Нядаўна двое расейскіх праваабаронцаў Валерыя Навадворская (далей, В.Н.) і Канстанцін Баравы (далей, К.Б.; гл. фота) далі інтэрвю парталу TVNET (браў інтэрвю Андрэй Мураўеў). У ім яны апавялі аб сваім стаўленьні да актуальных (у т.л. ускосна і для Беларусі) падзеях у Латвіі. Рэдка бывае, калі мы амаль з усім згодныя зь людзьмі. У дадзеным выпадку гэта так (выключэньне датычыць адценьняў). Больш за тое, у інтэрвю знаходзіцца прыклад пазіцыі й шэраг аргументаў для многіх з тых, хто здольны ў сваім ўяўленьні перанесьці сітуацыю з Латвіі ў Беларусь, і наадварот (узята адсюль: http://rus.tvnet.lv/novosti/kommjentariy/183957-novodvorskaja_za_sborom_podpisjey_slishjen_gimn_sssr_vidjeointjervju; падаецца зь нязначнымі скарачэньнямі).

Рэдакцыя.

- Зьявілася інфармацыя, што Вы зьбіраецеся прыехаць у Латвію. Якая асноўная мэта Вашага візіту і хто зьяўляецца прымаючым бокам?

К.Б.: Нас запрасілі два дэпутаты латвійскага Сейму і нейкае дэмакратычнае аб’яднаньне — зараз не памятаю яго назву. Яны і зьвярнуліся да нас з прапановай наведаць Латвію. Прыязджаем мы таму, што ў Латвіі складаецца дастаткова складаная сітуацыя, паколькі пэўным сілам удалося дэстабілізаваць абстаноўку. Працэс міжнацыянальнага супрацьстаяньня, якога дамагаліся расейскія сьпецслужбы, па ўсёй верагоднасьці, пачынаецца. Зразумела, што лідэр «Цэнтра Згоды» Ніл Ушакоў ня спыніцца толькі на патрабаваньні па рускай мове, як аб другой дзяржаўнай. Хутчэй за ўсё, потым могуць пачацца і антынатаўскія, і антызаходнія прапановы. Нестабільнасьць у Латвіі дрэнна паўплывае на сітуацыю ў Расеі, і нас гэта вельмі хвалюе.

В.Н.: Нам вельмі сорамна, што людзі, якія гавораць з намі на адной мове, недзе зьяўляюцца «каменем перашкоды», недзе «цягнуць некага назад», ня толькі не зьяўляюцца грамадзянамі, але і ня хочуць імі станавіцца. Таму мы хочам, каб гэтыя людзі, якія клюнулі на кінутую Расеяй прынаду, не заганялі сябе ў кут, калі сітуацыя стане «безвыходнай».

- Вы актыўна выступаеце супраць правядзеньня ў Латвіі акцыі па зборы подпісаў за наданьне рускай мове статусу другой дзяржаўнай. Чаму Вас гэта так хвалюе?

В.Н.: Уся ідэя гэтага рэферэндуму і само патрабаваньне - гэта абсалютна хамская, правакацыйная выхадка. У Ізраілі, напрыклад, цяпер ужо чвэрць насельніцтва гаворыць на рускай мове. Але нешта не чуваць, каб выхадцы з былога СССР там зьбіралі подпісы за рускую, хоць іўрыт нашмат складаней, чым латышская мова. А ЗША? Там таксама мільёны рускамоўных… Лічу, што акцыя за рускую мову, якая цяпер праводзіцца ў Латвіі, не патрэбная найперш тым, хто падпісваецца, і зьяўляецца пляўком у твар тым, хто жыве ў гэтай краіне стагоддзямі і хто даў ёй сваю назву. Больш за тое, гэта проста нежаданьне аплачваць віну Савецкага Саюзу.

К.Б.: Цалкам відавочна, што гэта акцыя, якая павінна пасеяць раздоры ў грамадстве. Латвія зусім нядаўна аднавіла сваю незалежнасьць, таму прапанова адмовіцца ад часткі нацыянальнай самасьвядомасьці, нацыянальнай незалежнасьці — гэта правакацыя. Тыя, хто падпісваюцца за рускую як другую дзяржаўную мову — гэта тыя, хто вельмі сьпецыфічна разумеюць інтарэсы Расеі й рускіх у гэтым рэгіёне, тыя, хто хоча зьнішчыць Латвію.

- У нас лічыцца, што гэтая акцыя зьяўляецца адказам на ініцыятыву нацыянальнага аб’яднання «Усё для Латвии-ТБ/ЛННК» аб поўным пераводзе адукацыі ў школах нацыянальных меншасьцяў на латышскую мову…

В.Н.: Я з гэтай праблемай сутыкалася яшчэ ў Эстоніі. Там бацькі ў рускіх сем’ях прыйшлі да перакананьня, што дзяцей трэба аддаваць у эстонскія школы. Дарэчы, выкладчыкі Талінскай гімназіі мне сказалі, што, у ідэале, сьпецыяльны курс па рускай мове і літаратуры трэба ўводзіць, калі дзіцяці спаўняецца 14 гадоў — калі дзеці ў дасканаласьці засвоілі дзяржаўную мову. Інакш, калі пачынаць навучаць рускай з дзіцячага садка і малодшых класаў, то юнакі апынуцца ў моўным гета. А далей узьнікае пытаньне з вышэйшай адукацыяй. Дзе яны яе будуць атрымліваць? Тады альбо едзь у Гарвард і плаці велізарныя грошы, альбо ведай тут дзяржаўную мову.

- Апроч іншых аргументаў прыхільнікі ўвядзеньня рускай як другой дзяржаўнай прыводзяць прыклад Фінляндыі, дзе другой мовай зьяўляецца шведская, хоць шведаў у гэтай краіне ў працэнтных адносінах значна менш, чым рускіх у Латвіі.

К.Б.: Я б хацеў нагадаць, што яшчэ зусім нядаўна Латвія знаходзілася ў становішчы калоніі, у якой «зачышчалі», высялялі й зьнішчалі мясцовае насельніцтва, інтэлігенцыю і мову. Я ня думаю, што фіны пасьля працяглай акупацыі шведамі ўвялі б шведскую як другую дзяржаўную мову.

В.Н.: Сёньня шведская мова для нешматлікіх шведаў Фінляндыі — гэта пытаньне культурнай аўтаноміі. Для Латвіі жа руская мова — гэта пытаньне прывязкі да імперыі, гэта настальгія па СССР. Гэта прывязка да ідэі, што «пры Савецкім Саюзе вы тут, як сыр у масьле каталіся», а цяпер з «голаду бяз нас памрэце». Так што ўсё гэта — прылада палітычных разборак. Ні Пушкін, ні Талстой, ні Чэхаў, ні Дастаеўскі не стаяць у дадзеным выпадку за патрабаваньне што да рускай. Тут, на жаль, чуецца Савецкі гімн і дзікая нянавісьць да гэтых «праклятых латышскіх сепаратыстаў», якія адважыліся мець сваю дзяржаву. Вашы «падпісанты» гэтага не даравалі й яны помсьцяць!

- Тых, хто падпісваецца за рускую мову, у адным са сваіх відэазваротаў Вы назвалі «пятай калонай», якая жадае дэстабілізаваць сітуацыю ў Латвіі. Гэта значыць, Вы ўпэўнены, што чыста моўныя патрабаванні — гэта толькі пачатак і за імі затым могуць рушыць усьлед й іншыя?

К.Б.: Зразумела, што гаворка ідзе не пра моўныя праблемы, а аб задачах, зьвязаных з пазбаўленьнем Латвійскай дзяржавы незалежнасьці. Вось гэты стан халоднай вайны ў Латвіі на сёньня выгадны Расеі. Усе вашыя мясцовыя антылатышскія настроі фінансава падсілкоўваюцца Расеяй і актыўна заахвочваюцца расейскай прапагандай. Вы наіўна думаеце, што ў вас не адбываюцца подкупы вашых СМІ і асобных вашых дэпутатаў!

В.Н.: Вы павінны разумець, што сёньня ва ўладзе ў Расеі стаяць ня проста кепскія людзі, чэкісты, злодзеі ды жулікі. У іх прысутнічае і вялікі маніякальны элемент [дарэчы, тут похадзя названыя ключавыя рысы расейскай імперыякратыі. - Рэд.]. Яны разыгрываюць «карцінку» 1940 года, калі, нібыта, добраахвотна ўлады Латвіі вырашылі ўступіць у СССР. Вядома, яны разумеюць, што сёньня «цягнік пайшоў». Прычым, уступленьне Латвіі ў ЕЗ і НАТА — гэта «хуткасны цягнік». Але ж трэба хоць неяк «накапаць» на латышоў, заявіць у ЕЗ аб ​​парушэньні правоў нацыянальных меншасьцяў [і там, што цікава, няшчасную расейскую імперыю пачуюць...; дарэчы, “Захад” і ў Беларусі акрамя парушэньня правоў нацыянальных, рэлігійных, сексуальных меншасьцяў ніякіх іншых істотных праблем ня бачыць. - Рэд.]. Хай нават з боку ЕЗ і ня будзе санкцый, ну хоць заўвагу зробяць. Паколькі ў вас адсотак тых, каго цяперашнія палітыкі Расеі лічаць сваёй апорнай базай, значна вышэй, чым у Літве і Эстоніі, то яны і абяцаюць вам усё сваё «каханьне», «час» і «падтрымку» [дарэчы, зьвернута ўвага на яшчэ адну заканамернасьць: колькасьць этнічных “рускіх” каланістаў – гэта таксама істотны чыньнік расейскай імперскай палітыкі; атрымліваецца, што лягчэй “клапаціцца” пра тую “меншасьць”, якая пабольш, а калі меншасьць стане большасьцю, на карэнных жыхароў і ўвогуле можна не зьвяртаць увагі... – Рэд.].

- Як вядома, у зборы подпісаў могуць удзельнічаць толькі грамадзяне Латвіі. Калі, як Вы кажаце, гэта «пятая калона», то тады атрымліваецца, што наяўнасьць сёньня ў нашай краіне вялікай колькасці неграмадзян выгадна дзяржаве, бо яны ня маюць права голасу…

К.Б.: Падобна, Вы зыходзіце з таго, што ўлада ў Латвіі зараз гэта нейкі варыянт расейскай улады. Ваша краіна, па-мойму, дасягнула ўжо іншага ўзроўню разуменьня сваіх мэт і задач. Я думаю, вашы ўлады не зацікаўлены ў супрацьстаяньні латышоў і рускіх. Тыя, хто не атрымліваюць ў вас грамадзянства, ужо зразумела, робяць гэта не па просьбе латвійскага ўраду.

В.Н.: Я была ў Латвіі і мне цяжка ўявіць сабе чалавека, які жыве 20-30 гадоў у краіне і ня можа так-сяк здаць экзамен па мове, элементарных ведах гісторыі й тэкст гімна.

- Вы таксама параілі рускім жыхарам Латвіі «забыцца аб гістарычнай Радзіме ў плане дапамогі». Але ж ёсьць жа ў Расеі праграма па аказаньні дапамогі суайчыньнікам, іх клічуць на гістарычную Радзіму…

К.Б.: Я лічу, што трэба вельмі дакладна ацаніць праграму, якую Расея спрабуе ўкараняць ня толькі ў Латвіі, але й іншых постсавецкіх краінах. Дык вось, гэтая праграма нацэлена на супрацьстаяньне мясцовых, карэнных жыхароў з рускімі. Больш за тое, гэта план своеасаблівага супрацьстаяньня Захаду, Еўразьвязу, НАТА. Амбасады Расеі тым самым прасоўваюць вельмі агрэсіўныя, вельмі небясьпечныя для незалежнасьці постсавецкіх краін праграмы, проста вельмі добра завэлюмаваныя.

В.Н.: Праграмы дык ёсьць, а вось дапамогі няма. Андрэй, спытаеце ў тых, хто гаворыць з Вамі на адной мове, хто зь іх прагне вярнуцца ў Расею?! І куды яны вернуцца? Ім прапануюць нейкую глухмень, нейкую вёску: ніякіх грошай, ніякага жыльля і чыстае поле.

- А што ў Расеі думаюць пра сітуацыю ў Латвіі і наогул у краінах Балтыі? Мяркуючы па шматлікіх расейскіх СМІ, нічога добрага?

К.Б.: Сёньня грамадскае меркаваньне ў Расіі знаходзіцца пад уздзеяньнем магутнай прапагандысцкай машыны савецкага тыпу. Яе самы галоўны складнік — тэорыя ворагаў, што, маўляў, Расея аточана суцэльнымі недобразычліўцамі. Для нашых сілавікоў гэта зьяўляецца адзінай магчымасьцю ўмацаваньня сваёй улады, нарошчваньня арміі. Выкарыстоўваюцца любыя дробязі: забарона малдаўскага віна, армянскага каньяку, вашых латыскіх шпротаў, гэта значыць, як я сказаў, патрэбныя «ворагі». Таму шматлікія нашы СМІ падаюць мясцовую [латыскую] ўладу, як антырасейскія, недэмакратычныя і нават фашысцкія рэжымы. Так што, у сьвядомасьці простага расейца і ствараецца прыкладна такая карціна.

В.Н.: Усе нашы праграмы паказваюць шэсьце латышскіх легіянераў, па сутнасьці, бедных і няшчасных, якія абаранялі Латвію, як ужо маглі, ад Савецкага Саюзу. Потым паказваюць ваш помнік «Айчыне і Свабодзе» й ідзе інфармацыя, што ва ўладзе фашысты. Балтыя заўсёды для СССР была маленькай Еўропай — і раптам яна ўзяла і зьбегла ў «вялікую Еўропу». І ўсё, ніякай «еўропы» ў Расеі, не аказалася. Гэта для Расеі вельмі балючы ўдар [бо “Расея” стала суцэльнай Азіяй. – Рэд.]. Таму цяпер на антыбалтыйскую прапаганду кідаецца значна больш [рэсурсаў], чым нават на антыамерыканскую!

- Што б Вы пажадалі, параілі рускамоўным жыхарам Латвіі, як грамадзянам, так і неграмадзянам?

К.Б.: Тое ж самае, што і рускамоўным грамадзянам ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі, Нямеччыны: адаптавацца, прыняць каштоўнасьці дэмакратыі, якія сёньня вельмі моцна адрозьніваюцца ад расейскіх антыдэмакратычных асноў [на жаль, усё менш па прычыне самадэградацыі “Захаду”. - Рэд.]. Не выступаць у якасьці правакатараў і «пятай калоны», не «цягаць каштаны з агню» для расейскай ФСБ, якая вырашае свае задачы. Ствараць нармальныя ўмовы жыцьця для сябе, сваіх дзяцей і для тых, хто ўсё ж такі мае тут права размаўляць ня толькі на рускай мове.

В.Н.: Неграмадзянам я параіла б стаць грамадзянамі. А потым перастаць быць цяжарам, «каменем на шыі» і стаць гонарам краіны, у якой яны жывуць. Даказаць, што рускія могуць быць і дэмакратамі, і лібераламі. І, зразумела, трэба выкупаць віну перад Латвіяй ды іншымі былымі калоніямі Савецкага Саюзу, якія на доўгі час былі пазбаўленыя свайго лёсу. Тады рускія заслужаць і прабачэньне, і ўхваленьне, і тым самым прынясуць карысьць сваёй няшчаснай гістарычнай Радзіме.

-

Ад рэдакцыі:

Можа, хто ня ведае, але сапраўды так: расейскія прыўладныя імперцы зноў актыўна “мрояць” (а то і адкрыта кажуць) пра “вяртаньне” (на справе, натуральна, захоп) Прыбалтыйскіх краін. Яны апошнім часам пачалі актыўны эканамічны, палітычны і нават ваенны ціск на іх (вось, напрыклад, толькі некаторыя матэрыялы за апошнія некалькі месяцаў, узятыя з сайта знакамітых на ўвесь сьвет барацьбітоў за свабоду сваёй Бацькаўшчыны — чачэнцаў: http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/12/83377.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/13/83400.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/07/19/83607.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/03/84070.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/08/06/84175.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/12/85127.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/18/85265.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/09/20/85348.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/07/85736.shtml).

Справа даходзіць да таго, што ў “марах” расейскіх імперцаў пачынае прысутнічаць ня толькі Латвія, Эстонія, Летува, а і… Фінляндыя (http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/24/86065.shtml; http://kavkazcenter.com/russ/content/2011/10/18/85941.shtml). Маўляў, “гэта ўсё іх былая тэрыторыя”, якая “падлягае вяртаньню”. З-за гэтага неўтральныя фіны падумваюць нават аб уступленьні ў НАТА…

Дзіўным чынам у гэты ж час пачынаецца заняпад Еўразьвязу (гл. папярэдні матэрыял сайта). Што толькі, натуральна, распальвае расейскую імперыякратыю, а таксама дазваляе дапусціць гіпотэзу, што тут усё дзеецца не бяз згоды глабалісцкай сіянакратыі, якая, як ужо шмат разоў заўважана ў гісторыі, выкарыстоўвае ў глабальным маштабе любыя дыктатарскія й імперскія сілы для вынішчэньня карэнных народаў, разбурэньня нацыянальных дзяржаў ці здушэньня мараў любых народаў займець уласную дэмакратычную дзяржаву. А потым сіянакратыя прыходзіць на папялішчы, як на “нічыйную зямлю” і прыступае да завяршэньня сваёй сатанінскай справы…

Натуральна, латышы маюць права і мусяць супраціўляцца. Ва ўступнай частцы да гэтага матэрыяла мы адзначылі, што амаль з усім згодныя з Навадворскай і Баравым. “Амаль” датычыць такога адценьня: яны заклікаюць рускіх шавіністаў “выкупаць віну” перад латышамі, перастаць быць «каменем на шыі» для іх, прыняць тое, што Латвія – незалежная еўрапейская краіна, што гэта ўласны дом для латышоў, стаць гонарам краіны. Мы лічым, што гэтыя заклікі для рускіх шавіністаў абсалютна пустыя. Яны іх не пераканаюць і не пераробяць, бо разьлічаны на сумленьне. А ў такіх людзей сумленьня па вызначэньні няма. Таму мы заклікаем латышоў больш выкарыстоўваць механізм пасьлясудовай экстрадыцыі: адкрылася, што чалавек, які жыве ў Латвіі, зьяўляецца агентам расейскага імперыялізму – суд і прымусовая высылка ў любімую, такую магутную, такую вялікую Расею… Як бачыце, у нас атрымліваецца трохі іншы падыход…

Адначасна, са свайго боку, заклікаем брацкі латвійскі народ не здавацца ў моўным пытаньні. Ніякай “другой рускай мовы”!

Для азнаямленьня з тым, што гэта азначае на самай справе, запрашаем прыехаць у Беларусь і паглядзець на ўласныя вочы. Мы — сябры рэдакцыі – запрашаем прадстаўнікоў латвійскіх нацыянальна-дэмакратычных партый і грамадскіх арганізацыій прыехаць хаця б у нашу Гародню (можна зьвязацца праз каментары да гэтага артыкула). Мы гатовыя правесьці экскурсію па горадзе і на практыцы прадэманстраваць, як выглядае “беларуска-рускае дзьвюхмоўе” праз 16 гадоў пасьля яго ўвядзеньня: у сьферы адукацыі (сярэднія школы, універсітэты), у СМІ (тэлевізійныя каналы, газеты), на вуліцах нашага гораду, у галовах нашых грамадзян!..

Думаем, усе патрыёты Латвіі, якія яшчэ ў нечым сумняюцца ці нечага не разумеюць, набудуць тут надзейныя веды, канчатковыя перакананьні і пераканаўчыя аргументы.

Жыве свабодная Латвія – дом латышскага народу!

Ужо заманала чуць ад нашых прыхільнікаў і непрыхільнікаў адзін і той жа матыў у розных варыяцыях (у прыхільнікаў ён з-за дурноты, у непрыхільнікаў — наўмысны). Маўляў, беларусы-літвіны нейкі занадта пасіўны неданарод, гатовы цярпець на сваім карку любых паноў, іх любыя зьдзекі. Пераканаўся шматкроць: дзесяткі іншых народаў – хаця б тыя ж палякі, украінцы, рускія, татары, якуты, комі й г.д. – ані трохі ня лепшыя ў гэтым сэнсе. Таксама пасіўна назіраюць за дэградацыяй саміх сябе, сваіх дзяржаў і аўтаномій. Усё нечага чакаюць. А між тым, у многіх зь іх умовы для нацыянальна-патрыятычнага выхаваньня былі й ёсьць на парадкі лепшыя, чым у нас – беларусаў-літвінаў! Прапаную рэдакцыі выставіць “украінскі” матэрыял, які гэта даводзіць (аўтарка разважае пра тыя ж праблемы ва Ўкраіне, таксама заклікае зь імі змагацца). Бо з намаўленьнем хлусьлівых ідэй нейкай выключнай непаўнавартасьці беларусаў трэба змагацца самым рашучым чынам // Віталь Хромаў.

Мы вырашылі так і зрабіць. Выстаўляем артыкул Ірэны Карпы “Калі чуеце “рускі сьвет” – успомніце Галадамор” (узяты адсюль: http://www.unian.net/rus/news/news-470271.html). Матэрыял праілюстраваны дакументальнымі фота: як «экспрапрыявалі» збожжа, як галадалі й паміралі дзеці ды дарослыя // Рэдакцыя.

“Я ўжо сабе ўяўляю нейкія гіпатэтычныя папрокі: «Колькі можна казаць аб адным і тым жа, аб Галадаморы. Усё ж было сказана». Проста ёсьць рэчы, якія, быццам бы, сказаныя былі даўно, але, тым ня менш, іх трэба паўтараць для кожнага пакаленьня. Гэтак жа, як паўтараецца «не забі», «не скрадзі», «не падмані», «жыві», «рабі зь іншымі так, як хочаш, каб паступалі з табой».

Мы вось праходзілі зь дзіцём па залі памяці Нацыянальнага мемарыяла ахвяраў Галадамору, проста паглядзелі пададзеную статыстыку: колькі памерла дзетак яе ўзросту і яшчэ малодшых, колькі не нарадзілася, колькі дарослых моцных людзей загінула… Гэта вельмі страшна, калі не думаць статыстыкай, лічбамі, а думаць сапраўды меркамі кожнага асобнага чалавека (гл. фота).

Просты дзейсны тэст на не-абыякавасьць: паставіць сябе на месца маці ці бацькі, калі ў тваіх дзяцей сілай забіраюць ежу. Пасьля гэтага, калі нехта пачынае казаць пра нейкія ідэі аднаўленьня імперыі, аб «рускім сьвеце», пра тое, што хай бы Украіна была чыёйсьці губерняй, — проста успомніце, як гэта — жыць на сваёй зямлі, калі ты ня зьяўляешся гаспадаром, калі хто-небудзь прыйшоў і вырашае, што табе рабіць. Вырашае: паміраць табе, ці не. Калі ты павінен паміраць толькі з-за таго, што ты ўкраінец.

Зьмяніць зараз той час ужо нельга, можна хіба злавацца з нагоды таго, што ўкраінцы, занадта міралюбівая і бяскрыўдная нацыя, вырашылі тады кожны для сябе: маўляў, «неяк яно будзе», а не паднялі вілы і ня зьнішчылі тых, хто пасьля зьнішчыў іх й іхных дзяцей – усіх гэтых лютых камсамольцаў, “будаўнікоў сьветлай будучыні”, выканаўцаў злачынных загадаў правадыроў. Усё роўна губляць не было чаго… Дык вось — зьмяніць былое позна, а добра памятаць, каб не загінуць ад уласнай пасіўнасці — яшчэ ня позна.

Памяць павінна прысутнічаць у кожным новым чалавеку. Як толькі мая дачка Кора зможа нешта комплекснае запамінаць і разумець, я абавязкова буду яе навучаць праўдзівай гісторыі, таму што, асабліва з улікам таго, што адбываецца ў нашай адукацыі цяпер, не заўсёды інфармацыя даходзіць у правільным выглядзе.

Амнэзія ж [бяспямяцтва – Рэд.] пагражае выраджэньнем нацыі. Зьнікненьнем. Калі ў чалавека няма памяці — у яго няма стрыжня. Пра якую ідэнтычнасьць можа ісьці гаворка? Мы тады не народ, а проста біямаса. Вельмі сумна, што шэраговаму ўкраінцу ў сапраўднасьці ўсё роўна, дзе яму жыць, пад царом хадзіць або пад бандзюкамі — пакуль у яго ёсьць яго каўбаса, яго тэлесерыялы і яго праца ў офісе, яму ўсё роўна.

Таму просьба ў мяне да кожнага простая: ня будзь шэраговым. Ня будзь рабом, памятай, усьведамляй.

Таму ў гэтую суботу [26 лістапада. – Рэд.], у дзень памяці ахвяр Галадамору, я прыйду да Нацыянальнага мемарыяла Галадамору і запалю сьвечку памяці”.

(канец артыкула)

-

Ад рэдакцыі:

Такім чынам, Україна зь яе ўсеагульнымі ведамі пра Галадамор, 20 гадамі ўкраінізацыі (у адрозьненьне ад нас), Памаранчавай рэвалюцыяй, Ільвовам і Івана-Франкоўскам зь іх гісторыяй змаганьня за ўсё ўкраінскае, 50 мільённым насельніцтвам і памерамі самай вялікай па плошчы еўрапейскай краіны, яе нетрамі й чарназёмамі, выхадам да мора і г.д. —  на гэтай Украіне, са слоў аўтаркі, “шэраговым украінцам ўсё роўна, дзе жыць, пад царом хадзіць ці пад бандзюкамі; пакуль у іх ёсьць каўбаса, тэлесерыялы і праца, ім усё роўна…”. Ясна, што аўтарка пісала не данос на свой народ. Гэта яе душэўны боль. Боль з-за таго, што яна бачыць, як хутка разбураецца нацыянальная сьвядомасьць ва ўмовах прарасейскай улады Януковіча, як цяжка падымаецца народ супраць сваіх гвалціцеляў…

А возьмем польскі народ. “Хто ты естэсь? Поляк малы!” – зь першых школьных класаў. Поўная дамінацыя польскай мовы і культуры. Практычна адна – каталіцкая – царква. Гістарычныя патрыятычныя міфы. З 40-мільённага насельніцтва больш за 90% лічаць сябе палякамі. Краіна, якая даўно ў НАТА і Еўразьвязе. І вось у гэтай краіне народ абірае ва ўладу людзей, якія падазраюцца ў забойстве папярэдняга прэзідэнта, а на сталічных прасьпектах на вачах усяго сьвета і пры поўным маўчаньні ўсё таго ж польскага народу зьбіваюць польскіх патрыётаў!..

Хочаце пачытаць пра рэальныя паводзіны жамойтаў у сваёй масе, якія таксама жывуць ўжо дзесяцігоддзі ў 100 разоў лепшых умовах для нацыянальнага, патрыятычнага, дэмакратычнага выхаваньня? Калі ласка сюды: http://www.svaboda.org/content/article/24395372.html.

Пра рускіх у Расеі, якія маюць аж цэлую імперыю зь яе незьлічонымі багацьцямі, «гераічнай» гісторыя, адпаведным фальклёрам і г.д., але якіх улады выкарыстоўваць для сваіх злачынных мэт, як хочуць, мы нават не гаворым…

І вось на гэтым фоне яшчэ нехта кажа (ледзь не напісалі «вякае»), што “беларусы зьяўляюцца нейкім выключэньнем у горшы бок у параўнаньні зь іншымі народамі”!

?…

Не, ніякімі падобнымі асаблівасьцямі беларусы-літвіны не адзначаюцца. Больш за тое, калі навукова дакладна падлічыць, колькі ахвяр прынесьлі прадстаўнікі нашага беларускага народу на алтар вызваленьня ад розных дыктатур ды імперый (ці то царскай, ці то савецкай, ці то цяперашняй), высьветліцца, што гэтых ахвяраў у пераліку на колькасьць насельніцтва было значна больш, чым у многіх-многіх іншых народаў. Напрыклад, значна больш, чым у тых жа палякаў у сувязі са змаганьнем у час ІІ Сусьветнай ці супраць вайсковай дыктатуры Яразэльскага… (дарэчы, адзін толькі перадпапярэдні матэрыял-адкрыцьцё пра гэта таксама сьведчыць! На нашым сайце мы ўжо выставілі шмат такіх, схаваных ад арода, гістарычных адкрыцьцяў!)

Таму хопіць прыніжаць наш народ!

Мы ў рэдакцыі й далей будзем усё рабіць, каб гэта не дапускаць.

І яшчэ адно.

Сёньня на ніве змаганьня за адраджэньне расейскай імперыі (цяпер ужо ў новай, чэкісцкай, якасьці) асабліва шчыруе РПЦ (МП). Так расейскай імперыякратыі цяпер зручней. Заявы пра “рускі сьвет”, “трыадзіны рускі народ” і т.п. пранафталіненая прапагандыская лухта вылятае найчасьцей з вуснаў прадстаўнікоў менавіта гэтай галіны расейскай імперыякратыі (дарэчы, ва Ўкраіне сёньня яны, як высьвятляецца, адчуваюць сябе вальней вольнага).

Так, прэзідэнт Грузіі нядаўна заявіў на цырымоніі адкрыцьця ў Тбілісі помніка Рональду Рэйгану: “Руская праваслаўная царква, якая зьяўляецца філіялам Крамля, літаральна абвясьціла крыжовы паход за аднаўленьне СССР, а таксама назвала тэрыторыю былога СССР, уключаючы свабодную Грузію, складовай часткай гістарычнай Расеі, якая павінна вярнуцца назад, у Расею»…

Вось якую праблему нам усім трэба вырашаць, вось у якім пытаньні аб’ядноўвацца ўсім дэмакратам — інтэр-нацыяналістам, а не займацца тым, што скідаць віну за чужыя злачынствы, а то і за ўласную недзеяздольнасьць… на ўласный жа народ.

Усяго лепшага, сябры.

Жыве ВялікаЛітва-Беларусь – Наша зямля!

Прайшло больш за 40 дзён пасьля гістарычных падзей Крывавай нядзелі ў Беларусі, і пачатак гэтага тыдня прынес зьвесткі пра канчатковую рэакцыю “Эўропы” і ў цэлым “Захаду” на яе. Час фіксіраваць факты для будучага аналізу і высноў. Гэта тым больш важна, што яшчэ ў многіх беларусаў да нядаўняга часу застаецца спадзеў на “Эўропу”, што бачна хаця б на прыкладзе фота зьлева з адназначным сімбалічным зьместам. Мы ж ужо даўно папярэджваем нашых чытачоў што да хлусьлівасьці-крывадушнасьці “Захаду”, паказваем на факты і нават тлумачым іх прычыны. Нас успрымаюць ня ўсе. Але момант ісьціны набліжаецца…

1.

На фоне ранейшых рэзалюцый Еўрапарламенту (гл. http://nashaziamlia.org/2011/01/21/3937/#more-3937) і  ПАРЕ (гл. http://nashaziamlia.org/2011/01/28/3971/#more-3971)  многія з затоеным дыханьнем чакалі адказу на пытаньне, якога роду санкцыі ўрэшце будуць выкарыстаны Еўразьвязам у адносінах да рэжыму Лу-кі за “выбары прэзідэнта”, якія суправаджаліся беспрэцэдэнтнай хваляй рэпрэсій і па сутнасьці былі чарговым захопам дзяржаўнай улады Лу-кам і групай набліжаных да яго асоб (як правіла, беларусафобскай прарасейскай арыентацыі).

31-га студзеня ўвечары Беларусы нарэшце атрымалі доўгачаканае заключэньне закрытай сесіі Рады Еўразьвязу (РЕЗ), якой на справе зьяўляецца паседжаньне міністраў замежных справаў 27 краінаў ЕЗ. Рашэньне (заключэньне) РЕЗ па Беларусі было даволі лаканічным. Сьціплую інфармацыю пра яго падало радыё “Свабода” (гл. http://www.svaboda.org/content/article/2293135.html), з арыгіналам гэтага заключэньня можна пазнаёміцца тут: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/EN/foraff/119038.pdf.

Ніжэй мы падаем тэкст арыгінала.

“РАДА ЕЎРАПЕЙСКАГА ЗЬВЯЗУ

Заключэньне Рады па Беларусі

3065-е паседжаньне Рады ЗАМЕЖНЫХ СПРАЎ
Брусэль, 31 студзеня 2011 г.

Рада прыняла наступныя высновы:

«1. Спасылаючыся на свае папярэднія высновы ў дачыненні да Беларусі і, у прыватнасці, яе высновы ў кастрычніку 2010 года і заяву Вярхоўнага прадстаўніка Рады па замежных справах і палітыцы бясьпекі Кэтрын Эштан ад 20 снежня, а таксама іншыя заявы ЕЗ у дачыненьні да прэзідэнцкіх выбараў 19 снежня 2010 года і яго гвалтоўныя наступствы, Рада выказвае глыбокае шкадаванне, што згодна з БДІПЧ/АБСЕ прэзідэнцкія выбары паказалі, што Беларусь па-ранейшаму мае прайсьці значны шлях, каб выканаць свае абавязацельствы перад АБСЕ. У прыватнасьці, выбарчы працэс істотна пагоршыўся на этапе падліку галасоў, што падрывае крокі, прынятыя для паляпшэньня правядзеньня выбараў.

2. Рада асабліва шкадуе, што ноч пасьля выбараў была азмрочана гвалтам з боку беларускіх уладаў. Яна рашуча асуджае арышт шматлікіх кандыдатаў у прэзідэнты, сотняў актывістаў, журналістаў і прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасьці, а таксама наступныя затрыманьні й пераслед прадстаўнікоў апазіцыі, незалежных СМІ й грамадзянскай супольнасьці па палітычных матывах.

3. Рада зноў пацьвярджае свае патрабаваньні неадкладна вызваліць тых, хто быў затрыманы па палітычных матывах пасьля выбараў 19 снежня, і іх рэабілітацыі. Рада настойліва заклікае Беларусь паважаць правы зьняволеных й іх сем’яў, надаючы асаблівую ўвагу затрыманым дзяцям, а таксама права на юрыдычнае прадстаўніцтва. Акрамя таго, яна падкрэсьлівае неабходнасць забеспячэньня доступу членаў сям’і да затрыманых. Рада заклікае беларускія ўлады пакласьці канец перасьледу дэмакратычных сіл, незалежных СМІ, прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасьці й студэнтаў, спыніць любы ціск альбо дыскрымінацыю ў адносінах да тых, хто ажыцьцяўляе сваё права на свабоду выказваньня меркаванняў і свабоду сходаў, у тым ліку ў дачыненьні да лідэраў апазіцыйных партый.

4. ЕЗ шкадуе аб рашэньні беларускіх уладаў не падаўжаць мандат Офіса АБСЕ ў Менску. ЕЗ упэўнены, што мандат Офіса АБСЕ яшчэ ня выкананы, і заклікае да тэрміновай адмены гэтага рашэньня беларускіх уладаў.

5. У сьвятле гэтых нядаўніх падзей і зьмяненьняў, Рада прыняла рашэньне аб увядзеньні абмежаваньняў на падарожжы і аб замарожваньні актываў у дачыненьні да асобаў, адказных за ашуканствы ў час прэзідэнцкіх выбараў 19 сьнежня 2010 года і наступны гвалтоўны разгон прадстаўнікоў дэмакратычнай апазіцыі, грамадзянскай супольнасьці й незалежных СМІ. Рада таксама прыняла рашэньне аб аднаўленьні абмежаваньняў на падарожжы пэўных асобаў зь Беларусі ў сувязі з выбарамі ў 2004 і 2006 гадоў і рэпрэсій супраць грамадзянскай супольнасці й дэмакратычнай апазіцыі, якія былі прыпынены з 13 кастрычніка 2008 года ў мэтах стымуляваньня прагрэсу. Гэтыя абмежавальныя меры і мэтавы сьпіс асоб будуць заставацца адкрытымі й пад магчымасьцю сталага перагляду. Рада падкрэсьлівае, што вызваленьне і рэабілітацыя ўсіх асоб, затрыманых па палітычных матывах, будзе важным элементам у стаўленьні да гэтага. Гэта, разам з прагрэсам у кірунку далейшай рэформы Выбарчага кодэкса, свабоды самавыяўленьня і СМІ, свабоды сходаў і асацыяцыяў, адкрые шлях да адмены абмежавальных мер.

6. ЕўраЗьвяз па-ранейшаму цьвёрда намераны ўмацоўваць яго ўзаемадзеяньне зь беларускім народам і грамадзянскай супольнасьцю. Таму ЕЗ працуе над мерамі па аказаньні тэрміновай падтрымкі рэпрэсаваным і затрыманым па палітычных матывах і членам іх сем’яў, а таксама падтрымкі грамадзянскай супольнасьці. Ён таксама разгледзіць сваю дапамогу Беларусі, якая накіравана на задавальненне патрэбаў насельніцтва ў мэтах далейшага ўмацаваньня падтрымкі грамадзянскай супольнасці, асабліва НДА і студэнтаў, у тым ліку праз канферэнцыю міжнародных донараў у Варшаве, якая адбудзецца 2 лютага.

7. Рада нагадвае пра важнае значэньне садзейнічаньні міжлюдскіх кантактаў з Беларусьсю на карысьць беларускага насельніцтва ў цэлым. Яна зь нецярпеньнем чакае пачатку перамоваў па спрашчэньне візавага рэжыму і рэадмісіі зь Беларусьсю, як толькі будуць прынятыя перамоўныя дырэктывы. Да заключэньня такіх пагадненьняў ЕЗ будзе заахвочваць да аптымальнага выкарыстаньня існуючай гнуткасьці прапанаванага Візавага кодэкса, у прыватнасці, магчымасьці для дзяржаў-членаў скараціць кошт візаў для асобных катэгорый грамадзян.

8. ЕЗ застаецца прыхільным сваёй палітыкі крытычнага ангажаваньня, у тым ліку шляхам дыялогу і Ўсходняга партнёрства, і нагадвае, што ЕЗ увесь час прапанаваў паглыбіць свае дачыненьні зь Беларусьсю. Рада зноў пацьвярджае, што такое паглыбленьне абумоўлена прагрэсам з боку беларускіх уладаў у кірунку павагі да прынцыпаў дэмакратыі, вяршэнства закона і правоў чалавека. Зьвяз па-ранейшаму адкрыты для разьвіцця двухбаковых адносінаў зь Беларусьсю, калі беларускія ўлады дакажуць сваю гатовасьць паважаць гэтыя прынцыпы. Рада будзе рэгулярна вывучаць сітуацыю ў Беларусі й гатовая разглядаць пытаньне аб далейшых мэтавых мерах ва ўсіх галінах супрацоўніцтва, як падыходзячых”.

(канец заключэньня РЕЗ)

Такім чынам, калі адкінуць агульнапрынятую ў такіх выпадках рыторыку, дык атрымаеца, што ў якасьці мераў “змаганьня за дэмакратыю ў Беларусі” Еўразьвяз прыняў рашэньне ўсяго толькі замарозіць рахункі й абмежаваць падарожжы “па еўропах” шэрагу асобаў, “адказных за ашуканствы ў час прэзідэнцкіх выбараў 19 сьнежня 2010 года і наступны гвалтоўны разгон прадстаўнікоў дэмакратычнай апазіцыі, грамадзянскай супольнасьці й незалежных СМІ”, а таксама вырашыў вярнуцца да “абмежаваньняў на падарожжы пэўных асобаў зь Беларусі ў сувязі з выбарамі ў 2004 ды 2006 гадоў і рэпрэсіямі супраць грамадзянскай супольнасьці ды дэмакратычнай апазіцыі, якія былі прыпынены з 13 кастрычніка 2008 года”.

Адначасна Еўразьвяз вырашыў не рабіць у дачыненьне да ўжо бачнага ўсім адкрыта дыктатарскага, узурпатарскага, таталітарнага, беларусафобскага рэжыму, які вось ужо 17 гадоў атабарваецца ў самым цэнтры Еўропы, шмат з таго, што многімі беларусамі чакалася:

- вырашыў не накладаць ніякіх эканамічных санцкцый;

- ня стаў непрызнаваць вынікаў “прэзідэнцкіх выбараў” і патрабаваць правядзеньня новых (ці хаця б правядзеньня іх другога туру);

- ня стаў абвінавачваць беларусафобскі рэжым цяперцаў у генацыдзе, этнацыдзе, дыскрымінацыі, рабаваньні беларусаў;

- ня стаў аб’яўляць Лу-ку злачынцам-генацыдчыкам.

Дадаткова РЕЗ вырашыла, што санкцыямі ня будуць ахопленыя міністар замежных справаў Беларусі Сяргей Мартынаў і першы віцэ-прэм’ер Уладзімер Сямашка, каб, паводле Еўразьвязу, “заставалася магчымасьць для дыялогу з рэжымам у Менску”.

З тым, як нашы людзі каментавалі падобнае рашэньне ЕЗ, можна пазнаёміцца, напрыклад, тут: http://www.svaboda.org/content/article/2293135.html — і тут: http://www.svaboda.org/content/article/2293208.html.

2.

СЬПІС АСОБ, у дачыненьні да якіх будуць выкарыстаныя еўрапейскія вышэйпададзеныя санкцыі складае 157 цяперцаў улучна з Лукашэнкам і двума ягонымі сынамі. У дачыненьні да 40 зь іх санкцыі былі ўведзеныя яшчэ ў 2006 годзе (падаецца паводле http://nn.by/?c=ar&i=49888; “Наша ніва” ўдакладняе, што гэты дакумент апублікаваны на афіцыйным сайце ЕЗ, а таксама на сайтах МЗС усіх краін Еўразьвязу. Сьпіс быў зацверджаны 31 студзеня на пасяджэньні Рады ЕЗ у Бруселі і набыў моц з моманту апублікаваньня).

У сьпісе ўказаныя варыянты прозьвішчаў на трох мовах (англійскай, рускай, беларускай), дата і месца нараджэньня, пасада (у шэрагу выпадкаў прыведзеныя ранейшыя пасады).

1. Лукашэнка Аляксандр Рыгоравіч, прэзідэнт.

2. Нявыглас Генадзь Мікалаевіч, былы кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта (цяпер — старшыня Беларускай федэрацыі футболу).

3. Пяткевіч Натальля Уладзіміраўна, былы першы намесьнік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта (цяпер — у кадравым рэзерве).

4. Рубінаў Анатоль Мікалаевіч, былы намесьнік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта па пытаньнях СМІ і ідэалогіі (цяпер — старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу).

5. Праляскоўскі Алег Вітольдавіч, міністр інфармацыі.

6. Радзькоў Аляксандр Міхайлавіч, першы намесьнік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта.

7. Русакевіч Уладзімір Васільевіч, былы міністр інфармацыі.

8. Галаванаў Віктар Рыгоравіч, міністр юстыцыі.

9. Зімоўскі Аляксандр Леанідавіч, былы кіраўнік Белтэлерадыёкампаніі.

10. Канаплёў Уладзімір Мікалаевіч, былы старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу (цяпер — старшыня Беларускай федэрацыі гандболу).

11. Чаргінец Мікалай Іванавіч, былы старшыня камісіі па міжнародных справах Савета Рэспублікі.

12. Касцян Сяргей Іванавіч, былы старшыня камісіі па міжнародных справах Палаты прадстаўнікоў.

13. Орда Міхаіл Сяргеевіч, дэпутат Палаты прадстаўнікоў, былы кіраўнік Беларускага рэспубліканскага саюзу моладзі (БРСМ).

14. Лазавік Мікалай Іванавіч, сакратар ЦВК.

15. Міклашэвіч Пётр Пятровіч, былы генеральны пракурор (цяпер — старшыня Канстытуцыйнага суда).

16. Сліжэўскі Алег Леанідавіч, член ЦВК.

17. Харытон Аляксандр, кансультант упраўлення грамадскіх арганізацый, палітычных партый і няўрадавых арганізацый Міністэрства юстыцыі.

18. Смірноў Яўген Аляксандравіч, першы намесьнік старшыні Вышэйшага гаспадарчага суда (цяпер — старшыня камісіі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Савета Рэспублікі).

19. Равуцкая Надзея Залаўна, суддзя суда Маскоўскага раёна Мінска.

20. Трубнікаў Мікалай Аляксеевіч, суддзя суда Партызанскага раёна Мінска.

21. Купрыянаў Мікалай Міхайлавіч, намесьнік генеральнага пракурора.

22. Сухарэнка Сцяпан Мікалаевіч, былы кіраўнік КДБ (цяпер — пасол Беларусі ў Арменіі).

23. Дземянцей Васіль Іванавіч, былы першы намесьнік кіраўніка КДБ (цяпер — намесьнік старшыні Дзяржаўнага мытнага камітэту).

24. Козік Леанід Пятровіч, старшыня Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

25. Каляда Аляксандр Міхайлавіч, член ЦВК.

26. Міхасёў Уладзімір Ільіч, старшыня Гомельскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі.

27. Лучына Леанід Аляксандравіч, старшыня Гродзенскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі.

28. Карпенка Ігар Васільевіч, старшыня раённай выбарчай камісіі (Мінск).

29. Курыловіч Уладзімір Анатольевіч, старшыня Мінскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі.

30. Мяцеліца Мікалай Цімафеевіч, старшыня Магілёўскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі.

31. Пішчулёнак Міхаіл Васільевіч, старшыня Віцебскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі.

32. Рыбакоў Аляксей, суддзя Маскоўскага раённага суда Мінска.

33. Бортнік Сяргей Аляксандравіч, пракурор.

34. Ясіновіч Леанід Станіслававіч, суддзя Цэнтральнага раённага суда Мінска.

35. Мігун Андрэй Аркадзевіч, пракурор.

36. Шэйман Віктар Уладзіміравіч, памочнік прэзідэнта Беларусі.

37. Навумаў Уладзімір Уладзіміравіч, былы міністр унутраных спраў.

38. Паўлічэнка Дзмітрый Валер’евіч, былы кіраўнік спецыяльнага атрада хуткага рэагавання МУС.

39. Ярмошына Лідзія Міхайлаўна, старшыня ЦВК.

40. Падабед Юрый Мікалаевіч, былы камандзір палка міліцыі спецыяльнага прызначэння ГУУС Мінгарвыканкама.

41. Лукашэнка Віктар Аляксандравіч, памочнік прэзідэнта па пытаннях бяспекі.

42. Базанаў Аляксандр Віктаравіч, дырэктар Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры прэзідэнце.

43. Гусеў Аляксей Віктаравіч, першы намесьнік дырэктара Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры прэзідэнце.

44. Крыштаповіч Леў Еўстаф’евіч, намеснік дырэктара Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры прэзідэнце.

45. Колас Алена Пятроўна, намеснік дырэктара Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры прэзідэнце.

46. Макей Уладзімір Уладзіміравіч, кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта.

47. Янчэўскі Усевалад Вячаслававіч, памочнік прэзідэнта па ідэалогіі.

48. Мальцаў Леанід Сямёнавіч, дзяржсакратар Савета бяспекі.

49. Цюрын Андрэй, начальнік службы бясьпекі прэзідэнта (мяркуючы па ўсім, маецца на ўвазе Андрэй Уцюрын, які ўзначальвае службу бясьпекі прэзідэнта. — БелаПАН.).

50. Іпатаў Вадзім Дзмітрыевіч, намесьнік старшыні ЦВК.

51. Бушная Наталля Уладзіміраўна, член ЦВК.

52. Бушчык Васіль Васільевіч, член ЦВК.

53. Кацуба Святлана Пятроўна, член ЦВК.

54. Кісялёва Надзея Мікалаеўна, член ЦВК.

55. Падаляк Эдуард Васільевіч, член ЦВК.

56. Рахманава, Марына Юр’еўна, член ЦВК.

57. Шчурок Іван Антонавіч, член ЦВК.

58. Кісялёў Анатоль Сямёнавіч, старшыня Брэсцкай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

59. Крукоўскі Вячаслаў Яфімавіч, старшыня Віцебскай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

60. Стош Мікалай Мікалаевіч, старшыня Гомельскай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

61. Саўко Валерый Іосіфавіч, старшыня Гродзенскай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

62. Васільеў Аляксей Аляксандравіч, старшыня Мінскай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

63. Берастаў Валерый Васільевіч, старшыня Магілёўскай рэгіянальнай выбарчай камісіі.

64. Васілевіч Рыгор Аляксеевіч, генеральны пракурор.

65. Швед Андрэй Іванавіч, намеснік генеральнага пракурора.

66. Лашын Аляксандр Міхайлавіч, намесьнік генеральнага пракурора.

67. Конан Віктар Аляксандравіч, намесьнік генеральнага пракурора.

68. Стук Аляксей Канстанцінавіч, намесьнік генеральнага пракурора.

69. Кукліс Мікалай Іванавіч, намесьнік генеральнага пракурора.

70. Хмарук Сяргей Канстанцінавіч, пракурор Брэсцкай вобласці.

71. Дыско Генадзь Іосіфавіч, пракурор Віцебскай вобласці.

72. Шаеў Валянцін Пятровіч, пракурор Гомельскай вобласці.

73. Марозаў Віктар Мікалаевіч, пракурор Гродзенскай вобласці.

74. Архіпаў Аляксандр Міхайлавіч, пракурор Мінскай вобласці.

75. Сянькевіч Эдуард Аляксандравіч, пракурор Магілёўскай вобласці.

76. Кулік Мікалай Мікалаевіч, пракурор Мінска.

77. Дудкін Анатоль Канстанцінавіч, транспартны пракурор.

78. Драніца Аляксандр Мікалаевіч, вайсковы пракурор.

79. Вілейчык Аляксандр Уладзіміравіч, першы намесьнік міністра юстыцыі.

80. Ломаць Зянон Кузьміч, былы кіраўнік Камітэту дзяржкантролю.

81. Куляшоў Анатоль Нілавіч, міністр унутраных спраў.

82. Пякарскі Алег Анатольевіч, першы намесьнік міністра ўнутраных спраў.

83. Полудзень Яўген Яўгенавіч, намесьнік міністра ўнутраных спраў.

84. Яўсееў Ігар Уладзіміравіч, намесьнік начальніка ГУУС Мінгарвыканкама.

85. Фармагей Леанід Канстанцінавіч, начальнік ГУУС Мінгарвыканкама.

86. Лукомскі Аляксандр Валянцінавіч, камандзір палка міліцыі спецыяльнага прызначэньня ГУУС Мінгарвыканкама.

87. Зайцаў Вадзім Юр’евіч, старшыня КДБ.

88. Дзядкоў Леанід Мікалаевіч, першы намесьнік старшыні КДБ.

89. Бахматаў Ігар Андрэевіч, намесьнік старшыні КДБ.

90. Церцель Іван Станіслававіч, намесьнік старшыні КДБ.

91. Смаленскі Мікалай Зіноўевіч, намесьнік старшыні КДБ.

92. Вягера Віктар Паўлавіч, былы першы намесьнік старшыні КДБ.

93. Свораб Мікалай Канстанцінавіч, былы намесьнік старшыні КДБ.

94. Траццяк Пётр, намесьнік старшыні КДБ.

95. Захараў Аляксей Іванавіч, начальнік упраўлення вайсковай контрразведкі КДБ.

96. Талсташоў Аляксандр Алегавіч, начальнік упраўленьня абароны канстытуцыйнага ладу і барацьбы з тэрарызмам КДБ.

97. Русак Віктар, начальнік упраўленьня эканамічнай бясьпекі КДБ.

98. Юрата Віктар, начальнік упраўленьня ўрадавай сувязі КДБ.

99. Варапаеў Ігар Рыгоравіч, былы начальнік упраўленьня ўрадавай сувязі КДБ.

100. Калач Уладзімір Віктаравіч, былы начальнік упраўленьня КДБ па Мінскай вобласці.

101. Бусько Ігар Яўгеньевіч, начальнік упраўленьня КДБ па Брэсце.

102. Корж Іван Аляксеевіч, начальнік упраўленьня КДБ па Гродне.

103. Сяргеенка Ігар Пятровіч, начальнік упраўленьня КДБ па Магілёве.

104. Герасіменка Генадзь Анатольевіч, начальнік упраўленьня КДБ па Гомелі.

105. Ляскоўскі Іван Анатольевіч, былы начальнік упраўленьня КДБ па Гомелі.

106. Маслакоў Валерый, начальнік упраўленьня разведкі КДБ.

107. Волкаў Сяргей, былы начальнік упраўленьня КДБ.

108. Жадобін Юрый Віктаравіч, міністр абароны.

109. Крашэўскі Віктар, намесьнік начальніка Генеральнага штаба.

110. Ананіч Лілія Станіславаўна, першы намесьнік міністра інфармацыі.

111. Лапцёнак Ігар Мікалаевіч, намесьнік міністра інфармацыі.

112. Давыдзька Генадзь Браніслававіч, старшыня Белтэлерадыёкампаніі.

113. Казіятка Юрый Васільевіч, генеральны дырэктар «Сталічнага тэлебачання».

114. Якубовіч Павел Ізотавіч, галоўны рэдактар газеты «Советская Белоруссия».

115. Лемяшонак Анатоль Іванавіч, галоўны рэдактар газеты «Рэспубліка».

116. Пракопаў Юрый, журналіст Першага тэлеканала.

117. Міхальчанка Аляксей, журналіст тэлеканала ОНТ.

118. Таранда Аляксандр Міхайлавіч, намесьнік галоўнага рэдактара газеты «Советская Белоруссия».

119. Гардзіенка Сяргей Аляксандравіч, намесьнік галоўнага рэдактара «Советской Белоруссии».

120. Тарапецкая Галіна Міхайлаўна, намесьнік рэдактара «Советской Белоруссии».

121. Шадрына Ганна Станіславаўна, намесьнік рэдактара «Советской Белоруссии».

122. Жук Дзмітрый, генеральны дырэктар дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва БелТА.

123. Гігін Вадзім, галоўны рэдактар штомесячнага часопіса «Беларуская думка».

124. Абламейка Сяргей Уладзіміравіч, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

125. Сірэнка Віктар Іванавіч, галоўны ўрач Мінскай гарадской бальніцы хуткай дапамогі.

126. Ананіч Алена Мікалаеўна, суддзя суда Першамайскага раёна горада Мінска.

127. Равінская Таццяна Уладзіміраўна, суддзя суда Першамайскага раёна горада Мінска.

128. Есьман Валерый Аляксандравіч, суддзя суда Цэнтральнага раёна горада Мінска.

129. Бычко Аляксей Віктаравіч, суддзя суда Цэнтральнага раёна горада Мінска.

130. Хаданевіч Аляксандр Аляксандравіч, суддзя суда Цэнтральнага раёна горада Мінска.

131. Ясяновіч Леанід, суддзя суда Цэнтральнага раёна горада Мінска.

132. Бараноўскі Андрэй Фёдаравіч, суддзя суда Партызанскага раёна горада Мінска.

133. Ціцянкова Алена Віктараўна, суддзя суда Партызанскага раёна горада Мінска.

134. Тупік Вера Міхайлаўна, суддзя суда Ленінскага раёна горада Мінска.

135. Някрасава Алена Цімафееўна, суддзя суда Заводскага раёна горада Мінска.

136. Лапцева Алена Вячаславаўна, суддзя суда Заводскага раёна горада Мінска.

137. Балаўнёў Мікалай Васільевіч, суддзя суда Заводскага раёна горада Мінска.

138. Казак Віктар Уладзіміравіч, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

139. Шылько Алена Мікалаеўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

140. Сімахіна Любоў Сяргееўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

141. Кузняцова Наталля Анатольеўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

142. Целіца Лідзія Фёдараўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

143. Чарняк Алена Леанідаўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

144. Шастакоў Юрый Валер’евіч, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

145. Мотыль Таццяна Яраславаўна, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

146. Хаткевіч Яўген Віктаравіч, суддзя суда Маскоўскага раёна горада Мінска.

147. Гусакова Вольга Аркадзеўна, суддзя суда Кастрычніцкага раёна горада Мінска.

148. Шаграй Рыта Пятроўна, суддзя суда Кастрычніцкага раёна горада Мінска.

149. Мітраховіч Ірына Аляксееўна, суддзя суда Кастрычніцкага раёна горада Мінска.

150. Пратасавіцкая Наталля Уладзіміраўна, суддзя суда Кастрычніцкага раёна горада Мінска.

151. Лапко Максім Фёдаравіч, суддзя суда Кастрычніцкага раёна горада Мінска.

152. Варэнік Наталля Сямёнаўна, суддзя суда Фрунзенскага раёна горада Мінска.

153. Жукоўская Жанна Аляксееўна, суддзя суда Фрунзенскага раёна горада Мінска.

154. Самалюк Ганна Валер’еўна, суддзя суда Фрунзенскага раёна горада Мінска.

155. Лукашэнка Дзмітрый Аляксандравіч, бізнэсмэн, актыўны ўдзел у фінансавых аперацыях з удзелам сям’і Лукашэнкі.

156. Шугаеў Сяргей, намесьнік кіраўніка КДБ з 15.01.2010.

157. Кузняцоў Ігар, кіраўнік дзяржаўнага адукацыйнага цэнтра КДБ з 15.01.2010.

(канец цытаваньня сьпіса)

Пазьней высьветлілася, што з гэтых людзей пад нумарам 31 стаіць прозьвішча былога кіраўніка Віцебскай абласной выбарчай камісіі Пішчулёнка М.В., які… памёр у 2009 годзе (гл. http://www.svaboda.org/content/article/2296900.html).

3.

ЗА СЬПІНАМІ ЕЎРАПЕЙЦАЎ ЗАМАЯЧЫЛІ СІЛУЭТЫ АМЕРЫКАНЦАЎ.

З амерыканскага боку пасьля 19 сьнежня гучала больш заклікаў да санкцый, чым з боку еўрапейцаў. І пачаліся гэтыя заклікі раней.

Так, калі большасьць еўрапейскіх палітыкаў яшчэ былі ў ступары (ці то з-за сьвяткаваньня Раства, ці то з-за нечаканага для іх павароту беларускіх падзей), ва ўплывовым амерыканскім выданьні The Wall Streat Journal выступіў выканаўчы дырэктар арганізацыі Freedom House (Дом Свабоды), былы намесьнік дзяржсакратара па пытаньнях дэмакратыі й правоў чалавека Дэйвід Крэймэр (гл. фота 1 унізе). У сваім артыкуле ён заклікаў да заняцьця самай жорсткай пазіцыі ў дачыненьні да афіцыйнага Менска (http://www.svaboda.org/content/article/2263400.html).

Стала зразумелым, адкуль увогуле дзьме санкцыйны вецер на Захадзе.

Пазьней афіцыйныя прадстаўнікі ЗША абяцалі, што ЗША і Еўразьвяз будуць выступаць адзіным фронтам перад беларускімі ўладамі і нават што ЗША ўвядуць свае дадатковыя санкцыі супраць афіцыйнага Менску.

Дадатковыя санкцыі з боку ЗША выявіліся ў аднаўленьні мараторыя на дзелавое супрацоўніцтва зь дзьвюмя філіямі канцэрну Белнафтахім (гл. http://www.svaboda.org/content/article/2293331.html).

Але гэта ня ўсё.

Галоўная падзея, якая мае асаблівае значэньне для “беларускай” “аб’яднанай” “дэмакратычнай” “апазіцыі”, адбылася 2 лютага ў Варшаве. Там прайшла канферэнцыя “донараў беларускай дэмакратыі” з чатырох дзясяткаў краін, на якой было абвешчана, што Еўразьвяз агульнымі высілкамі выдзяляе “беларускай грамадзянскай супольнасьці” фінансавую дапамогу на суму 87 млн. еўра (120.000.000 даляраў!). Пра гэта на донарскай канфэрэнцыі паведаміў міністар замежных справаў Польшчы Радаслаў Сікорскі (http://www.svaboda.org/content/article/2295502.html). Сярод іншага яго выступ утрымліваў словы: “Спадар прэзідэнт Лукашэнка, вы прайграеце. Нават у краінах, якія назвалі апошнія выбары ўнутранай справай Беларусі, ніхто ня верыць у названы вынік – 80% (…) Вашыя метады не знаходзяць месца ў сучаснай Еўропе. Раней ці пазьней вы будзеце вымушаныя ўцякаць ад сваіх суграмадзянаў”.

На радасьцях рэдакцыя “Нашай Нівы” убачыла ў гэтых падзеях жаданьне дапамагчы яшчэ і беларускай культуры (http://nn.by/?c=ar&i=49925). Мы ж не знайшлі ніякіх прыкмет таго, што шматгадовы этнацыд хаця б трохі клапоціць еўрапейскіх палітыкаў.

Іншая справа, што нашаніўцы заўважылі, што ў сваім выступе Мілінкевіч (а ён там быў) зьвярнуў увагу на тое, што дапамога павінна даходзіць да саміх беларусаў, а не асядаць за межамі. Бо, як дагэтуль, еўрапейская дапамога надавалася толькі інстытуцыям, што месьцяцца ў самім ЕЗ — ЕГУ, «Белсат» і «Еўрарадыё». У той жа час унутры Беларусі еўрапейцы падтрымлівалі пераважна праекты, якія рэалізоўваў урад.

4.

Па дадатковых зьвестках, якія паступілі ў рэдакцыю, ініцыятарам стварэньня фонду падтрымкі беларускай дэмакратыі, пра які была гаворка вышэй, выступілі амерыканцы.

Нездарма дэлегацыя амерыканскіх сенатараў і кангрэсмэнаў зьявілася ў Еўропе (пабывала ў Варшаве і Вільні). Яе ўзначальвалі сенатары Джон Маккейн (на фота ўверсе №2) і Джо Ліберман (№3). 3-4 студзеня гэтыя вядомыя прадстаўнікі амерыканскай палітычнай сцэны далі інтэвю ў Варшаве ды Вільні й “паслухалі студэнтаў ЕГУ”.

З выступаў абодвух сенатараў, на наш погляд, у найбольшай ступені варта зьвярнуць увагу на пару момантаў.

Па-першае, пан Ліберман заявіў, што стратэгія залагоджваньня Лу-кі, якую “Захад” пачаў выкарыстоўваць з 2008 году, пацярпела поўную паразу. “Я і сенатар Кэры робім выснову, якую нельга не зрабіць, а менавіта: стратэгія ўцягваньня, якой прытрымліваліся Еўразьвяз і Злучаныя Штаты цягам двух апошніх гадоў, пацярпела паразу. Яна пацярпела цяжкую паразу, як цяпер відаць па тым, што робіць Лукашэнка … Тут на кон пастаўленыя нашыя каштоўнасьці”, — заявіў ён у інтэрвю радыё “Свабода” (http://www.svaboda.org/content/article/2296939.html).

(Дарэчы, на гэтую “навіну” ня змог не адгукнуцца наш рэдактар. У сваім каментары ён нагадаў: “Тое, што будзе так, мы на сайце спрагназавалі больш за два гады таму. І ня толькі спрагназавалі, але і патлумачылі — чаму… (гл. http://nashaziamlia.org/2008/10/12/1567/; http://nashaziamlia.org/2008/10/24/1569/). Не хачу сказаць, што мы больш разумныя за заходніх аналітыкаў, проста мы не спрабуем перахітрыць рэчаіснасьць…”).

Па-другое, пан Маккейн заявіў, што лічыць Лу-ку “бязьлітасным, жорсткім, брутальным тыранам, які насамрэч абраў няправільны бок” (http://www.svaboda.org/content/article/2297697.html).

І яшчэ.

Нібыта ёсьць зьвесткі: прадстаўляць Беларусь у новым шматмільённым фондзе “падтрымкі беларускай дэмакратыі” будзе… Мікалай Халезін.

…

Мы апускаем нецэнзурную лаянку, якая ў гэтым месцы была б дарэчнай, і адразу пераходзім да галоўнай версіі, каротка апісваючай сёньняшнюю сітуацыю вакол і ўнутры Беларусі (падрабязны аналіз усё яшчэ наперадзе):

- сіянакратыя з дапамогай польскіх імперыялістаў разьлічвае ўкласьці грошы ў самых цынічных мярзотнікаў, якія падаюць сябе прадстаўнікамі “беларускай апазіцыі”, каб разам з расейскай імперыякратыяй і пасаджанымі апошняй на шыю беларускаму народу цяперцамі Лу-кі працягваць зьнішчаць парасткі сапраўднай беларускай дэмакратыі, а ў зручны момант замяніць расейскіх агентаў на дзяржаўных пасадах у Беларусі сваімі агентамі – агентамі сіянакратыі. Ніякага клопату пра зьмястоўную беларускую дэмакратыю ва ўсёй гэтай валтузьні і блізка няма…

Як кажуць: веды – сіла!

Усяго лепшага, сябры.

На сэсіі Еўрапарламенту ў Страсбуры сёньня была адзінагалосна прынятая рэзалюцыя па Беларусі – самая жорсткая з усіх рэзалюцыяў, якія Еўразьвяз калі-небудзь прымаў у справе Беларусі. Падаем ніжэй яе тэкст (асноўная частка ўзята адсюль: http://www.svaboda.org/content/article/2281921.html; ключавы пункт №1 перакладзены з арыгіналу: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=MOTION&reference=P7-RC-2011-0044&language=EN — адрозьніваецца ад перакладу “Свабоды”)

Рэдакцыя.

РЭЗАЛЮЦЫЯ ЕЎРАПЕЙСКАГА ПАРЛАМЕНТУ АДНОСНА СІТУАЦЫІ Ў БЕЛАРУСІ

Еўрапейскі парламент,

– беручы пад увагу папярэднюю рэзалюцыю Еўрапарламенту адносна сітуацыі ў Беларусі, у прыватнасьці рэзалюцыю ад 17 сьнежня 2009 г.,

– беручы пад увагу пастанову Рады 2010/639/CFSP ад 25 кастрычніка 2010 г. адносна абмежаваньняў у дачыненьні да пэўных афіцыйных асобаў Беларусі,

– беручы пад увагу пастанову Рады міністраў замежных справаў ад 25 кастрычніка 2010 г.,

– беручы пад увагу заявы Офісу дэмакратычных інстытуцыяў і правоў чалавека АБСЕ і Парламенцкай асамблеі АБСЕ “Аб папярэдніх высновах адносна прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі” ад 20 сьнежня 2010 г.,

– беручы пад увагу Правіла 110 Рэгламенту,

A. У сувязі з тым, што Праская дэкларацыя саміту «Ўсходняга партнэрства» зноў пацьвердзіла, у тым ліку і адносна Беларусі, адданасьць прынцыпам міжнароднага закону і асноўным каштоўнасьцям, у тым ліку дэмакратыі, вяршэнству закону і павазе да правоў чалавека і асноўных свабод,

B. У сувязі з тым, што Рада 25 кастрычніка 2010 г. “заклікала ўлады Беларусі забясьпечыць правядзеньне прэзідэнцкіх выбараў у адпаведнасьці зь міжнароднымі стандартамі і нормамі дэмакратычных выбараў АБСЕ і ААН»,

C. У сувязі з тым, што Беларусь прыняла на сябе абавязаньні ўлічыць рэкамэндацыі АБСЕ і яе Офісу дэмакратычных інстытуцыяў і правоў чалавека адносна ўдасканальваньня Выбарчага кодэксу Беларусі з мэтай прывесьці яго ў адпаведнасьць зь міжнароднымі стандартамі дэмакратычных выбараў і кансультавацца адносна прапанаваных зьменаў з АБСЕ; у сувязі з тым, што парламент Беларусі прыняў рэформу Выбарчага кодэксу без папярэдняй кансультацыі з АБСЕ,

D. У сувязі з тым, што Рада “зноў пацьвердзіла сваю гатовасьць пашыраць дачыненьні зь Беларусьсю ў залежнасьці ад разьвіцьця Беларусі ў кірунку да дэмакратыі, павагі да правоў чалавека і вяршэнства закону, а таксама гатовасьць дапамагаць Беларусі ў дасягненьні гэтых мэтаў”,

E. У сувязі з тым, што Рада пасьля ацэнкі прагрэсу ў Беларусі вырашыла падоўжыць абмежавальныя захады супраць пэўных афіцыйных асобаў Беларусі, але прыпыніць ужываньне візавых санкцыяў да 31 кастрычніка 2011 г.,

F. У сувязі з тым, што ў адпаведнасьці з заявамі ПА АБСЕ і Офісу дэмакратыі і правоў чалавека АБСЕ “Аб папярэдніх высновах адносна прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі” пэўны прагрэс можна адзначыць у часе выбарчага працэсу, але ён азмрочаны сур’ёзнымі парушэньнямі ў часе галасаваньня і гвалтам у дзень выбараў 19 сьнежня,

G. У сувязі з тым, што больш за 700 чалавек былі зьняволеныя за іх удзел у дэманстрацыі 19 сьнежня ў Менску, бальшыня зь іх былі вызваленыя пасьля адбываньня кароткіх тэрмінаў зьняволеньня паводле адміністрацыйных прысудаў, тым часам як 24 апазыцыйныя журналісты і актывісты, у тым ліку 6 кандыдатаў у прэзідэнты, былі абвінавачаныя “у арганізацыі масавых беспарадкаў” і ім пагражае да 15 гадоў зьняволеньня, а яшчэ 14 чалавек могуць быць асуджаныя такім жа чынам неўзабаве,

H. У сувязі з тым, што разгон міліцыяй дэманстрацыі 19 сьнежня 2010 г і далейшыя захады праваахоўных органаў супраць дэмакратычнай апазіцыі, свабоды медыяў і грамадзянскай супольнасьці былі асуджаныя прэзідэнтам Еўрапарламенту, высокімі прадстаўнікамі ЕЗ і Генеральным сакратаром ААН,

I. У сувязі з тым, што адвакаты, якія прадстаўляюць дэмакратычных актывістаў, апазіцыянераў і іх родных, не дапускаюцца да зьняволеных,

1. Прызнае, што адпаведна з папярэднімі высновамі ПА АБСЕ і Офісу дэмакратычных інстытуцыяў і правоў чалавека аб тым, што прэзідэнцкія выбары 19 сьнежня 2010 не адпавядалі міжнародным стандартам свабодных, справядлівых і празрыстых выбараў; прызнае, што гэтае галасаваньне сталася страчанай магчымасьцю для дэмакратызацыі Беларусі, і, у сувязі са шматлікімі сур’ёзнымі парушэньнямі, адзначанымі АБСЕ, заклікае, каб новыя выбары былі праведзены ў свабодных, дэмакратычных умовах, у адпаведнасьці са стандартамі АБСЕ [паколькі ў дыскусіі пад гэтым матэрыялам на “Свабодзе”, які там недакладна перакладзены(?!), выказваюцца розныя меркаваньні, удакладняем, у арыгінале запісана: …calls, …, that new elections be held on the free and democratic conditions according to the OSCE standards; на наш погляд, тут пад “новымі выбарамі” маюцца на ўвазе… наступныя палатачныя выбары ці выбары прэзідэнцкія праз 5 гадоў!; карацей, “Еўропа”, як мы шмат разоў папярэджвалі і тлумачылі, у чарговы раз кінула беларусаў… – Рэд.];

2. Асуджае ўжываньне супраць пратэстоўцаў грубай сілы міліцыяй і КДБ у дзень выбараў, асабліва жорсткі напад на Ул.Някляева, парушэньне правоў на свабоду сходаў і выказваньня, а таксама правоў чалавека, і выказвае заклапочанасьць спробамі ўладаў Беларусі ўзяць пад апеку Даніла Саньнікава, 3-гадовага сына кандыдата ў прэзідэнты Андрэя Саньнікава і журналісткі Ірыны Халіп, якія абое застаюцца зьняволеныя ад 19 сьнежня;

3. Рэзка асуджае арышт і затрыманьні мірных дэманстрантаў і бальшыні кандыдатаў у прэзідэнты, лідэраў дэмакратычнай апазіцыі і вялікай колькасьці грамадзянскіх актывістаў, журналістаў, настаўнікаў і студэнтаў, якім пагражаюць прысуды да 15 гадоў зьняволеньня; заклікае да незалежнага і аб’ектыўнага міжнароднага рассьледаваньня гэтых падзей пад эгідай АБСЕ; заклікае да неадкладнага спыненьня палітычна матываваных прысудаў;

4. Асуджае рэпрэсіі і заклікае ўлады Беларусі неадкладна спыніць усе формы гвалту, перасьледу і запалохваньня актывістаў грамадзянскай супольнасьці, рэйды, ператрусы і канфіскацыю матэр’ялаў у прыватных памяшканьнях, прадстаўніцтвах незалежных смі і офісаў грамадзкіх арганізацыяў, а таксама выключэньняў з унівэрсітэтаў і звальненьняў з працы;

5. Патрабуе неадкладнага і безумоўнага вызваленьня ўсіх зьняволеных у дзень выбараў і пасьля выбараў, у тым ліку і зьняволеных, прызнаных Amnesty International вязьнямі сумленьня; заклікае ўлады Беларусі забясьпечыць неабмежаваны доступ сваякоў, юрыстаў і медыкаў да зьняволеных;

6. Выказвае шкадаваньне адносна рашэньня ўладаў Беларусі закрыць офіс АБСЕ ў Беларусі і заклікае ўлады Беларусі адмяніць гэтае рашэньне;

7. Асуджае блакаду ў інтэрнэце шэрагу буйных інтэрнэт-старонак, у тым ліку сацыяльных сетак і апазіцыйных вэб-сайтаў у дзень выбараў у Беларусі; падкрэсьлівае, што цяперашні закон аб СМІ ў Беларусі не адпавядае міжнародным стандартам і таму заклікае беларускія улады перагледзець і зьмяніць яго;

8. Заклікае Раду, Камісію і высокіх прадстаўнікоў ЕЗ перагледзець палітыку ЕЗ адносна Беларусі, у тым ліку ўжыць эканамічныя санкцыі і замарозіць усю макрафінансавую дапамогу праз крэдыты МВФ, аперацыі Еўрапейскага інвестыцыйнага банку і Еўрапейскага банку рэканструкцыі і разьвіцьця; падкрэсьлівае, што арыентацыя на Еўрапейскую палітыку добрасуседства і нацыянальнай дапамогі для Беларусі павінна быць перанакіраваная і праводзіцца ў сферы падтрымкі грамадзянскай супольнасьці; нагадвае пра істотнасьць эфектыўнага выкарыстаньня Еўрапейскай ініцыятывы ў справе дэмакратыі і правоў чалавека;

9. Заклікае Камісію падтрымаць усімі фінансавымі і палітычнымі сродкамі высілкі грамадзянскай супольнасьці, незалежных СМІ (у тым ліку ТВ Белсат, Еўрапейскага радыё для Беларусі, Радыё Рацыя і іншых) і недзяржаўных арганізацыяў у Беларусі, якія разьвіваюць дэмакратыю і супрацьстаяць рэжыму; бачыць неабходнасьць актывізаваць і заахвочваць сувязі беларускіх  недзяржаўных арганізацыяў зь міжнароднай супольнасьцю; разам з тым заклікае Камісію прыпыніць цяперашняе супрацоўніцтва і адклікаць дапамогу дзяржаўным СМІ ў Беларусі;

10. Заклікае Еўрапейскую Камісію разьвіваць мэханізм рэгістрацыі недзяржаўных арганізацыяў, якім адмоўлена ў рэгістрацыі ў Беларусі з палітычных прычынаў, для таго, каб даць ім магчымасьць карыстацца праграмамі ЕЗ;

11. Заклікае Камісію працягваць і павялічваць фінансавую дапамогу Еўрапейскаму гуманітарнаму універсітэту (ЕГУ), які месьціцца ў Вільні (Літва), павялічыць колькасьць стыпендыяў для беларускіх студэнтаў, рэпрэсаваных за іх грамадзянскую актыўнасьць і выключаных з універсітэтаў і зрабіць унёсак у канферэнцыю донараў “Салідарнасьць зь Беларусьсю”, запланаваную на 2/02/2011 і наступную канферэнцыю ў Вільні 3-4/02/2011;

12. Заклікае Раду, Камісію і Вярхоўную прадстаўніцу ЕЗ неадкладна аднавіць візавыя забароны ў дачыненьні да кіраўнікоў Беларусі і пашырыць іх на дзяржаўных чыноўнікоў, а таксама супрацоўнікаў праваахоўных органаў і сілаў бясьпекі, якія могуць быць адказнымі за парушэньні ў часе галасаваньня і пасьлявыбарчыя жорсткія рэпрэсіі і арышты прадстаўнікоў апазіцыі, а таксама замарозіць іх банкаўскія актывы; зьвяртае ўвагу, што санкцыі павінны заставацца ў сіле як найменей да вызваленьня ўсіх палітычных зьняволеных і поўнага зьняцьця зь іх абвінавачаньняў; вітае добрыя прыклады ўраду Польшчы і парламенту Літвы, якія ўвялі ў дзеяньне візавыя абмежаваньні для прадстаўнікоў рэжыму ў Менску і разам з тым аблегчылі паездкі ў Еўразьвяз для беларускіх грамадзянаў;

13. Заклікае Раду разгледзець магчымасьць прыпыненьня ўдзелу Беларусі ва Ўсходнім партнэрстве на саміце Усходняга партнэрства ў Будапэшце, калі да гэтага ня будзе  прымальнага тлумачэньня і значнага паляпшэньня сітуацыі ў Беларусі, пры гэтым прыпыненьне не распаўсюджваецца на няўрадавыя арганізацыі і грамадзянскую супольнасьць;

14. Заклікае Камісію і Раду актывізаваць перамовы ў справе пагадненьня аб рэадмісіі для спрашчэньня візавага рэжыму, у тым ліку і даступных візавых збораў ў мэтах спрашчэньня кантактаў паміж людзьмі;

15. Выказвае спадзяваньне, што краіны-сябры ЕЗ не аслабяць дзеяньні Еўразьвязу двухбаковымі кантактамі зь беларускім рэжымам, што аслабіла б аўтарытэт і эфектыўнасьць еўрапейскай зьнешняй палітыкі;

16. Выказвае меркаваньне, што спартовыя мерапрыемствы, такія як Чэмпіянат Сьвету па хакеі ў 2014, ня могуць праводзіцца ў Беларусі, пакуль у гэтай краіне будуць заставацца палітвязьні;

17. Выказвае шкадаваньне ў сувязі з крокамі Расейскай Федэрацыі, якая прызнала выбары і расцаніла рэпрэсіі як “унутраную справу”, рэкамендуе Еўракамісіі распачаць дыялог, кансультацыі і палітычную каардынацыю з суседзямі Беларусі, якія не ўваходзяць у ЕЗ, але якія традыцыйна маюць асаблівыя дачыненьні з гэтай краінай і адначасна зьяўляюцца партнэрамі ЕЗ – а менавіта, Расеяй і Ўкраінай – каб максімальна павысіць эфектыўнасьць палітыкі ЕЗ у дачыненьні да Беларусі, а таксама супрацоўнічаць у справе належнага ўраўнаважаньня рэакцыі на недахоп дэмакратыі і парушэньні правоў чалавека ў Беларусі зь неабходнасьцю пазьбегнуць яе міжнароднай ізаляцыі.

18. Даручае старшыні накіраваць гэтую рэзалюцыю ў Раду Еўропы, Еўрапейскую Камісію, Вярхоўнаму прадстаўніку, дзяржавам-сябрам ЕЗ, прэзідэнту [ну, вось бачыце, для іх Лу-ка – прэзідэнт, а не ўзурпатар. – Рэд.], парламенту і ўраду Беларусі, Парламенцкай Асамблеі Рады Еўропы і АБСЕ.

-

-

P.S. ад Алеся Астроўскага.

Да ўзгаданага вышэй тэкста, выстаўленага на сайце радыё “Свабода”, я тры разы – у пятніцу, суботу і нядзелю — дасылаў практычна адзін і той жа каментар.

Апошняя версія каментара выглядала так:

“Трэцяя і апошняя  спроба даслаць каментар:

—

Як па мне, выказваньне: «calls, … that new elections be held on the free and democratic conditions according to the OSCE standards», — азначае, што ЕЗ заклікае да таго, каб новыя (наступныя) выбары прайшлі ў свабодных дэмакратычных умовах, у адпаведнасьці са стандартамі АБСЕ.

А гэта ў сваю чаргу азначае, што гаворка ідзе пра звычайныя чарговыя выбары — у палатку ці прэзідэнцкія праз 5 гадоў. І ніякага закліку «тэрмінова правесьці ў Беларусі новыя прэзідэнцкія выбары» ўвогуле няма…

Радыё «Свабода» ўвяла нас у зман.

Ці я памыляюся?” (канец каментара)

Пасьля гэтай (трэцяй спробы) радыё “Свабода” ў нядзелю выставіла другую (суботнюю) версію каментара.

Бачым яшчэ і такі варыянт “свабоды слова” пры “лібералізьме”…

Шэраг апазіцыйных палітыкаў, а таксама сваякі арыштаваных за акцыю ў дзень 19 сьнежня 2010 г., прынялі зварот да дэпутатаў Эўрапейскага Парлямэнту ў сувязі з сітуацыяй у Беларусі. Падаем тэкст гэтага звароту, узяты з www.svaboda.org/content/article/2273303.html. Найбольш істотнае на наш погляд мы выдзелілі тоўстым.

Рэдакцыя.

“Ужо 16 гадоў як у Беларусі пануе дыктатарскі рэжым. 19 сьнежня 2010 году ў Беларусі адбываліся гэтак званыя выбары прэзыдэнта. Колькасьць прадстаўнікоў апазыцыйных партыяў, якім дазволілі ўвайсьці ў склад участковых выбарчых камісіяў, склала 0,25% ад агульнай колькасьці сяброў камісіяў. Незалежных назіральнікаў не дапусьцілі да маніторынгу падліку галасоў. На нешматлікіх участках для галасаваньня, дзе незалежным назіральнікам удалося прадухіліць падмену або ўкід бюлетэняў, аддадзеных у дзень галасаваньня, і дамагчыся іх публічнага падліку, Аляксандар Лукашэнка меў ад 32 да 45% падтрымкі ў дзень галасаваньня 19 сьнежня. Падобныя вынікі далі таксама незалежныя экзыт-полы. Такім чынам, ёсьць абгрунтаваныя сумневы ў тым, што Лукашэнка набраў неабходную для перамогі ў першым туры большую за 50% колькасьць галасоў.

Яшчэ да завяршэньня галасаваньня і падліку галасоў сілавыя структуры ўлады пачалі фізычна распраўляцца з палітычнымі апанэнтамі Лукашэнкі.

19 сьнежня мірныя пратэсты дзясяткаў тысячаў грамадзянаў супраць фальшаваньня вынікаў выбараў у Менску былі жорстка падаўленыя спецыяльнымі сіламі міліцыі. Сотні людзей зьбітыя да крыві, пакалечаныя. Сямёра кандыдатаў у прэзыдэнты былі кінутыя ў турму КГБ яшчэ да афіцыйнага абвешчаньня вынікаў выбараў. Больш за 600 мірных дэманстрантаў былі адміністрацыйна арыштаваныя. У адказ на мірныя пратэсты супраць фальсыфікацыі вынікаў выбараў улады пачалі масавыя акцыі запалохваньня.

Людзей выкідаюць з працы і вучобы. Штодня КГБ праводзіць допыты палітычных і грамадзкіх актывістаў, журналістаў, праваабаронцаў, ператрусы і канфіскацыі тэхнікі ў офісах і прыватных кватэрах. У краіне адбываецца палітычны тэрор. Лукашэнка і гэтым разам сілай імкнецца утрымацца пры ўладзе, на якую страціў як юрыдычнае, так і маральнае права. Паводле зьвестак цалкам падкантрольнай Лукашэнку ЦВК, ён нібыта атрымаў 79,65% галасоў выбарнікаў. Але ў завяршальным Пратаколе назіральнай місіі АБСЭ зафіксаваная неадпаведнасьць працэсу выбараў дэмакратычным прынцыпам і нормам, выбары прызнаныя несвабоднымі і недэмакратычнымі. Да такіх самых высноваў прыйшлі і ўнутраныя незалежныя назіральнікі.

Мы — выбаршчыкі, што вылучалі дэмакратычных кандыдатаў, сябры іхных ініцыятыўных групаў, назіральнікі на выбарах, палітычныя вязьні ды іхныя родзічы — заклікаем Эўрапейскі Парлямэнт, усе нацыянальныя і міжнародныя інстытуты дэмакратычных краінаў Эўропы праявіць волю ў адстойваньні каштоўнасьцяў, на якіх заснаваная эўрапейская супольнасьць, уступіцца за неад’емныя дэмакратычныя правы і свабоды беларусаў як аднаго з эўрапейскіх народаў. Мы ўсе пераканаліся чарговы раз: антыдэмакратычны рэжым у Беларусі ня здольны перавыхавацца, эвалюцыянаваць, зьмяніць сутнасьць. Дыктатарская ўлада у Беларусі — пагроза незалежнасьці Беларусі і стабільнасьці ў Эўропе.

МЫ ПРАПАНУЕМ:

1. Не лічыць прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі свабоднымі, справядлівымі, дэмакратычнымі, адпаведнымі стандартам АБСЭ і, адпаведна, не прызнаваць абвешчаных вынікаў легітымным выразам волі беларускага народу. Падтрымліваем заклік Рады Беларускай Народнай Рэспублікі (гістарычнай пераемніцы дэмакратычнай беларускай дзяржаўнасьці ў вольным сьвеце) і арганізацыяў беларускай дыяспары да дэмакратычных урадаў не ўжываць азначэньне «прэзыдэнт Беларусі» ў дачыненьні да ініцыятара рэпрэсіяў Лукашэнкі.

2. Рашуча запатрабаваць неадкладна вызваліць усіх палітычных вязьняў і спыніць хвалю палітычнага тэрору ў краіне. Не дапусьціць магчымасьці для Лукашэнкі выкарыстоўваць вязьняў як палітычных закладнікаў для гандлю ў вырашэньні сваіх праблемаў у міжнародных дачыненьнях.

3. Ініцыяваць стварэньне міжнароднай камісіі з дэпутатаў Эўрапейскага Парлямэнту і нацыянальных парлямэнтаў краінаў Эўразьвязу для расьсьледаваньня фактаў масавага зьбіцьця і рэпрэсіяў у Беларусі 19 сьнежня 2010 г. і ў наступны пэрыяд.

4. Спыніць любыя палітычныя кантакты з уладамі ў Менску да вызваленьня ўсіх палітычных вязьняў і поўнага спыненьня перасьледу па палітычных матывах.

5. Абмежаваць мінімальна неабходныя кантакты з уладамі тэхнічным узроўнем. Спыніць кантакты зь міністэрствамі і сілавымі структурамі, прадстаўнікі якіх непасрэдна ўдзельнічалі і ўдзельнічаюць у выбарчых фальсыфікацыях і палітычных рэпрэсіях.

6. Аднавіць і пашырыць практыку забароны на ўезд у дэмакратычныя краіны Эўропы для ўсіх службовых асобаў, непасрэдна ці апасродкавана далучаных да выбарчых фальсыфікацыяў і палітычных рэпрэсіяў. З улікам папярэдняга досьведу вызваленьня палітычных вязьняў скарыстаць усе магчымасьці адрасных санкцыяў, скіраваных на такіх асобаў і падкантрольныя ім структуры.

7. Вярнуцца да пытаньня ўдзелу Беларусі ў міжпарлямэнцкай праграме «Эўранэст» пасьля правядзеньня справядлівых выбараў.

8. Спыніць удзел Беларусі ў міжурадавых праграмах, падтрыманых у рамках «Усходняга партнэрства», да выкананьня чатырох умоваў Эўразьвязу ў галіне дэмакратызацыі ў Беларусі.

9. Кампэнсаваць абмежаваньне кантактаў з антыдэмакратычнай уладай істотным пашырэньнем дапамогі беларускаму народу і грамадзянскай супольнасьці краіны:

— скасаваць плату за шэнгенскія візы для грамадзянаў Беларусі;

— інстытуцыянальна падтрымаць незалежныя мас-мэдыя Беларусі ды мас-мэдыя для беларускай аўдыторыі зь іншых краінаў Эўропы (ТВ Белсат, Радыё Рацыя, Эўрапейскае радыё для Беларусі і г.д.), а таксама дзейнасьць дэмакратычных няўрадавых арганізацыяў, у тым ліку ў рамках Усходняга партнэрства;

— палітычна падтрымліваць партыі, рухі ды грамадзянскія ініцыятывы, якія стаяць на грунце дэмакратыі ды правоў чалавека і знаходзяцца ў апазыцыі да рэжыму;

— распаўсюдзіць на беларускіх грамадзянаў праграмы падтрымкі вышэйшай адукацыі ў ЭЗ;

— выпрацаваць схему падтрымкі малога бізнэсу ў Беларусі, якая выключыць удзел і ўзьдзеяньне ўладаў;

— актывізаваць усе іншыя формы дапамогі непасрэдна беларускаму грамадзтву ды ахвярам палітычных рэпрэсіяў у краіне.

Пасьля 19 сьнежня Беларусь стала іншай. Перамога дэмакратыі ў Беларусі — справа саміх беларусаў, ніхто нам не прынясе свабоду, акрамя нас саміх. Ваша салідарнасьць і падтрымка у гэтыя цяжкія дні дапаможа нашаму народу дайсьці хутчэй да дэмакратыі і свабоды”.

- — -

Зварот падпісалі:

Багданава Ірына, сястра палітычнага вязьня Андрэя Саньнікава
Бакур Юрка, сябра ініцыятыўнай групы, удзельнік Плошчы, рэпрэсаваны
Бандарэнка Зінаіда, Народная артыстка Беларусі
Бародка Зьміцер, давераная асоба кандыдата ў прэзыдэнты А. Саньнікава
Бяляцкі Алесь, праваабаронца
Вольскі Лявон, рок-музыкант, назіральнік
Вячорка Вінцук, сустаршыня Палітычнай рады Аб’яднаных дэмакратычных сілаў, назіральнік
Дабравольскі Аляксандар, дэпутат ВС 12-га скліканьня, сябра Нацыянальнай рады Аб’яднанай грамадзянскай партыі
Івашкевіч Віктар, старшыня Менскай арганізацыі Партыі БНФ
Каляда Натальля, дырэктар «Свабоднага тэатру», рэпрэсаваная
Канюс Ганна, давераная асоба кандыдата ў прэзыдэнты Ў. Някляева
Лаўроўская Ірына, доктар архітэктуры
Марголін Леў, намесьнік старшыні Аб’яднанай грамадзянскай партыі
Маслоўскі Ігар, старшыня Берасьцейскай абласной арганізацыі Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі
Мех Алесь, кандыдат у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў 2008 г.
Міхнюк Зінаіда, кіраўнік Берасьцейскага аддзяленьня прафсаюзу работнікаў РЭП
Панасюк-Шарэнда Паліна, сябра ініцыятыўнай групы кандыдата ў прэзыдэнты А. Саньнікава
Петрусевіч Фёдар, сябра ініцыятыўнай групы кандыдата ў прэзыдэнты Саньнікава
Плячко Зьміцер, давераная асоба кандыдата ў прэзыдэнты В. Рымашэўскага, удзельнік Плошчы
Пук Валянцін. бацька палітычнага вязьня Натальлі Радзінай
Пук Надзея, маці палітычнага вязьня Натальлі Радзінай
Садоўскі Пётра, дэпутат ВС 12-га скліканьня, Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар
Сьвяцкая Валянціна, назіральнік у Менскай гарадзкой выбарчай камісіі
Сямдзянава Галіна, дэпутат ВС 12-га скліканьня, сябра Менскай гарадзкой выбарчай камісіі
Хадыка Юры, прафэсар, доктар ф.-м. навук
Халезін Мікалай, арт-дырэктар «Свабоднага тэатру»
Халіп Уладзімір, беларускі кінарэжысэр, бацька палітычнага вязьня журналісткі Ірыны Халіп
Шарэнда Андрэй, сябра ініцыятыўнай групы кандыдата ў прэзыдэнты В. Рымашэўскага, рэпрэсаваны
Шурхай Зьміцер, сябра ініцыятыўнай групы кандыдата ў прэзыдэнты В. Рымашэўскага, удзельнік Плошчы, рэпрэсаваны

Перад тым, як аналізаваць падзеі вакол 19 сьнежня ў Беларусі, якія мы прапануем называць “Крывавай нядзеляй”, ёсьць неабходнасьць зьвярнуць увагу на некаторыя матэрыялы, якія зьявіліся ў сеціве напярэдадні гэтых падзей. Да такіх матэрыялаў – прычым, недастаткова ацэненых, гледзячы па колькасьці каментароў – на наш погляд, належыць інтэрвю Пола Гоўбла, данае радыё “Свабода” (гл. http://www.svaboda.org/content/article/2251266.html). Адзін загаловак інтэрвю інтрыгуе… Апошнія заявы з боку прадстаўнікоў заходніх краін (гл. два папярэднія матэрыялы), надаюць гэтаму інтэрвю дадатковы сэнсавы кантэкст. Мы падаем трохі падкарэктаваную версію інтэрвю (важнае, на наш погляд, выдзелена тоўстым шрыфтам) і нашыя заўвагі да яго. Але спачатку пра самаго Гоўбла.

Рэдакцыя.

1.

Пол Гоўбл (Paul Goble) – амерыканскі палітолаг і аналітык, сьпецыяліст па нацыянальных пытаньнях былога Савецкага Саюзу і постсавецкай прасторы. Быў выдаўцом 4-томнага амерыканскага досьледу, прысьвечанага этнічным праблемам Савецкага Саюзу. Працаваў, сярод іншага, дарадцам дзяржсакратара Джэймса Бэйкера ў адміністрацыі прэзідэнта Рональда Рэйгана, дырэктарам аддзелу камунікацый “Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода”, дарадцам дырэктара Голасу Амерыкі і Бюро міжнароднага радыё- і тэлевяшчаньня ЗША, прафесарам Тартускага ўніверсітэту ў Эстоніі, дырэктарам досьледна-выдавецкага аддзелу Азербайджанскай дыпламатычнай акадэміі ў Баку. Працуючы дырэктарам камунікацый радыё “Свабода”, заснаваў інтэрнэтны ангельскамоўны бюлетэнь «RFE/RL Newsline» (1997-2008), які быў вельмі папулярнай крыніцай інфармацыі й аналізу палітычнай і сацыяльна-эканамічнай сітуацыі ў краінах, куды вяшчала радыё. Цяпер рэгулярна вядзе блог пад назвай «Window on Eurasia» (http://windowoneurasia.blogspot.com/). Пол Гоўбл адзначаны найвышэйшымі дзяржаўнымі ордэнамі Літвы, Латвіі ды Эстоніі за заслугі ў падтрыманьні незалежніцкіх памкненьняў гэтых краінаў у савецкую эпоху і вывадзе расейскіх войскаў з Прыбалтыкі пасьля распаду СССР.

2.

ПОЛ ГОЎБЛ: «ВЫГЛЯДАЕ, ШТО НІКОГА АКРАМЯ ЛУКАШЭНКІ Ў НАС УЖО НЕ ЗАСТАЛОСЯ«

- Спадар Гоўбл, давайце пачнем нашу размову з экскурсу ў глыбейшае мінулае, калі Савецкі Саюз усё яшчэ існаваў, а вы зараблялі на жыцьцё як саветолаг і сьпецыяліст па савецкіх нацыянальнасьцях. У мяне два пытаньні ў сувязі з гэтым перыядам вашай прафесійнай кар’еры. Першае: Ці прыходзіла вам у 1981 годзе ў галаву думка, што Савецкі Саюз можа разваліцца праз 10 гадоў, ужо ў 1991-м?

Гоўбл: У 1981 годзе такая думка яшчэ не прыходзіла, хоць я верыў, што гэтак урэшце і адбудзецца. Я тады ня думаў, што мы набліжаемся да канца савецкай эпохі такімі хуткімі тэмпамі, як гэта насамрэч адбывалася. Падзеі таго дзесяцігодзьдзя прысьпешвалі працэсы, якія пачаліся нашмат раней. Але ўжо тады было відаць, што ўнутры савецкай імперыі існавалі супярэчнасьці. Ужо ў палове 1980-х я пісаў, што несвабодная Расея можа быць магчымая, але лібералізаваны Савецкі Саюз – гэта яўная супярэчнасьць [такая ж, як і “лібералізацыя” рэжыму Лукашэнкі... – Рэд.]. Як толькі цэнтар пачаў слабнуць, магчымасьць таго, што Савецкі Саюз можа выжыць, зьнікла.

- А цяпер другое пытаньне: Ці ў 1981 годзе вы былі ў змозе адрозьніць Беларускую ССР ад Украінскай ССР? Інакш кажучы, як вы ўспрымалі Беларусь 30 гадоў таму? Ці нехта на Захадзе бачыў Беларусь як нешта адрознае ад астатняга Савецкага Саюзу?

- У пачатку 1970-х я заняўся дасьледваньнем нерасейскіх народаў у Савецкім Саюзе якраз таму, што некаторыя людзі рабілі вось такія неадпаведныя заўвагі. Што тычыцца беларусаў, я пачаў чытаць двухтомны досьлед аб Беларусі, выдадзены Гарвардскім універсітэтам у сярэдзіне 1950-х, й іншыя кніжкі. Таму ў пачатку 1980-х, безумоўна, ужо былі людзі, уключна са мною, якія разумелі, што беларусы – гэта не расейцы і не ўкраінцы. Больш за тое, і гэта было нашмат важнейшае, узрастала ўсьведамленьне, што Беларусь і Ўкраіна маюць гэткую ж доўгую гісторыю, як і Расея. Узрастала ўсьведамленьне, што беларусы і ўкраінцы – гэта не пабочныя прадукты гістарычнага разьвіцьця Расеі (як здаўна сьцьвярджалі расейцы, а некаторыя зь іх сьцьвярджаюць і далей), а самастойныя народы. Штораз больш амерыканскіх і заходніх сьпецыялістаў па гэтым рэгіёне, хоць і ня ўсе, тады ўжо разумелі гэта.

- Існуе меркаваньне, што пасьля распаду Савецкага Саюзу ў 1991 годзе Захад наагул і ваша краіна ў прыватнасьці галоўным чынам турбаваліся лёсам ядзернай зброі на постсавецкай тэрыторыі і надта не цікавіліся новай беларускай дзяржавай і яе геапалітычным накірункам у будучыні. Ніхто не паставіўся да Беларусі сур’ёзна і ніхто ня верыў, што гэтая краіна зможа існаваць самастойна. Захад проста праігнараваў Беларусь у 1991-м, і яна была прымушаная выбраць лёсавызначальную інтэграцыю з Расеяй. Як бы вы ацанілі міжнародную сітуацыю Беларусі неўзабаве пасьля распаду СССР?

- Я думаю, мы павінны разумець, што пытаньне ядзернай зброі на постсавецкай тэрыторыі было несумненна цэнтральным, і яно вызначыла першую амерыканскую рэакцыю на ўзьнікненьне постсавецкіх дзяржаваў. Галоўнай мэтай адміністрацыі Буша, а потым адміністрацыі Клінтана было забесьпячэньне вываду ядзернай зброі, якая знаходзілася на тэрыторыі Беларусі, Украіны і Казахстану, на тэрыторыю Расейскай Федэрацыі. У сапраўднасьці Беларусь, Украіна і Казахстан ніколі не кантралявалі гэтай зброі, але Злучаныя Штаты вырашылі, што ўся гэтая зброя павінна апынуцца на тэрыторыі Расейскай Федэрацыі. Беручы пад увагу небясьпеку, якую ўяўляе сабою ядзерная зброя, я думаю, што мы не павінны зусім крытычна ставіцца да памкненьня павялічыць кантроль над гэтай зброяй, хоць я разумею, што можна таксама крытыкаваць меркаваньне, што вывад ядзернай зброі на тэрыторыю Расейскай Федэрацыі даў гарантыю такога большага кантролю.

Разам з тым я цалкам пагаджаюся з тымі, хто сьцьвярджае, што Захад у тыя пачатковыя гады не дапамог Беларусі падтрымаць яе незалежнасьць [!!! – Рэд.]. У пачатку 1990-х я шмат разоў выступаў на публічных форумах, падкрэсьліваючы, што гэта не Ўкраіна ляжыць паміж Расеяй і Еўропай, а Беларусь. А таму, з стратэгічнага гледзішча, існаваньне Беларусі было абсалютна істотным, каб Расея зьмірылася са сваім новым становішчам у сьвеце. Таму ў інтарэсах Злучаных Штатаў было, каб Беларусь стала жыцьцяздольнай і эфектыўнай дзяржавай, нават калі гэты інтарэс быў толькі часткай агульных інтарэсаў ЗША адносна Расеі.

З жалем трэба прызнаць, што і мне, й іншым людзям, якія думалі падобным чынам, не ўдалося паўплываць на сітуацыю ў гэтых адносінах да такой ступені, як нам хацелася. Я думаю, цяпер ужо ўсе разумеюць, што калі б Злучаныя Штаты і Захад тады падтрымалі спадара Шушкевіча больш эфектыўна, ніхто на сьвеце ніколі не пачуў бы пра спадара Лукашэнку. Старшыня Вярхоўнага Савету Станіслаў Шушкевіч быў сапраўдным героем, калі мець на ўвазе, што ён рабіў для зьмяншэньня наступстваў Чарнобыльскай катастрофы [цяпер гэты “герой” заклікае расейскія войскі на нашу беларускую зямлю! – Рэд.]. Калі б ЗША і заходнія дзяржавы прызналі гэтыя ягоныя заслугі і дапамаглі беларускаму народу ў змаганьні з гэтымі наступствамі, я думаю, што Беларусь сёньня разьвівалася б у іншым накірунку, чым аўтарытарная і нэасавецкая дзяржава прэзідэнта Лукашэнкі.

- Успрыманьне Беларусі Захадам, як здаецца, значна зьмянілася з таго часу. Цяпер, калі Лукашэнка сварыцца з Масквою, Брусэль прапануе яму падтрымку і прызнаньне, як толькі ён правядзе больш-менш дэмакратычныя выбары. Ці вы верыце ў дэмакратычныя выбары ў Беларусі?

- Ня веру. Я думаю, мы павінны бачыць розьніцу паміж дэмакратычным працэсам і днём выбараў. У палітычнай сістэме, якая не дазваляе свабодных СМІ, перасьледуе журналістаў і накладае шмат абмежаваньняў на актыўнасьць сваіх грамадзянаў, можна цудоўна арганізаваць падлік галасоў, але нельга мець сапраўдных выбараў. Я ня веру, што гэтыя выбары будуць дэмакратычныя. Я думаю, што казаць пра больш-менш дэмакратычныя выбары – гэта ўсё роўна, як казаць пра жанчыну, што яна крыху цяжарная. Яна альбо цяжарная, альбо не. Выбары альбо дэмакратычныя, альбо не. Як ні прыкра гэта гаварыць, але я ня думаю, што мы пабачым дэмакратычныя выбары ў Беларусі [усё спраўдзілася. – Рэд.]. Еўропа і Злучаныя Штаты, не дапамогшы Беларусі ў часе, калі такая дапамога магла зьмяніць краіну да лепшага, цяпер падтрымліваюць Лукашэнку, бо бачаць, што сітуацыя ў Расеі пагаршаецца [цяпер многія заходнія “птушкі” сьпяваюць зусім іншыя песьні; калі б вы ведалі, колькі іх папярэджвалі менавіта пра такую сітуацыю; гл. хаця б тут: http://nashaziamlia.org/2006/04/16/50/. – Рэд.], а таму для ЗША і Захаду наогул важна стварыць ланцуг саюзьнікаў вакол Расейскай Федэрацыі [такое - і адкрытым тэкстам у час “перазагрузкі”?! відаць, ужо няма чаго хаваць! – Рэд.]. Але я ня думаю, што мы павінны хлусіць самім сабе ці хлусіць беларускаму народу, называючы дэмакратычнымі выбары, якія такімі не зьяўляюцца па вызначэньні.

- На вашу думку, чаму Лукашэнка такі моцны і непераможны як палітык?

- Я ня думаю, што ён быў бы непераможным, калі б існавала свабодная прэса, калі б былі сапраўдныя выбары, на якіх людзі маглі б свабодна выказваць сваю думку, і калі б людзі не былі вымушаныя жыць пад ціскам ягонай інтэнсіўнай прапаганды, якая пераконвае, што ім жывецца лепш, чым іншым, якраз таму, што некаторыя свабоды абмежаваныя. Гэта, зразумела, няпраўда, але калі людзям паўтараюць гэта раз-пораз і потым зноў ад пачатку, дык вельмі цяжка такой прапагандзе супрацьстаяць [бачна, што чалавек трохі дасьведчаны ў пытаньнях псіхалогіі масаў. – Рэд.]. Спадар Лукашэнка ня выйграў бы выбараў, калі б апазіцыя мела шанцы пагаварыць з народам пра сапраўдную сітуацыю ў Беларусі і пра сапраўдную патрэбу Беларусі – то бок, пра тое, каб стаць часткай Эўропы [а вось гэта ня трэба нам падсоўваць... – Рэд.], а ня быць разгляданай як нейкі філіял Расейскай Федэрацыі [не разглядайце; Беларусь – другая Швайцарыя! – вось наша крэда. – Рэд.]. Мне вельмі прыкра, што Захад у пачатку 1990-х не зрабіў для Беларусі таго, што мог тады зрабіць. Але ў мяне сэрца разьдзіраецца, калі я бачу, як цяпер, не зрабіўшы гэтай правільнай рэчы ў мінулым, мы намерваемся зрабіць нешта, што выглядае як падтрымка Беларусі, а ў сапраўднасьці будзе падтрымкай беларускага дыктатара, таму што, як выглядае, нікога іншага ў нас ужо не засталося [чалавек ледзь не адкрытым тэкстам кажа: нашыя заходнія палітыкі былі мудакамі й карупцыянерамі, і будуць заставацца такімі далей да часу чарговай гістарычнай навучкі. – Рэд.].

- Як вы ацэньваеце цяперашні канфлікт паміж Лукашэнкам і Крамлём? Ці думаеце, што Масква хоча ўсур’ёз замяніць Лукашэнку некім іншым?

- Калі б Масква магла знайсьці добры спосаб, як гэта зрабіць, я думаю, што ёй хацелася б так зрабіць. Але два чыньнікі могуць абмяжоўваць гэтае хаценьне.

Па-першае, замена Лукашэнкі магла б стварыць надзвычай нестабільную сітуацыю, калі б адбылася гвалтоўным чынам або пры дапамозе нейкай вышэйшай сілы. Масква ў гэтым не зацікаўленая. Па-другое, шмат хто ў Маскве ўсьведамляе сабе, што на працягу апошніх 15 гадоў Лукашэнка для Захаду быў зручным аб’ектам, над якім ён выліваў свае сьлёзы. Інакш кажучы, шмат заходніх урадаў адчувала сваю маральную перавагу, асуджаючы Лукашэнку за рэчы нічым ня горшыя, а ў некаторых выпадках і крыху лепшыя, чым тыя, якія рабіў рэжым Пуціна-Мядзьведзева ў Расейскай Федэрацыі. Мы на Захадзе не крытыкуем таго, што робіць Масква, такім тонам, які ўжываем у адносінах да Беларусі, нават тады, калі Масква робіць дакладна тое, што і Менск.

- Лукашэнка пачынаў сваю прэзідэнцкую кар’еру, падаграваючы савецкую настальгію сярод беларусаў і падкрэсьліваючы іх супольную этнічную, культурную і гістарычную спадчыну з расейцамі [г.зн. ад пачатку грунтаваўся на хлусьні. – Рэд.]. Каля 1996 году выглядала, што Беларусь можа зьліцца з Расеяй і распусьціцца ў ёй як палітычна, так і этнічна. Але Беларусь неяк стрывала тую сутаргу інтэграцыі й цяпер хоча заставацца незалежнай дзяржавай [так хоча беларуска-літвінскі народ. – Рэд.]. Як вы растлумачыце гэты беларускі феномэн? Ні беларуская мова, ні беларуская культура не адыгрываюць нейкай значнейшай ролі ў дзяржаўным і нацыянальным будаўніцтве ў Беларусі. Дык на чым, па-вашаму, грунтуецца беларуская дзяржаўнасьць і нацыянальная ідэнтычнасьць?

- Гэта адна зь велізарных праблемаў для тых, хто разважае пра Беларусь. Але людзям трэба безупынна нагадваць, што беларусы, украінцы і расейцы зьявіліся ў тым самым часе, што яны – аднолькава старажытныя народы [?! – Рэд.]. Розьніца тут у тым, што расейцы ўвесь час мелі сваю дзяржаву, украінцы мелі сваю дзяржаву ў розных адрэзках гісторыі, а беларусы сваю – толькі цягам некалькіх месяцаў, калі браць пад увагу пэрыяд да ўзьнікненьня СССР [?! – Рэд.]. Пачуцьцё беларускай ідэнтычнасьці – пачуцьцё быцьця беларусамі – у шмат якіх адносінах больш цэласнае, чым пачуцьцё быцьця расейцамі, якое ўнутрана расшчэпленае [а тут ужо дакладна! – Рэд.]. Цяпер, калі беларусы маюць дзяржаву, гэтая ідэнтычнасьць і выяўляе сябе. І гэтая ідэнтычнасьць – іншая рэч, чым толькі мова, й іншая рэч, чым толькі нейкая асобная культура. Людзі часта забываюць, што толькі калі індыйцы навучыліся ангельскай мове, яны сталі нацыяналістамі пад кіраўніцтвам Гандзі. Калі ірландцы забылі гэльскую мову і пачалі гаварыць толькі на ангельскай, яны сталі нацыяналістамі й павярнуліся супраць ангельцаў [а тут зноў нейкае круцельства. – Рэд.].

Такое зусім магчыма. Можна мець Беларусь, у якой людзі гавораць па-расейску, але адначасова зьяўляюцца моцнымі беларускімі нацыяналістамі. Мне здаецца, што ў будучыні так яно і будзе, у спалучэньні з намаганьнямі вярнуць сабе беларускую мову. Я думаю, што Беларусь выжыве як дзяржава, што Лукашэнка вядзе вельмі спрытную гульню з Расеяй дзеля сваіх асабістых мэтаў і што ён не дазволіць нэаімперыялістычнай Расейскай Федэрацыі праглынуць Беларусь. Мне здаецца, што з перспектывы будучыні мы будзем глядзець на эпоху Лукашэнкі як на не зусім удалую акушэрку, якая дазволіла Беларусі застацца незалежнай дзяржавай настолькі доўга, каб краіна акрыяла і разьвіла тыя аспекты нацыянальнай ідэнтычнасьці, якія створаць аснову для сапраўды дэмакратычнай нацыянальнай дзяржавы Беларусь у ХХІ стагодзьдзі.

- Што павінна зрабіць Еўропа ў выпадку яшчэ адной “ашаламляльнай перамогі” Лукашэнкі 19 сьнежня ў абставінах, якія нагадваюць папярэднія прэзідэнцкія выбары і рэферэндумы ў Беларусі? Далей ізаляваць Лукашэнку ці запрасіць яго ў Брусэль?

- Я мяркую, што Еўропа і Злучаныя штаты павінны сабе ўсьвядоміць, што ў агляднай будучыні ім давядзецца мець дачыненьні з Лукашэнкам [вось якія настроі пануюць у палітычных колах ЗША! – Рэд.]. Мы маем дачыненьні са шматлікімі краінамі ў сьвеце, дзе няма сапраўдных выбараў і якія ставяцца вельмі рэпрэсіўна да сваіх грамадзян. Мне здаецца, што ня будзе ў нашых інтарэсах, калі мы, адмаўляючыся мець дачыненьні з Лукашэнкам, праігнаруем Беларусь і падапхнем яе ў абдымкі ўсё больш упэўненай Расеі. Але прызнаўшы гэта, мы павінны паставіць справу ясна. Тое, што мы хочам, гэта ня толькі незалежная Беларусь, захаваць якую дапамог і Лукашэнка [ды яму проста ня далі крэсла ў Крамлі! – Рэд.], але і дэмакратыя, у якой ён дагэтуль аднаасобна адмаўляў беларусам.

- Як вы ацэньваеце сёньняшнія амерыканска-беларускія стасункі? Ці ёсьць нейкія шанцы на іх паляпшэньне?

- Тут ёсьць тры сцэнары разьвіцьця, але я ня ведаю, які зь іх будзе ажыцьцяўляцца.

Па-першае, амерыканская палітыка ў адносінах да Беларусі можа і далей заставацца вытворнай ад амерыканскай палітыкі ў адносінах да Расейскай Федэрацыі. Калі, як я падазраю, адносіны Вашынгтону з Масквой у бліжэйшыя месяцы ці нават гады значна не палепшацца, а хутчэй за ўсё яшчэ больш ускладняцца, дык мне здаецца, што гэта схіліць Вашынгтон пашукаць шляхоў, як дамовіцца зь Менскам.

Па-другое, калі еўрапейцы вырашаць праводзіць больш адкрытую і прыязную палітыку ў адносінах да Беларусі – а я думаю, што яны так вырашаць – дык для Злучаных Штатаў будзе лягчэй пайсьці ў тым самым кірунку.

І трэцяе, што нам трэба падкрэсьліваць цяпер, калі мы набліжаемся да 20-х угодкаў распаду Савецкага Саюзу.

Спатрэбілася амаль пакаленьне, каб людзі на Захадзе перасталі думаць аб гэтым рэгіёне як «былым Савецкім Саюзе» і пачалі заўважаць 12 краінаў + 3 раней акупаваныя балтыйскія дзяржавы як незалежныя краіны. Гэты працэс ідзе ня так хутка, як мне асабіста хацелася б або як хацелася б людзям у гэтым рэгіёне. Але ён ідзе крок за крокам, і цяпер ужо штораз больш людзей разумее, што Беларусь – гэта сапраўдная краіна, што беларусы – гэта сапраўдны народ, і што яны не зьяўляюцца, як лічаць некаторыя ў Маскве, пабочным прадуктам расейскага гістарычнага досьведу. Я аптыміст, што тычыцца дачыненьняў з такой Беларусьсю ў будучыні.

Я таксама аптыміст адносна таго, ці Брусэль і Вашынгтон знойдуць спосаб, як дамаўляцца зь Менскам як з партнэрам у некаторых справах і крытыкаваць рэжым Лукашэнкі за тое, што ён адмаўляе людзям у свабодзе, якую яны заслугоўваюць [нам не патрэбная ваша ліберастычная “свабода”, нам патрэбна дэмакратыя – кіраваньне Беларусьсю ў імя інтарэсаў беларускага народу! – Рэд.].

-

3.

Ад рэдакцыі:

На погляд рэдакцыі, гэтае інтэрвю ёсьць вельмі важным. Зь яго бачна, што пан Гоўбл — чалавек, набліжаны ў пэўныя перыяды гісторыі ЗША да галоўнай палітычнай кухні гэтай дзяржавы, які шмат ведае і шмат значыць, прафесіянал, які не баіцца быць шчырым і прыстойным. У наш час, калі на палітычнай сцэне мы ўсё часьцей бачым маральных траглатыдаў, усё пералічанае выключна каштоўна.

Таму давайце дадаткова зьвернем увагу на некаторыя моманты, пра якія сказаў, не сказаў ці сказаў неяк ня так пан Гоўбл.

Першае (але не абавязкова галоўнае), на што варта зьвярнуць увагу, гэта слабая ідэалагічная (тэарытычная) падрыхтоўка пана Гоўбла, як напэўна і ўсяго яго асяроддзя, у гістарычных і этнічных пытаньнях. Так, ён даўно зразумеў (і, відаць, тлумачыў амерыканскім палітыкам), што “беларусы – гэта не расейцы і не ўкраінцы”, што “беларусы і ўкраінцы – гэта не пабочныя прадукты гістарычнага разьвіцьця Расеі, а самастойныя народы” і што “Беларусь і Ўкраіна маюць гэткую ж доўгую гісторыю, як і Расея”.

Усё гэта цудоўна. Але вось у чым справа. Бачна, што пан Гоўбл усё яшчэ знаходзіцца ў палоне скажонага падыходу да ацэнкі рэчаіснасьці. Бо для яго гісторыя дзяржаў важней за гісторыю народаў. Акрамя таго, для яго  Расея і расейцы – гэта кропкі адліку для вымярэньня іншых народаў і дзяржаў. У выніку, у яго і атрымліваюцца тыя “адкрыцьці”, пра якія ён кажа.

Так, ён заўважае, што такі падыход зьяўляецца памылковым, але не паказвае на зьмест і прычыну гэтай памылкі. На самай справе, беларусы-літвіны – гэта вельмі цэласны, практычна адзіны народ, які мае адзін стратэгічны этнагенетычны корань, які ідзе ад далёкіх продкаў. Тады як расейцы – гэта генетычная мяшанка, як мінімум, трох някрэўных народаў – старажытных славян (блізкіх і нашым продкам), а таксама цюркаў ды ўгра-фінаў, якія прысутнічаюць сярод “рускіх” у супаставімых далях. Менавіта гэта ёсьць прычынай адзначанага панам Гоўблам — “… пачуцьцё беларускай ідэнтычнасьці ў шмат якіх адносінах больш цэласнае, чым пачуцьцё быцьця расейцамі, якое ўнутрана расшчэпленае”.

Што да гісторыі Маскоўскага княства, якое стала Расейскай імперыяй, дык гісторыя беларуска-літвінскай дзяржаўнасьці (у сучасным яе разуменьні) была больш даўняй. Але гэта не галоўнае. Галоўнае ў тым, што зьмест расейскай гісторыі імперска-захопніцкі, драпежніцка-рабаўнічы, агрэсіўна-крывавы, экстэнсіўна-дэгенератыўны. Зьмест гісторыі беларуска-літвінскага народу наадварот стваральны, арыентаваны на ўласную працу, на павагу да іншых і ўлік іх інтарэсаў, на пошук кампрамісаў,  а ў адказ на агрэсію ды захоп – Пагоня.

Скажыце, зь якім багажом чалавецтву варта ісьці ў будучыню? Варта арыентавацца на тое, каб жыць за кошт рабаваньня іншых, імкнуцца захопліваць, падпарадкоўваць і зьнішчаць іншыя народы праз агрэсіўную, па-езуіцку падступную палітыку з выкарыстаньнем усіх відаў зброі – ваеннай, дэмаграфічнай, інфармацыйнай, фінансавай? Ці варта ісьці ў будучыню з высокімі патрабаваньнямі да сябе, імкнучыся жыць уласнай працай, паважаючы іншыя народы, іх правы й інтарэсы, ды ладзячы зь імі?

Натуральна, другое. Але чаму пра гэта няма гаворкі? А хацелася б. Бо другое – гэта менавіта тое, што дэманстраваў беларуска-літвінскі народ за ўсю сваю шматтысячагадовую гісторыю!

*

Аднак, на фоне той сітуацыі, якая складаецца сёньня ў Беларусі й навокал, яшчэ больш істотнымі зьяўляюцца наступныя прызнаньні пана Гоўбла:

- “я цалкам пагаджаюся з тымі, хто сьцьвярджае, што Захад у тыя пачатковыя гады не дапамог Беларусі падтрымаць яе незалежнасьць”;

- “і мне, й іншым людзям … не ўдалося паўплываць на сітуацыю ў гэтых адносінах да такой ступені, як нам хацелася”;

- “цяпер ужо ўсе разумеюць, што калі б Злучаныя Штаты і Захад тады падтрымалі спадара Шушкевіча больш эфектыўна, ніхто на сьвеце ніколі не пачуў бы пра спадара Лукашэнку”;

- “мне вельмі прыкра, што Захад у пачатку 1990-х не зрабіў для Беларусі таго, што мог тады зрабіць”;

- “на працягу апошніх 15 гадоў Лукашэнка для Захаду быў зручным аб’ектам … [многія заходнікі] адчувалі сваю маральную перавагу, асуджаючы Лукашэнку за рэчы нічым ня горшыя за тыя, якія рабіў рэжым Пуціна-Мядзьведзева ў Расейскай Федэрацыі”.

ГЭТА ВЕЛЬМІ ВАЖНАЯ ІНФАРМАЦЫЯ, якая цалкам супадае з тым, што мы ўвесь час казалі на нашым сайце і дэманстравалі ў сеціве!

Думаем, тут ніякіх дадатковых каментароў не патрабуецца, бо пасыпаньне галавы попелам прыстойныя людзі мусяць прыняць…

*

Па-трэцяе, да заходнікаў нарэшце пачынае даходзіць тое, што мы ім таксама шмат разоў казалі: што будучы лёс Беларусі вызначае лёс Расейскай імперыі, якая, як мы і папярэджвалі, зноў паказвае свае крывавыя зубкі ўсяму сьвету!

Вось цытаты:

- “са стратэгічнага гледзішча, існаваньне Беларусі было абсалютна істотным, каб Расея зьмірылася са сваім новым становішчам у сьвеце”;

- “для ЗША і Захаду наогул важна стварыць ланцуг саюзьнікаў вакол Расейскай Федэрацыі”;

- “Еўропа і Злучаныя Штаты, не дапамогшы Беларусі ў часе, калі такая дапамога магла зьмяніць краіну да лепшага, цяпер падтрымліваюць Лукашэнку, бо бачаць, што сітуацыя ў Расеі пагаршаецца”;

- Еўропа і Злучаныя штаты павінны сабе ўсьвядоміць, што ў агляднай будучыні ім давядзецца мець дачыненьні з Лукашэнкам”.

Што тут сказаць? Лепш позна, чым ніколі…

*

Чацьвертае. А што такое здарылася, што ў амерыканскіх галовах раптам пачалося прасьвятленьне?

Ну, адна прычына названая – яны зноў убачылі рост агрэсіўных амбіцый расейскай імперыі, якая зноў пагражае дамінацыі ЗША ў сьвеце. Але думаем, што гэта ня ўсё. Верагодна, ня меншую ролю ў магчымасьці паслухаць і пабачыць гэтае інтэрвю на радыё “Свабода” мае тое, што рэспубліканцы ў ЗША зноў у большасьці ў Кангрэсе…

*

І апошняе.

За адкрытае прызнаньне таго, што (цытата) “Захад у 1990-я гады не зрабіў для Беларусі таго, што мог тады зрабіць — не дапамог Беларусі падтрымаць яе незалежнасьць”, з-за чаго пасаду прэзідэнта Беларусі заняў Лукашэнка – аб’яўляем пану Полу Гоўблу вялікую падзяку і ўносім у СЬПІС “ЗАМЕЖНЫХ СЯБРОЎ БЕЛАРУСКАГА НАРОДУ” (гл. http://nashaziamlia.org/2006/10/14/343/)

Карл Більт, Гіда Вэстэрвэле, Радак Сікорскі й Карал Шварцэнберг апублікавалі супольны артыкул у «Нью-Ёрк таймс» пад загалоўкам «Лукашэнка — лузер». Яго сэнс: Лукашэнка горш за Мілошавіча, ніякіх больш размоў зь ім і ні цэнта грошай яму. Выстаўляем гэты артыкул у перакладзе рэдакцыі «Нашай Нівы» (http://nn.by/?c=ar&i=48056).

Рэдакцыя.

“Пасля таго, што адбылося на прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі ў нядзелю, адносіны паміж Еўрапейскім Зьвязам і прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам не могуць застацца ранейшымі [пасьля 19 сьнежня ў Беларусі няма прэзідэнта; ёсьць узурпатар дзяржаўнай улады. – Рэд.].

У апошнія месяцы расла надзея, што ягоныя словы можна ўспрымаць сур’ёзна. Ён абяцаў запрасіць на выбары міжнародных назіральнікаў, і ён выканаў сваё абяцанне. Ён гаварыў пра пашырэнне прасторы для дзеяння апазіцыі ў часе выбарчай кампаніі, і паляпшэнні былі.

ЕЗ адказаў прыпыненнем санкцый і шчодрай прапановай абумоўленага палітычнага дыялогу, эканамічнай супрацы і магчымасці фінансавай дапамогі. У інтарэсах і Еўропы, і народа Беларусі было працягваць у гэтым кірунку.

Пасля ўсё памянялася.

Галасаванне адбывалася спакойна, але падлік галасоў ператварыўся ў фарс.

Справаздача незалежных назіральнікаў ацэньвае падлік галасоў як «кепскі» ці «вельмі кепскі» на той прыкладна палове выбарчых участкаў, якія яны ахапілі, і ёсць усе падставы меркаваць, што на рэшце ўчасткаў усё было яшчэ горш. Было відавочна, што ёсць загад не лічыць галасоў, а выдаць наперад вызначаны вынік.

Няма магчымасці даведаццца рэальны вынік выбараў, але няма і сумневаў, што абвешчаны вынік не мае ніякай дэмакратычнай законнасці.

Мабыць, сп. Лукашэнка зразумеў, што ён не атрымлівае 50% галасоў, патрэбных для перамогі ў першым туры, і што яго чакае зневажальны другі тур супраць адзінага кандыдата ад апазіцыі.

Усе незалежныя экзіт-полы далі яму нашмат менш за 50% галасоў.

Але найгоршае здарылася пасля.

Апазіцыйных кандыдатаў збілі, павалаклі і затрымалі. Былі схоплены сотні актывістаў.

Суды канвеерам вынасілі прыгаворы, не падмацаваныя ніякімі фактамі. Ізноў з’явіліся палітвязні. Быў абвешчаны курс на рэпрэсіі.

Такога — такіх фальсіфікацый і такіх нахабных рэпрэсій — Еўропа не бачыла даўно. Тое, што Мілошавіч у 2000 годзе вырабляў у Сербіі, блякне перад тым, што робіцца ў Беларусі.

У памяці ўсплываюць хіба што параўнанні з увядзеннем ваеннага становішча ў Польшчы ў 1981 годзе.

Да чаго гэта прывядзе?

Сілы падаўлення могуць атрымаць перамогу сёння, але раны грамадства ад гэтага не загояцца, і аточаны рэжым не вечны.

Перспектывы атрымання грошай ад Захаду для ўратавання ахавай эканамічнай сітуацыі развеяліся як дым. Інвестары не пойдуць у краіну, дзе так дэманстратыўна выказваюць пагарду да закона.

Еўрапейскі Зьвяз грунтуецца на каштоўнасцях правоў чалавека, дэмакратыі і законнасці. ЕЗ не будзе абыякава назіраць, як жахліва парушаюцца гэтыя каштоўнасці ў яго рэгіёне.

Працяг пазітыўнага дыялогу са сп. Лукашэнкам ў дадзены момант здаецца марнаваннем часу і грошай. Ён свой выбар зрабіў — і гэта выбар супраць усяго, за што выступае Еўрапейскі Зьвяз.

Але ў Беларусі ёсць шмат людзей, якія ведаюць, што час Лукашэнкі сыходзіць і ціха рыхтуюць лепшую будучыню.

Нашы кантакты з прадстаўнікамі розных сегментаў беларускага грамадства пераканалі нас, што Беларусь хоча быць часткай свабоднай і квітнеючай Еўропы.

Мы абавязаны зараз паглыбіць наша супрацоўніцтва з беларускімі дэмакратамі і тымі людзьмі ў кіраўніцтве краіне, якія не падтрымліваюць той фатальны курс, якім Беларусь пайшла. Іх нельга пакінуць, ім нельга здрадзіць у час, калі іх край уваходзіць у новы змрочны перыяд.

Найлепшы тэст для нашых каштоўнасцяў — гэта тое, што мы можам зрабіць для бяссільных.

Еўропа не павінна быць нямой”.

-

Ад рэдакцыі:

Што ж, пажывем — пабачым.

Другая частка інтэрвю журналіста ўкраінскага агенцтва УНІЯН Рамана Кіселя зь Яраславам Качыньскім – братам загінулага прэзідэнта Польшчы, прысьвечана ўзаемаадносінам Польшчы з Расеяй і Украінай. Узята адсюль http://www.unian.net/rus/news/news-411178.html

Рэдакцыя.

“ЯНУКОВІЧ НЯ ВЕЛЬМІ ПАДТРЫМЛІВАЎ НАШЫ ЭНЭРГЕТЫЧНЫЯ ПРАЕКТЫ”

- Спадар Качынскі, давайце пагаворым аб украінска-польскіх справах. Калі вы былі кіраўніком ураду Польшчы, то маглі мець зносіны з тагачасным украінскім прэм’ерам, а цяпер прэзідэнтам Украіны Віктарам Януковічам. Якое ваша ўражаньне аб ім?

- Ён вялікі й магутны, а я маленькі…

- А калі сур’ёзна?

- Стварылася ўражаньне, што Януковіч даволі моцна ўключаны — ментальна — у мінулае, у сыходзячы сьвет. Я вёў зь ім доўгія гутаркі, у тым ліку неафіцыйныя, аб тым, як вядуцца перамовы ў Расеі. Ён быў са мной вельмі шчыры, і зь ім добра размаўлялася. Праўда, часам ён мяне вельмі здзіўляў тымі апавяданьнямі. Ня буду цяпер пра гэта распавядаць, таму што, можа, давядзецца яшчэ сустракацца зь ім як з прэзідэнтам Украіны. Хачу адзначыць, што мы не мяняем сваю палітыку ў залежнасьці ад таго, хто ва Ўкраіне пры ўладзе, і гатовыя супрацоўнічаць з кожным палітыкам.

Я слаба ведаў Віктара Юшчанку, зь якім сустракаўся толькі адзін раз, у адрозненьне ад майго брата, які правёў зь ім дзясяткі гутарак. Зь Юліяй Цімашэнка таксама, здаецца, толькі раз сустракаўся, калі яна была ў апазіцыі (пасьля Памаранчавай рэвалюцыі).

- Ці можаце сказаць, што Януковіч робіць уражаньне чалавека, які, нягледзячы ні на што, сапраўды хоча і можа дамагчыся ўступленьня Ўкраіны ў ЕС?

- Прашу мне прабачыць, але не магу адказаць на гэтае пытаньне, таму што сапраўды ня ведаю адказу.

У гутарках са мной ён засяроджваўся на супрацоўніцтве з Расіяй і тлумачыў, як трэба весьці перамовы ў Маскве, каб вырашаць справы. Як трэба гаварыць з Міхаілам Фрадковым, які быў тады прэм’ерам, і тагачасным прэзідэнтам Уладзімірам Пуціным. Вельмі шчыра распавядаў, і мяне часам вельмі здзіўляў гэты спосаб вырашэньня спраў.

Акрамя таго, мы гаварылі пра польска-ўкраінскае супрацоўніцтва, у прыватнасьці, аб праекце Адэса — Броды — Плоцк.

- А чаму, на ваш погляд, нягледзячы на актыўную падтрымку прэзідэнтам Лехам Качыньскім ўступленьня Ўкраіны ў Еўразьвяз і НАТА пасьля Памаранчавай рэвалюцыі, не ўдалося дасягнуць якаснага прарыву?

- Па-першае, на жаль, была нявызначаная сітуацыя ва Ўкраіне. Па-другое, быў супраціў Нямеччыны і Францыі. У асноўным Нямеччыны. Майму брату даводзілася на розных сустрэчах ствараць кааліцыі й прымушаць спадарыню Меркель да саступак, у прыватнасьці, у Бухарэсьце ў красавіку 2008 года.

Калі б ва Ўкраіне была больш ясная сітуацыя і Юшчанка зь Цімашэнкай эфектыўна супрацоўнічалі паміж сабой, нягледзячы на асабістую непрыязнасьць, было б лягчэй. Мы ня можам да канца зразумець, чаму так не адбылося. Еўраатлантычная інтэграцыя ў Польшчы аб’яднала людзей, якія па жыцьці вельмі не любяць адзін аднаго.

Гэтая тэма таксама выкарыстоўвалася ў якасьці аргументу супраць Украіны, а калі кіраўніком ураду стаў Януковіч, то справа наогул стала незразумелай, таму што, з аднаго боку, быў слабы Юшчанка, а з другога — Януковіч, які асабліва не прымаў удзелу ў руху на захад. Ён ня вельмі хацеў уваходзіць у нашы праекты, у прыватнасьці, у прапанаваны маім братам энэргетычны пакет. Шчыра кажучы, нашы размовы — нягледзячы на значную іх колькасьць — былі малапрадуктыўныя, хоць ён не казаў наўпрост «не»…

Мы разьлічвалі, што гэта часовая сітуацыя. Спадарыня Цімашэнка ў гутарках са мной у Кіеве акрэсьліла палітычны план, які — трэба прызнаць — у значнай меры зрэалізавала.

- Што вы маеце на ўвазе?

- Яна казала, што даможацца адстаўкі ўраду Януковіча, стане прэм’ерам, а пазьней прэзідэнтам. Апошні этап у яе не атрымаўся.

“ЦЯПЕРАШНЯЯ ЎЛАДА У ПОЛЬШЧЫ РОБІЦЬ СТАЎКУ НА МАСКВУ, ВЫСТАЎЛЯЮЧЫ СЯБЕ НА СЬМЕХ”

- На днях раднік прэзідэнта Польшчы Браніслава Камароўскага Раман Кужняр сказаў, што польская праўкраінская і антырасейская палітыка апошніх гадоў шкодзіла Польшчы і Ўкраіне. Сьведчаньнем гэтага, на яго думку, зьяўляецца рэалізацыя Nord Stream замест другой ніткі Ямальскага газаправода праз польскую тэрыторыю…

- Гэта абсалютнае глупства. Расейцы мелі такі план вельмі даўно і не хацелі чарговага трубаправода праз Польшчу. Гэта выключна стратэгічны праект, мэтай якога было абысьці традыцыйныя дзяржавы-транзіцёры, якія могуць ствараць ім пэўныя праблемы. Гэта цалкам зразумела, таму высновы гэтага спадара абсалютна беспадстаўныя.

Мы вялі палітыку, якая ўжо сёньня даказвае выніковасьць. Напрыклад, Румынія часткова пераняла нашу ролю і мае сёньня газаправод для паставак LNG праз Грузію. Гэта было складана, але магчыма. Мы абмяркоўвалі гэты праект з амерыканцамі, якія казалі, што падтрымліваюць праект, калі гэта будзе эканамічна выгадным. Але гэта было б выгадным! Праблемы былі толькі ў тым, што ва Ўкраіне ўрад узначальваў Януковіч, і ў цэлым была нестабільная сітуацыя.

Наогул Украіне неабходная стабілізацыя хаця б на некалькі гадоў на базе сіл, якія хочуць пераменаў, што дала б магчымасьць рэалізаваць некалькі буйных праектаў. Пры такіх умовах можна параўнальна хутка рухацца наперад. Вядома, падаўжэньне тэрміну знаходжаньня Чарнаморскага флоту Расеі ў Крыме адкладае справу ўступленьня Ўкраіны ў НАТА, але, зь іншага боку, гэтую ўмову заўсёды можна дэнансаваць.

Ёсьць яшчэ пытаньне ўласнасьці газаправодаў…

Сітуацыя — без сумневу — пагоршылася. Але трэба памятаць, што міжнародная палітыка, у канчатковым выніку, як і палітыка ў цэлым, дынамічны працэс, і ўсё яшчэ можа зьмяніцца. Таму балбатня пра тое, што нейкая палітыка пацярпела паразу, не мае пад сабой падстаў, бо за год-два ці, тым больш, за дзесяцігоддзе, тое, што цяпер здаецца паразай, можа прынесьці значную карысьць. Першыя крокі зробленыя — хоць бы на ўзроўні падсьвядомасьці. Калі-небудзь мы адаб’ем. Пакуль больш складаны перыяд, але ўсё залежыць ад нас…

Вялікай стратай стала сьмерць майго брата, які ведаў усіх гэтых людзей — аж да Туркменістана — і мог зь імі размаўляць. Ніхто яго не заменіць. Нават калі б я выйграў прэзідэнцкія выбары (у ліпені 2010 года), давялося б будаваць гэтыя кантакты ад пачатку.

- Кіруючая «Грамадзянская платформа» ніколі не хавала, што лічыць адной з галоўных задач палепшыць адносіны з Расеяй. Як вы думаеце, паляпшэньне польска-расейскага супрацоўніцтва будзе адбывацца за кошт [пагаршэньня] супрацоўніцтва з Украінай?

- Ня толькі думаю, але перакананы, што так будзе. У канчатковым выніку, гэта даказвае адзін з артыкулаў міністра замежных справаў Польшчы Радаслава Сікорскага.

Нашу пазіцыю па супрацоўніцтве з Расеяй можна апісаць дакладна такімі словамі, як выказаўся адзін з раднікаў прэзідэнта Францыі Нікаля Сарказі ў агучаных на днях Wikileaks дыпламатычных дэпешах, а менавіта, што Расея ў гэтым пакаленьні не ўспрыме Польшчу як сувярэннага партнёра для супрацоўніцтва.

Трэба старацца разьвіваць добрыя адносіны, але рэальная сьфера нашай дзейнасьці — гэта разьвіцьцё супрацоўніцтва з Украінай, балканскімі дзяржавамі, а дзе магчыма, і зь Беларусьсю, Малдовай і далей на Каўказ, у прыватнасьці, з Грузіяй, Азербайджанам, аж да Казахстана і нават Туркменіі.

Для расейцаў, як казаў той жа раднік Сарказі, добрыя суседзі толькі тыя, якія іх абсалютна слухаюцца. Мы не хацелі слухацца. Нам цалкам хапала час ад часу пратакольных сустрэч міністраў замежных спраў, а для бягучых спраў — сустрэч намесьнікаў міністраў. Латвія наогул 18 гадоў ня мела вызначаных межаў: неяк гэта перажыла і вельмі добра разьвівалася.

Расейцы ведалі, і гэта іх вельмі раздражняла, што яны ня могуць трымаць нас на кручку. Цяперашняя прыўладная група Польшчы, спасылаючыся на цяжкасьці з Украінай, цалкам зьмяніла палітыку і вырашыла зрабіць стаўку на Маскву. Цікава, што на справе яны нічога не дасягнулі, акрамя таго, што выстаўляюць сябе на сьмех.

У цэлым адбываюцца неверагодныя рэчы, якія, мабыць, калісьці будуць апісаны ў падручніках па дыпламатыі, калі Катыньская справа [1940 г. – Рэд.] стала козырам для расейцаў, а не палякаў. Расейцы час ад часу выдаюць нейкія заявы, а тут [у Польшчы] радуюцца, прабачце за выраз, як дурань дзірцы ад абаранка.

Мы адпрэчвалі гэтую палітыку, лічачы, што пры цяперашнім пакаленьні нічога не атрымаецца зрабіць. Трэба пачакаць гадоў 20-30, пакуль прыйдзе новае пакаленьне расейцаў, якое зразумее, што Польшча незалежная дзяржава, і зь ёй трэба лічыцца. А палкоўнікі КДБ дакладна ня возьмуць гэтага да розуму.

- Ці верыце, што расейцы адкрыюць доступ да катыньскіх архіваў?

Адкрыюць ці не адкрыюць?.. Хутчэй за ўсё не, але нават калі б гэта зрабілі, то што гэта дасьць? Мы і так ведаем, хто за гэта адказны. Можам даведацца дэталі. Галоўнае, нельга весьці палітыку, калі расейцы выкарыстоўваюць Катынь як козыр. Яны «прадаюць» інфармацыю ў гэтай справе.

“СЬВЕТУ ПАТРЭБНЫ НОВЫ РЭЙГАН, ЯКІ БЫ ЎЗЯЎ РАСЕЮ ЗА ГОРЛА”

- Вы ўзгадалі, што расейцы ментальна не гатовыя ўспрымаць Польшчу як раўнапраўнага партнёра. Вядома, што традыцыйна яны актыўна супрацоўнічаюць зь Нямеччынай…

- Яны нават кажуць — «Нямеччына і Еўрапейскі саюз», як быццам немцы не ўваходзяць у еўрапейскае аб’яднаньне.

Гэта сталая расейская палітыка… У Еўразьвязе ніхто ня хоча плаціць, а немцы працягваюць гэта рабіць, і ў гэтым іх сіла. Бо яны вельмі нямоцныя ў вайсковым сэнсе, не ўваходзяць у Раду Бясьпекі ААН, ня могуць годна канкураваць ў сьферы культуры з Англіяй і Францыяй, ня маюць такога значнага капіталу, але ў іх магутная прамысловасьць. Расейцы гэта заўважаюць і вядуць перамовы, галоўным чынам, зь немцамі, якія цяпер дамінуюць у Еўразьвязе. Хаця варта заўважыць, што іх эканамічная моц ў апошні час таксама зьніжаецца.

Варта таксама зьвярнуць увагу, што Нямеччына заўсёды была прадметам актыўнасьці расейцаў яшчэ ў часы Савецкага Саюзу. Ні адна іншая дзяржава ў Еўразьвязе не была прадметам такой актыўнасьці.

- Што, як вы лічыце, і калі можа зьмяніць гэтую сітуацыю?

- Зьмяненьне можа быць выклікана крызісам Еўрапейскага Зьвязу, галоўным чынам, зоны еўра. Акрамя таго, застаецца шанец на іншую палітыку ЗША, якія маюць вялікую стратэгічную свабоду, паколькі ніхто ня мае такой сілы, як яны. Зараз яны больш занятыя рашэньнем унутраных спраў і пакуль яшчэ да канца невядома, як будзе разьвівацца сітуацыя ў самой Амерыцы.

Зь іншага боку, трэба памятаць пра Кітай, які вельмі дынамічна разьвіваецца і які хутка можа стаць праблемай нумар адзін для расейцаў. Тэмп росту кітайскай эканомікі прыводзіць да амаль яе патраеньня за дзесяцігоддзе. Гэта таксама будзе мець уплыў на расклад вайсковых сіл.

- Ці можа «кітайскі фактар» сьхіліць Расею інтэгравацца з Эўразьвязам?

- ЕЗ — гэта іншая справа. Расейцам, каб не патрапіць у сапраўды складаную сітуацыю, неабходна мадэрнізавацца. Каб правесьці мадэрнізацыю, трэба зьмяніць грамадскую сістэму. Прашу памятаць, што ў іх анахранічная посткамуністычных сістэма, якая па вялікім рахунку ў рознай меры прысутнічае ва ўсіх былых камуністычных дзяржавах: ад лёгкай формы ў Польшчы і Чэхіі да вострай ў Баўгарыі [і Беларусі. – Рэд.].

Каб сапраўды зьмяніць кіраваную кагэбістамі й алігархамі Расею, трэба ўдарыць па тых, хто там самы моцны. Гэта сапраўды вельмі цяжка. Гэта была б рэвалюцыя, але расейцы не дэманструюць такіх тэндэнцый…

- Дык як, на вашую думку, будзе разьвівацца сітуацыя? Таму што цяпер выглядае так, што Пуцін у 2012 годзе на белым кані вернецца ў крэсла прэзідэнта і атрымае шанец кіраваць Расеяй яшчэ два прэзыдэнцкія тэрміны — аж да 2024 года. Як думаеце, Расея стане цэнтрам Адзінай эканамічнай прасторы ў які, акрамя Беларусі й Казахстана, уцягнуць Украіну ды іншыя дзяржавы былога СССР або ўсё-ткі мы будзем інтэгравацца з заходнім сьветам?

- Мне здаецца, гэтую сістэму чакае крызіс, выкліканы як зьнешнімі [чыньнікамі], — перш за ўсё з-за Кітая і магчымых пераменаў у Еўропе — так і ўнутранымі чыньнікамі — галоўным чынам з-за неэфектыўнай эканомікі. Варта памятаць, што гэтая сістэма грунтуецца на мадэлі краін трэцяга сьвету, якія жывуць за кошт продажу сыравіны.

Рэзкае павелічэньне здабычы сланцавага газу, напрыклад, абваліць кошты на сусьветным рынку і зьменіць геастратэгічную сітуацыю.

У сьвеце абмяркоўваюць, ці не зьявіцца нехта падобны да Рональда Рэйгана (прэзідэнт ЗША ў 1981-1989 гадах. — Аўт.), хто б махнуў рукой на запалохваньне вайной з боку расейцаў, схапіў іх за горла, і праз некалькі гадоў аказалася, што яны пачынаюць задыхацца.

Пару гадоў вострай рыторыкі й цьвёрдай палітыкі ЗША — нягледзячы на магчымыя пратэсты і паніку ў Еўропе — і Расея пачала б зьмяняцца.

Цяпер цяжка сказаць, якой амерыканскі дзеяч мог бы весьці такую палітыку.

Ёсьць таксама іншыя справы, у прыватнасьці, вайна ў Аўганістане. Яе вядуць амерыканцы і НАТА, але па вялікім рахунку яны таксама абараняюць і Расею. Калі б там не было войскаў Альянсу, то расейцы мелі б праблему — і немалую. Пры цяперашняй сістэме, упэўнены, у іх не хапіла б сілы кансалідавацца для рэальнага рашэньня гэтых праблем. А на галаве ў іх яшчэ і Кітай…

Калі адкінуць эмоцыі, то ў расейцаў у цяперашніх умовах адзін рацыянальны выхад — зьмяніцца і ўвайсьці ў сьвет заходняй цывілізацыі ў якасьці важнага партнёра, які прызнае незалежнасьць іншых посткамуністычных дзяржаў. Пакуль, аднак, яны ня могуць зьмяніць ментальнасьць і адпаведную сістэму інтарэсаў.

“БЫЛІ Б МЫ ПРЫ ЎЛАДЗЕ, “ПАЎНОЧНАЙ ПЛЫНІ” НЕ БЫЛО Б”

- Вядома, што галоўная зброя расейцаў — энэрганосьбіты. Чаму Польшча, якая ўступіла ў Еўразвяз і НАТА, за больш чым 20 гадоў ня здолела вызваліцца ад энэргетычнай залежнасьці ад РФ? Бо былі праекты аб’яднаньня польскіх газаправодаў зь сістэмамі дзяржаў Заходняй Еўропы. Быў праект Адэса — Броды — Плоцк…

- Ня варта сябе падманваць, а сумленна прызнаць, што расейцы таксама ў Польшчы маюць свае «актывы». Відавочнай цікавасьцю палякаў было пабудаваць газаправод [з] Нарвегіі й стварыць газапорт для паставак LNG. З праектам Адэса — Броды — Плоцк было крыху больш складана, таму што ня толькі мы прымалі рашэньне…

Цяпер, аднак, у нас прэзідэнт, які называе няважнай здабычу сланцавага газу ў Польшчы. Я, вядома, ня ведаю, наколькі гэта рэальна і эканамічна выгадна, але папярэднія разьлікі кажуць, што яго запасы ў Польшчы дасягаюць 3 мільярдаў кубаметраў, а гэтага хопіць для Польшчы на 200 гадоў. Мы маглі б пастаўляць газ суседнім дзяржавам, у тым ліку і Ўкраіне або Беларусі. Размова ня йдзе, вядома, пра тое, каб яны не куплялі расейскі газ, а пра большую бясьпеку.

Кіраўнік польскага ўраду ў 2001-04 гадах Лешэк Мілер сарваў дасягнутыя папярэднім прэм’ерам Ежы Бузэкам (з 1997 па 2001 год) дамоўленасьці з нарвежцамі. Урад Туска вырашыў будаваць газапорт на сродкі Еўрапейскага Зьвязу, што цягне пэўныя экалагічныя абмежаваньні, і даручыў гэтую справу кампаніі, якая ня мае ўласных грошай. Мы хацелі, каб газапорт будавала PGNIG, якая лёгка магла фінансаваць яго будаўніцтва і, акрамя таго, мы б ня мелі ніякіх экалагічных абмежаваньняў.

Недахоп дыверсіфікацыі паставак энерганосьбітаў нельга рацыянальна патлумачыць нічым іншым, як надзвычай моцным расейскім лобі ў Польшчы. Гэта ім выгадна. Але, на жаль, не для Польшчы.

- Газавы трэйдар «РосУкрЭнэрга» прыйшоў на польскі рынак у канцы 2006 года, якраз калі вы былі кіраўніком польскага ўраду. Ці можаце расказаць, як гэта адбывалася?

- Мы апынуліся ў вымушанай сітуацыі. З аднаго боку, расейцы паднялі тэму прысутнасьці ў капітале Europolgaz — кампаніі Аляксандра Гудзаватага. Зь іншага боку, ва ўмовах моцнага націску медыяў на нас, мы не маглі сабе дазволіць перабояў з пастаўкамі газу ўзімку. Мы ведалі пра нявыгаднасьці гэтага кантракту, але падпісалі яго на кароткі час, да канца 2008 года…

- Як гэта было: прыйшлі менаджары Газпраму і сказалі, у якой кампаніі купляць газ?

- Так наўпрост — прымітыўна — гэтыя справы не вырашаліся. Сам гэтым не займаўся, лепш ведае тагачасны міністр эканомікі Пётр Возьняк. Ведаю, што пачаліся нейкія рухі ў наглядальных радах кампаній, пачаліся блакаваньні…

З-за магчымых праблем з пастаўкамі газу ўзімку і ўлічваючы наш план цалкам зьмяніць сітуацыю з пастаўкамі энерганосьбітаў, мы вырашылі, што на два гады можна пагадзіцца даплачваць. Тым больш, што тады Польшча была ў вельмі добрай фінансавай сітуацыі. Гэта былі адзіныя два гады за апошніх дваццаць, калі мы сапраўды мелі вельмі шмат грошай — як у дзяржаўным, так і ў мясцовых бюджэтах, і ў дзяржаўных фірмах.

У гэтым плане сітуацыя была вельмі добрай, а мы хацелі дамовіцца з нарвежцамі… планавалі пабудаваць газапорт.

У той жа час пасьпяхова блакавалі праект Nord Sream, выкарыстоўваючы экалагічныя засьцярогі. Калі шведы пераканаліся ў сур’ёзнасьці нашых намераў, то ўвайшлі з намі ў кааліцыю. За шведамі да нас далучыліся прыбалтыйскія дзяржавы, былі надзеі на Фінляндыю. Калі б мы былі пры ўладзе, то магу вас запэўніць, да гэтага часу не было б пракладзена ні аднаго кіламетру Паўночнага газаправода. Рэалізацыю праекта можна было вельмі моцна зацягваць або нават наогул зрабіць немагчымай.

- Сапраўды, амаль два гады польска-расейскіх газавых перамоваў даказваюць, што Польшча прыпёртая да сьцяны і сапраўды нічога ня можа зрабіць…

- Наш план абароны быў простым і прадугледжваў, акрамя газаправода ў Нарвегію, будаўніцтва газапорта, стварэньне дадатковых газавых сховішчаў. У выпадку яго рэалізацыі расейцы не маглі б нам нічога зрабіць.

Гэта, вядома, ня значыць, што мы б адмовіліся ад куплі расейскага газу. У той жа час, калі б яны адмовіліся прадаваць, то мы мелі б альтэрнатыўную крыніцу паставак. За 3-4 гады гэта можна было зрабіць. Але гэтую справа затрымалі, а чаму так адбылося, трэба пытацца ў спадара Туска.

(канец інтэрвю).

У амерыканскіх дыпламатычных дэпешах, перададзеных WikiLeaks брытанскай газеце The Guardian, гаворыцца, што НАТА ў пачатку гэтага года ўключыла ў план па вайсковай абароне Польшчы пры надзвычайных абставінах яшчэ і абарону трох прыбалтыйскіх дзяржаў — Эстоніі, Латвіі і Літвы. На думку газеты, дадзены крок сьведчыць аб існаваньні рэальнай пагрозы нападу на краіны рэгіёну з боку Расеі.

Як вынікае з пасланьняў, амерыканскі й германскі паслы ў НАТА Верба Даалдар і Ульрых Брандэнбург у сярэдзіне сьнежня 2009 года паінфармавалі генеральнага сакратара альянсу Андэрса Фога Расмусэна і прадстаўнікоў прыбалтыйскіх краін аб рашэньні пашырыць дзеяньні плана Eagle Guardian («Арол-абаронца») па надзвычайнай вайсковай абароне Польшчы.

З дакументаў вынікае, што ў выпадку ўзброенага нападу ў Эстонію, Латвію і Літву будуць высунутыя 9 дывізій НАТА — з ЗША, Вялікабрытаніі, Нямеччыны і Польшчы. Пры гэтым парты ў Нямеччыне і на поўначы Польшчы павінны будуць прымаць марскую пяхоту, а таксама амерыканскія і брытанскія вайсковыя караблі.

“Генеральны сакратар НАТА Расмусэн і прадстаўнікі Эстоніі, Латвіі, Літвы «з пачуцьцём глыбокага задавальненьня» паставіліся да ініцыятывы вайскоўцаў ЗША і Нямеччыны”, — адзначалася ў тэлеграме прадстаўніка пастаяннай місіі ЗША пры НАТА Джона Хэффэрна.

Усё той жа Хэффэрн са спасылкай на Даалдара ўдакладняе ў сваім данясеньні, што прапанова па пашырэнні плана Eagle Guardian была вылучаная менавіта Нямеччынай. Канчатковае рашэньне па ўключэньні прыбалтыйскіх дзяржаў у план Eagle Guardian было прынята Вайсковым камітэтам НАТА 22 студзеня 2010 г.

Такім чынам, рашэньне распрацаваць план магчымага адказу НАТА на расейскую агрэсію было прынятае па запатрабаваньні ЗША і Нямеччыны, і яно «паклала канец спрэчкам, якія доўжыліся многія гады, аб тым, як разглядаць Расею Ўладзіміра Пуціна», — піша The Guardian.

Пры гэтым, як адзначае брытанская газета, Дзяржаўны дэпартамент ЗША асьцерагаецца, што зьяўленьне інфармацыі аб гэтай новай стратэгіі НАТА можа прывесьці да «непатрэбных ускладненьняў» у стасунках Вашынгтона з Расеяй, у асаблівасьці пасьля таго, як прэзідэнты Дзьмітрый Мядзьведзеў і Барак Абама абвясьцілі аб «перазагрузцы» двухбаковых дачыненьняў, — падкрэсьлівае BBC.

P.S.

Сёньня стала вядома (гл. http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://kavkazcenter.com/russ/content/2010/12/08/77098.shtml), што польскія дыпламаты выступалі супраць пашырэньня плана Eagle Guardian на краігы Балтыі…

Галоўнае, з-за чаго розныя «бенедзікты» могуць заяўляць, што “польскага імпэрыялізму і сусьветнага сіянізму не існуе», а тыя, хто пра іх кажа – “сьвіньні” (гэты факт прыведзены ў папярэднім матэрыяле), абумоўлена тым, што абсалютная большасьць людзей проста ня ведаюць фактаў ці забыліся пра іх. Так атрымалася, што ў папярэднім матэрыяле мне давялося закранаць праблему сіянізму, апаніруючы ў тым ліку і “бенедзіктам”. Час узгадаць і польскі імперыялізм… 13 лістапада ў Менску, у Палацы мастацтваў адбылася Рэспубліканская навуковая канферэнцыя, прысьвечаная 600-годдзю Грунвальдскай (Дубровенскай) бітвы і 660-годдзю Вялікага князя Вітаўта. Яе праводзіў аднайменны грамадскі аргкамітэт. На гэтай канферэнцыі адмысловае паведамленьне рабіў і я. Ніжэй падаю яго тэкст.

«Паважаны старшыня, паважаныя калегі.

Тэму канферэнцыі “600-годдзе Грунвальдскай бітвы” можна разумець дваяка: як адзначэньне і аналіз тых падзей, якія мелі месца 6 стагоддзяў таму, і як ацэнку падзей нашай беларускай гісторыі пасьля Грунвальду і ў сувязі зь бітвай. Большасьць удзельнікаў канферэнцыі выступала ў першым ключы, я паспрабую збалансаваць сітуацыю і асьвятліць пэўнае пытаньне, зьвязанае з другім падыходам.

Акрамя таго, я таксама хацеў бы зьвярнуць увагу (пра гэта ўжо казалі сёньня некалькі чалавек), што тады пазбаўленьне ад вялікай праблемы, якая стаяла перад нашымі продкамі, адбылося толькі таму, што шмат народаў аб’ядналіся дзеля яе вырашэньня. Вось з гэтага акцэнта я пачынаю мой выступ, ім хачу і закончыць.

***

Мы – беларусы-літвіны – аналізуючы нашу гісторыю, а таксама сёньняшнюю ўнутры- і ваколбеларускую грамадска-палітычную сітуацыю, часта зацыкліваемся на галоўным ворагу нашага народу – расейскай імперыякратыі й яе агентах — расейскіх імперыялістах-шавіністах. Нам часта здаецца, што ўсе, хто маюць гэтага ж ворага, спачуваюць нам і нас падтрымліваюць. Калі не справамі ці словамі, дык хаця б у думках.

У 1980-90-я гады многія з нас лічылі, а некаторыя працягваюць лічыць і сёньня, што да адной з такіх сіл належаць улады Польшчы разам з польскім народам. Ня могуць жа тыя – разважаем мы – хто столькі змагаўся за сваё вызваленьне з-пад панаваньня расейскай імперыі, не спачуваць нам. Дый славуты лозунг  “За нашу і вашу свабоду!” ня проста ж так зьявіўся?

На жаль, мой асабісты жыцьцёвы і грамадска-палітычны досьвед прымусіў мяне паступова прыйсьці да высновы, што падобныя ўяўленьні не адпавядаюць рэчаіснасьці. Праўда ж заключаецца ў тым, што, акрамя расейскага, працягвае сваё ганебнае існаваньне і польскі імперыялізм. І калі мы – беларусы-літвіны – ня будзем гэта ўлічваць, то апынемся ў сітуацыі (ужо апынуліся), калі мы, змагаючыся з адным ворагам, будзем падстаўляць неабароненую сьпіну іншаму.

Жывучы на беларускай Гарадзеншчыне і назіраючы за прапольскай дзейнасьцю розных польскіх арганізацый, я думаў у тыя ж 1980-90-я гады: пройдзе час, адыдзе ў нябыт савецкае мінулае і г.зв. “палякі” супакояцца. За нашу і вашу ж свабоду змагаемся… Але такая мая ды іншых беларусаў пастава прывяла толькі да таго, што ў 2007 годзе польскі імперыялізм зноў пачаў сваю практычна адкрытую дзейнасьць на беларускай зямлі й у польскім грамадстве – бо тады быў прыняты закон аб г.зв. “карце паляка”.

Самы час нам — беларусам-літвінам — сказаць: усё, хопіць!…

Беларускай навуковай інтэлігенцыі й патрыятычна настроеным грамадска-палітычным дзеячам трэба ўрэшце зрабіць аб’ектыўны аналіз 600-гадовых дачыненьняў паміж беларусамі-літвінамі ды палякамі й прадставіць свае высновы грамадству. 600-годдзе Грунвальдскай бітвы – выдатная нагода для гэтага.

*

Дарэчы, яшчэ і на Грунвальдскім полі ня ўсё было шчыра, годна, сумленна з польскага боку… Пазьней былі перашкоды палякаў у атрыманьні Вітаўтам каралеўскай кароны. А далей тым больш пайшло-паехала…

На фоне гібелі значнай часткі палітычнай эліты ВКЛ (з-за войнаў з крыжакамі й маскоўцамі), адбылося ўвядзеньне ўніяцтва (нашы продкі зноў ахвяравалі сабой дзеля адзінства хрысьціянства) і стварэньне Рэчы Паспалітай – дзяржавы двух народаў. Гэтыя стратэгічныя крокі былі скарыстаныя польскімі імперыялістамі, каб спакусіць на паланізацыю палітычную эліту ВКЛ, накінуць грамадству польскую мову (так, як цяпер нам накідаецца расейская).  Канстытуцыя 3 Траўня, якая рыхтавалася да прыняцьця ў канцы XVIII стагоддзя, ужо ніяк не ўзгадвала “два народы”, а падавала Рэч Паспалітую як выключна “польскую дзяржаву”.

Вынікам польскай імперскай палітыкі стала аслабленьне Рэчы Паспалітай і захоп ды падзел яе паміж суседнімі імперыямі.

У пачатку ХХ стагоддзя адбываецца першае адраджэньне беларуска-літвінскай дзяржаўнасьці. ІІІ Статутовая грамата ня толькі заяўляе пра незалежнасьць БНР, але і ўзгадвае яе абшары — уключна ня толькі са Смаленшчынай-Браншчынай, а і зь Беласточчынай (гл. мапу Этнічнай тэрыторыі Беларусі).

Варта разгледзець стаўленьне польскіх уладаў у тыя часы да БНР (у тым ліку да Рады БНР), як і да антыбальшавіцкага супраціву беларусаў у 1918-20 гг. (Булак-Булаховіч, Слуцкі збройны чын ды іншыя).

Асобная вялікая праблема — захоп заходняй часткі нашай зямлі ў 1920 г. і ўключэньне яе ў 1921 годзе ў склад Польшчы ў выніку змовы паміж польскімі імперыялістамі й бальшавікамі. На якой такой падставе гэта адбылося і чаму дасёньня няма пазіцыі беларускай нацыянальнай эліты што да гэтай сумеснай акцыі дзьвюх імперскіх сіл? (гл. плакат з тых часоў, зь якога бачна як нашы продкі ставіліся да гэтага факту)

Далей мы назіраем найактыўны этнацыд і паланізацыю беларусаў-літвінаў у 1920-39 гг. у Заходняй Беларусі, здушэньне ўсіх праяў нацыянальнага самастойнага жыцьця і супраціву польскаму імперскаму ціску.

У 1939 годзе адбываецца вяртаньне Заходняй Беларусі, як неад’емнай часткі беларускай этнічнай тэрыторыі, у склад БССР. Трэба сфармуляваць і агалосіць наша – беларусаў-літвінаў – стаўленьне да падзеі вакол 17 верасьня, а не вечна маўкліва цярпець інтэрпрэтацыю польскіх імперыялістаў. Замена польскага імперыялізму расейскім імперыялізмам ніяк не абеляе польскі бок.

Патрэбна беларуская ацэнка дзейнасьці Арміі Краёвай на тэрыторыі Беларусі ў час Другой сусьветнай вайны.

Нам неабходна разгледзець усе асьпекты захопу і перадачы нашай Беласточчыны палякам у 1944 г. Як такое здарылася і на якой падставе рабілася?

Вельмі важнае пытаньне — 66-гадовы этнацыд беларусаў-літвінаў Беласточчыны (з 1944 г. па сёньняшні дзень). Тое, што там адбылося за гэты час, немагчыма ацаніць іначай, як злачынства. Варта высьвеціць яго маштабы і механізмы (інфармую: з амаль паўмільёна цяпер там адкрыта прызнаюць сябе беларусамі толькі каля 48 тысяч чалавек).

Як апошнія дзесяцігоддзі, так і сёньня польскія імперыялісты актыўна выкарыстоўваюць паняцьце “Крэсы всходне” (гл. мапу трэторыі г.зв. “Крэсаў всходніх”, якая уключае Заходнюю Ўкраіну, Заднюю Беларусь, Віленшчыну). Яно адкрыта прысутнічае ў польскай інфармацыйнай прасторы і ў сьветаглядзе палякаў. Беларуская нацыянальная эліта мусіць урэшце даць ацэнку гэтай зьяве, і зьмест гэтай ацэнкі павінен быць вядомы як беларускаму, так і польскаму грамадству.

Трэба нарэшце высьветліць, якая доля г.зв. “крэсовых палякаў” у Беларусі на самай справе зьяўляюцца апалячанымі беларусамі, а якая – наўпроставымі нашчадкамі польскіх каланістаў – асаднікаў.

Таксама варта прааналізаваць, абагуліць і даць ацэнку:

-  выкарыстаньню “польскага касьцёлу” для апалячваньня беларусаў-літвінаў як раней, так і ў сёньняшні час (зь якой такой нагоды ў касьцёлах Гарадзеншчыны працягвае прапагандавацца польская мова, як і працягвае выкарыстоўвацца знакамітая формула хлусьні-падмены: “Калі вы — каталікі, значыць вы палякі”?);

- дзейнасьці агентаў польскага імперыялізму ў Беларусі ўжо пасьля другога адраджэньня беларускай дзяржаўнасьці ў 1991 годзе (чаму пад заявы аб “дапамозе беларускай дэмакратыі” сродкі з Захаду праз Польшчу на справе ішлі на стварэньне прапольскіх асяродкаў і арганізацый у Беларусі?);

Нам трэба адказаць:

- як так сталася, што Рэч Паспалітая ўспрымаецца ў сьвеце практычна сінонімам паняцьця “Польская дзяржава”?

- чаму і як многія нашы культурныя каштоўнасьці трапілі ў Польшчу і працягваюць знаходзіцца там?

- чаму і сёньня знакамітыя сыны беларускага народу – такія, напрыклад, як Андрэй-Тадэвуш Касьцюшка, Адам Міцкевіч, Міхал Клеафас Агінскі й многія іншыя – лічацца ў сьвеце “палякамі”, а іх дасягненьні – польскімі?

Варта таксама паспрабаваць высьветліць, што на самай справе адбываецца зь беларускай моладдзю, якая трапляе ў Польшчу па  “Праграме імя Каліноўскага”?

Нарэшце, нам – беларусам-літвінам – трэба даць ацэнку апошняй акцыі польскіх імперыялістаў пад назвай “Карта паляка”, да якой дадаюцца яшчэ і спробы, якія назіраюцца ў апошнія гады, абмежаваць магчымасьць беларусам арганізавацца за мяжой (інцыдэнты зь беларускім сьцягам; абмежаваньні, каб трапіць на Басовішча ці на адзначэньне 600-годдзя Грунвальдскай бітвы; факт пра тое, як польскія ўлады “забылі” ўзгадаць удзел беларусаў-літвінаў у гэтай бітве, і г.д.).

Заключэньне.

Толькі калі мы — беларуская нацыянальная эліта — будзем самастойна і аб’ектыўна аналізаваць мінуўшчыну і нашу сёньняшнюю рэчаіснасьць, а таксама вызначаць уласнае стаўленьне да іх, у нас будзе магчымасьць дакапацца да ісьціны, набыць уласную грамадска-палітычную суб’ектнасьць. Толькі ў выніку такой дзейнасьці наш народ мае шанц спыніць быць ахвярай гістарычнага працэсу, які чамусьці ўвесь час складаецца не на яго карысьць.

Ёсьць яшчэ больш аддаленая і складаная задача. Варта паспрабаваць падштурхнуць братні польскі народ і польскую нацыянальную эліту да вызваленьня ад імперскіх комплексаў, да ачышчэньня ад віны перад беларусамі праз пакаяньне і да вяртаньня нам незаконна захопленага разам з прабачэньнямі.

А самай высокай мэтай такой дзейнасьці павінна стаць нармалізацыя стасункаў паміж беларуска-літвінскім і польскім народамі, каб стварыць умовы для сумеснага шчырага супрацоўніцтва. У цяпершнім сьвеце, як і 600 гадоў таму, дастаткова праблем, якія могуць быць вырашаны толькі сумеснымі высілкамі многіх народаў…

За нашу і вашу свабоду!»