да прадстаўнікоў дзяржаўных структураў. Але для нас гэта ёсьць пэўным крокам наперад, досыць важным крокам. Бо ўпершыню ў адной залі сабраліся прадстаўнікі ўлады і кіраўнікі беларускіх суполак за мяжой, якія дзясяткі гадоў працуюць на беларускай ніве ў сваіх арганізацыях і цудоўна ўсьведамляюць, якую дапамогу яны атрымліваюць ад Рэспублікі Беларусь. І тое, што з боку дзяржаўных органаў не было гэтай перасьцярогі і атрымаўся непасрэдны кантакт, пытаньні і адказы — гэта вельмі добра. Бо раней было сапраўды як нейкія два розныя лягеры. А цяпер атрымаўся дыялёг. Мне хацелася б, каб [далей] было ўзаемнае супрацоўніцтва”.

Цыганкоў: “Калі адбываўся пазамінулы, трэці зьезд „Бацькаўшчыны“, дзяржаўныя органы арганізавалі фактычна альтэрнатыўны зьезд тых беларускіх суполак, якія падтрымліваюць сёньняшнюю ўладу. Як „Бацькаўшчына“ вырашае гэтую праблему, што амаль у кожнай краіне, дзе ёсьць шмат беларусаў, існуе некалькі суполак — звычайна з альтэрнатыўнымі палітычнымі поглядамі?”

Макоўская: “У нас у кожным зьезьдзе бяруць удзел прадстаўнікі цалкам розных беларускіх суполак. Гэтым і ўнікальная “Бацькаўшчына”, і гэта яе асаблівасьць. Мы — грамадзкая арганізацыя, мы аб’ядноўваем усіх і адкрытыя да супрацоўніцтва з усімі беларусамі [чамусьці прадстаўнікі Зьвязу Беларусаў Нямеччыны гэтага не пацьвярджаюць... – Рэд.]. Да нас зьвяртаюцца людзі, якія маюць зусім розныя погляды. Але часы вострага палітычнага супрацьстаяньня, якое мы бачылі на другім зьезьдзе і водгукі якога чуліся на трэцім зьезьдзе, ужо праходзяць. Сёньня мы назіраем, што ў многіх краінах пачынаецца кантакт і супрацоўніцтва паміж палітычна рознымі арганізацыямі. Бо і тыя, і тыя сваёй дзейнасьцю пацьвярджаюць сваю жыцьцяздольнасьць. “Бурбалкі” даўно сышлі. Нейкія ініцыятывы, якія ствараліся ў падтрымку ўладаў, але ніякім чынам не зарэкамэндавалі сябе ў дзейнасьці — іх ужо няма. Засталіся практычна тыя, хто працуе“.

Цыганкоў: “Што „Бацькаўшчына“ можа зрабіць, каб процістаяць працэсу страты нацыянальнай ідэнтычнасьці беларусамі за мяжой?”

Макоўская: “Назіраючы за тэндэнцыямі сучаснага выезду беларусаў за мяжу, можна сказаць, што вельмі малы працэнт далучаецца да беларускіх арганізацыяў замежжа альбо стварае свае арганізацыі. І гэта якраз зьвязана з праблемай нацыянальнай ідэнтычнасьці. Беларусы вельмі слаба нацыянальна ідэнтыфікаваныя. Таму наш зьезд паставіў гэтую праблему асноўнай мэтай, заклікаў разгледзець яе і знайсьці вырашэньне на дзяржаўным узроўні. Мы як грамадзкая арганізацыя можам толькі актуалізаваць, абазначыць гэтыя праблемы і вызначыць шляхі іх вырашэньня. Але адказ павінен ісьці ад дзяржаўных органаў Беларусі, датычных беларускай мовы і культуры. Пакідаючы краіну і зьяўляючыся слаба нацыянальна ідэнтыфікаванымі, беларусы практычна зьнікаюць для Беларусі. Бо яны асымілююцца альбо далучаюцца да іншых суполак — расейцаў, украінцаў, палякаў … Беларуская дзяржава павінна сказаць дыяспары — “вы нам патрэбныя, і мы дэманструем гэта праз пэўныя крокі”. А з другога боку, павінны быць пэўныя крокі па ўзмацненьні нацыянальнай ідэнтыфікацыі беларусаў у Беларусі“.

Цыганкоў: “Што павінна стаць прыярытэтным у найбліжэйшым часе ў дзейнасьці „Бацькаўшчыны?“ Ці гэта праект „Карта беларуса“, закон „Аб беларусах замежжа“, ці нешта іншае? На чым варта сканцэнтравацца ў рамках таго дыялёгу з уладай, пра які вы казалі?”

Макоўская: “Па-першае, што да самой Беларусі, то тут — узмацненьне нацыянальнай самаідэнтыфікацыі праз пашырэньне ўжытку беларускай мовы. Выдатная ідэя — абвяшчэньне наступнага году годам беларускай мовы. Калі дзяржаўныя органы гэта зацьвердзяць, гэта будзе проста супэр. А з другога боку — гэта шырокае абмеркаваньне і прыняцьце закону “Аб беларусах замежжа”.

7.

Ад рэдакцыі:

Вядома, абсалютную большасьць з таго, што адбылося на Зьездзе беларусаў сьвету, мы ня можам не вітаць. Гаворка ў асноўным можа ісьці толькі пра дэталі, асьпекты.

Першым з асабліва істотнага і станоўчага зьяўляецца тое, што на Зьездзе было прынцыпова пастаўлена пытаньне аб сёньняшнім стане беларускай мовы ў Беларусі, дый усёй беларускай культуры ў цэлым. Асаблівая падзяка спадару Марачкіну (!) за ўжываньне тэрміну, які найбольш адэкватна апісвае злачынства цяперцаў – этнацыд (дарэчы, ёсьць зьвесткі, што сп-р Аляксей узгадаў таксама і зварот Зьвязу Беларусаў Нямеччыны да зьезду “Бацькаўшчыны”, які быў напярэдадні падзеі выстаўлены на нашым сайце).

Другое – гэта тое, што прадстаўнікі беларускай дыяспары і цяперашніх уладаў сустрэліся, пагаманілі й, спадзяемся, уважліва прыслухаўшыся адзін да аднаго, зрабілі хаця б па паўкроку насустрач адзін аднаму. Усё ж, урэшце, там былі беларусы!

Вельмі прыемна таксама было бачыць на Зьездзе амбасадара Швецыі ў Беларусі пана Стэфана Эрыксана. Даўно заўважана шчырая прыхільнасьць гэтага чалавека да беларускай культуры і мовы, актыўная дэманстрацыя павагі да іх. У сувязі з гэтым даўно пара пана Стэфана прызнаць сябрам беларускага народу. Вось цяпер мы гэта і робім!

З нагоды адбылага Зьезду беларусаў замежжа самы час таксама заявіць, што Беларусь – гэта дзяржава беларускага народу, што яна была, ёсьць і будзе родным домам для кожнага беларуса, дзе б ён ні жыў. Мы гэта аб’яўляем чарговым прынцыпам Беларускай дактрыны (Д пр-п 122).

Цяпер некалькі слоў пра недахопы.

Мы лічым, што было зашмат адозваў, рэзалюцый, праектаў, заклікаў. Можа, варта было сканцэнтравацца толькі на двух прынцыповых пытаньнях, якія ўзгаданы ў апошнім абзацыі інтэрвю пані Макоўскай.

Чаму так? Справа ў тым, што цяперцы могуць абраць з усяго шматлікага заяўленага толькі нешта найменш прынцыповае, тое-сёе зрабіць, а потым працяглы час казаць пра “крокі насустрач”, якія яны нібы зрабілі… Гэта хвыт любой бюракратыі. Нельга даваць цяперцам магчымасьці для манэўру…

Другая заўвага больш істотная.

На жаль, на зьездзе мы не адчулі нацэльваньня на актыўную арганізацыйную дзейнасьць у грамадска-палітычнай сьферы. Заклікі, просьбы, звароты, заявы, адозвы, праеты праграмаў і г.д. – усё гэта добра, але гэта ўжо шмат разоў было. Вынікі вядомыя – яны марныя.

Самі ж замежныя прадстаўнікі “Бацькаўшчыны” сьведчылі, што адна культурніцкая дзейнасьць без дадатковай падтрымкі з боку беларускай дзяржавы дае яўна недастаткова. Беларускія асяродкі слабнуць і выміраюць, а беларусы вымушаны туліцца да палякаў, маскалёў, украінцаў… Ключом да вырашэньня праблемы (і гэта разумеюць усе) зьяўляецца Беларуская Дзяржава – менавіта такая, праект якой мы фарміруем на сайце! Безь яе любыя дзеяньні ў прынцыпе страчваюць сэнс. Значыць, на яе зьяўленьне і павінны быць сканцэнтраваны высілкі ўсіх прыстойных беларусаў па абодва бакі дзяржаўнай мяжы!

А што ў гэтым сэнсе зьбіраецца рабіць само Згуртаваньне беларусаў сьвету? Нічога? Дык на якія станоўчыя вынікі яго прадстаўнікі могуць разьлічваць?..

Але ёсьць адзін філасофскі закон, які сьведчыць, што ў любой цёмнай справе заўсёды знойдзецца што-небудзь сьветлае. Гэтым сьветлым у дадзеным выпадку зьяўляецца свабодны патэнцыял, права для дзейнасьці іншых. Сьвятое месца пустым не бывае. Калі “Бацькаўшчына” не жадае займацца арганізацыяй беларусаў замежжа для таго, каб разам зь беларусамі на Бацькаўшчыне зрабіць Беларусь сапраўдным вялікім Домам для ўсіх беларусаў, дык гэтым можа (мае права) заняцца хто-небудзь іншы (дырэчы, зародак Беларускага Міжнароднага Дэмакратычна Руху з такімі задачамі ўжо ўтвораны; прывітаньне спадару Мурашку!)…

Просім чытачоў нашага сайта, якія былі дэлегатамі V зьезду беларусаў сьвету (асабліва тых, хто цяпер вымушаны жыць у замежжы), а таксама тых, хто ня быў на зьезьдзе, але валодае цікавай інфармацыяй, дапоўніць, удакладніць наш аповед і нашыя заўвагі.

P.S.

На сайце МГА “ЗБС “Бацькаўшчына”” (www.zbsb.org) выстаўлены ўласны выніковы рэпартаж з V з’езду беларусаў свету (гл. http://www.zbsb.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1525:v-&catid=1&Itemid=107), які ўтрымлівае шэраг дадатковых цікавых зьвестак.

Там жа таксама выстаўлены ўсе выніковыя дакументы зьезду (гл. http://zbsb.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1526&Itemid=114) – на наш погляд, таксама вельмі ўдалыя.

Сёньня, 3 ліпеня, у чарговы раз у лукашэнкаўскай РБ пад назвай “Дзень незалежнасьці” адзначаецца вызваленьне Менску з-пад нямецкай акупацыі. Сэнс наўмыснага сутыкненьня і перамешваньня розных, не зьвязаных паміж сабой паняцьцяў, датаў, падзей, ацэнак зразумелы – задача цяперцаў збэсьціць сьвятое для кожнага прыстойнага беларуса паняцьце Незалежнасьці (найперш, ад расейскай імперыі), максімальна дэзарыентаваць і перайначыць ягоны сьветагляд. Цяперцы працягваюць рабіць сваю чорную справу, а мы — працягваем змагацца зь ёй. Наш метад – праўда. Вы жадаеце, каб паняцьце незалежнасьці ў новых пакаленьняў беларусаў зьвязвалася з Другой сусьветнай вайной? Добра. Пагаворым пра вынікі гэтай вайны. Мы ўзялі тэкст Георгія Кутузава (адсюль: www.ari.ru./doc/?id=3270), трохі адаптавалі пад беларускія рэаліі й падаем ніжэй.

***

Напярэдадні й у дзень 3 ліпеня тэлевізар дэманструе татальны ажыятаж вакол парада і салюта: трэніроўкі бронетэхнікі, інтэрвю тупых маладзёнаў, морды старых штабных пісараў, увешаных юбілейнымі жасьцянкамі, натоўпы саўкоў, начапіўшых чырвона-зялёныя стужачкі…

Па-першае, з парадамі “бронетэхнікі” пара завязваць, бо сорамна перад цывілізаваным сьветам. Можна зразумець, калі прэзідэнт Папуа Новая Гвінея дэманструе сваім падданым сьпісаную ў Кітаі тэхніку – на абарыгенаў гэтае старае ламачча можа зрабіць уражаньне на ўзроўні іншапланетных артэфактаў. Аднак савецкія самалёты, танкі, гаўбіцы – гэта артэфакт хутчэй археалагічны. Парады з узорамі металапрадукцыі 40-гадовай даўніны глядзяцца накшталт аўтапрабегаў антыкварных аўтамабіляў. Іх варта паказваць толькі фанам гістарычных клубаў.

Другое. Нядоўна памёр генерал Варэньнікаў. У 1941-м яму было 18 гадоў. Такім чынам, нават самым маладым байцам Другой сусьветнай, якіх прызвалі ў траўні 1945-га – сёньня далёка за 80. А тым, хто быў прызваны ў 1941-м, пад 90 і за 90. Гэта ўзрост, да якога людзі нават у самых спрыяльных умовах дажываюць у выключных выпадках. Звычайна ж на вайне людзі гінуць, а нешматлікія сапраўдныя баявыя ветэраны хутка паміраюць пасьля вайны ад старых ран і перажытых стрэсаў. Адсюль не зусім зразумела “ветэраны” чаго праз 2/3 стагоддзя пасьля заканчэньня ВАВ крочаць сёньня па Беларусі на 9 траўня і 3 ліпеня.

Рэальна ж тую вайну вынесьлі на сваіх плячах дарослыя людзі, якім у 1941-45 гг. было 30-45 гадоў. Яны даўно памёрлі. Хаця і там былі розныя абставіны – адні на фронце ў атаку хадзілі, іншыя пахалі ў тыле, падрываючы здароўе – хто зь іх меў шанц дажыць ды сёньняшняга дня?

З тых, хто рэальна ваяваў, быў пад кулямі – ніхто! Адзінкі не лічацца.

Больш за тое, у сярэдзіне 1950-х камуняцкая ўлада забрала з вуліц усіх бязногіх-бязрукіх салдат-жабракоў — сапраўдных ветэранаў – і ў масавым парадку вывезла ў тайгу паміраць - каб не псавалі выгляд гарадоў перамоглага сацыялізма. Сапраўдных баевых паплечнікаў улада растаптала. Толькі за гэта кожны Ветэран павінен быў бы сарваць зь сябе бразготкі й швырнуць іх у твар уладам (у горшым выпадку можна было б кінуць у мумію Бланка – да яе мог падысьці кожны жадаючы).

Аднак, чым больш часу прайшло з той пары, тым большая колькасьць незразумелых старпёраў пабегла за ільготамі й падачкамі, якія шчодра раздавала новая-старая ўлада з накрадзенага і забранага ў сёньняшніх пакаленьняў. Беларусь вымірае, маладым няма дзе гадаваць дзяцей, няма грошай на жыльлё, а бабло на ільготы нейкім незразумелым “ветэранам” ёсьць.

Сёньня, прабачце, 2009-й год. Памёр нават Варэньнікаў, якога ўсім Галоўным ваенным шпіталем лячылі да апошняга. А ў каго не было такіх прывілеяваных дахтароў, той калі памёр?.. Тады хто сёньня шастае па гарадах? Пісары і шафёры генералаў? А ёсьць яшчэ і нейкія “блакаднікі”, у якіх запісалі нават дзяцей, эвакуяваных да блакады альбо нарадзіўшыхся ў 1945 годзе (так, менавіта такія цяпер правілы). Гэтыя людзі атрымліваюць кватэры, бывае па некалькі. Прычына гэтага знаходзіцца за межамі нармальнага разуменьня. Не зразумела, і зь якой такой нагоды выдадзеныя ветэранам кватэры пераходзяць іх дзецям? Ну, добра, дажыў дзядуля да сярэдзіны 1990-х, калі пачалася раздача пернікаў, і атрымаў сабе жыльлё. Але пры чым тут ягоныя дзеці, бо ў загінулых на фронце таксама былі дзеці?! І загінула аж 20 мільёнаў!

Атрымліваецца, у адніх тата “ваяваў” пісарам на складзе чыгуначнага вакзала, прыйшоў з “вайны”, пачаў утрымліваць сям’ю, а калі памёр – пакінуў сваёй сям’і новую кватэру. А ў іншых — бацька загінуў, і пасьля 1945-га мама пахала на трох працах, каб выцягнуць дзяцей, якія засталіся без бацькі. Але “дзяржава” ў гэтых дзяцей й іх дзяцей забірае грошы для дзяцей і ўнукаў выжылага пісара. Дзіўная такая логіка. Мы, вядома, сьціплыя людзі, пытаньняў доўга не задавалі, каб не пакрыўдзіць 2-3 рэальных франтавікоў са 100 тысяч імітатараў. Але ж хопіць!!!

Хаця нічога дзіўнага тут няма, бо прадстаўнікам цяперскай улады, якія і сёньня стаяць на трыбунах, неяк трэба ўпісацца ў сітуацыю – падаць сябе далучанымі да подзьвіга абрабаванага і прыніжанага імі ж народа. Парады і шанаваньні “ветэранаў” для гэтага самае тое: натоўп старых халяўнікаў і дармаедаў падае сябе за “ветэранаў”, якія “перамаглі ў вайне”, і атрымлівае за гэта пернікі. А цяперцы ў акружэньні сядых “воінаў-вызваліцеляў” атрымліваюць нібы індульгенцыю на ўсе свае справы з рук гэтых “пераможцаў”. Абадвы бакі задаволеныя. Аднак мы не належым ні да аднаго з бакоў, а таму 9 траўня і 3 ліпеня пару апошніх год бачым толькі морды ўвешаных жэсьцю незразумелых людзей, якія зьбіраюць ураджай на чужой крыві й зьневажаюць памяць загінулых на той вайне й іхных нашчадкаў…

Усё, ня трэба нам парыць мазгі. Тая вайна закончылася!

Сёньня ідзе іншай вайна – этнацыдна-генацыдна-дыскрымінацыйная вайна цяперскага рэжыма супраць уласнага беларускага народа…

Але новы час прыйдзе. І гэта трэцяе, пра што хачацца сказаць. Справа ў тым, што з часу заканчэньня Другой сусьветнай зьмянілася ўжо больш, чым два пакаленьні. І для многіх людзей, што 1917-ы, што 1517-ы – гэта прыкладна аднолькавы час, схаваны ў цемры стагоддзяў. Адсюль раней ці пазьней у грамадстве паўстане пытаньне: калі вы так сьвяткуеце СВАЮ перамогу ў 1945-м, дык чаму б не пачаць сьвяткаваць й іншыя перамогі? Напрыклад, перамогу пад Грунвальдам, на “Сініх водах”, пад Воршай, Слуцкі збройны чын, паўстаньні Касьцюшкі, Каліноўскага і г.д.? І каб дата ў календары была, і парад з салютам з гэтай нагоды.

Так што, чым далей будзе 1945 годы, тым бліжэй да кожнага беларуса будзе Грунвальд і Ворша!

Георг Кутуз

Ад рэдакцыі:

Нас шчыра парадавала, што асноўныя думкі гэтага артыкула пераклікаюцца з аднім з нашых папярэдніх артыкулаў (гл. http://nashaziamlia.org/2007/05/18/681).

Акрамя дзейнасьці, скіраванай у Беларусі на тыя ці іншыя сектары ўлады і грамадства, сіянакратыя ўлічвае і чыньнік часу. Яе паразітныя планы грандыёзныя і нават больш за тое — глабальныя, таму посьпех ёй не абавязкова патрэбны менавіта сёньня ці заўтра. Яна дзейнічае з разьлікам на далёкую персьпектыву. Яе задаволяць вынікі, якія будуць і праз дзесяцігоддзі, абы ўсё ішло “ў патрэбным кірунку”. Праўда, каб гэтыя вынікі мець, сіянакратыя ўжо сёньня закладае грунт пад свае будучыя “дасягненьні” ў розных вузлавых кропках беларускага грамадскага арганізму. Таму яе асабліва цікавіць наша моладзь. Давайце і мы зьвернем увагу на гэта.

1.

Пачнем з цытаваньня паведамленьня, якое зьявілася на сайце “Нашай нівы” недзе каля 21 студзеня 2009 г. (гл. www.nn.by/index.php?c=ar&i=23164; дата, якая пададзена там – 30 лiстапада 1999 г. – няверная; гл. 21.by/u.php?u=http://news.tut.by/politics/127170.html).

МІХАЛЕВІЧ ПОЙДЗЕ Ў ПРЭЗЫДЭНТЫ

Зміцер Панкавец

“Выключаны з Партыі БНФ Алесь Міхалевіч (гл. фота ўверсе ў цэнтры) стаў другім, пасля Аляксандра Мілінкевіча, палітыкам, які заявіў пра свой удзел у прэзідэнцкіх выбарах‑2011. Пра гэта Міхалевіч паведаміў на канферэнцыі ва ўкраінскім Чарнігаве, якая праходзіла 10-11 студзеня [2009 г.]. Большасць удзельнікаў канферэнцыі складалі рэгіянальныя і сталічныя актывісты Руху “за Свабоду” – Алесь Зарэмбюк, Яраслаў Берніковіч, Зміцер Кухлей, Юры Карэтнікаў, Юрась Губарэвіч і іншыя. Алесь Міхалевіч заявіў, што не збіраецца перацягваць людскія рэсурсы ад Мілінкевіча і замінаць ягонай выбарчай кампаніі. Ён не выключае магчымасці, што пасля рэгістрацыі здымецца з гонкі на карысць Мілінкевіча. Некаторыя з прысутных у Чарнігаве не выключаюць, што Міхалевіч ідзе на найбліжэйшыя выбары з разлікам на 2015 год і будзе выкарыстоўваць гэтую кампанію для ўласнай раскруткі. Алесь Міхалевіч нарадзіўся 15 траўня 1975 у Мінску. Скончыў БДУ (1997), спецыяльнасць — паліталогія. У 1993 уступіў у Партыю БНФ, быў адным з заснавальнікаў Задзіночання беларускіх студэнтаў [цікава, а куды падзеліся іншыя? некаторых з гэтых лідараў мы ведалі асабіста як шчырых беларускіх патрыётаў... – Рэд.]. Быў намеснікам старшыні Партыі БНФ” (канец паведамленьня).

Ну, па-першае, па тых зьвестках, якія маем мы, у дадзенай чарнігаўскай падзеі ўдзельнічала значна больш людзей, чым тыя, прозьвішчы якіх пададзены. У тым ліку такіх людзей, якія вядомыя ня менш, чым Зарэмбюк, Берніковіч, Кухлей…

Па-другое, усе гэтыя людзі былі завезены ва ўкраінскі Чарнігаў за “грошы Міхалевіча”. Ім там было забясьпечана пражыванье і харчаваньне. Гэта цікавы момант, паколькі над пытаньнем паходжаньня грошай у гэтага палітолага ламаюць галовы многія. Ну, не за свае ж, запрацаваныя ўласным мазалём, ён туды вазіў людзей Мілінкевіча.

Мы – людзі незайздросныя, аднак з пэўнага часу не рэагуем на выказваньні накшталт такога: “якая вам справа, у каго адкуль грошы? гэта ж грошы не вашыя”. Справа ў тым, што з бытавога пункту гледжаньня – гэта выказваньне вернае. Аднак мы бытавухай не займаемся, нас яна, як вядома, не цікавіць. Нас цікавіць беларуская грамадска-палітычная сітуацыя і тое, як яе істотна палепшыць. А вось тут ужо чыньнік грошай вельмі важкі, у наш час у многіх момантах – вырашальны. У нас цяпер чалавек зь вялікімі грашыма на шляху да ўлады можа зь лёгкасьцю расьпіхаць, нібы крэйсер лядашчыя чоўны, многіх іншых людзей, у тым ліку нашмат больш годных за яго…

Нас цікавяць інтарэсы беларускага народу. А ці тое ж самае цікавіць таго, хто дае вялікія грошы Міхалевічу – чалавеку бяз партыі, арганізацыі, проста – чалавеку, каб ён праводзіў у Беларусі нейкую палітыку, ішоў у прэзідэнты?! А калі ў заказчыка Міхалевіча нейкія свае інтарэсы, дык як яны суадносіцца з тым, што аб’ектыўна трэба беларускаму народу? А, можа, грошы Міхалевіча маюць тую ж крыніцу паходжаньня, што і, напрыклад, грошы “Хартыі”?!..

Ну, як? Цяпер наша цікавасьць да ўзьнятага пытаньня дастаткова абгрунтаваная?

Дарэчы будзе нагадаць, што адной з галоўных прычын выключэньня Міхалевіча з партыі БНФ (www.svaboda.org/content/Article/1189787.html) была менавіта патаемнасьць паходжаньня яго грошай. У чэрвені 2008 г. многія сябры Партыі БНФ атрымалі ліст, падпісаны яе старшынём Лявонам Баршчэўскім, у якім ён напісаў, што “запатрабаваў як кіраўнік партыі ад сваіх намеснікаў справаздачаў пра атрыманне фінансавання з любых крыніц і пра выкарыстанне гэтых сродкаў. Міхалевіч гэта праігнараваў. Затое ён… перакупляў актывістаў Партыі БНФ”, - сьцьвярджаў Баршчэўскі ў сваім лісьце (гл. www.racyja.by/news/naviny/palityka/4204.html). А сп-р Лявон – гэта чалавек у Беларусі даволі паважаны, для таго, каб яму ня верыць, павінны быць вельмі грунтоўныя прычыны.

Усім напэўна добра вядомы выраз: “Хто плоціць, той і заказвае музыку”. Дык хто заказвае Міхалевічу музыку і якую музыку? А, можа, замест даўно чаканай “Зоркі Венеры”, “Лявоніхі” ці “Пагоні” мы пасьля нейкіх пераломных агульнаграмадскіх падзей у Беларусі раптам штодня вымушаны будзем слухаць надакучлівае… “7/40”? А, можа, пара “беларускім апазіцыйным палітыкам” спыніць гуляцца зь людзьмі ў цёмную? Можа, досыць скупляць людзей? А, можа, і самім хлопцам досыць купляцца? Вы ж не прастытуткі? А, можа, мы ўжо адсталі ад нейкай новай рэчаіснасьці й памыляемся?…

Чакаем адказаў, каментароў, меркаваньняў…

Нарэшце, трэцяе. Па тых зьвестках, якія маем мы, Міхалевіч вазіў людзей ажно ва ўкраінскі Чарнігаў не для таго, каб там паведаміць “пра свой удзел у прэзідэнцкіх выбарах‑2011”. Там адбылося сапраўднае вылучэньне, з падніманьнем рук і падлікам галасоў…

І вось тут мы ўжо хацелі б зьвярнуцца да пана Мілінкевіча. Аляксандр Уладзіміравіч, памятаеце, як некаторыя з нас папярэджвалі вас пра “нож у сьпіну”? Ну, што, зьдзяйсьняецца?! А, між тым, гэта ўсё вашыя людзі, ваша каманда, вы іх самі падбіралі, самі прызначалі на пасады, ставілі перад імі нейкія задачы, нешта тлумачылі, яны ўважліва слухалі, затойваючы дыханьне ды зазіраючы ў вочы, і чакалі… “костку”. А цяпер, як толькі надарылася аказія, яны ўсе, як адзін, перабеглі да Міхалевіча. Носам адчуваюць: цяпер “косткі” будзе кідаць ён… Нехта вырашыў, што час “старога …” (ну, самі ведаеце, каго, бо вы самі аднаму з нас казалі) закончыўся, час даручыць справу маладому, энэргічнаму й больш цынічнаму “…” (ну, самі ведаеце, каму).

Калі мы памыляемся, напішыце нам, запярэчце. Але ж мы і вы ня першы дзень у палітыцы і ведаем, што выраз: “Міхалевіч не выключае магчымасці, што пасля рэгістрацыі здымецца з гонкі на карысць Мілінкевіча”, — у перакладзе на нармальную мову трэба чытаць так: “Міхалевіч будзе з усіх сіл змагацца, каб вылучыцца, калі ў яго гэта атрымаецца, абавязкова пачне зьбіраць подпісы, а калі зьбярэ подпісы, абавязкова папрэцца да канца – растопча пана Мілінкевіча, свайго было патрона, і зробіць выгляд, што не заўважыў”. Так будзе перціся яшчэ шмат гадоў, бо на яго сёньня, з усёй відавочнасьцю, робіць стаўку нейкая патаемная сіла…

Аляксандр Уладзіміравіч, а, між тым, некаторыя з нас папярэджвалі вас ня толькі вусна, а і пісьмова (апошні раз, а гэта было аж у 2005 г., перадавалі вам тэкст: “Наша галоўная праблема – этнацыд, наша мэта – беларуская дзяржава”; пачынаць адсюль: http://nashaziamlia.org/2006/04/04/14/#more-14). Дый перачытайце зноў хаця б артыкул «Яму застаецца альбо прыняць нашу канцэпцыю, альбо застацца ў гісторыі блазнам…» (гл. nashaziamlia.org/2006/10/28/363/). Можа, сапраўды настаў час падумаць, у якім вобразе вы ўвойдзеце ў гісторыю. Пакуль яшчэ тое-сёе можна паправіць, але пройдзе невялікі час і ўсё – нічога немагчыма будзе выправіць.

2.

Павал Севярынец (на фота зьлева). Цудоўны, таленавіты, энэргічны беларускі хлопец зь вялікім патэнцыялам.

Быў…

Чаму быў? Тлумачым. Вось вы бачыце яго на фота зьлева зь яго ж новай кнігай. Мы яе яшчэ не чыталі, але паколькі гаворка ў назве ідзе пра “фэномэны нацыянальнай ідэі”, абвестку пра яе ўжо падалі (гл. http://nashaziamlia.org/2008/12/16/1667). Праўда, зрабілі мы гэта, улічваючы наш папярэдні досьвед, з пэўнымі агаворкамі.

У свой час мы чыталі і, нават, разьмясьцілі на нашым сайце ранейшую кнігу Паўла “Нацыянальная ідэя” (пачынаць адсюль http://nashaziamlia.org/2007/07/29/809). Падзякі мы не дачакаліся. Дый мы і не пра гэта – не за падзякі працуем… А выставілі мы гэтую кнігу з-за таго, што ўсе падобныя кнігі, тым больш беларускіх аўтараў, узялі сабе за правіла, калі знойдзем, выстаўляць.

Мы – сайт ідэалагічны. Наша задача – фармаваць Праграмны вобраз будучай Беларускай Дзяржавы. Усе каштоўныя думкі на гэты конт, тым больш ад беларусаў, мы імкнемся зьбіраць так, як гэта робяць заўзятыя калекцыянеры. Наколькі хапае нашых сіл і часу.

І што ж мы знаходзім у гэтай кнізе?

Вось вялікая цытата:

“Эўрапейскае скрыжаваньне. Небывалая талеранцыя. Натуралёвая духовасьць. Багаты й утульны край. Беларусь? Ды проста зямля абяцаная! Па меры таго, як у тагачаснай Эўропе ў выніку крыжовых паходаў, эпідэміі чумы й разгулу цемрашальства габрэі пачалі падвяргацца ўсё больш моцнаму ўціску, цэнтар цяжару габрэйскага расьсяленьня паволі перамяшчаўся зь Нямеччыны на ўсход, праз Польшчу да ВКЛ – дабраславёнага Ханаану, дзе цякуць малако і мёд. У XV – XVI стст. міграцыя прыняла масавы характар: на беларускіх землях аселі дзесяткі тысячаў габрэяў. Беларусь Залатога веку чула на ўласныя вушы й бачыла на ўласныя вочы, як выконвалася Божае абяцаньне габрэям: “Я дабраслаўлю тых, што дабраслаўляюць цябе…” (Быцьцё 12:3) Беларусь атрымала дар велізарнага гістарычнага значэньня. На працягу апошніх стагодзьдзяў, да аднаўленьня габрэйскае дзяржаўнасьці, якраз тут, у Сэрцы Эўропы, і быў Ізраіль! Мільёны габрэяў век за векам канцэнтраваліся на тэрыторыі колішняга Вялікага Княства. … У XIX – пачатку ХХ стст. абмежаваныя імпэрскай рысай аселасьці габрэі складалі асноўнае насельніцтва беларускіх гарадоў. Менск, Магілёў, Берасьце, Віцебск, Гомель, Пінск, Мазыр былі габрэйскімі на 50-80%! У Валожыне, Міры, Слоніме, Слуцку дзейнічалі самыя вядомыя ў сьвеце іешывы – юдаісцкія ўнівэрсытэты. Сюды, да знакамітых равінаў і тлумачальнікаў Талмуду таго часу зьяжджаліся вучыцца габрэі з ЗША, Нямеччыны, Ангельшчыны. Беларусь выконвала ролю агромністага рэзэрвуару, дзе намнажаліся сілы для адраджэньня народа, абранага Богам. Беларусь – другая радзіма габрэйства, ня больш, ня менш. … Фэномэн габрэйскага расьсеяньня, які спрабуюць сарамліва не заўважаць дагэтуль, насамрэч іскрыць і зьзяе ў беларускай нацыянальнай ідэі [! – Рэд.] на поўную сілу. Бліскучыя імёны, пляяды талентаў, паўсюдныя прозьвішчы зь беларускай сэмантыкай на Захадзе і Усходзе – ад клясычных Рабіновіча й Кагановіча да Гомельскага, Слонімскага, Слуцкай, Шклоўскага ці Магілевіча, па якіх можна вывучаць геаграфію Беларусі – скрышталізоўваліся тут, у краіне ціхай, сьветлай і празрыстай, у вобласьці высокае духовае канцэнтрацыі. … Зорны час беларускага габрэйства, пік ягонае трагедыі й нацыянальны трыюмф – ХХ стагодзьдзе. Беларусь літаральна выбухнула габрэйскай пасіянарнасьцю. З плоднасьцю біблійных патрыярхаў яна нараджала: мастакоў з сусьветным імем: Марка Шагала, Хаіма Суціна, Саламона Юдовіна, Льва Бакста; клясыкаў габрэйскай літаратуры: Мендэля Мойхер-Сфорыма, Ізі Харыка, Майсея Кульбака; фантаста Айзэка Азімава, філёзафа Саламона Маймана, скульптара Заіра Азгура, пісьменьніка Зьмітрака Бядулю; Егуду Бэн-Эліезэра, што стварыў наноў іўрыт, і Людвіка Замэнгафа, што вынайшаў эспэранта; лідэра рэлігійнага сіянізму Меіра Бар-Ілана з Валожына; заснавальніка Сусьветнага Сіянісцкага Кангрэсу Навума Гольдмана зь Вішнева, стваральніка габрэйскага руху Расеі, Шмуэля Магілевера, старшыню Габрэйскае Агенцыі й Сусьветнай Сіянісцкай Арганізацыі Ар’е Дульчына зь Менску; Ісэра Харэла (Ізю Гальперына), бацьку “Масаду”, які здолеў здабыць і перадаць у ЦРУ даклад Хрушчова аб разьвенчваньні культу Сталіна яшчэ да яго выступу на ХХ зьезьдзе КПСС; Міхала Грузэнбэрга, у 1941-49 гг. галоўнага рэдактара Саўінфармбюро, і Сямёна Косбэрга, асноўнага канструктара савецкіх касьмічных рухавікоў… І што, вы скажаце мне, што гэта ня нашыя людзі?! … Беларускія габрэі – гэта супэрзоркі заходняе цывілізацыі. Норбэрт Вінэр, заснавальнік кібэрнэтыкі – зь сям’і беларускіх эмігрантаў. Давід Сарноў, кіраўнік Радыёкарпарацыі ЗША, дарадца Эйзэнхаўэра і патрыярх сучаснае мэдыя-індустрыі – зь Меншчыны. Ізя Бейлін, ён жа Ірвінг Берлін, аўтар “God Bless to America”, музыкі для 19 мюзіклаў, 18 кінафільмаў і 282-х найпапулярнейшых гітоў ЗША – з Магілёва. Ляўрэат нобэлеўскае прэміі Аарон Клуг – зэльвенскі. Давід Мэр-Сухаўлянскі – заснавальнік Лас-Вегасу, “самая загадкавая постаць амэрыканскае мафіі”, што ніводнага разу не трапляўся ў турму і стаў прататыпам для Майкла Карлеонэ з “Хроснага бацькі” Марыё К’еза – гарадзенскі. Легенды Галівуду Кірк Дуглас з сынам Майклам Дугласам – магілёўскія! … Беларускае габрэйства спарадзіла бомбаў сусьветнае рэвалюцыі – Паўла Аксельрода са Шклова, рэдактара “Іскры” й старшыню партыі меншавікоў; Рыгора Гершуні зь Менску, стваральніка баявой арганізацыі эсэраў; Аляксандра Парвуса зь Бярэзіна, галоўнага фінансіста й выдаўца партыі бальшавікоў, а ў дадатак і Фані Каплан з Рэчыцы, якая старшыню гэтае партыі ледзь не адправіла на той сьвет стрэламі з рэвальвэру, а яшчэ пяцёх зь дзевяці заснавальнікаў РСДРП … Менавіта Беларусь выканала ключавую ролю ў цудоўным уваскрасеньні Ізраілю, прадказаным Бібліяй. Пасьля амаль дзьвюхтысячагадовага блуканьня па сьвеце, прыцясьненьняў на чужыне, вякоў антысэмітызму й кашмару нацысцкага генацыду богаабраны народ вярнуўся на Сьвятую Зямлю. Першы прэзыдэнт Ізраілю, Хаім Вейцман, з Моталю і трэці, Залман Шазар, зь Міру; прэм’ер-міністры Іцхак Шамір, Арыэль Шарон, Голда Мэір, Мэнахем Бегін, Шымон Перас, Іцхак Рабін (апошнія трое – яшчэ й ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру) – родам зь Беларусі! … Іх пачынаеш пазнаваць паводле няўлоўнага генэтычнага коду: большасьць “літоўскіх”, “рускіх”, “польскіх” ды “савецкіх” габрэяў – носьбіты ўзьнёслае, сьветлае, адухоўленае беларускае мэнтальнасьці … Калі чытаеш Біблію, напоўненую дабраславеньнямі й пракляцьцямі ізраільскаму народу, перабіраеш неверагодную й драматычную гісторыю беларускага габрэйства – кожнае імя, кожны вобраз, кожнае прароцтва адкрывае перад табою Беларусь. Гэта кранае асабіста. Гэта прымушае трымцець. Гэта працінае да пачуцьця яўнае роднасьці ... Зрэшты, мы даўно пра гэта здагадваліся. Такі праўда, кожны з нас хоць крыху габрэй!” (канец цытаты)

А вось яшчэ вялікая цытата:

“… што такога дала Беларусь габрэйскай культуры? Ды ўсё: Марка Шагала й Хаіма Салавейчыка, літаратуру і мастацтва, знакамітыя іешывы, дзяржаўны ідыш і адноўлены іўрыт. Госпад Бог натхніў свой выбраны народ Беларусьсю перад найстрашнейшымі выпрабаваньнямі Халакосту й найвялікшым шчасьцем Адраджэньня. Беларускія габрэі, ствараючы Ізраіль ХХ стагодзьдзя, прывезьлі беларушчыну з сабою ў Палестыну. … Беларусы й габрэі – народы, пародненыя Богам. Напэўна, таму беларушчына й габрэйства так суладна сьпяваюць дуэтам. Карціны Шагала – суцэльны Віцебск. Скульптуры Азгура – пантэон беларускіх дзеячаў. Аркестр Фінбэрга – флагман нацыянальнай эстрады. … Тутэйшыя жылі з жыдамі адной сям’ёй. У краме, карчме, фальварку, майстэрні беларус пераймаў вечнага жыда. Вось чаму беларусы такія кемлівыя ды руплівыя. Вось чаму беларус, як і габрэй, увесь час сабе наўме. Вось чаму ў беларусаў так шмат прозьвішчаў з габрэйскімі каранямі: Хаймовіч, Ханок, Шыманскі, Шлома, Якубовіч… Вось чаму беларус, брат габрэю па лініі Бога-Айца, з поўным правам можа пачынаць свой радавод: “Абрагам нарадзіў Ісака, Ісак нарадзіў Якуба…” … Пейсы, лапсердак, кашэрная ежа? Беларус адразу адчуе ў гэтым цымус! … Эфэкт габрэйскае прысутнасьці ахапляе ўвесь Новы Запавет беларускае гісторыі: згасаньне Залатога веку, паланізацыю й расейскую акупацыю, рэвалюцыі, войны ды барацьбу за незалежнасьць. 10-15% усяго насельніцтва і 40-70% гараджанаў складалі габрэі. Менавіта таму нас так заводзіць “Нагіла Хава”, таму беларусы настолькі ўдала парадыруюць жыдоўскае вымаўленьне й так трапна ўгадваюць габрэйскія абліччы ды прозьвішчы на кіруючых пасадах, у газэтах і тытрах пасьля фільмаў. Зьмяшанае пачуцьцё шкадобы ды павагі суправаджала габрэяў у Беларусі паўсюль – у быце, забаве, фальклёры.”Жывем, як браты, а рахуемся, як жыды.” “Дзеля аднаго жыда і кірмаш будзе.” “Лепш сябраваць з жыдам галапятым, як з панам багатым.” У сваю чаргу, сьвядомыя беларусы штораз ставілі моцныя традыцыі габрэйства ў прыклад уласнаму народу. … Габрэйская культура – цэлы пласт беларушчыны. Разам з Трасьцянцом і дзесяткамі гета, спаленых у Другую Сусьветную, з забітым у Менску Саламонам Міхаэлсам, з руінамі сынагогаў і абавязковымі габрэйскімі могілкамі. Габрэйская традыцыя стала нашай зямлёй, глебай, зь якой растуць беларускія гарады. … Гэта праўда: гарады Беларусі XVIII-XIX стст. кшталтавалі ні што іншае як габрэйскасьць. У многіх беларускіх гарадоў і мястэчкаў яшчэ і зараз па-жыдоўску трагічны, згублены выгляд; дамы быццам блукаючыя, расьсеяныя ў прасторы, і сам дух узьнёслы ды прыгнечаны адначасова. … Беларускае Міжмоўе сфакусавалася для габрэйства ў прызнаньні афіцыйнага статусу ідышу й уваскрасеньні іўрыту. У Беларусі нарадзіліся клясыкі габрэйскае літаратуры Мэндэль Мойхер-Сфорым і Майсей Кульбак. … Спалучэньне беларускасьці з габрэйскай традыцыяй кідаецца ў вочы адразу. Драматычна бледнае, з глыбокім позіркам, вытанчана інтэлігентнае й абавязкова адухоўленае – штосьці вельмі знаёмае, праўда? Узгадалі? Зьмітрок Бядуля (Самуіл Плаўнік), рэпрэсаваныя паэты Зэлік Аксэльрод ды Ізі Харык, мастакі Хаім Суцін і Саламон Юдовін. Беларусь, цяжарная Ізраілем, вынасіла традыцыю сучаснага габрэйства пад сэрцам з мацярынскай ласкаю й пяшчотай, шэптам паўтараючы да Бога: “… Дзень і ноч малюся перад Табою за сыноў ізраілевых…” (Нээміі 1:6)”.

Яшчэ вялікая цытата:

“Ізраіль – першая ў сьвеце нацыя, створаная Богам. Больш таго – гэта народ, празь які ў сьвет прыйшло і Сьвятое Пісьмо, і Хрыстова збавеньне. Як і Ізраіль, Беларусь ёсьць фэномэнам Божае волі. Як і габрэі, беларусы – духовая нацыя. І, падобна габрэйскай, беларуская ідэя – гэта ідэя Бога. … Факт аграмаднага духовага значэньня: менавіта ў Беларусі расьсеяны па сьвеце Ізраіль набраўся сілаў для адраджэньня. … У Новым Запавеце беларускае гісторыі Ізраіль быў тут. Інквізыцыя з Захаду й дэспатыя з Усходу гналі вечных вандроўнікаў у Беларусь – ціхую, талерантную, Боскую. “Бо Я ўвяду іх у зямлю добрую, дзе цячэ малако і мёд…” (Другазаконьне 31:20). У выніку зь XVII да ХХ стагодзьдзя найбольшая габрэйская дыяспара ў сьвеце – некалькі мільёнаў! – пражывала на тэрыторыі ВКЛ і Рэчы Паспалітай, паміж заходнім антысэмітызмам і імпэрскай рысай аселасьці. … Беларускія ешывы, у якія прыяжджалі юдэі з усяго сьвету, былі найзнакамітшымі цэнтрамі габрэйскае рэлігіі. Беларускія гарады насамрэч былі габрэйскімі. Беларускія габрэі, якіх называлі і “літоўскімі”, і “польскімі”, і “рускімі”, і “савецкімі”, аднавілі дзяржаву Ізраіль: 2 прэзыдэнты й аж 6 прэм’ер-міністраў – і гэта за паўстагодзьдзя! – паходзяць зь Беларусі. Іўрыт, “Масад”, Шагал, клясыка сучаснае габрэйскае літаратуры й філязофіі маюць беларускія карані. Беларускае сэрца, якое набрыньвала крывёю тры стагодзьдзі Новага Запавету, жывіла богаабраны народ ва ўсіх войнах і рэвалюцыях ХХ веку. … Так багата Беларусі ўкладзена ў сучасны Ізраіль! Зямлю абяцаную, зямлю сьвятую дагэтуль саграюць беларускае цяпло, сьвятло і любоў. … Роднасьць Беларусі й Ізраілю дасягае біблійнага ўзроўню. Абодва фэномэны ўражвальна трагічныя. Пакутныя. Ахвярныя. Адухоўленыя. Беларуская гісторыя, як і ізраільская, адбывалася паводле Бібліі. Беларускае расьсеяньне, як і ізраільскае, жывіла паў-Эўропы працаўнікамі ды геніямі. Беларусаў, як і ізгояў-габрэяў зьнішчалі вялікія дзяржавы й таталітарныя імпэрыі. Уздымы Беларусі, як і Ізраілю, прыходзілі з духовымі абуджэньнямі, а заняпады – усьлед за слабасьцю духу. Беларуская місія веры, праўды й свабоды гэтак жа сустракалася неразуменьнем ды нянавісьцю. … Вера ў Бога 4 тысячы гадоў была сэнсам існаваньня габрэйскага народу, і захавала нацыю нават ва ўсясьветным расьсеяньні. Тысячагадовая гісторыя Беларусі [няўжо толькі тысячагадова? – Рэд.] ўся была вытворнай ад ступені духовасьці й вызначыла беларускую нацыянальную ідэю як сутнасна хрысьціянскую. Беларускі белы сьцяг з Крывёю Хрыста мае сваім папярэднікам ізраільскі сьцяг зь нябёснага колеру зоркай Давіда. … Ізраіль – нацыянальны вобраз для Беларусі. Мы пазнаем сябе ў Бібліі як народ вернікаў, прарокаў і апосталаў – і адначасова народ грэху ды страху; мы бачым нацыянальны трыюмф у абуджэньні веры, і галоўны правал – у вырачэньні Бога. Ізраіль, які стагодзьдзямі жыў у адным целе зь Беларусьсю, зараз жыве ў адным з намі часавым поясе. … Беларускае пакліканьне – быць хрысьціянскім Ізраілем у Сэрцы Эўропы” [нічога сабе “пакліканьне”!!! – Рэд.].

І яшчэ пара кароткіх цытат:

- “… Беларусь [зьвярніце ўвагу, не беларусы, а Беларусь. – Рэд.] нароўні з палякамі ды габрэйствам належыць да найвялікшых ахвяраў чалавецтва. Сусьветныя войны й катастрофы, імпэрыі й таталітарныя рэжымы, акупацыі й генацыд канцэнтравалі на 1/1000 сушы зьдзек, кроў і сьлёзы ўсяго тысячагодзьдзя. Беларусь, ахвярная Беларусь – прытулішча гнанага адусюль габрэйства. А там, дзе атабарваецца абраны Богам народ, там, дзе адвечны жыд знаходзіць абжытую абяцаную зямлю – чакай вялікае таямніцы” [каму чакаць?! – Рэд.];

- “Бел-чырвона-бела сьцяг – найвялікшы беларускі сымбаль, наймацнейшая канцэнтрацыя сэнсу нацыянальнае ідэі, зашыфраванае імя Беларусі. Бо вось ужо дзьве тысячы гадоў гэта – сьцяг Ісуса Хрыста. Усё проста: белая палатніна, у якую, згодна з габрэйскім звычаем, на пахаваньні загарнулі скрываўленае цела ўкрыжаванага Ісуса, засталася людзям як знак перамогі над злом, нянавісьцю й сьмерцю, калі Хрыстос уваскрос” (усё, адмучыліся, больш цытатаў Севярныца пра габрэяў ня будзе).

У цэлым у кнізе Севярынца пад назовам “Нацыянальная ідэя” ці ня соткі разоў узгадваецца “габрэйства”, “габрэі”, “габрэйскі народ” ды іншыя варыяцыі на гэтую тэму. Але, на жаль, у ёй мы не знаходзім нешт аналагічнае, такое ж пафаснае, толькі сказанае пра беларускі народ! Мы ня можам сказаць, што ў ёй зусім нічога няма пра беларусаў-літвінаў (як, памятаеце, было ў “Алеся Белага”). Знайшлі мы пару згадак. Вось яны:

- “Беларусы – нацыя-ахвяра, укрыжаваная на галоўным геапалітычным скрыжаваньні Эўразійскага мацерыка”;

- “Нацыянальная ідэя застаецца ўсяго толькі ідэяй, пакуль не авалодае нацыяй. Нажаль, беларускі народ дагэтуль слаба ўсьведамляе сябе нацыяй. У выніку не сьвядомасьць вобразу і падабенства Божага, як наканавана звыш, вызначае нацыянальнае быцьцё, а навакольнае быцьцё, згодна зь лёгікай матар’ялізму, фармуе бездуховую, рабскую, “тутэйшую” сьвядомасьць. Заняпад мовы, кволасьць эліты, нішч�