Пададзены ніжэй артыкул украінскага аўтара (узяты адсюль: http://novaya.com.ua/?/articles/2010/06/16/173901-18) зьяўляецца вельмі цікавым і надзвычай важным (але, на наш погляд, і трохі недаробленым, сыраватым). У ім уздымаецца пытаньне аб сацыяльным паразітызме. Прычым, складаецца ўражаньне, што аўтар знаёмы з распрацоўкамі гэтай праблемы, прадстаўленымі раней на нашым сайце. Таму спачатку артыкул, а затым — абмеркаваньне некаторых дадатковых пытаньняў, якія паўстаюць з-за яго.

Рэдакцыя.

“Ва Украіне 16 млн чалавек кормяць 30 млн непрацуючых. Такая дзяржава асуджана. Гэта не тэорыя змовы і не фантастыка пра «чужых» — гэтыя істоты сярод нас. Няздольныя да стварэньня, яны выжываюць за кошт суграмадзян. І ня проста выжываюць: яны бязьлітасна эксплуатуюць іх, фактычна ператварыўшы ў рабоў.

Адказ на пытаньне, чаму мы так дрэнна жывем, крыецца ня там, дзе яго прывыклі шукаць. Справа не ў карупцыі, не ў барацьбе палітыкаў за ўладу і нават не ў менталітэце народа — гэта наступства больш глыбокіх прычын. Для іх разуменьня варта прыгледзецца да сьфераў, здавалася б, далёкіх ад чалавека. На пачатак, паступім, як пісьменьнік Віктар Пялевін, — кінем позірк на жыцьцё насякомых.

Насякомыя і людзі

Супольнасьці насякомых — напрыклад, пчол і мурашоў – на дзіва падобныя на людскі соцыюм. Там ёсць падзел функцыяў, які нагадвае тое ж у людзей. У мурашак ёсць лідар (Матка), салдаты, выведнікі, працоўныя і нават наглядчыкі. Скажаце, у калектыўных насякомых няма інтэлекту? Гэта не зусім так. Вядома, яны не вырашаюць інтэгральных раўнаньняў і не задаюцца пытаньнямі суб’ектыўнай тэмпаральнасьці. Аднак вось адзін факт: у 1943 г. навуковец Карл Фрыш адкрыў, што пчала-фуражыр (выведніца) фігурамі свайго танца паказвае астатнім пчолам месца, дзе яна знайшла ежу, дыстанцыю да аб’екта і яго пазіцыю адносна сонца.

Акрамя таго, у насякомых ёсць дзіўная з’ява — сацыяльны паразітызм. Гэта строга навуковы тэрмін, які абазначае стратэгію захопу, эксплуатацыі аднім відам насякомага рэсурсаў іншага віду. Напрыклад, апладнёная самка паразітуючага віду мурашоў (такіх навукоўцы называюць рабаўладальнікамі) пранікае ў гняздо віду-гаспадара, забівае царыцу [захоп улады – ключавы момант у зьяве сацыяльнага пазітызму! – Рэд.], займае яе месца і пачынае адкладаць свае яйкі. Пры гэтым заваяваныя і падманутыя мурашы працягваюць старанна даглядаць за чужымі яйкамі, нібы за сваімі. У выніку, нашчадкі рабаўладальніцы (у асноўным салдаты) паступова засяляюць мурашнік, замяняючы сабой яго сапраўдных гаспадароў.

Больш мяккі варыянт стратэгіі, выкарыстоўваемай іншымі відамі паразітычных мурашоў, уключае пранікненьне ў чужой мурашнік і крадзеж ежы, а таксама кукалкаў віду-раба (якіх патым выкарыстоўваюць дакладна як сваіх рабоў). Такія віды мурашоў называюць злодзеямі-выкрадальнікамі, а іх нягодныя паводзіны — клептапаразітызмам. Прычым злодзеі не абавязкова зьяўляюцца большымі па памерах і мацней гаспадароў, але яны так арганізаваны і дзейнічаюць, што гаспадарам вельмі складана выгнаць няпрошаных гасьцей.

У людскім грамадстве паразіты таксама прысутнічаюць. І настолькі заўважна, што пакідаюць сьляды ў культуры — ад законаў да фальклору. Так, у КК СССР быў артыкул за тунеядства (ухіленьне ад грамадскі карыснай працы). У штодзённай лексіцы паразітызм абазначаюць словамі «тунеядзец», «альфонс», «утрыманка», “труцень” і г. д. Некаторыя показкі таксама адлюстроўваюць гэты феномен: “праца ня воўк — у лес не ўцячэ”; “ад працы коні дохнуць”; “калі хочаш папрацаваць, прыляг, пасьпі й усё пройдзе”, і г. д.

Homo parasitus

Паўсядзённасьць пераконвае: паразіты квітнеюць за кошт таго, што адбіраюць ці ціха крадуць чыюсьці маёмасьць, грошы ды інш. Таму важна іх распазнаваць. Але, як гэта рабіць?

Як мы ўжо ведаем, у насякомых адзін від паразітуе на іншым. У выпадку зь людзьмі сітуацыя аналагічная: асаблівы падвід віду homo sapiens — homo parasitus (чалавек паразітуючы) — на ўсю моц эксплуатуе іншы падвід чалавека разумнага — homo socialis, чалавека грамадскага.

Так, ва Украіне homo parasitus размножыўся настолькі, што стаў прычынай нізкай якасьці жыцьця. З 46 млн насельніцтва занята толькі 18,3 млн чалавек (пенсіянеры, інваліды, дзеці і студэнты не ўлічаны). Зь іх да 300 тысяч – гэта чыноўнікі, 233 тысячы — дэпутаты, каля 600 тысяч — армія і “сілавікі”. Усяго колькасьць людзей у сьферах з высокім узроўнем паразітызма — каля 1,5 млн. У выніку атрымліваецца, што крыху больш за 16 млн чалавек кормяць больш за 23 млн непрацуючых, 1,5 млн асоб з палітычнага, адміністрацыйнага і сілавога апарату плюс 5 млн працаздольных беспрацоўных.

Можна меркаваць, што homo socialis адрозьніваецца ад homo parasitus наяўнасьцю калектыўнага інстынкту, які выяўляецца ў патрэбнасьці дзейнічаць разам, а таксама такім кантролі, як Сумленьне. Магчыма, тут гаворка ідзе пра генетычныя адрозьненьні, так як сумленьне — ня столькі прадукт выхаваньня, колькі сьледства наяўнасьці здольнасьці да эмпатыі, суперажываньня і спачуваньня. Залежнасьць тут простая: узніклая эмпатыйная сувязь падштурхоўвае аднаго чалавека дзейнічаць так, як трэба іншаму чалавеку.

Адсюль эмпатыйны механізм — трэцяя сігнальных сістэма зносін паміж людзьмі. За  функцыянаваньне гэтага механізму можа адказваць група сьпецыялізаваных нейронаў галаўнога мозгу — а гэта ўжо справа генетыкі.

Такім чынам, чалавек-паразіт генетычна адрозніваецца ад чалавека грамадскага. Іншая генетыка спараджае адрозьненьні, але ня вонкавага выгляду, а псіхічныя. Магчыма, homo parasitus зьявіўся ў выніку працяглай сацыяльнай эвалюцыі віду homo sapiens. Каб выжыць, ён выпрацаваў настолькі тонкія механізмы адаптацыі, што выявіць іх вельмі складана. У першую чаргу — гэта падман. Напрыклад, у палітыкаў зь віду homo parasitus гэта асноўная зброю ў барацьбе за выжываньне.

І ўсё ж паразіты ўразьлівыя. Акрамя падману, іх выдае замяшчэньне працы паразітычнай дзейнасьцю. Гэта праяўляецца нават у іх мове. Яны кажуць не «зарабіць грошы», а «зрубаць бабло», «накасіць капусты», «распілавалі бюджэт» і г. д. Праца — карысная і нават неабходная для грамадства дзейнасьць. Гэта элементарна: вы аказваеце паслугу, карысную камусьці, за што належыць ўзнагароджаньне. У паразітаў усё ня так. Часта яны разьвіваюць бурную дзейнасьць, але яе вынікам заўсёды становіцца не карысць грамадству, а нанясеньне яму шкоды, у той час як карысць атрымлівае толькі паразіт.

Варыянтаў тут шмат: карупцыя, махлярства, вымагальніцтва, крадзеж, палітычныя тэхналогіі, PR, рэклама ды іншыя. Паразіты засялілі ўсе грамадскія нішы: ад маргінальных груп і калектываў на заводах да прыватных кампаній, палітычных партый і дзяржаўных структур. Дзесьці яны пануюць даўно і цалкам: напрыклад у крымінале. Дзесьці амаль захапілі ўладу — у той жа палітыцы і дзяржапараце. А вось у сьферах, дзе трэба працаваць, іх мала — паразіты не пераносяць працы. Такія асаблівасьці экспансіі homo parasitus пацьвярджаюць тэзіс, што гэта не кампактная сацыяльная група ці клас, а асобны падвід. Які да таго ж актыўна размнажаюцца. Перш за ўсё гэта бачна па росьце колькасьці чыноўнікаў. У сярэднім за гады незалежнасці [Украіны] іх колькасьць узрасла ў 1,76 разы (з 170 тысяч да 300 тысяч).

Правячы клас

Паколькі дзейнасьць паразітаў наносіць шкоду грамадству, вылічыць іх месца знаходжаньня можна. Вобразна кажучы, homo parasitus харчуецца грашыма, таму любая структура, дзе круцяцца хоць нейкія сродкі, захопленая ім.

Ня ўсё адназначна ў бізнэсе. У дакрызісныя часы там паўстала вялікая праслойка людзей, якія нічога не ўмелі рабіць, а толькі сядзелі ў офісах, ствараючы бачнасьць працы. Ненармальнай выглядала сітуацыя, калі друкаваным выданьнем кіравалі  аж тры чалавекі — прэзідэнт, шэф-рэдактар і галоўны рэдактар. Ці калі ў дырэктара фірмы было па 6-7 намесьнікаў, калі магло хапіць двух. У дадатак па якасьці аказаньня паслуг бізнес часта паразітуе на спажыўцах. Галоўным чынам гэта фінансавы сектар (страхаваньне), гандаль (узгадайце гісторыю з 200%-нымі накруткамі на лекі), харчпрам (хочаце скараціць сваё жыццё гадоў на 10 — харчуйцеся прадуктамі з супермаркетаў) і г. д.

Ва Украіне адна мытня наносіць шкоды дзяржаве больш, чым уся сьфера крыміналу. У 2009 г. недапаступленьні ў бюджэт ад мытні склалі каля 100 млрд грн. Яшчэ адзін прыклад — ужо распушчаная Тэндэрная палата (ТПУ), пакліканая маніторыць дзяржзакупкі. Па зьвестках Рады бясьпекі (РБУ), у 2007 г. ТПУ нанесла стратаў дзяржаве на суму звыш 100 млрд грн.

І ўсё ж ня варта запісваць у паразіты малы і сярэдні бізнэс. А вось буйны — так. Паводле даных часопіса Forbes, у год крызісу, калі большасьць насельніцтва імкліва пераўтваралася ў жабракоў, зь першай пяцёркі ўкраінскіх алігархаў чацвёра памножылі свае станы. Ужо адна толькі канцэнтрацыя капіталу ў руках некалькі чалавек — безумоўнае зло. Каб стаць чалавекам грамадскім, мецэнацтва (той яшчэ від падману) мала — трэба не хаваць падаткі, не выводзіць капіталы ў афшоры, не фінансаваць прадажных палітыкаў і т. п.

Крымінал — сьфера, найбольш забруджаная homo parasitus. Статыстыкі тут па Ўкраіне мала. Але чаго вартыя адныя толькі 3,5 тысячы забойстваў у год!

Яшчэ адна група рызыкі – дзяржадміністраваньне, якое шчыльна змыкаецца з крыміналам. А як яшчэ назваць асноўныя спосабы прысваеньня грамадскіх дабротаў, якія практыкуюць тут паразіты, — хабарніцтва і крадзеж народных рэсурсаў?

Маштабы хабарніцтва чыноўнікаў ва Ўкраіне ацаніць складана. Па інфармацыі міжнароднай арганізацыі Transparency International, у гэтым годзе мы занялі 134-е месца з 180 у рэйтынгу распаўсюджанасьці карупцыі ў сьвеце.

Зрэшты, хабарніцтва — біч ўсяго чалавецтва. У Інстытуце Сусьветнага банка падлічылі, што штогод у сьвеце выплочваюць хабару на агульную суму $ 1 трлн. І гэта пры памеры глабальнай эканомікі ў $ 30 трлн (даныя за 2002 г.)!

І нарэшце, крадзеж. Ва Украіне тыраць зямлю — дзесяткамі тысяч гектараў, электраэнергію, шостую частку аб’ёму газу, грошы з бюджэту (па даных КРУ, толькі ў 2009 г. адтуль сцягнулі 40 млрд. грн).

Прывілей на гэтыя віды «заробку» - у кіруючага класа, які ўвесь складаецца з homo parasitus. З-за зрастаньня бізьнесу і дзяржапарату яго складана вызначыць як адзіную сацыяльную групу. Але ва ўсіх яго сацыяльных сегментах ёсць агульная рыса — спосаб прысваеньня нацыянальнага прадукту. Ён заключаецца ў клептапаразітызьме – г.зн. банальным крадзяжы таго, што зрабіў заваяваны і скароны паразітамі клас «рабоў».

Спусташэньне

У заключэньні варта распавесьці, што бывае з мурашнікам, захопленым рабаўладальнікамі.

У некаторых відаў самка віда-паразіта ўтварае выключна салдат і палавых асобін. Некаторы час існуе сям’я зь мяшаным складам — гэта значыць з рабаўладальнікамі й рабамі, якія іх кормяць. Аднак паступова апошнія выміраюць, бо ў іх больш няма маткі для нараджэньня нашчадкаў. І ўрэшце рабаўладальнікі застаюцца адныя — без рабоў і бязь ежы. Пасьля апладненьня іх самкі з новага пакаленьня пакідаюць захоплены мурашнік і лятуць на пошукі новага дома.

Магчыма, нас чакае такая ж доля. Чым больш у грамадстве паразітаў, тым больш даводзіцца працаваць «рабам» — ім трэба карміць як свае сям’і, так і паразітаў. Жыццёвыя ўмовы пагаршаюцца, і паступова «рабы» выміраюць — адбываецца хуткае скарачэньне насельніцтва, якое мы назіраем ва Ўкраіне.

Але, у адрозненьне ад мурашак-рабаўладальнікаў, украінскія homo parasitus наўрад ці знойдуць новую зямлю, каб перасяліцца і пачаць новы цыкл паразітаваньня…

(канец артыкула)

Ад рэдакцыі:

Самае галоўнае, што ёсьць у гэтым артыкуле – гэта само выкарыстаньне паняцьця “сацыяльны паразітызм”. Мы ўжо даўно агітуем усіх, хто жадае апісваць істотныя, але, на жаль, непрыемныя заканамернасьці людскай рэчаіснасьці, да гэтага. Прычына — каб наш сьветагляд і наша мова (тэрміналогія, дыскурс) у найбольшай ступені адпавядалі сапраўднай рэчаіснасьці. А гэта найпершае да чаго варта імкнуцца, пазнаючы рэчаіснасьць і маючы дачыненьні зь ёй.

Выкарыстоўваць, эксплуатуюць людзі адзін аднаго з дапамогай самых розных спосабаў? Выкарыстоў і эксплуатуюць. Значыць так і гаворым: сацыяльны паразітызм.

Аўтар шырока карыстаецца вобразамі, каб лепш перадаць сваю думку чытачу. Гэтыя вобразы вельмі ўдалыя — у многім лепшыя за тыя, якія ў свой час прапанавалі мы, бо лепш адпавядаюць пэўным асьпектам людскай сацыяльнасьці. Мусім прызнаць, што мы таксама даўно зьбіраем інфармацыю пра паразітаў мурашоў, зыходзячы з такіх жа задач (знайшлі яшчэ цікавыя прыклады, не названыя аўтарам). Калі-небудзь мы, магчыма, выставім адмысловы артыкул на гэтую тэму.

Аднак у нас ёсьць і адна заўвага да артыкула. Мы лічым, што “людскія” прыклады сацыяльнага паразітызму пададзены аўтарам хаатычна, амаль у перамешку з тым, што паразітызмам назваць, ну, ніяк нельга (дзеці, пенсіянеры).

У сувязі з гэтым прапануем нашу класіфікацыю сацыяльных груп унутры людскага грамадства ці ўсяго чалавецтва (гл. сьхему ніжэй) па іх датычнасьці да зьявы сацыяльнага паразітызму (апошнія групы знаходзяцца на шэрым фоне).

Па-першае, усё чалавецтва, а таксама любое людскае грамадства можна падзяліць на ствараючую і нествараючую часткі.

У ствараючую частку будуць уваходзіць людзі, якія прафесійна займаюцца альбо нрепасрэдным стварэньнем матэрыяльных каштоўнасьцяў (будаўнікі, рабочыя прамысловых прадпрыемстваў, энергетыкі, механізатары, даяркі, пекары, ткачы, партныя, столяры, ганчары і г.д.), альбо забесьпячэньнем, арганізацыяй умоў жыцьця і працы людзей (настаўнікі, выкладчыкі, выхавацелі, лекары, дзяржаўныя служачыя, гандляры, вадзіцелі, міліцыянеры, вайскоўцы, сьпецслужбоўцы, хатнія гаспадыні, духоўныя асобы й г.д.).

У нествараючую частку ўваходзяць тыя, хто прафесійна нічога не стварае, а толькі карыстаецца тым, што створана іншымі людзьмі. Але гэтую частку (і гэта — другое) найперш варта падзяліць на тых, хто абсалютна законна знаходзіцца ў такім статусе (дзеці, навучэнцы, пенсіянеры, хворыя, інваліды, часова беспрацоўныя), і тых, хто сапраўды ёсьць паразітам-шкоднікам, а па-простаму — злачынцам. Паміж апошнімі дзьвюмя групамі ёсьць прамежкавы стан – імітатары стваральнікаў. Гэта тыя людзі, якія недзе працуюць, але ад іх “працы” карысьць – прыбаўка грамадству – можа быць вельмі сумніўнай (напрыклад, “офісны планктон”).

Трэцяе. У сваю чаргу сацыяльных паразітаў-шкоднікаў варта падзяліць на дзьве групы – тых, каго адразу можна назваць злачынцам (арганізаваныя і неарганізаваныя крымінальнікі, бюракраты-казнакрады, бюракраты-карупцыянеры), і тых, хто робіць сваё соцыя-паразітнае злачынства часта яшчэ больш маштабна, але пад прыкрыцьцём якой-небудзь “благовідной” ідэалагічнай дактрыны. Выкарыстоўваючы гэтую дактрыну, ён нібы за густым туманам хавае сваю злачынную, соцыяпаразітную існасьць (дарэчы, прапанова падзяляць сацыяльных паразітаў на гэтыя дзьве групы была пададзена Астроўскім яшчэ тут: http://nashaziamlia.org/2007/10/23/951/).

З-за сваёй ідэалагічнай “прыкрытасьці”, апошнюю групу паразітаў часта цяжка ўбачыць. А, між тым, яны вельмі распаўсюджаны і многія зь іх ставяць перад сабой мэту дасягнуць рэгіянальнага, а то і глабальнага панаваньня. Усё гэта разам робіць іх найбольш небясьпечнымі! Страчаныя людскія жыцьці (у літаральным і пераносным сэнсах) ад злачыннай дзейнасьці апошняй групы сацыяльных паразітаў вымяраюцца сотнямі мільёнаў і мільярдамі!!!

Нагадаем, што расейскія бальшавікі-сіяністы (та яшчэ група сацыяльных паразітаў) хаваліся за “камуністычнай” ідэалогіяй і лозунгам “пабудовы камунізму ва ўсім сьвеце”; расейская імперыякратыя хавалася і цяпер хаваецца за ідэяй «мірнай, справядлівай імперыі» і лозунгам «Велікая Россссія!»; цяперашняя сіянакратыя і глабальная фіналігархія хаваюцца за эклектычнай ліберальнай ідэалогіяй (якая ўсё больш пераўтвараецца ў таталітарную ліберастычную дактрыну з шавіністычным, сіянісцкім душком), як за “вяршыняй гуманістычнай думкі чалавецтва” (успомнім Фукуяму зь яго “Канцом гісторыі”), і за лозунгам “свабод і правоў ідывідума, якія вышэй за ўсё”; польскія імперыялісты – за слоганам “Ешче Польска не зьгінэла!”; кітайская імпербюракратыя таксама хаваецца за ідэяй “мірнай, справядлівай імперыі” й лозунгам “Кітай – цэнтар Сусьвету!”; ісламістская рэлігійная бюракратыя хаваецца за ісламам, як «адзіна вернай рэлігіяй-ідэалогіяй», і лозунгам “Алах Вялікі!”. Нават цяперцы ў Беларусі ламаюць галаву над нейкай ідэалогіяй, якая б “апраўдвала” іх паразітычнае існаваньне, і шукаюць, падбіраюць нейкія слоганы. Праўда ў іх мала што атрымоўваецца…

Пададзеная сьхема здольна таксама паказаць шлях соцыяпаразітнай дэградацыі людзей. Напрыклад, зыходна чалавек – дзяржаўны служачы (належыць да нематэрыяльна-стваральнай групы). Але, пры адсутнасьці сумленьня, іншых маральных стрыжняў ён можа дэградаваць у фармальнага чынушу (імітатар стваральніка), а затым і ў… бюракрата-карупцыянера ці казнакрада (тыповы сацыяльны паразіт-злачынца ва ўладзе). Калі ж такія бюракраты аб’яднаюцца, сфармулююць сваю «дзяржаўную» ці глабальную «ідэалогію», яны могуць пераўтварыцца ў бязродных цяперцаў (як у Беларусі), а то й імперыякратыю. Аналагічны дэградатыўны шлях можа быць у прадпрыймальніка (які можа стаць часткай соцыяпаразітнай фіналігархіі), духоўнай асобы (можа стаць часткай клера) і г.д.

Эх, калі б мы маглі ўплываць на рэгламент Чысьцілішча… Тады ў сьпіс найбольш цяжкіх грахоў, з-за якіх нябожчыка трэба адразу адпраўляць у пекла і не глядзець ні на што іншае, мы б абавязкова ўпісалі “прыпісваньне чужых грахоў невінаватым людзям” і “здрада свайму народу”. Пасьля гэтага мы б зрабілі ўсё магчымае, каб кожны чалавек на Зямлі ведаў пра гэта. Бо, відаць, інакш розныя максімюкі-лісецкія яшчэ доўга будуць працягваць сваю гнюсную справу… Але давайце ўсё па парадку.

1а. Грэхападзеньне першае.

23 жніўня г.г. журналіст “Свабоды” Ян Максімюк (на фота ўверсе зьлева) выдаў у эфір перадачу пад назовам “Сам ня гам, дый кітайцу ня дам” (гл. www.svaboda.org/content/transcript/1805944.html). Падаем ніжэй яе фрагмент з аўтарскім тэкстам, які нас абурыў і запатрабаваў умяшацца.

“… У Беларусі афіцыйна пацьверджаны першы выпадак захворваньня на сьвіны грып. Натуральна, гэтая падзея не магла застацца ўбаку ад грамадзкай увагі. Тым больш, што хворым аказаўся чалавек прыезджы, кітаец. Вось што думае наша слухачка з гэтай нагоды.

Спадарыня: “Наконт таго, што кітаец сьвіны грып завёз. Чаго і трэба было чакаць. Гэта яшчэ кветачкі, а ягадкі потым. Сваім людзям няма ні работы, ні жыцьця, ні заробку. Кітайца запусьцілі. Раней кітайцаў ракетамі адкідвалі ад межаў, а зараз хутка Менск будзе кітайскі цалкам. Ну, там пажывем-пабачым. Цікава, чуму яшчэ прывязуць?”.

Па-навуковаму гэты званок называецца ксэнафобія [?! – Б.К., А.А.]. Па-народнаму, мабыць, — сам ня гам, дый кітайцу ня дам. Раней вінаватымі ў сваіх розных бедах звычайна лічылі амэрыканцаў, габрэяў, масонаў – цяпер да іх дадалі кітайцаў [?!; адзе ў гэтым шэрагу маскалі ды палякі? – Б.К., А.А.].

Вось наконт таго, што Менск хутка стане кітайскім, я не перакананы [зьвярніце ўвагу: і тут жа вярзець супрацьлеглае… – Б.К., А.А.]. Дэмаграфічная сытуацыя выглядае на карысьць вялікага кітайскага народу. Кітайцаў цяпер 1 мільярд 300 мільёнаў, а беларусаў — менш чым 10 мільёнаў. Гэта значыць, кітайцаў прынамсі ў 130 разоў болей, чым беларусаў. Але 20 год назад іх было толькі ў 100 разоў больш, але добры кітайскі рэстаран і тады, і цяпер дзе-небудзь у Пухавічах днём з агнём ня знойдзеш. Як і добры беларускі, дарэчы.

Але вось што я падумаў. А што, калі слухачка мае рацыю? Таму я пастанавіў запісаць сваю сямігадовую дачку, калі толькі яна авалодае ангельскай мовай, на курс кітайскай мовы. Калі прыйдуць кітайцы, ім спатрэбяцца перакладчыкі. Хто ведае, ці тады ўсе будуць мець працу. Але перакладчыкі зь беларускай на кітайскую і назад — напэўна… Ведаеце, як па-кітайску да пабачэньня? «Цзай цьзіень”.” (канец цытаваньня)

1б. Ад аўтараў.

У адрозьненьне ад розных дарэнак-шараметаў-алексіевіч, паводзіны Максімюка ўспрымаюцца нашмат больш балюча. Бо ён усё ж беларус, ды яшчэ намесьнік рэдактара беларускай службы радыё “Свабода”! Здаецца, хто-хто, а ён павінен бараніць інтарэсы беларусаў – гэта яго прамы абавязак перад уласным народам, дый за гэта ён яшчэ і грошы бярэ… І тут раптам здрада…

У свой час мы ўжо зьвярталіся да розуму і годнасьці пана Максімюка (nashaziamlia.org/2008/09/17/1544). Тады ён так інтэрпрэтаваў падзеі 17 верасьня 1939 года, што было відаць – чалавек старанна шакаліць перад польскімі імперскімі ваўкамі. Наш крытычны матэрыял яму яўна вядомы, аднак высноваў пан Ян не зрабіў… На гэты раз ён, пераскочыўшы праз магчымасьць пашакаліць перад рускім мядзьведзем (хаця заўважанае намі выпадзеньне імперцаў-маскалёў з надуманага максімюкоўскага шэрагу: “амэрыканцы, габрэі, масоны” – цалкам можа быць сьведчаньнем гэтага), вырашыў скарыстаць магчымасьць, каб у поўнай адпаведнасьці зь кіплінгаўскім сцэнарам старанна палізаць ваколіцы хваста кітайскаму Шэрхану.

Праўда, пан Максімюк не эколаг. І можа ня ведаць, што кітайцы ўсіх сваіх тыграў-шэрханаў даўно паелі. Даядаюць нават індыйскіх…

Затое, як палітолаг, ён ня можа ня ведаць, што Кітай – застарэлая тэрытарыяльная імперыя, якая ў якасьці стратэгічнай зброі імперскай агрэсіі актыўна выкарыстоўвае дэмаграфічны чыньнік (з матэрыяламі пра імперскі Кітай можна пазнаёміцца хаця б тут: nashaziamlia.org/2008/01/31/1175). Як палітолаг ён таксама ня можа ня ведаць пра трагедыі тыбецкага, уйгурскага, манджурскага, мангольскага, хойскага ды іншых народаў, захопленых кітайскімі імперыялістамі. Таксама ён, напэўна, ведае, што некалькі гадоў таму на адным з усекітайскіх “хуралаў” камуністычная партыя гэтай імперыі вырашыла рабіць кітайскія калоніі па ўсім сьвеце – каланізаваць-захапіць усю людскую цывілізацыю. Нарэшце, ня можа ня ведаць, што акрамя яго, Максімюка, перад кітайцамі ўжо даўно шакаліць Лукашэнка… прадаючы беларускія нацыянальныя інтарэсы і масава запускаючы кітайцаў у Беларусь (ды яшчэ робіць гэтае злачынства пад зьдзеклівымі лозунгамі: маўляў, хай кітайцы пакажуць беларусам, як трэба працаваць…).

Небясьпеку прадчувае нават простая беларуская жанчына зь Менску. Яна, а ня пан-палітолаг-“беларус”, аказваецца ў стане спраецыраваць сітуацыю зь сёньняшняга дню на некалькі дзесяцігоддзяў наперад і там, у будучыні, убачыць бяду…

І што ж ёй адказвае пан-палітолаг-“беларус”?

А ён адказвае, што вы – беларусы – ня здольныя зрабіць “гам” са сваімі працай, жыцьцём, заробкамі. Вы – непаўнавартасныя, а вось кітайцы – малойцы. Таму няхай усяму гэтаму на вашай уласнай зямлі яны зробяць “гам”. І нядобра ім у гэтым перашкаджаць…

Акрамя таго, ён упікае беларускую жанчыну – за яе дэмакратызм і патрыятызм, абзываючы яе ксенафобкай. Маўляў, калі вас – беларусаў у Беларусі – каланізуюць і вынішчаць кітайцы – гэта добра. Бачыць у гэтым праблему нельга. Пратэставаць – тым больш. Тут праблемаў няма, а калі хто бачыць, ён – ксенафоб! Нашмат важней, каб у кожных беларускіх Пухавічах быў кітайскі рэстаран для пана Максімюка.

Атрымліваецца, тое, што нашы продкі-літвіны не пусьцілі ў 13-м стагоддзі на нашу зямлю мангольскія орды, гэта па Максімюку таксама праява ксенафобіі…

І, нарэшце, трэцяе. Адказваючы жанчыне, ён у якасьці прыкладу правільных паводзін прыводзіць уласныя. Маўляў, “цывілізаванае выйсьце” з новай сітуацыі такое: трэба талерантна скарыцца, аддацца і, як найхутчэй, пачынаць вучыцца цьзенькаць па-кітайску…

Вось, у прынцыпе, і ўсё. Цяпер адкажам мы.

Пазіцыя, пададзеная Максімюком, скажам наўпрост, нам знаёмая. Мы яе завем ліберастычнай (некаторыя выказваюцца больш нецэнзурна), ганебнай.

Уся гэта “філасофія”- ня больш чым філасофія шакала, які жыве з аб’едкаў драпежніка. Відаць, шакалі род Максімюка разьлічвае яшчэ доўга гадзіць на беларускую зямлю, бо і дачку сваю Максімюк абяцае выхаваць у тым жа духу — беларусам яны ўдваіх будуць казаць: «Цзай цьзіень”. Для большай надзейнасьці мы раім пану Максімюку, сьпецыялісту па ўласным выжываньні, яшчэ і выдаць дачку замуж за кітайца, і ўсіх унукаў (іх будзе шмат) таксама…

Паколькі Максімюк ня першы раз пападаецца з рознымі здрадніцкімі ідэйкамі, ён нас пачынае зьдзіўляць усё менш – чалавек па-простаму, па-ліберальнаму прадае сябе ўсім, хто ні запрапануе… Затое нас па-ранейшаму зьдзіўляе радыё “СвАбода”. Няўжо гэта ў “СвАбоды” такая пазіцыя: ва ўмовах этнацыду, генацыду беларускага народу, захопу нашай уласнасьці рознымі сацыяльнымі паразітамі й да т.п. бедамі, і ў дадатак, калі Лу-ка прывёў нам у дом яшчэ аднаго глабальнага імперскага агрэсара, мы ўсе, хто незадаволены гэтымі падзеямі, зьяўляемся “сквапнымі неталерантнымі ксенафобамі”?! Няўжо так лічыць уся рэдакцыя?!

2а. Грэхападзеньне другое.

У той жа дзень, 23 жніўня г.г., у эфіры “Свабоды” прагучала перадача “У Катыні становіцца прыкра за Курапаты” (www.svaboda.org/content/article/1805843.html). Яе аўтарка Іна Студзінская (фота ўверсе ў цэнтры).

Вось яе тэкст:

“23 жніўня вялікая група беларускай інтэлігенцыі, прадстаўнікі моладзі, грамадзянскай супольнасьці наведалі Катынскі мэмарыял, што ў Смаленскай вобласьці Расеі. У 1940 годзе менавіта ў сакавіку-красавіку там былі забітыя, паводле афіцыйных дакумэнтаў, 4 343 афіцэры Войска польскага. Яшчэ 6 500 чалавек былі расстраляныя ў іншым лягеры ў Асташкаве і 3 920 у Старабельску. Такім чынам, увесну 1940 году ўсяго было зьнішчана больш за 14 тысячаў афіцэраў Войска польскага. Ня ўсе яны былі палякамі. Там былі, натуральна, і беларусы, і ўкраінцы. Паводле ацэнак гісторыкаў, сярод забітых магло быць каля чвэрці беларусаў.

Сярод 14 тысячаў загінулых толькі палова прафэсійных афіцэраў, астатнія – рэзэрвісты, навукоўцы, людзі іншых прафэсіяў. Масавыя пахаваньні ў Катыні знайшлі немцы ў 1943 годзе. А мясцовыя жыхары сьведчылі, што стралялі менавіта савецкія войскі, і стралялі ў сакавіку-красавіку 1940 году. А савецкія кіраўнікі ўсё спрабавалі сьпісаць на немцаў. Маўляў, расстрэлы адбыліся ў 1941 годзе пасьля пачатку вайны. Але была праведзеная міжнародная экспэртыза – эксгумацыя, і ўсё сьведчыла пра тое, што расстрэльвалі менавіта ў халодную пару году і менавіта ў 1940-м.

У 2000 годзе у Катыні быў пабудаваны мэмарыял. Сёньня беларусы пад бел-чырвона-белымі сьцягамі ўсклалі да мэмарыялу кветкі і прасьпявалі гімн «Магутны Божа».

Гаворыць моладзевая актывістка Арына Лісецкая: «Тут усё настолькі прыстойна, прыгожа зроблена. Тут ёсьць вялікая павага да гісторыі, культуры нашых продкаў. Гэта зроблена з дапамогай польскага боку. І ад гэтага становіцца прыкра, што нашыя беларускія Курапаты настолькі зьняважаныя як беларускімі ўладамі, так і самімі беларусамі, якія ня хочуць нічога ведаць і па касьцях робяць кальцавыя дарогі. Сёньня казалі вельмі шмат пра тое, што мы павінны ведаць гісторыю, мы павінны вывучаць, мы павінны памятаць. Насамрэч заклік «Павінен» – гэта заклік, хутчэй, для людзей сталага веку, якія выйшлі з Савецкага Саюзу, бо цяпер моладзь памятае і паважае. І, вядома ж, мы перадамо гэтую павагу і памяць сваім дзецям. Таму, мне здаецца, заклік “Жыве Беларусь!” – гэта ўжо не прызыў, а проста факт, тое, што ёсьць у жыцьці«. (канец цытаваньня)

2б. Ад аўтараў.

Заяўляем і Студзінскай, і Лісецкай.

Беларусы сваім ушанаваньнем Курапатаў могуць ганарыцца нашмат больш, чым палякі ўшанаваньнем Катыні. Бо ў Курапатах стаіць народны мемарыял, а не ўладны (гэта раз). Бо беларусаў дзеля таго, каб гэты мемарыял не паўстаў, зьбівалі дубінкамі, катавалі на сутках, засыпалі бульдозерамі, палілі й труцілі ў палатках. Але ён усё роўна паўстаў. Была 250-сутачная моладзевая вахта (арганізаваная ў асноўным БПС і МФ) з пратэстам супраць будовы менскай кальцавой дарогі праз пахаваньні, КХПоўцы лавілі тых, хто наўмысна імкнуўся зьняважыць і зьнішчыць Курапаты. Але мемарыял стаіць (гэта два).

Адзін з каментатараў пад нікам Korj напісаў так: “Курапаты – унікальны мэмарыял, створаны неабыякавымі людзьмі, а не пафігістамі-будаўнікамі за падачку зь бюджэту, якім заўтра сказалі б мэмарыял Сталіну будаваць, яны б пабудавалі – толькі плаці. Прыкра можа быць за ўладу, няёмка за абыякавасьць насельніцтва, але вось так пісаць «прыкра за Курапаты» – становіцца прыкра за «Свабоду».” (канец цытаты). Падпісваемся пад кожным словам.

Дык вось, мы як людзі, якія адмыслова езьдзілі дэжураваць-начаваці ў знакамітай курапацкай спаленай палатцы, маем права вам – сп-ні Студзінская і Лісецкая – заявіць, што калі вы пішаце, што вам “прыкра, што нашыя беларускія Курапаты настолькі зьняважаныя … самімі беларусамі, якія ня хочуць нічога ведаць і па касьцях робяць кальцавыя дарогі” – вы робіце вялікі грэх!

Імкнуцца зьняважыць і зьнішчыць Курапаты не беларусы, а беларусафобскія ўлады! Гэтая розьніца — прынцыповая! І зразумець гэта элементарна! Ужо зрабіце ласку, зразумейце і ніколі больш не прыпісвайце чужых злачынстваў невінаватым. Бо гэта страшны грэх!…

І дададзім. На наш жыцьцёвы досьвед, падобная няздольнасьць адрозьніць дабро ад зла, злачынцу ад нявіннага – гэта, як правіла, яўная прыкмета, што чалавек сам за дабро, за ўласны народ ніколі не змагаўся.

Вы, сп-ні, відаць проста яшчэ нічога для Курапат самі не зрабілі. Таму і блытаецеся…

Гэты артыкул быў апублікаваны ў “Народнай волі” 30 красавіка г.г., а 6 траўня – на сайце ПБНФ (pbnf.org/2009/05/06/pjotr-sadoski.-cyvilizacyjjnyja-kashtonasci-i.html). Падаем яго як прыклад таго, што і ў Партыі БНФ пачалі зьяўляцца асобы, здольныя крытычна глядзець ня толькі на “Ўсход”, а і цьвяроза – на “Захад”.

Рэдакцыя.

Цывілізацыйныя каштоўнасці і геапалітыка

Здаецца, першыя хвалі гарачых спрэчак пра ўдзел Беларусі ва “Усходнім партнёрстве”, беларускую “лібералізацыю”, супрацоўніцтва апазіцыі з уладай паціху супакойваюцца. Беларускі карабель кладзецца ў дрэйф, балансуючы паміж “Саюзнай дзяржавай” і “Усходнім партнёрствам”. Што далей? Настае час спакойнага асэнсавання. Так бы мовіць, час одуму.

Ад самаўсхвалення да геапалітычнага песімізму

У гарачых дыскусіях мы загіпнатызавалі самі сябе і, падобна, самі таго не заўважаючы, стварылі з сябе вельмі важнага суб’екта міжнароднай палітыкі, без якога нашым суседзям – і ўсходнім і заходнім – аніяк не пражыць.

Не ў апошнюю чаргу гэтаму паспрыяў і тэмперамент нашага кіраўніка дзяржавы, які не стамляўся гаварыць ў сваіх інтэрв’ю і пра нашу “ключавую ролю” паміж Усходам і Захадам, і пра асобую ролю беларускага праваслаўя, прапаноўваў Кітаю сваю дапамогу пры навядзенні мастоў у Еўропу, Ізраілю дакляраваў сваё пасярэдніцтва з арабамі, калі габрэі таго пажадаюць, французскім банкірам абяцаў стварыць беспрэцэдэнтныя ўмовы для бізнэсу, а нядаўна з заклапочанасцю ўжо немаладога стомленага чалавека ў геапалітычнай скрусе прызнаўся расійскаму суразмоўцу, што беларускі прэзідэнт не вечны і што пры пэўным зьбегу абставінаў Расія можа страціць Беларусь …

Здаецца, што і нашыя незалежныя аналітыкі, калі разважаюць пра геапалітыку, ужываючы чорна-белыя аргументы, знаходзяцца пад моцным уплывам старой блокавай схематыкі, часта не пазбавіўшыся стэрэатыпаў канца 1980-х гадоў.

У новы час складаюцца новыя суадносіны паміж цывілізацыйнымі каштоўнасцямі [вось, даведацца бы толькі, што аўтар мае на ўвазе. – Рэд.] і геапалітыкай. Тэрмін “рэальная палітыка” становіцца выразна амбівалентным, траціць флёр знешнепалітычнага эгаізму, новыя рэгіянальныя тэндэнцыі эканамічнага і палітычнага развіцця прымушаюць адмаўляцца ад старых стэрэатыпаў. Пры нашым ладзе жыцця нашай грамадзянскай супольнасці не стае публічнага абмеркавання складаных палітычных, як, дарэчы, і рэлігійных, і культурніцкіх праблем. Наша цяперашняя дзяржаўная паліткарэктнасць занадта вузкая і дагматычная паводле сваёй аўтарытарнасці, а “паліткарэктнасць” незалежных аналітыкаў хварэе на карпаратыўны ідэалізм паводле прадэклараваных мэтаў. Таму нашыя чаканні не заўсёды спраўджваюцца, а тыя хвалі геапалітычных зрухаў, што з пэўным спазненнем даходзяць да нас праз нашу адносную ізаляванасць, выклікаюць у нас геапалітычны песімізм. Трэба зразумець свой пункт знаходжання ў вялікім акіяне зменаў. Тады будзе лягчэй.

Кітайскія метамарфозы

“Больш ніякіх стэрэатыпаў!”. Паводле еўрапейскіх СМІ, такі заклік утрымліваецца ў шматлікіх публікацыях галоўнай партыйнай газеты “Жэньмінь Жыбао” на працягу апошніх трох месяцаў, у якіх партыйныя аналітыкі ўпершыню ў гісторыі камуністычнага Кітаю дэманструюць “рэлятывізм” у адносінах да амерыканскай палітыкі глабальнага панавання і абвяшчаюць “эпоху ўсясветнага і мультыкультурнага спаборніцтва, эру супрацоўніцтва замест перыяду канфрантацыі”. Сваім амерыканскім і еўрапейскім партнёрам яны, як новыя місіянеры, кажуць: “Не бойцеся глабалізацыі, мы едзем да вас” (Гэта загаловак з “Франкфуртэр Альгемайнэ Цайтунг” за 9.03.2009). І едуць ратаваць сваіх заходніх супернікаў… [вось і будзе ў гэтых заходнікаў, як у вядомай прымаўцы: за што змагаліся, на тое і нарваліся. – Рэд.]

Паводле сакавіцкіх звестак часопіса “EURO” і “Financial Times”, кітайская інвестыцыйная карпарацыя CIC, што з’яўляецца найбуйнейшым у свеце дзяржаўным фінансавым фондам і мае першасны аператыўны капітал на 200 млрд. долараў, укладае першы транш на скупку збанкрутаваных прадпрыемстваў за мяжой 80 млрд. Першы дэсант кітайцаў высадзіўся ў Германіі, купіў пакуль мала, але заключыў дамову на 10 млрд. паставак нямецкіх высокатэхналагічных вырабаў. Частка дэлегацыі раз’ехалася па Еўропе прыглядацца да філіялаў “Вольва”. У ЗША карпарацыя СІС скупляе кантрольныя пакеты і не прамінае драбязу на 5-10%. Кітайцы скупілі такую колькасць амерыканскіх дзяржаўных грашовых абавязацельстваў, што зараз кожны амерыканец вінаваты Кітаю 4000 долараў (паводле нямецкай Die Zeit). “Палітыка нас не цікавіць, нас цікавіць прыбытак”, — кажа кіраўнік карпарацыі (паводле еўрапейскай транслітэрацыі яго імя Gao-Xiquing) [пачакайце, заходнікі, будзем вам і адно, і другое. – Рэд.].

Алегарычна-знакавай уяўляецца фігура самога старшыні фонда. У свой час ён быў актыўным апазіцыянерам, якому ўдалося ўцячы з-пад танкаў на плошчы Цянь-Ань-Мынь, потым адкрыць свой бізнэс, павучыцца за мяжой і, дзякуючы таленту і лаяльнасці да ўладаў, зрабіць кар’еру.

Штайнмаер: Германія можа нарваць сабе грыжу…

Падчас канцлерскай выбарчай кампаніі, калі крызіс яшчэ толькі ціхім чарвяком запаўзаў ў трэзоры еўрапейскай эканомікі, Ангела Мэркэль, дачка евангелісцкага пастара, ахвяраваўшы нават пастулатам хрысціянства ў праекце Канстытуцыі ЕС, сярод еўрапейскіх каштоўнасцяў на першае месца ставіла дэмакратыю і правы чалавека, абяцала не сябраваць геапалітычна з Расіяй “цераз галовы суседзяў” (гэта ў кантэксце будаўніцтва шрэдэраўска-пуцінскай “Паўночнай плыні”), патрабавальна ставіцца да аўтарытарных рэжымаў, умацоўваць падваліны еўраатлантызму, — адным словам весці збалансаваную знешнюю палітыку каштоўнасцяў і геапалітычных уплываў.

Года паўтара таму, калі ўжо з’явіліся першыя прыкметы хвалявання на фондавых рынках, у кааліцыйным урадзе ХДС-СДП сталі заўважныя разыходжанні паміж прагматычнай геапалітыкай і цывілізацыйнымі каштоўнасцямі. Калі Ангела Мэркэль прыняла (яшчэ перад Алімпійскімі гульнямі і перад тыбецкімі ўзрушэннямі) другі раз апальнага Далай-Ламу, сацыял-дэмакрат і міністр замежных справаў Франк-Вальтэр Штайнмайер (зараз ужо кандыдат ад СДП на канцлера) даволі рэзка заўважыў: “Калі ФРГ будзе і надалей паводзіць сябе як вялікая дзяржава, што можа дазволіць сабе змагацца за правы чалавека ва ўсім свеце, яна хутка нарве сабе грыжу…” Зрэшты, небеспадстаўна: Кітай пачаў пагражаць эканамічнымі санкцыямі і быў зрабіў першыя крокі на працягу двух тыдняў. На той час немцы адчувалі сябе яшчэ даволі ўтульна, і грамадзкасць успрыняла філіпіку Штайнмайера непрыхільна. Большасць была на баку канцлеркі. Тады я быў якраз у Берліне на канферэнцыі па агульнаеўрапейскім падручніку гісторыі і меў магчымасць назіраць дыскусію ў Доме Вілі Брандта, дзе ўжо вельмі немалады ўсясветна вядомы філосаф Юрген Хабэрмас крытыкаваў Штайнмайера за занядбанне цывілізацыйных каштоўнасцяў на карысць геапалітычнай схематыкі. Падумалася пра Беларусь. Мы, вядома, не Кітай, фондавых рынкаў Нямеччыны не абрынем, але ж ёсць наш геапалітычны “старэйшы брат” [ён не “старэйшы”, а большага памеру… - Рэд.], які, з газавай дубінкай цераз плячо, сябруе з Берлінам. Таму нашае месца ў гэтым трохкутніку як бы загадзя вызначанае, бо стрэйшы брат любіць свайго малодшага [як любіць, добра паказваюць далёка прасунутыя планы будаўніцтва “Паўночнай плыні”. – Рэд.].

Пад уплывам знешнепалітычных і знешнеэканамічных выклікаў (эканамічная экспансія Кітаю ды Індыі, пагроза мусульманізацыі, аслабленне эўрапейскіх пазіцый у Афрыцы, унутраны эканамічна-фінансавы крызіс, неабходнасць дыверсіфікацыі энергакрыніцаў, імпульсы сацыяльна-культурнага песімізму і г. д.) Нямеччына – і не толькі яна – змяніла знешнепалітычную тэрміналогію і практыку. Ужо больш як год у нямецкім МЗС афіцыйна гаворыцца пра змену падыходаў да патэнцыйных партнёраў. Падчас эканамічнага буму пасля здзяйснення плану Маршала на працягу амаль паўстагоддзя немцы кіраваліся прынцыпам Эгана Бара (міністр эканомікі ў 1960-я гады) – “збліжэнне праз змены” (“Annäherung durch Wandel“), дзе эканамічная моц і каштоўнасныя параметры заходняй цывілізацыі павінныя былі паступова правесці тую самую канвергенцыю, пра якую так шмат гаварылі ў гады халоднай вайны. Калі-небудзь ужывалася адваротная формула: змены праз збліжэнне. Цяпер, калі Еўропа адчувае сябе не так упэўнена, як паўстагоддзя таму, формула супрацоўніцтва з рознакаштоўнаснымі партнёрамі фармулюецца як “збліжэнне цераз перапляценне” (“Annäherung durch Verflechtung”).

Новае “Усходняе партнёрства” – частка гэтай дактрыны. Нічога нечаканага тут няма. Дарма прадстаўнік расійскага МЗС Андрэй Несцярэнка назваў нядаўна патэнцыйны ўдзел былых савецкіх рэспублік у гэтым праекце “ненатуральным выбарам” і “штучным супрацьпастаўленнем Расійскай федэрацыі і ЕС”. Гэта натуральны крок ЕС ў адносінах да сваіх суседзяў. Расія таксама прасоўвае сваю геапалітычную стратэгію да тых самых суседзяў і пры гэтым даволі актыўна, можа, не заўсёды разумна.

Разуменне ўсяго сказанага можа дапамагчы больш спакойна і адэкватна зразумець феномен “Усходняга партнёрства”. Яго не прыдумалі Польшча і Швецыя. Ідэя такой ініцыятывы неаднаразова агучвалася яшчэ ў той час, калі было “вялікае” пашырэнне ЕС і НАТО, калі фармуляваліся прынцыпы развіцця “новага суседства” ў перспектыве. Падзеі на Каўказе проста паскорылі абвяшчэнне праекту, які праартыкулявалі названыя краіны. Іншая рэч, як яно ўсё пойдзе. Што гэтае партнёрства неабходнае, стала зараз асабліва зразумела, калі нарэшце нават беларускае кіраўніцтва даўмелася, што не трэба было прывязвацца толькі да аднаго расійскага рынку.

“Перапляценне” з Беларуссю: памылковы накірунак?

Магчымым “памылковым накірункам” знешняй палітыкі сваёй дзяржавы назваў стратэгію нямецкіх зшешнепалітычных ініцыятываў апошняга часу ўпаўнаважаны Федэральнага ўраду Германіі, хрысціянскі дэмакрат, Гюнтэр Нокэ (Günter Nooke) пасля свайго вяртання з Мінску. У інтэрв’ю “Франкфуртэр Альгэмайнэ Цайтунг” (16.03. 2009 г.), якое выйшла пад рэдакцыйнай назвай “Памылковы накірунак” (“Falsche Richtung”), ён у сваіх адказах паміж іншым адзначае некаторыя асаблівасці “беларускага выпадку” (даю вытрымкі з інтэрв’ю ва ўласным перакладзе, у нашых СМІ пра інтэрв’ю ніхто не ўзгадваў. – П.С.). Перш, чым цытаваць асобныя фрагменты, звярну ўвагу на адну істотную дэталь. Еўрапейскія ўрадавыя ўпаўнаважаныя па правах чалавека ў адрозненне ад грамадскіх і парламенцкіх праваабаронцаў падыходзяць да праблемы больш “тэхналагічна”, з улікам магчымасцяў рэалізацыі канкрэтных праграмаў, а не зыходзячы з вербальных дактрынаў. Мне двойчы даводзілася сустракацца з урадавымі ўпаўнаважанымі ФРГ — адзін раз падчас амбасадарства, другі раз ужо, калі ў нас з’явіліся палітычныя зніклыя. Кожны раз падкрэслівалася, што ўсякія змены трэба планаваць з улікам таго, на што могуць рэальна пайсці кіроўныя асобы.

Нашыя палітыкі, праваабаронцы, лідэры рухаў, калі яны спрачаюцца, што ёсць найважней – змяніць паступова сістэму ці змяніць кіраўніцтва, здаецца, разумеюць горш за нямецкага Упаўнаважанага адну д’ябальскую дэталь, у якой у нашым выпадку хаваецца ісціна: беларускае кіраўніцтва спаліла свае масты для ганаровага адступлення і дэмакратычнай трансфармацыі, фізічна зніштожыўшы некаторых сваіх палітычных апанентаў. Сапраўдная лібералізацыя для яе – гібель. Бо першыя ж дэмакратычныя выбары ў парламент прывядуць да слухання па справах зніклых палітыкаў, і тады ўжо кіраўніку дзржавы не выкруціцца, нават адправіўшы на пенсіі і ў адстаўкі ўсіх генералаў і пракурораў. Цывілізацыйна-каштоўнасныя злачынствы, да якіх адносяцца і палітычныя забойствы, не маюць тэрмінаў даўніны [ах, вось што аўтар мае на ўвазе пад “цывілізацыйнымі каштоўнасьцямі; г.зн. нельга забіваць сваіх палітычных апанентаў; але мы думаем, заходняя “цывілізацыя” ў яе сёньняшнім стане здольная элементарна пераступіць праз іх…; выпадак заляцаньня да Пуціна – вядомага генацыдчыка – гэта выразна дэманструе. – Рэд.]. Так што наша кіраўніцтва, падобна, ўзяло курс на пабудову сінгапурскай мадэлі, дзе з 1959 па 1990 год кіраваў дыктатар Лі Куан Еў, а потым перадаў гаспадарку сыну Лі Хсіен Лоонгу. Баюся, што толькі ў нас экагамічнага цуду не атрымаецца. Што ж далей?

“Дабудова” нацыянальнай ідэнтычнасці – шлях да стабільнасці

Нашыя добразычліўцы з Еўропы кажуць: мы за вас вашае жыццё не зменім, рабіце самі свой выбар [але ж гэта «еўрапейскія добразычліўцы» вырашаюць, каму дапамагаць рабіць беларускую справу, а каму – не… - Рэд. ]. Патрыёты скардзяцца на злое наканаванне, што накінулася містычнай пятлёю на нашу старану. Паэты на гэтую тэму напісалі не адну сотню вершаў. Аднак жа ніякай містыкі няма. Мы – недабудаваная нацыя, як, напрыклад, украінцы, малдаване. Гістарычныя прычыны – агульнавядомыя. Адгэтуль і адсутнасць адзінай грамадзянскай супольнасці. Мы не перажылі свой гістарычны нацыяналізм, які ў канцы 18-га і на працягу 19-га стагоддзя перажылі, напрыклад, Францыя і Германія. Нашыя публіцысты пішуць сёння такія артыкулы, якія пісаў у 1810 годзе філосаф Фіхтэ ў сваіх “Лістах да нямецкага народу”, заклікаючы біць Напалеона і ўзносячы хвалу нямецкаму духу. І гэта было гістарычна да месца. Немцы больш позняя нацыя, чым французы. Палякі як нацыя маладзейшыя за немцаў. Яшчэ напачатку 20-га стагоддзя, калі Яўхім Карскі, знакаміты філолаг і наш зямляк, быў рэктарам Варшаўскага універсітэта і паводле пасады насаджаў там расійскі дух, новая польская мова толькі фармавалася, і варшавякі пры неабходнасці ўжывалі ў арыстакратычных салонах германізмы, а знаць Гданьску і Вроцлава, баючыся германізацыі, аддавала перавагу русізмам. Ламаносаў у 18 стагоддзі напісаў нацыяналістычны панегірык расійскай мове, і гэта было своечасова. Адам Міцкевіч параўноўваў сваю радзіму з укрыжаваным Хрыстом і пачаў фармаваць на грошы Ротшыльдаў легіён “Гусары Ізраіля” для змагання супраць Расіі на крымскім фронце, дзе і загінуў, ці то атручаны расійскімі шпегамі, ці то ад халеры.

Нядаўна немцы выдалі чатыры грунтоўныя манаграфіі, прысвечаныя другому тысячагоддзю “бітвы Варуса” (Varus-Schlacht, 8 год пасля Н.Х.), у якіх гераічнай нацыянальнай фігурай з’яўляецца “першы немец” Герман, якога так называюць толькі немцы. Ён нібыта перамог рымскага вайскавода Варуса і запачаткаваў нямецкі этнас. Для астатняга свету ён – Армініюс, ваяр з варварскага племені херускаў, які, будучы грамадзянінам Рыма, здрадзіў рымскаму авангарду і завёў яго ў пастку, перабег да сваіх херускаў, дзе быў хутка забіты ў сваім стане падчас племянных закалотаў. Чыста палітычны міф, але ж ён адыгрываў сваю ролю на працягу ўсёй нямецкай гісторыі. Немцы дагэтуль шукаюць той Таўтэбурскі лес, дзе нібыта адбылася “бітва Варуса”, як расійцы шукаюць Поле Кулікова. Крышталі першых міфаў усіх нацыяў – прыдуманыя. Потым на іх намотваецца сувой больш-менш праўдзівай гісторыі.

Сучасная “постнацыянальная” Еўропа забылася на свой гістарычны нацыяналізм і не заўсёды ўсведамляе, што ні правы чалавека, ні паспяховая эканоміка ў “недабудаванай” нацыі не могуць быць усталяваныя ў эпоху глабалізацыі [!!! – Рэд.]. Добра б нашым контрагентам з “постнацыянальнага” ЕС, што завязваюцца ў праграму “Усходняга партнёрства”, зразумець, што найкарацейшы шлях для пабудовы стабільнага суседства на прасторах Украіны ды Беларусі – падтрымаць дабудову нацыянальнай ідэнтычнасці карэннага насельніцтва ў гэтай частцы Еўропы [!!! – Рэд.]. А так гадамі дух магдэбурскага права будзе душыцца тут візантыйскай пірамідай улады [!!! – Рэд.].

“Нацыяналізм – ідэалогія, сацыяльны рух або групавая свядомасць, якая спрыяе ўсталяванню салідарнасці і легітымацыі нацыянальнай дзяржавы. Сярод насельніцтва, якое знаходзіцца пад чужым іншаземным панаваннем, нацыяналізм уяўляе сабою сукупнасць арганізаваных сацыяльна-палітычных поглядаў, мэтаў, адносінаў, эмацыйных прыметаў і дзеянняў, скіраваных на стварэнне палітычна незалежнай і самастойнай нацыянальнай дзяржавы, якая мае ўласнае дзяржаўнае кіраванне і геаграфічна акрэсленыя межы. Як адзін з найбольш моцных вызначальных чыннікаў у сучаснай гісторыі праявіўся ў 18-м стагоддзі, сфармаваў сацыяльны імідж вялікіх групаў людзей, іх ідэалы – рэальныя і ўяўныя (imagined) і зрабіў іх нацыяй…Французская рэвалюцыя, скасаваўшы класавыя прывілеі, унесла ў свядомасць грамадзянаў сярод іншага адну галоўную ісціну: дабрабыт краіны – справа ня толькі караля і ягоных райцаў, а ўсяго народу…”.

Ад рэдакцыі:

Сябры рэдакцыі былі вельмі ўсьцешаныя ўбачыць у паважана спадара Пятра абнародаваную ім пазіцыю

Асабліва вось гэтае месца: “… “постнацыянальная” Еўропа забылася на свой гістарычны нацыяналізм і не ўсведамляе, што ні правы чалавека, ні паспяховая эканоміка ў “недабудаванай” нацыі не могуць быць усталяваныя ў эпоху глабалізацыі … Нашым контрагентам з “постнацыянальнага” ЕС трэба зразумець, што найкарацейшы шлях для пабудовы стабільнага суседства на прасторах Украіны ды Беларусі – падтрымаць дабудову нацыянальнай ідэнтычнасці карэннага насельніцтва ў гэтай частцы Еўропы”.

Застаецца толькі закцэнтаваць, што гэта і нашы прэтэнзіі да “Еўропы”, і, у прынцыпе — галоўныя.

Паколькі з усёй відавочнасьцю набліжаюцца вялікія падзеі, удзельнікамі якіх будуць Расея, Еўразьвяз, ЗША, Украіна ды іншыя краіны, нам варта прыглядзецца да ідэалагічных і сацыяльна-эканамічных абставін, якія ў іх на дадзены момант склаліся. Найперш нас цікавіць Расея і Еўразьвяз, паколькі наша Беларусь знаходзіцца паміж імі. Істотнай ідэалагічнай падзеяй, якая нядаўна мела месца ў расейскай імперыі, была акцыя пад назвай “Імя Расея”. Пра таго, хто перамог 28 сьнежня 2008 г., мы ўжо даўно падалі матэрыял на нашым сайце (гл. http://nashaziamlia.org/2008/06/26/1412). Тады мы не маглі ведаць, што Аляксанд Неўскі будзе абраны галоўным расейскім героем, так супала. Цяпер ведаем. З гэтай нагоды і падаем артыкул сп-ра Мінкаілава, у якім паказана на шэраг дадатковых цікавых рэчаў. У якасьці ілюстрацыі падаем малюнак і фота прызёраў на “Імя”.

Рэдакцыя.

Пошук новага ідала для рускіх [пад “рускімі” тут маюцца на ўвазе імперцы-маскалі. – Рэд.], здаецца, завяршыўся. Мы кажам “здаецца”, таму што падсунуць новага ідала за 2-3 месяцы праз тэлешоў не атрымаецца.

Трэба адзначыць, кампанія па абраньні новага дзяржідала (Аляксандра “неўскага”) на выгляд была больш дэмакратычнай, чым абраньне новага (аднаразавага) расейскага прэзыдэнта. Справа ў тым, што скіданьне і замену жывых ідалаў можна правесьці дастаткова хутка (з шумам альбо адносна бясшумна), як гэта рабіў у свой час Сталін. А вось працэс абагаўленьня мёртвага ідала – гэта ўжо справа сур’ёзная, гэта ўжо абавязковы атрыбут новай дзяржаўнай рэлігіі. Таму такая закладка носіць доўгатэрміновы характар і гэтую закладку нельга выдзёргіваць і замяняць па палітычным капрызе якога-небудзь дзеяча, няхай ён будзе нават дыктатарам.

Наадварот, любы́ дыктатар толькі тады дыктатар, калі зьяўляецца захавальнікам і шанавальнікам галоўнага мёртвага ідала. І вельмі доўга, гадамі трэба ўціраць масам, як і за што гэтага ідала трэба шанаваць і абагаўляць.

Але вернемся да тэлешоў. У камітэт жрацоў падабралі асобаў пазнавальных, прымільганых за апошнія гады на экране. Рускіх сярод іх, як заўсёды, было малавата. Бадай што Ткачоў і яшчэ пара іншых (можа быць)… Але гэта не перашкаджала кожнаму чальцу камітэту вытрымліваць ролю прыстойнага шавініста і расхваліваць свайго бажка з падкрэсьленым дзяржаўніцкім хваляваньнем.

Праект быў адказны і таму нават пры завучаных і яўна адрэпеціраваных тэкстах арганізатары не рызыкнулі на наўпроставы эфір. Любы ўдзельнік (ня толькі Чарнамырдзін) мог адпусьціць нягеглы экспромт, які б не прамінулі падхапіць зьбяднелыя парадысты, і тады “пішы – прапала” сур’ёзнасьць рэлігійнай дзеі.

Пад час назіраньня за гэтым пампезным і фальшывым сьпектаклем успаміналіся словы, якія прыпісваюць Напалеону: “Гісторыя – гэта хлусьня, якую па дамоўленасьці прымаюць за праўду”.

Нічога ня скажаш, заўважана дакладна. Відаць, як прафесійны палітык і вайсковец, ён вымушаны быў аддзяляць міфалагічную туфту ад рэальных рэчаў. Але гэтае меркаваньне, у прынцыпе вернае і аб’ектыўнае, да рускай рэчаіснасьці можна прыкласьці толькі часткова.

Калі нараджаюць рускую гісторыю (а яе пасьля чарговай рэвалюцыі кожны раз нараджаюць па новай) трэба забыць усё, што вы ведалі ці чулі пра [папярэднія] прыдумкі. Брахня, якую русісты выдаюць за “гісторыю”, настолькі нахабная і несумленная, што любыя міфы могуць адпачываць. (Адзіныя, хто могуць спаборнічаць з рускімі па бессаромнасьці гістарычнай хлусьні – гэта габрэі й армяне).

Ці прыжывецца гэта імя ў якасьці ідала, гэта асобнае пытаньне? Дасёньня ў пантэоне рускіх бажкоў Аляксандр “неўскі” быў “адзін з …” і ня самы ўзгадваемы.

На што арыентаваўся камітэт жрацоў у сваім канчатковым выбары, цяжка сказаць. Некаторыя аналітыкі мяркуюць, што не апошнюю ролю тут мела тое, што рускія папы даўно выкарыстоўваюць яго імя як брэнд “сьвятога” і захоўваюць яго спарахнелыя парэшткі.

Магчыма, была падкінута ідэя – “замест муміі Леніна – косткі Аляксандра неўскага”. Язычнікі любяць рабіць гранітных і бронзавых чурбанаў. Але да мумій і спарахнелых костак яны адчуваюць асабліва глыбукую пашану.

Што да новага галоўсьвятога, дык ні прыпудраная і разфарбаваная біяграфія яго, ні даўніна часу ня могуць схаваць той непрыемны пах, які ад яго сыходзіць.

Вядома, што Аляксандр “неўскі” быў стаўленікам Залатой Арды, выконваў ролю галоўнага “паліцая” на тэрыторыі рускіх княстваў, у сваім рабалепным памкненьні цалаваў боты мангольскага хана, і, каб дагадзіць яму, тапіў у крыві сваіх супляменьнікаў і нават родных братоў ды сына…

Але зьдзіўляцца выбару ня варта – рускім для пакланеньня часта падсоўвалі такія падмоклыя гістарычныя персанажы. Хаця добрых і кепскіх ідалаў не бывае, таму што ідалапаклонства па сваёй натуры ганебная зьява.

Дый, шчыра кажучы, для сёньняшняй, цалкам абыдленай рускай публікі, Аляксандр “неўскі” нават вельмі добры. Што да забойства ўласнага сына, дык гэта вельмі распаўсюджаная зьява, як у еўрапейскай, так і расейскай гісторыі, каб яе асабліва ўлічваць. А ў выпадку з Аляксандрам “неўскім” можна нават запісаць у актыў, падаўшы як “ахвярапрынашэньне для зямлі рускай”.

А вось што прыдумаць у апраўданьне сёньняшняга росквіту “расеяніна”, які спакойна можа забіць сваіх бацькоў з-за кватэры альбо зарубіць іх сякерай “па п’яну”? Застаецца спаслацца на эканамічны крызіс.

У СМІ часта прасочваюцца паведамленьні, якія паказваюць усю глыбіню маральнага звыродніцтва рускай публікі. Некалькі месяцаў таму па ТБ паказвалі нейкія тары-бары на прававыя тэмы. З усёй той балбатні запомнілася выступленьне аднаго парламентара. Ён распавёў пра выпадак, калі яму, як дэпутату, даслаў ліст адзін вязень, які цікавіўся, ці можа ён пасьля вызваленьня прэтэндаваць на кватэру. Гэты чалавек быў асуджаны за тое, што забіў усю сваю сям’ю (бацькоў, двух братоў і сястру), каб завалодаць кватэрай. Але сутнасьць ня ў тым – як мы ўжо адзначалі, забіць з-за кватэры ў сёньняшняй Русні – справа звычайная. Цікава іншае: за забойства 5 чалавек злачынцу асудзілі на 8 гадоў турмы!

Такой жа тэрмін, памятаецца, далі аднаму бедалагу за скрадзеную курыцу. Пагадзіцеся, для такога народу і такой краіны Аляксандр “неўскі” вельмі нават нармалёвы сімвал.

Такім чынам, ідал “Ленін” разьвянчаны, і цяпер будуць пакланяцца не яго муміі, а спарахнелым косткам Аляксандра “неўскага”.

Неабходнасьць пошуку хоць якога замяняльніка муміі Леніна новыя крамлёўскія палітыкі ўсьвядомілі позна. Больш думалі пра нафту і газ, не надавалі іншаму значэньня. Але тут, магчыма, той самы выпадак, што “позна” і “ніколі” – гэта тое самае. Цягнік пайшоў, і крамляне бягуць наўздагон па шпалах. І па ўсім бачна, дагнаць не атрымаецца.

Так бывае ня толькі з крамлянамі. Такія сусьветныя законы – падзеі разьвіваюцца сваім парадкам і не чакаюць, ці падрыхтаваныя да іх людзі, ці не.

Падсунуўшы замест муміі Леніна косткі Аляксандра “неўскага”, праблему ня вырашыць. Гэтага яўна недастаткова. Ствараецца ўражаньне, што палітычныя правадыры Русьні да канца не ўсьведамляюць важнасьць праблемы. Відаць, таму што субстанцыя, якую мы закранулі, не такая намацальная, як нафта і газ.

Вакол ідала выбудоўваецца ідэалогія [у дадзеным выпадку ідала падбіралі яўна пад ужо існыя намёткі будучай ідэалогіі. – Рэд.]. За назвай ідзе рэлігійнае вучэньне. Ленінізм быў усебакова распрацаванай ілжэнавукай, над якой працавалі ня два месяцы і ня два гады. І Ленін падаваўся, як наднацыянальны ідал. А ту вам наце…

Аляксандр “неўскі” – ідал выключна рускага прызначэньня, які нават скіны наўрад ці прымуць, ня кажучы ўжо пра татар. Вядома, у шавіністычным апьяненьні ўсяго гэтага можна не заўважыць, але тым горшым будзе пахмельле.

З чым можна параўнаць новага расейскага галоўдзярж ідала, калі ён пасьпее прыжыцца да поўнага развалу Русьні? Хутчэй нават не з траянскім канём. Усё гэта больш нагадвае сітуацыю, калі купка “сьпецоў” прапануе закінуць цукар у бензабак старага драндулета для павелічэньня актанавай лічбы.

Кожнае наступства мае сваю прычыну, кожны вынік мае свае перадумовы. Мы ня можам ведаць будучыні. Мы можам толькі меркаваць, выказваць здагадкі, мадэляваць будучую сітуацыю.

Часьцей за ўсё нашы прагнозы не спраўджваюцца альбо спраўджваюцца часткова. Ёсьць, праўда, вядомыя законы сусьвету, хаду якіх можна прадбачыць, але немагчыма прадбачыць час. Напрыклад, сьмерць чалавека альбо дзяржавы.

Падзеі ў сьвеце нарастаюць з такой хуткасьцю, што мы не пасьпяваем нават зьдзівіцца. Па ўсіх адзнаках можна меркаваць не такі далёкі крах Русні. Многія гэта прадказваюць – занадта заўважальныя прыкметы маральнага і фізічнага звыродніцтва…

Але справа ў тым, што з крахам імперыі зла само зло ня зьнікне. Яно проста можа прыняць новае аблічча, новыя рысы, часта зманліва прывабныя.

Крах чарговай сістэмы зла трэба расцэньваць як магчымасьць, якую Бог дае вернікам для ўсталяваньня Ісьціны.

Яшчэ раз хачу папярэдзіць, што Русьня можа раптам разваліцца і сабраць яе будзе немагчыма. І самая вялікая памылка – думаць, што на гэтым задача маджахедаў выканана, што сам сабой адовіцца Шарыят.

Не, вялікае Дабро трэба заслужыць, трэба шмат працаваць дзеля Ўсявышняга, быць стойкім і быць гатовым да любога павароту падзей.

Ад рэдакцыі:

Сапраўды, выбар “Імя Расея” (зьвярніце ўвагу, не “Імя Расеі”, а “Імя Расея”, каб мы, нібы дурні, цікавіліся: што гэта за фігня такая? няўжо маскалі ня ведаюць склонаў? – і такім чынам дадаткова зьвярталі ўвагу на іх акцыю) нясе ў сабе больш інфармацыі, чым проста прызначэньне “героя”.

Натуральна, што гэты выбар зрабіла не расейскае грамадства, а расейская палітычная эліта (грамадства па шэрагу прыкмет жадала ў якасьці “Імя” бачыць Сталіна). Тым больш выбар расейскай імперыякратыі зьяўляецца паказальным.

Аляксандр Неўскі – гэта вельмі інфарматыўны сімвал. Сімвал таго, якім будзе чаговы варыянт расейскай імперскай ідэалогіі й палітычнай практыкі, зь якім узорам павінны быць зьнітаваны іх прынцыпы.

Па тым, што ўяўляла зь сябе гэтая асоба, можна сказаць, што ідэалогія і палітыка канчаткова запланаваныя расейскай імперыякратыяй быць імперскімі, “вялікарасейскімі” (1), азіяцкімі (2), антызаходнімі (3), псеўдарускімі (4) і настолькі адданымі імперскім прынцыпам, што ажно да адмаўленьня родных братоў, сёстраў, сыноў і самога сябе ў цалаваньні ботаў любога па-хана (5).

Ці не на кітайскага “хана” намёк?! Вельмі верагодна, што так.

Нядаўна радыё “Свабода” паведаміла (гл. www.svaboda.org/content/Article/1353789.html), што “доктар Ганс-Георг Вік (на фота зьлева) лічыць пазітыўным працэс паляпшэньня двухбаковых дачыненьняў” паміж рэжымам Лукашэнкі й кіраўніцтвам Еўразьвязу, бо, на яго думку, “ліберальныя эканамічныя рэформы ў Беларусі прывядуць да дэмакратыі”… Мы даўно заўважылі нездаровую цікавасьць да нашых эканамічных каштоўнасьцяў як з боку заходнікаў, у тым ліку і немцаў (гл. гл. www.svaboda.org/content/Transcript/1328893.html; www.svaboda.org/articlesfeatures/politics/2007/8/3CB8A170-D658-4A09-8F28-21C9E30FB3E7.html), так і з боку розных фрыдманаў, дзерыпасак, абрамовічаў з Усходу (гл. http://nashaziamlia.org/2008/07/17/1447). Акрамя таго, нам добра вядома стаўленьне Зянона Пазьняка да асобы Віка, які, на думку пана Зянона, асабіста вінаваты ў тым, што ператварыў беларускую нацыянальна-дэмакратычную апазіцыю ў сёньняшнюю афіцыйную практычна небеларускую апазіцыю, абсалютна бездапаможную ў адносінах да рэжыму. Але справа не ў асобах. Справа ў прыцыпе: ці сапраўды прыхватызацыя вядзе да дэмакратызацыі, ці словы Г.Г.Віка ўсяго толькі чарговая разводка, разьлічаная на неадукаваных недасьведчаных лохаў? Вось гэтае пытаньне мы і вырашылі паддаць нашаму аналізу.

1.

Варта пачаць з таго, што мы на нашым сайце ўжо неаднаразова выстаўлялі матэрыялы з крытыкай і ліберальных “рэформ”, якія на тэрыторыі былога СССР праводзіліся пад дыктоўку Захаду ў розных сьферах грамадска-палітычныга жыцьця, у т.л. эканамічнай, і крытыку думкі пра тое, што “ліберальныя эканамічныя рэформы спрыяюць дэмакратызацыі”, і крытыку самаго разуменьня дэмакратыі заходнімі псеўда-лібераламі.

Так, сталым чытачам нашага сайта вядомы, напрыклад, артыкул Сяржука Высоцкага “Параза беларускага лібералізму” (гл. http://nashaziamlia.org/2008/02/29/1216/#more-1216), дзе ён паказвае на абсалютна негатыўныя зьмены, якія адбыліся зь беларускай апазіцыяй пад уплывам заходніх лібералаў.

Можна нагадаць нядаўні вялікі артыкул, пададзены ў двух частках (гл. nashaziamlia.org/2008/10/12/1567; nashaziamlia.org/2008/10/24/1569), у якім паказана поўная безвыніковасьць усёй ліберальнай палітыкі з боку Захаду ў адносінах да дыктатарскага рэжыму Лукашэнкі. У гэтым ды іншых артыкулах, а таксама ў сфармуляваных намі шэрагу Дактрынальных прынцыпаў (Д пр-пы 5, 31, 44, 61, 62, 66, 67, 81, 88, 93, 104) паказана і зафіксавана, што ліберальная палітыка Захаду ў “змаганьні з рэжымам” ня мае персьпектывы, бо не стварае пазітыўную альтэрнатыву ў вачах беларускага народу. Па сутнасьці, мы бачым імітацыю змаганьня за дэмакратыю. Прычына ў тым, што стратэгічныя соцыяпаразітныя інтарэсы заходняй фіналігархіі – галоўнага ініцыятара сёньняшняй “ліберальнай” палітыкі ў сьвеце – шмат у чым супадаюць з дэструктыўнай, беларусафобскай, з элементамі сатанізму, палітыкай Лукашэнкі.

Тое, што “лібералы” разбураюць і саму заходнюю цывілізацыю, як сістэму нацыянальных дэмакратый, таксама даўно вядома. Тут цікавымі ёсьць ужо ня проста самі факты – іх больш чым дастаткова – а пратэсты супраць такой палітыкі з боку прадстаўнікоў аўтарытэтных заходніх навукова-дасьледчых цэнтраў, такіх, напрыклад, як Хадсанаўскі інстытут у ЗША. Яго супрацоўнік Поль Бельен нядаўна так і напісаў у “The Washington Times“ (nashaziamlia.org/2007/06/30/737): “Імкнучыся разбурыць нацыянальную адданасьць, Еўразьвяз адначасова зьнішчае свабоду, адказнасьць і дэмакратыю. Еўракратыя накіраваная на зьнішчэньне ранейшай нацыянальнай адданасьці еўрапейскіх народаў і на стварэньне на яе месцы касмапалітычнай абыякавасьці”.

Падыходзячы да больш вузкага пытаньня – пра сувязь паміж ліберальнымі рэформамі й дэмакратызацыяй – варта нагадаць дасьледваньне, зробленае брытанскім часопісам Economist аб эканамічнай і палітычнай сытуацыі ў краінах Усходняй Эўропы і былога СССР (nashaziamlia.org/2007/07/28/802). У справаздачы навукоўцаў сярод іншага гаворыцца: “… Бясспрэчныя эканамічныя посьпехі [у гэтым рэгіёне. – Рэд.] спалучаюцца з шэрагам крызісных зьяваў у палітыцы – у краінах (асабліва ў некаторых краінах СНД) узмацняюцца аўтарытарныя тэндэнцыі… Уступленьне ў Эўразьвяз зьменшыла рашучасьць краін [Усходняй Еўропы. – Рэд.] дамагацца кансалідацыі сваёй дэмакратыі [іншымі словамі, уступленьне ў ЕЗ затармазіла разьвіцьцё дэмакратыі ва ўсходне-еўрапейскіх краінах! – Рэд.]… Адзначаецца дысбаланс паміж палітычнымі й эканамічнымі адносінамі Захаду, у прыватнасьці, Эўразьвязу і Расеі. Эканамічнае супрацоўніцтва і плыні інвэстыцый імкліва растуць, але палітычныя адносіны абвастраюцца па ўсіх кірунках”.

Сёньня на Захадзе разуменьне таго, што ліберальныя рэформы НЕ ВЯДУЦЬ да дэмакратызацыі грамадстваў становіцца агульным месцам. У якасьці яшчэ адной ілюстрацыі гэтага мы падавалі артыкул Патрыцыі Коэн у “The New York Times” пад красамоўнай назвай “Рынак і свабода не такія ўжо неразлучныя” (nashaziamlia.org/2007/07/28/801). Для тых, каму няма часу чытаць увесь артыкул, прывядзем некаторыя вытрымкі:

- Разьвіцьцё падзеяў ва ўсім сьвеце – ад Кітая, які дамогся ўражвальнага эканамічнага росту, нягледзячы на кіраваньне Камуністычнай партыі, да Расеі, дзе прэзідэнт Уладзімір Пуцін разагнаў апазіцыю, і Венесуэлы, дзе нязгодным таксама не даюць слова – падрывае тэорыю, што капіталізм і дэмакратыя – два бакі аднаго медаля; тэорыю, якая была папулярнай ня толькі ў акадэмічных колах, але і ў адміністрацыях амерыканскіх прэзідэнтаў – як рэспубліканцаў, так і дэмакратаў. … Цяпер ад векавой тэорыі, у адпаведнасьці зь якой дэмакратыя і капіталізм ня могуць абысьціся адзін без аднаго (як Пэрыс Хілтан і папарацы), адступаюцца і ліберальныя, і кансерватыўныя інтэлектуалы, нават тыя, хто раней былі яе гарачымі прыхільнікамі.

- “У пачатку 1990-х былі вялікія спадзевы, — кажа Майкл Мэндэлбаўм, аўтар кнігі ‘Добрае імя дэмакратыі’, якая рыхтуецца да выданьня. — Існавала вера ў тое, што рост прыбыткаў створыць сярэдні клас, які стане выступаць за асабістую свабоду і змагацца за палітычную ўладу. Лічылася, што пераломны момант наступае, калі даходы на душу насельніцтва дасягаюць адзнакі 6-8 тысячаў даляраў”. Аднак калі свабодны рынак пры аўтарытарнай уладзе зьявіліся на Каўказе, у Цэнтральная Азіі, Лацінскай Амерыцы і Расеі, першапачатковы аптымізм адносна трыюмфальнага маршу дэмакратыі згас… Досьвед ЗША, дзе дэмакратыя і капіталізм узьніклі ў адзін час, — хутчэй анамалія, чым мадэль для ўсяго іншага сьвету.

- “Скрайне памылкова лічыць, што дастаткова мець канстытуцыю і выбары, і ў вас ужо гатовая дэмакратыя. Гэта сапраўды глупства, — кажа Брус Скот, эканаміст Гарвардскай школы бізнэсу. – Капіталізм цалкам неабавязкова вядзе да дэмакратыі. Адзінае, пра што можна казаць з упэўненасьцю, — гэта тое, што капіталізм безупынна вядзе да павелічэньня разрыву ў даходах, і гэта непазьбежна стане несумяшчальным з дэмакратыяй”.

- “Мала што здаецца такім важным для ўмацаваньня свабоды, — напісаў нядаўна лорд Дарэндорф, прафесар бярлінскага Цэнтру сацыялагічных дасьледваньняў, — чым аддзяленьне капіталізму ад дэмакратыі ў сьвядомасьці людзей”. Інакш будзе рост расчараваньня.

Такім чынам, заяву вядомага Віка, што “ліберальныя эканамічныя рэформы ў Беларусі прывядуць да дэмакратыі”, ужо даўно трэба лічыць альбо глупствам неадукаванага чалавека (першае), альбо наўмыснай дзейнасьцю, скіраванай на ўкараненьне ў пакуль непаінфармаванае беларускае грамадства памылковага меркаваньня, натуральна, з соцыяпаразітнымі мэтамі (другое). Якая з дадзеных гіпотэзаў больш адпаведная што да пана Віка, мы разьбіраць ня будзем, бо ён нам нецікавы. Нашмат цікавей пайсьці далей. Аказваецца, ёсьць людзі, якія заўважылі, што эканамічная лібералізацыя ў глабальным маштабе ня толькі не спрыяе дэмаратыі, але горш за тое – спрыяе ўмацаваньню і пашырэньню ў сьвеце дыктатарскіх рэжымаў. У доказ прыводзім артыкул Роберта Кагана (гл. фота ўверсе справа), які пададзены ніжэй.

2.

ДЫКТАТАРЫ ВЯРНУЛІСЯ: А МЫ ГЭТАГА НІБЫ НЕ ЗАЎВАЖАЕМ

Роберт Каган (артыкул быў надрукаваны ў «The Sunday Times«, Вялікабрытанія, у красавіку г.г.; аўтар лічыцца нэакансерватарам, быў дарадцам Дж.Макейна па вонкавай палітыцы). Друкуецца паводле www.inosmi.ru/translation/241035.html.

“Апошнія гады сталі часам пад’ёму вялікіх аўтакратый Расеі й Кітая; зноў узяліся за зброю радыкальныя ісламісты. Тым часам ліберальны сьвет раздроблены, ён стала адуважваецца на самыя розныя праблемы, як важкія, так і дробныя. Вялікія дэмакратыі лаюцца адна з адной, спрачаюцца, хто зь іх самы маральны; яны абмяркоўваюць глыбокія падпункты міжнароднага права; яны спрачаюцца аб тым, якая сіла лепшая – “жорсткая” ці “мяккая”; яны, нарэшце, не страчваюць ніводнага выпадку пазьдзекавацца на тэму маральна-этычных хібаў іншых.

Раскошу ўсіх гэтых дэмакратычных спрэчак цалкам можна сабе дазволіць пад час эры якой-небудзь уяўнай міжнароднай гармоніі. Але ў тых няпростых умовах, у якіх знаходзіцца наш сьвет, такое ні ў якім разе нельга сабе дазваляць сёньня. Гісторыя вярнулася, і сёньня народы ліберальнага сьвету павінны выбіраць: ці яны будуць яе пісаць, ці яе напішуць за іх.

Аптымізм пачатку 1990-х гадоў быў цалкам зразумелы. У той час многія верылі, што з надыходам эры глабальнай эканомікі ў любой краіны не застанецца выбару, апроч як лібералізавацца – спачатку эканамічна, а затым і палітычна [вось вам і прызнаньне. – Рэд.], — калі яна захоча захаваць канкурэнтаздольнасьць і ў выніку выжыць як краіна. Могія верылі ў тое, што жыхары любой краіны будуць натуральным чынам дамагацца эканамічнага дабрабыту і пакінуць ззаду такія атавізмы, як прага славы і міжпляменная нянавісьць, якая стагоддзямі вяла толькі да канфліктаў [няўжо была толькі нянавісьць; а, можа, усё ж была і распрацоўка механізмаў міжнароднага супрацоўніцтва на роўных? – Рэд.]. Трыюмф лібералізму ў вайне ідэяў быў відавочны [відавочна толькі тое, што гэта быў псеўда-трыюмф, ды яшчэ часовы. – Рэд.]. Згодна са знакамітым выразам Фрэнсіса Фукуямы (Francis Fukuyama), “прыйшоў канец гісторыі, калі ў ліберальнай дэмакратыі больш не засталося важкіх ідэалагічных канкурэнтаў”.

Тым ня менш, выявілася, што сьвет назіраў не трансфармацыю, а толькі паўзу ў бясконцым спаборніцтве нацый і народаў [на жаль, у такой форме адбываўся і пакуль адбываецца пошук аптымальнай мадэлі міжнароднага супрацоўніцтва. – Рэд.]. Нацыяналізм ня толькі ня быў зьнясілены хваляй глабалізацыі; яна, наадварот, спарадзіла новую хвалю нацыяналізму [зьвярніце ўвагу, такое мы чуем ад закаранелага псеўда-ліберала... – Рэд.]. Больш за тое, выявілася, што аўтакратыя цалкам сумяшчальная з узрастаньнем нацыянальнага багацьця. Аўтакраты прадэманстравалі здольнасьць да навучаньня і прыстасаваньня. Аўтакратыі Расеі і Кітая знайшлі спосаб дазволіць людзям ажыцьцяўляць адкрытую эканамічную дзейнасьць на тле ўсялякага ўцісканьня дзейнасьці палітычнай. Яны ўбачылі, што, пакуль чалавек робіць грошы, ён не суе нос у палітыку – асабліва, калі ведае, што ў адваротным выпадку нос можна і страціць.

У Расеі бальшыня жыхароў, бадай што, задаволеная сваёй аўтакратычнай уладай. У адрозьненьне ад бурлівай дэмакратыі 1990-х, цяперашні ўрад, прынамсі, здольны падняць узровень іх жыцьця. Намаганьні прэзідэнта Пуціна скампенсаваць прыніжальнае становішча, якое сфармавалася пасьля “халоднай вайны”, і аднавіць вялікасьць Расеі таксама надалі яму папулярнасьць. Яго палітычныя дарадцы лічаць, што “адплата за разбурэньне Савецкага Саюза” дапаможа нам утрымаць уладу”.

Свае высновы з савецкага досьведу зрабілі і кітайцы. Ліберальны сьвет чакаў, што пасьля падзеяў на плошчы Цяньаньмэнь Кітай адновіць курс на дэмакратычную мадэрнізацыю – гэта здавалася непазьбежным [вось вам і яшчэ адно прызнаньне. – Рэд.]. Аднак кіраўніцтва Камуністычнай партыі ізноў жорстка стала на чале нацыі [ды ня “нацыі”, а імперыі. – Рэд.] як даміінуючая сіла. Самыя праніклівыя дасьледчыкі кітайскай палітычнай сістэмы адзначаюць, што сёньня ў ёй кампетэнтнасьць і бязьлітаснасьць з боку кіраўніцтва, якія дапамагаюць яму пераадольваць праблемы па меры іх зьяўленьня, у дастатковай ступені спалучаюцца са спакойным стаўленьнем насельніцтва да аўтарытарнай улады – прынамсі, да таго часу, пакуль працягваецца эканамічны рост.

У доўгатэрміновай персьпектыве падвышэньне ўзроўню жыцьця, можа быць, і прывядзе да памацненьня палітычнага лібералізму – але толькі наколькі далёкая ад нас гэтая доўгатэрміновая персьпектыва? Ня выключана, што занадта далёкая для таго, каб сёньня мець хоць нейкую стратэгічную ці геапалітычную вагу [гэтая персьпектыва настолькі далёкая, што Захад можа сам пасьпець вырадзіцца - з такім бязглуздым, неадказным падыходам да жыцьця - у постліберальныя таталітарныя дыктатуры... – Рэд.]. Ёсьць стары жарт пра тое, што напрыканцы 19 стагоддзя Германія пайша па шляху эканамічнай мадэрнізацыі й праз шэсьць дзесяцігоддзяў усё ж стала паўнапраўнай дэмакратыяй – калі, вядома ж, не зьвяртаць увагу на тое, што паміж гэтымі дзьвюма кропкамі адбывалася. Іншымі словамі, пакуль сьвет чакае пераменаў, у дзьвюх найбуйных краінах гэтага сьвету, Расеі й Кітаі – а гэта больш за паўтары мільярды чалавек насельніцтва і другая ды трэцяя па колькасьці арміі планеты – да ўлады прыйшлі ўрады, якія маюць рашучы намер і далей кіраваць аўтарытарна. Больш за тое, у іх ёсьць усе магчымасьці для таго, каб заставацца ва ўладзе ў бліжэйшай будучыні.

Гэта ня можа не паўплываць на сістэму міжнародных зносін, прычым самым карэнным чынам. Сьвет ужо ня ўступіць у ідэалагічную барацьбу, накшталт “халоднай вайны”. Але новая эра будзе яўна ня эрай “агульналюдскіх каштоўнасьцяў”, а эрай нарастаньня напружанасьці паміж сіламі ліберальнай дэмакратыі й аўтакратыі – напружанасьці, якая часам будзе перарастаць у канфрантацыю.

У апошняе дзесяцігоддзе многім здавалася, што, як толькі кітайцы ды рускія перасталі верыць у камунізм, яны ўвогуле перасталі верыць хоць у нешта [вось, паглядзіце, усяго толькі адной фразай аўтар паказвае сваю абсалютную паліталагічную непісьменнасьць: ну, як можна не заўважаць, што Расея і Кітай – гэта САМЫЯ БУЙНЫЯ ІМПЕРЫІ нашага часу; гэта ж падставовая характарыстыка дадзеных дзяржаўных утварэньняў, зь якой вынікаюць усе іншыя іхныя ўласьцівасьці – у т.л. імкненьне імперыякратыі выкарыстаць што заўгодна для абгрунтаваньня свайго права на захаваньне імперыі; не, дадзены факт ігнаруецца, “перадавая ліберальная думка” яго не заўважае! А потым “лібералы” яшчэ зьдзіўляюцца, адкуль бяруцца праблемы і чаму не працуюць іхныя тэорыі... Цырк! І за што заходнія “навукоўцы” атрымліваюць грошы? Відаць, толькі за адно: ПРАПАГАНДУ ліберастызму. – Рэд.]. Многія думалі, што яны сталі прагматыкамі – людзьмі бяз веры й ідэалогіі, людзьмі, якія проста ідуць за сваімі ўласнымі да нацыянальнымі інтарэсамі. Аднак, як і аўтарытарныя ўладары мінулага, аўтарытарныя кіраўнікі Кітая й Расеі ўсё ж вераць у цалкам вызначаныя, канкрэтныя рэчы. І менавіта гэтыя перакананьні ёсьць рухальнай сілай іх вонкавай і ўнутранай палітыкі.

Яны вераць ў правільнасьць моцнага цэнтральнага ўраду і пагарджаюць слабасьцямі дэмакратычнай сістэмы [ды не “дэмакратычнай”, а ліберастычнай сістэмы; дый не “слабасьцямі”, а заганамі.... – Рэд.]. Яны вераць, што іх нацыям – вялікім і ўнутрана ня моцным – для эканамічнага дабрабыту неабходныя парадак ды стабільнасьць. Яны вераць, што няўстойлівасьць ды хаас дэмакратыі [лібералізму. – Рэд.] могуць уцягнуць іх народы ў жабрацтва ды раскол [пры зьмястоўнай дэмакратыі хааса быць ня можа; тады як усялякая хаатызацыя, а найперш інфармацыйная – гэта аснова лібералістызму. – Рэд.] – і ў выпадку Расеі яны вераць, што гэта так і было. Яны вераць, што, каб іх народы былі моцнымі ды паважанымі ў сьвеце, унутры краіны ім патрэбная “моцная рука”, здольная ахоўваць і прасоўваць іхныя інтарэсы.

Такім чынам, у асобе кіраўнікоў Кітая і Расеі мы маем справу ня проста з аўтакратамі. Гэтыя людзі сапраўды вераць у аўтакратыю. Яны лічаць, што, калі далі людзям парадак, стварылі ўмовы для эканамічнага посьпеху, утрымліваюць нацыю ад распаду і выводзяць яе на пазіцыі, дзе яна можа аказваць міжнародны ўплыў, карыстацца павагай і сілай, яны сапраўды служаць сваім грамадзянам. І сказаць – прынамсі, цяпер, — што большасьць гэтых самых грамадзянаў, жыхароў Расеі ці Кітая, з гэтым ня згодныя, было б даволі неразважліва.

Тым ня менш, як бы ні ўзрасталі багацьце ды ўплыў аўтакратыі, у сучасным сьвеце яна складае меншасьць. Зь дэмакратычных [ліберальных. – Рэд.] Вашынгтона, Лондана, Парыжа, Берліна альбо Брусэля сусьветны ландшафт пасьля “халоднай вайны” выглядае зусім інакш, чым з аўтакратычных Пекіна ці Масквы.

У 1990-я ліберальны сьвет пад кіраўніцтвам Злучаных Штатаў скінуў урады Панамы і Гаіці, двойчы ішоў вайной на Сербію Слабанада Мілошавіча. Міжнародныя няўрадавыя арганізацыі, шчодра фінансаваныя ўрадамі заходніх краін [пацьвярджаем: так і напісана. – Рэд.], навучалі апазіцыйныя партыі й падтрымлівалі выбарныя рэформы ў краінах Цэнтральнай ды Ўсходняй Еўропы і Цэнтральная Азіі. У 2000 годзе фінансаваныя з-за мяжы апазіцыйныя сілы разам зь міжнароднымі назіральнікамі нарэшце скінулі Мілошавіча. Праз год ён ужо стаяў перад Гаагскім трыбуналам.

У 2003-05 гг. заходнія дэмакратычныя краіны і НУА далі празаходнім ды прадэмакратычным партыям ды палітыкам фінансавую і арганізацыйную дапамогу, якая дазволіла ім зрынуць й іншых аўтакратаў – у Грузіі, Кыргызстане, ва Украіне і ў Ліване. У гэтых рэвалюцыях еўрапейцы ды амерыканцы бачылі праяву натуральнага імкненьня чалавецтва да адзіна магчымай кропкі палітычнай эвалюцыі – ліберальнай дэмакратыі [“ліберальная дэмакратыя – адзіна магчымая кропка палітычнай эвалюцыі”?; цырк у вар’яцкім доме!; “ліберальная дэмакратыя” – вышэйшая каштоўнасьць нэакансерватара!; яшчэ адзін цырк! – Рэд.].

Лідары ж Масквы і Пекіна, якія глядзелі зь іншага палітычнага ракурсу, бачылі дзяржаўныя перавароты, якія рабіліся на заходнія грошы, інспіраваліся ЦРУ і мелі ў якасьці мэты ўмацаваньне гегемоніі Амерыкі ды яе еўрапейскіх саюзьнікаў. Паўстаньні ва Украіне і ў Грузіі яшчэ больш атруцілі стасункі паміж Расеяй і Захадам; пасьля іх Крэмль яшчэ больш умацаваўся ў сваім рашэньні разгарнуць сваю вонкавую палітыку на 180⁰.

Пуцін спужаўся, што прыклады Украіны ды Грузіі могуць паўтарыцца і ў Расеі. Менавіта таму ў 2006 годзе ён паставіў дзейнасьць усіх НУА ў Расеі пад свой кантроль; дзе гэтага нельга было зрабіць – абмежаваў правы гэтых арганізацый альбо проста зачыніў іх. Некаторым падобныя страхі могуць падацца абсурдам альбо хітрасьцю – але нейкі грунт пад імі ўсё ж ёсьць, бо пасьля “халоднай вайны” трыюмфатары лібералізму вырашылі дадаткова ўмацаваць яго трыюмф і ўвесьці права “міжнароднай супольнасьці” ўрывацца ў справы сувярэнных дзяржаў, якія парушаюць правы сваіх грамадзян, у ранг новага прынцыпу міжнародных стасункаў.

Міжнародныя НУА ўрываюцца ва ўнутраную палітыку дзяржаў; такія міжнародныя органы, як Арганізацыя па бесьпецы і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ), выносяць меркаваньні аб чысьціні выбараў; юрысты-міжнароднікі пачынаюць казаць пра такія навацыі ў міжнародным праве, як “абавязковасьць бараніць” альбо “дабраахвотная адмова ад суверэнітэту” [нейкая новая псеўда-ліберальная лухта. – Рэд.]. У тэорыі гэтыя навацыі павінны прымяняцца да ўсіх без выключэньняў. На практыцы ж яны даюць ліберальным краінам права ўрывацца ў справы неліберальных краін.

Гэта і стала адной з вялікіх кропак расколу ў гісторыі міжнароднай сістэмы. На працягу трох стагоддзяў міжнароднае права зь яго канцэпцыяй недатыкальнасьці ўнутранай палітыкі сувярэнных краін фактычна бараніла аўтакратаў. Сёньня ліберальны сьвет паступова разбурае гэтую сьцяну [якія сьцены маюць права бурыць ліберасты, калі яны ня ў стане нават голасна заявіць пра ЭТНАЦЫД і схаваны ГЕНАЦЫД у Беларусі ці прамы ГЕНАЦЫД у Чачні?! – Рэд.], а аўтакраты прыкладаюць намаганьні, каб абараніць прынцып непарушнасьці суверэнітэту [вайна ў Грузіі паказала памылковасьць гэтага меркаваньня; аўтакраты парушаюць чужы суверэнітэт з такой жа лёгкасьцю, як і ліберасты; усе імперыялісты маюць падобныя звычкі. – Рэд.].

Для Расеі й Кітая вайна ў Касава [у Сербіі. – Рэд.] ў 1999 годзе стала нашмат большым раздражняльнікам, чым вайна ў Іраку ў 2003 годзе. Абедзьве краіны былі супраць умяшальніцтва НАТА – і далёка ня толькі таму, што пад бамбардаваньне з амерыканскага самалёта трапіла амбасада Кітая, а ўдар НАТА адбыўся па славянах-сербах – далёкіх крэўных рускіх. Справа ў тым, што, калі Расея ў Радзе Бясьпекі ААН заявіла, што заблакуе ванную аперацыю, НАТА проста пераступіла праз ААН і ўзяла на сябе права пачаць вайну – г.зн. неўтралізавала адну зь нешматлікіх геапалітычных прыладаў, якая была ў Расеі. Прайшлі гады, а Пуцін усё яшчэ не забывае казаць, што краіны Захаду павінны “спыніць ігнараваць міжнароднае права” і не павінны спрабаваць “выкарыстоўваць НАТА альбо ЕЗ у якасьці падмены ААН”.

Зь юрыдычнага пункту гледжаньня пазіцыі і рускіх, і кітайцаў былі моцнымі. У той час нават такі аўтарытэт, як Генры Кісінджар, папярэджваў, што “рэзкая адмова прызнаваць канцэпцыю нацыянальнага суверэнітэту” нясе ў сябе рызыку поўнага адвязваньня сьвету ад якіх бы ні было нормаў міжнароднага парадку. Злучаныя Штаты не зьвярнулі ўвагу на гэтыя папярэджваньні, што, у прынцыпе, для іх натуральна – урэшце, за сваю гісторыю яны дзясяткі разоў куды-небудзь урываліся і скідвалі ўрады сувярэнных краін. Але на гэты раз юрыдычныя тонкасьці адкінула нават постмадэрновая Еўропа, якая вырашыла, што інтарэсы маралі – як яна яе бачыць – для яе больш важкія.

І вось у гэты момант ліберальная мадэль і міжнароднае права ўступілі паміж сабой у канфлікт [зьмястоўна-дэмакратычная мараль у такі канфлікт не ўступіла б. – Рэд.], і ліберальныя дэмакратыі аказаліся ня ў стане прымірыць іх паміж сабой. Нездарма кітайскія чыноўнікі й сёньня працягваюць задаваць тое ж пытаньне, што і ў час падзеяў на плочы Цяньаньмэнь: “Якое права мае ўрад Злучаных Штатаў… на непрыхаванае ўварваньне ва ўнутраныя справы Кітая”?

А сапраўды, адкуль можа ўзяцца такое права? Толькі зь веры ў ліберальныя каштоўнасьці [не, гэтыя каштоўнасьці завуцца гуманістычнымі, але ліберасты да іх ня маюць ніякага дачыненьня. – Рэд.]; у тое, што ўсе людзі на Зямлі створаны роўнымі, і што ва ўсіх іх ёсьць неад’емныя правы [cярод іх права быць гаспадаром на ўласнай зямлі. – Рэд.], якія ня могуць быць абмежаваныя дзяржаўнай уладай [і ня толькі “дзяржаўнай”, а і ўладай міжнародных паразітаў. – Рэд.], што крыніцай улады і легітымнасьці ўлады можа быць толькі згода тых, на каго гэтая ўлада накіравана, і што абавязак уладаў – бараніць права сваіх грамадзянаў на жыцьцё, свабоду і ўласнасьць [а дзе пра абавязкі, без якіх не бывае соцыюма?.. – Рэд.].

З пункту гледжаньня тых, хто падзяляе гэтую ліберальную веру, вонкавая палітыка і нават вайна ў абарону гэтых прынцыпаў, як у Косава, ёсьць справа правільная, нават калі ў адпаведнасьці з усталяванымі прынцыпамі міжнароднага права яна ёсьць справай няправільнай. Аднак з пункту гледжаньня кітайцаў, рускіх і ўсіх, хто акрамя іх не падзяляе гэты погляд на сьвет, у Злучаных Штатаў й іхных саюзьнікаў атрымліваецца накінуць свае погляды іншым народам не таму, што яны правыя, але толькі з-за таго, што яны дастаткова моцныя, каб гэта рабіць. З пункту гледжаньня нелібералаў, ліберальны сусьветны міжнародны парадак – гэта не прагрэс, а прыгнечаньне [з пункту гледжаньня сапраўдных зьмястоўных дэмакратаў ліберальны міжнародны парадак – гэта не прагрэс, а сьвядомая хаатызацыя і дэградацыя сьвету ў імя соцыяпаразітных мэт глабалісцкай фінансавай алігархіі; і гэта ёсьць вялікай праблемай для сьвету. – Рэд.].

І гэта ня проста абстрактная спрэчка пра тэорыі й тонкасьці міжнароднай юрыспрудэнцыі. Гэтая спрэчка закранае фундаментальныя пытаньні легітымнасьці ўлады, якія для аўтакратаў могуць быць пытаньнямі жыцьця ці сьмерці. Кітайскія кіраўнікі не забылі, што, калі б сілы ліберальна-дэмакратычнага сьвету ў 1989 годзе перамаглі, дык пасьля плошчы Цяньаньмэнь яны сядзелі б не ва ўладных кабінетах, а ў турэмных камерах – а то і горш.

Амерыканскія й еўрапейскія палітыкі стала гавораць пра тое, што яны хацелі б інтэграцыі Расеі й Кітая ў ліберальны міжнародны парадак, але ў тым, што кітайскія і расейскія палітыкі не выказваюць асаблівай ахвоты гэта рабіць, няма нічога дзіўнага. Ці могуць аўтакраты ўвайсьці ў ліберальны міжнародны парадак, не саступіўшы ў нечым сілам лібералізму? [ну, вось, пра дэмакратыю ўжо ні слова! – Рэд.].

Яны баяцца пачуць адказ на гэтае пытаньне – і, зноў жа, няма нічога дзіўнага ў тым, што яны імкнуцца адсунуць ад сябе гэтую персьпектыву. І трэба сказаць, што робяць яны гэта не бяз посьпеху. Яны не прымаюць новыя прынцыпы абмежаванага суверэнітэту і аслабленай міжнароднай абароны аўтакратаў; больш за тое, Расея зь Кітаем імкнуцца ўсяляк умацаваць міжнародны парадак, дзе вышэйшай каштоўнасьцю прызнаецца нацыянальны суверэнітэт [напад на Грузію паказаў, што гэта ня так. – Рэд.], здольны абараніць аўтарытарныя ўрады ад замежнага ўмяшальніцтва [нацыянальны суверэнітэт прызначаны для таго, каб бараніць суверэнітэт нацыі, а не аўтакратычнай бюракратыі; але ліберастам гэтага не зразумець, а дакладней яны робяць выгляд, што не разумеюць гэтага; бо ім пазарэз патрэбна зьнішчыць аўтарытэт нацыянальнага суверэнітэту ў міжнародных зносінах... – Рэд.].

Расеі й Кітаю трэба, каб сьвет стаў для аўтакратыі больш бясьпечным. І яны – чаго і варта было чакаць – пасьпяхова рухаюцца да гэтай сваёй мэты. Так, яны больш не займаюцца экспартам ідэалогіі, але ў аўтакратаў зь іншых краін (асабліва, калі супраць іх выступілі ліберальныя дэмакратыі) зьяўляецца — і зьдзяйсьняецца — магчымасьць знайсьці зь імі блізкую душу. Кітайцы даюць нічым не абмежаваную дапамогу дыктатарам у Афрыцы ды Азіі, падрываючы спробы “міжнароднай супольнасьці” прымусіць гэтыя краіны пачаць рэформы – што ў практычным плане часта, напрыклад, як у Бірме ды Зімбабвэ, азначае зьмену рэжыму. Што да Расеі, дык яе мадэль “сувярэннай дэмакратыі” вельмі папулярная сярод аўтакратаў Цэнтральнай Азіі.

Іншымі словамі, у сьвеце ідзе глабальнае суперніцтва. Як выказаўся міністар замежных спраў Расеі, “упершыню за апошнія паўтары дзясяткі гадоў ствараецца рэальнае кункурэнцыйнае асяроддзе на рынку ідэй сьветаўладкаваньня”. І ў тым, што Захад “губляе манаполію на працэс глабалізацыі”, Расея бачыць толькі адныя плюсы.

Цяперашняе суперніцтва – не “другая серыя халоднай вайны”. Аднак нішто не перашкаджае думаць ужо сёньня пра тое, як будзе выглядаць сьвет, як будзе выглядаць Еўропа, калі дэмакратычныя рухі ва Украіне і ў Грузіі зыдуць у нішто альбо будуць зрынутыя звонку, калі дзьве гэтыя краіны стануць аўтакратыямі, шчыльна зьвязанымі з Масквой. Настолькі карысна было б падумаць і пра тое, які ўплыў будзе аказаны на Ўсходнюю Азію, калі Кітай сілай раздушыць дэмакратычную сістэму Тайваня і замест яе створыць сяброўскую ў адосінах да сябе аўтарытарную краіну.

Можа быць, вайны ня будзе [супакоіў... – Рэд.]. Аднак глабальнае суперніцтва паміж урадамі ліберальных і аўтарытарных краін у бліжэйшыя гады можа абвастрыцца. Будучы сусьветны парадак будуць вызначаць тыя, у каго хопіць на гэта сілы і калектыўнай волі. Пытаньне толькі ў тым, ці здолеюць ліберальныя дэмакратыі сьвету зноў напружыцца і вырашыць гэтую задачу”.

3.
Ад рэдакцыі:

У дадзеным артыкуле мы таксама знайшлі пацьверджаньне таго, што раней заходнія лібералы на поўным сур’ёзе лічылі, што лібералізацыя эканамічнага жыцьця вядзе да дэмакратыі, як і пазьнейшае самапрызнаньне памылковасьці гэтых поглядаў. Але адначасова мы дадаткова даведаліся шмат новага.

Сярод іншага, напрыклад, наступнае:

- што нэакансерватары – гэта на справе агрэсіўныя псеўда-лібералы;

- што яны лічаць усе рэжымы, акрамя ліберальнага, аўтарытарнымі, а псеўда-лібералізм, які цяпер пануе ў заходнім сьвеце – вяршыняй палітычнай эвалюцыі ўсёй людскай цывілізацыі (і гэта нягледзячы на тое, што яны ўжо самі бачаць некаторыя памылкі ў сваіх ранейшых поглядах); падобнае стаўленьне да сваіх поглядаў надзвычай нагадвае паводзіны камуністаў СССР ўсяго за некалькі гадоў да іх поўнага ганебнага фіяска;

- што лібералы, паколькі яны цяпер на кані, прапануюць укараніць у міжнародныя адносіны прынцып “абмежаванага суверэнітэту”;

- што лібералы называюць псеўда-лібералізм “ліберальнай дэмакратыяй, а бюракраты-аўтакраты свой лад – “сувярэннай дэмакратыяй”. На самой справе і тыя, і тыя замест вырашэньня праблемы прагрэсіўнага разьвіцьця сьвету ў гуманістычным кірунку раўнааддаліліся ад таго, што ёсьць сапраўднай, зьмястоўнай дэмакратыяй, і праз гэта стварылі патэнцыял чарговага глабальнага канфлікту. Гэта ёсьць вялікая праблема;

- што тармажэньне працэсу дэмакратызацыі сьвету і шырокае вяртаньне дыктатарскіх рэжымаў абумоўлена тым, што “Захад” апошнія дзесяцігоддзі падсоўвае сьвету не дэмакратыю, а псеўда-лібералізм (аўтар артыкула робіць выгляд, быццам бы гэтага не разумее – не баіцца выглядаць невукам, не баіцца быць абсьмяяным!). Як вынік, заходняя цывілізацыя пачынае здаваць свае пазіцыі, а дыктатарскія, аўтарытарныя, імперскія рэжымы ўмацоўваюцца. Гісторыя, закапаная ліберастамі на чале з Фукуямай у магілу “канца гісторыі”, паўстае адтуль у яшчэ больш страшным, небясьпечным выглядзе…

Мы лічым, што зыходная ж прычына таго, што Захад дэградаваў з дэмакратыі ў псеўда-лібералізм, заключаецца ў тым, што так жадае глабалісцкая фіналігархія. Апошняя вырашыла прапіхнуць свой соцыяпаразітны інтарэс на глабальны маштаб, а ўсялякія фукуямы ды каганы – гэта яе найміты. Усё гэта надзвычай небясьпечна для ўсяго сьвету, а таму варта таго, каб быць зафіксаваным у выглядзе чаргована прынцыпу Беларускай дактрыны.

Д пр-п 108: псеўда-ліберальная ідэалогія, грамадска-палітычная практыка і прапаганда, якія сёньня апанавалі ўвесь заходні сьвет і актыўна накідаюцца сьвету незаходняму, прэтэндуючы быць “вяршыняй грамадска-палітычнай эвалюцыі” людскай цывілізацыі, вельмі далёка адышлі ад таго, што ёсьць сапраўднай дэмакратыяй. На справе яны зьяўляюцца тым, што адводзіць чалавецтва ў бок ад шляху сапраўды гуманістычнага прагрэсіўнага разьвіцьця, зьвязана з фармаваньнем гарманічнай сістэмы шматлікіх нацыянальных дэмакратый. “Лібералізацыя эканомікі”, дэмаграфічная і культурная касмапалітызацыя, якія настойліва прасоўваюць сёньня заходнія псеўда-лібералы, ня толькі не вырашаюць актуальных грамадска-палітычных праблем чалавецтва, а і спрыяюць ўмацаваньню ды разьвіцьцю аўтарытарна-дыктатарскіх рэжымаў (прычым, ня толькі праз ускосную, а і праз прамую падтрымку дыктатараў, як сёньня ў Беларусі). Гэтым яны небясьпечна падзяляюць сьвет на ўсё больш варожыя лагеры. Апошняе нясе ў сябе вялікую гістарычную небясьпеку для мірнай будучыні ўсяго чалавецтва. Галоўным ініцыятарам глабальнага прасоўваньня псеўда-ліберальнай ідэалогіі й практыкі зьяўляецца такая соцыя-паразітная сіла, як глабалісцкая фінансавая алігархія.

Аграмадныя лічбы стратаў насельніцтва толькі адной расейскай губерні (240.000 чалавек) красамоўна сьведчаць, што на Тамбоўшчыне ўжо пасьля заканчэньня грамадзянскай вайны паміж белымі й краснымі распачалася новая грамадзянская вайна. На гэты раз сапраўды народная – паміж сялянамі й ЧК…

Зьвесткі па гэтую вайну былі здабытыя амаль у дэтэктыўных умовах. У 1982 годзе, калі тамбоўскі краязнаўца Барыс Сеньнікаў разграбаў пясок у Зімовай царкве Казанскага манастыра ў Тамбове, ён натрапіў на дакументы ЧК, якія пралілі сьвятло на гісторыю Тамбоўскага паўстаньня і калектывізацыі гэтага рэгіёна. З 1920-х у гэтай царкве знаходзіўся архіў тамбоўскага губернскага ваеннага камісара, а ў самым манастыры – тамбоўсая ЧК.

У 1933 годзе мясцовыя ўлады вырашылі цалкам зьнішчыць дакументы, якія кампраметавалі злачынную савецкую ўладу, — іх трэба было спаліць. Але пад час спальваньня ўзьнік пажар, і частка дакументаў была залітая вадой ды засыпана пяском. Хутка пра іх й зусім забылі. А праз 50 гадоў, у 1982 годзе, архіў пераехаў на новае месца і царква аказалася закінутай. Дакументы ж працягвалі ляжаць у пяску ды сьмецьці, чакаючы свайго часу.

Калі Сеньнікаў знайшоў паперы, КГБ СССР тут жа завяла на яго крымінальную справу. Але спадар Барыс аказаўся цьвёрдым арэшкам… І ў 2004 годзе ў выдавецтве “Пасеў” выйшла манаграфія Б.В.Сеньнікава “Тамбоўскае паўстаньне 1918-21 гг. і зьнесяляньваньне Расеі 1923-33 гг.”, прысьвечаная паўстаньню на Тамбоўшчыне (1918-21 гг.) і наступнай калетывізацыі.

Ніжэй падаем некаторые ўрыўкі з гэтай кнігі.

Тамбоўская Вандэя

Паўстанцкія сялянскія арміі не маглі мець і дзясятай часткі тых сіл, якія былі ў Тухачэўскага. Але яны годна сустрэлі ўсю гэтую армаду і ўступілі зь ёй у бой, вырашыўшы, што лепш памерці ў баі, чым жыць пад бальшавікамі. Партызаны і ўвесь народ Тамбоўскай губерні зрабілі вялікае ўражаньне на красных сваёй самаахварнасьцю і вытрымкай, а таксама сьмеласьцю ў баі. Зьдзіўленыя красныя казалі пра іх: “Яны не шкадуюць сябе ў баі, а таксама сваіх дзяцей і жонак, сьмела кідаюцца на кулямёты, нібы ваўкі”. Менавіта тады і пайшоў гуляць гэты выраз па ўсёй краіне “тамбоўскі воўк”. У бой уступіў увесь народ Тамбоўскай губерні – ад малога да вялікага, нават дзеці, жанчыны і старыя.

Паўсюль гарэлі вёскі. Дым пажарышчаў накрыў усю Тамбоўскую губерню, але “Тамбоўская Вандэя” стаяла, не саступаючы ўзброенаму да зубоў ворагу. Калі сёньня ўзяць старую дарэвалюцыйную мапу Тамбоўскай губерні, дык вы ўбачыце, колькі тады з твару зямлі зьнікла вёсак, якія былі спалены карнікамі й перамешаны зь зямлёй артабстрэлам. Сёньня пра гэтыя населеныя пункты не захавалася нават і ўспаміну, усё іх насельніцтва было зьнішчана. Бальшавіцкія газеты ўзахлёб і з захапленьнем друкавалі тады сьпісы спаленых і зьнішчаных рускіх вёсак, якія яны звалі “бандыцкімі”. Аднак тамбоўскія сяляне стаялі на сьмерць і наносілі свайму ворагу вялікія страты. Тэрміны, намечаныя Масквой для поўнага здушэньня паўстаньня, трышчэлі па швох. Стала зразумелым, што яны нерэальныя.

Тухачэўскі прыкладае ўсе высілкі, каб атрымаць перамогу над насельніцтвам рускіх вёсак. Пазьней, калі ён стаў маршалам Савецкага Саюза, ён пісаў: “У раёнах, дзе паўстаньне моцна ўкаранілася, даводзіцца весьці не баі ды аперацыі, а, бадай што, цэлую вайну, якая павінна закончыцца цьвёрдай акупацыяй паўстаўлага раёну, насадзіць у ім разбураныя органы савецкай улады і зьліквідаваць самую магчымасьць фармаваньня насельніцтвам бандыцкіх атрадаў. Словам, барацьбу даводзіцца весьці ў асноўным не з бандытамі, а з ўсім мясцовым насельнітвам. Савецкай улады ў вёсках не існавала, — і ў сьвядомасьці сялянаў панавала ранейшая думка пра неабходнасьць барацьбы супраць савецкай улады, барацьбы з харчразьвёрсткай”.

Урэшце Тухачэўскаму нічога не засталося, як прымяніць супраць сялянаў… атрутныя газы – сродак масавага зьнішчэньня людзей. Выкарыстаць іх не на якім-небудзь з франтоў у вайне супраць немцаў ці аўстрыйцаў, а супраць рускага народу ў цэнтры Расеі. Пасьля ўзгадненьня з Масквой, з Глаўкамам РККА, у Саўнаркоме, Рэвваенсавеце, ВЦВК і ЦК РКП(б) ён ад усіх атрымаў дабро і згоду…

… Хімічная зброя выкарыстоўвалася, пачынаючы з чэрвеня да восені 1921 года. Баі паміж партызанамі СТК й ўладай камуністаў насілі зацяты характар. Партызаны не давалі адпачынку сваім ворагам, наносячы ім вялікія страты ўдзень і ўначы. Над асяродкамі супраціву, нібы крумкачы, кружылі аэрапланы Тухачэўскага, скідваючы ня толькі бомбы, але і ўлёткі, у якіх прапаноўвалася здавацца ў палон. Але гэта толькі надавала зацятасьці паўстанцам, і яны змагаліся з падвойнай сілай.

За адну толькі аперацыю па здушэньні сялянскага паўстаньня ў Тамбоўскай губерні бальшавікі выдалі, як пазьней высьветлілася, больш ордэнаў Краснага Знамені, чым за ўсю грамадзянскую вайну. Колькасьць сваіх войскаў камуністы давялі тут да памераў усёй белай арміі генерала А.І.Дзянікіна – і ўсё гэта толькі на адну расейскую губерню. У савецкіх газетах тут і там луналі такія загалоўкі, як: “Мы зьнішчаем сем’і бандытаў – яны павінны адказваць за іх”, “Труціць іх удушальнымі й атрутнымі газамі!” і г.д. – так тады пісаў тамбоўскі камуністычны друк. Паўнамоцная камісія ВЦВК РСФСР выдала сваю знакамітаю пастанову №130, у якой загадвалася забіваць насельніцтва паўсталай губерні, а сем’і без усялякіх скідак на любы ўзрост накіроўваць у канцэнтрацыйныя лагеры, што па сваёй сутнасьці таксама было зьнішчэньнем. Рэкамендавалася таксама браць закладнікаў, а потым расстрэльваць і іх.

Хто тут жыў?

Многія рускія паселішчы Тамбоўшчны былі ўвогуле сьцертыя з паверхні зямлі. І нават няма ў каго запытацца: “Хто тут жыў?” Няма ні вёскі, ні людзей. Чаму?

ПАСТАНОВА № 116 ад 23 чэрвеня 1921 г.

У вызначаныя асабліва небясьпечныя бандыцкія раёны Тамбоўскай губерні, куды выязджае прадстаўніцтва паліткамісіі і асаблівага аддзелу разам з вайсковымі часткамі, якія прызначаны для зачысткі (інтэрнацыяналісты), пасьля прыбыцьця на месца ўся даная воласьць атачаецца войскамі і ў ёй усталёўваецца абложны стан. Бяруцца закладнікі зь ліку найбольш выбітных людзей (сьвятары, настаўнікі, фельчары і т.д.). Затым зьбіраецца валасны сход, на якім зачытваюцца загады №№ 130 і 171, а таксама прысуд гэтай воласьці. Усім яе жыхарам даецца дзьве гадзіны, каб выдаць зброю, схаваных бандытаў і іх сем’і. Усё насельніцтва воласьці апавяшчаецца, што ў выпадку адмаўленьня выдаваць усе закладнікі будуць расстраляныя. Калі праз дзьве гадзіны ня будзе выдана зброя і ўсе тыя, пра каго ідзе гаворка, дык ізноў, паўторна зьбіраецца сход і на вачах яго ўдзельнікаў праводзіцца расстрэл закладнікаў. І ўсё пачынаецца спачатку і так да таго часу, пакуль ня будуць выдадзеныя ўсе, пра каго ідзе гаворка. Усе астатнія прапускаюцца праз апытальныя камісіі, за адмовы даць ёй зьвесткі – расстрэл на месцы. У гэты час уезд і выезд ў воласьць цалкам забаронены.

Старшыня паўнамоцнай камісіі ВЦВК РСФСР – В.А.Антонаў-Аўсеенка

Камандуючы войскам Тамбоўскай губерні – М.Н.Тухачэўскі

ЗАГАД

Паўнамоцнай камісіі ВЦВК № 171

1. Кожнага, хто адмаўляецца называць сваё імя, расстрэльваць на месцы.

2. Сем’і, у якіх можа быць схаваная зброя, уладай паўнамоцнага абвяшчаць закладнікамі і расстрэльваць на месцы.

3. У выпадку знаходжаньня зброі расстрэльваць усіх на месцы.

4. Сям’я, у доме якой хаваўся бандыт, уся пагалоўна падлягае арышту, а маёмасьць іх канфіскуецца. Старэйшы працаўнік у сям’і расстрэльваецца на месцы, а сям’я высылаецца.

5. Кожная сям’я, якая хавала сямейнікаў ці маёмасьць “бандытаў”, разглядаецца сама як “бандыцкая”. Старэйшы працаўнік у гэтай сям’і расстрэльваецца на месцы.

6. Сялянам, якія паказалі на сям’ю, дзе хавалі “бандыта”, пераходзіць уся маёмасьць гэтай сям’і, а гэтая сям’я арыштоўваецца і падлягае высыланьню. Старэйшы працаўнік у гэтай сям’і расстрэльваецца на месцы.

7. У выпадку ўцёкаў сяім’і бандыта, ёй абвяшчаецца вышук, а маёмасьць разьмяркоўваецца сярод верных савецкай уладзе сялянаў.

Абодва гэтыя загады ажыцьцяўляць бязьлітасна.

Ішлі гады, і ўсе савецкія архівы кожны дзень паддаваліся вычышчэньню, зь іх выдалялася ўсё, што пралівала сьвятло на злачынствы камуністаў супраць рускага народу. Камуністы ўжо аднойчы былі навучаныя горкім досьведам, калі архівы ЧК трапілі ў рукі дзянікінскай контрвыведкі і была створана сьпецыяльная камісія па злачынствах ЧК. Гэтая камісія апублікавала за мяжой усе трапіўшыя ў яе рукі дакументы ЧК, і сьвет схамянуўся ад жаху. Тамбоўскі архіў, як і ўсе астатнія, таксама быў паддадзены татальным вычышчэньням. А колькі было ўсяго таго, што ніколі не адлюстроўвалася ні ў якіх дакументах?

Вось як пра гэта казаў адзін з тамбоўскіх чэкістаў, нехта Гольдзін: “Для расстрэлу нам ня трэба ніякіх доказаў і допытаў, а таксама падазрэньняў і, вядома ж, нікому не патрэбнага, бязглуздага справавоцтва. Мы лічым патрэбным расстрэльваць і расстрэльваем”. Вось і усё. Чаго яшчэ прасьцей. Няма чалавека і няма праблемаў.

Два вялікія канцэнтрацыйныя лагеры пад час зачышчэньня былі арганізаваныя камуністамі ў самым губернскім цэнтры – Тамбове. Адзін быў стацыянарны, побач з турмой, там, дзе сёньня знаходзіцца выпраўленча-працоўная калонія (сьвятое месца пустым не бывае), а другі на супрацьлеглым беразе Цны, насупраць Казанскага манастыра, дзе ў той час разьмяшчалася Тамбоўская губернская ЧК. Абодва гэтыя лагеры, як і ўсе ў губерні, былі арганізаваныя паводле загаду будучага маршала Савецкага Саюза. У першым стацыянарным канцэнтрацыйным лагеры была ў свой час жонка партызанскага галаўкама Такмакова – Анастасія Дрыга-Дрыгіна. Другі лагер насіў імя польнага, таму што ўсе вязьні яго сядзелі на вялікім заліўным лузе і ня мелі над сабой ніякага даху. Дахам лагера было само неба, і адтуль сьвяціла сонца і лілі дажджы. Са ўсяго Тамбоўскага ўезда ў гэтыя лагеры везьлі безупынна дзяцей, старых і жанчын, і ўсё гэта былі сем’і ўдзельнікаў супраціву. Абодва гэтыя лагеры ахоўваліся наёмнікамі кітайцамі, латышамі і мадзярамі, якіх камуністы лічылі карыснай аховай праз тое, што яны амаль ня ведалі рускай мовы і былі цалкам нечульлівай да ўгавораў аховай. Сьмерць ад голаду не пакідала гэтыя месцы. Зьняволеных кармілі сыра-гнілой бульбай, буракамі й іншай сырой гароднінай. Усіх дзяцей у матак аднімалі і яны знаходзіліся ў розных лагерах, пакідалі маткам толькі немаўлятаў, якія першымі паміралі, бо ў галодных мацярок прападала малако. Хутка другі польны лагер раздзьмуўся ад зьняволеных у яго людзей і чэкісты вымушаныя былі адкрыць яго філію ў самых межах горада, непадалёк ад ГубЧК на цяперашняй Кранштацкай плошчы, дзе калісьці знаходзілася старажытныя казацкія могілкі.

Гэтая плошча тады звалася Пакроўскай. На ёй камуністы і вырашылі заснаваць філію другога польнага лагера. Плошчу абставілі па перыметры сялянскімі вазамі й падводамі. На балконе Духоўнай семінарыі ўсталявалі кулямёт, а другі – на адной з дзьвюх цэркваў. Такім чынам і была зроблена філія другога польнага канцлагера Тамбова. Затым прыгналі сюды з усяго ўезду дзяцей, жанчын і старых. Рэжым філіі другога лагера быў жахлівым з-за таго, што ён знаходзіўся ў рысе самога гораду. Усялякі рух па ім ва ўвесь рост быў забаронены, кітайцы і латышы стралялі, каб забіць кожнага, хто толькі ўставаў на ногі. Людзі сядзелі шчыльна на яго тэрыторыі, як селядцы ў бочцы. Прыбіральняў не было і кожны апраўляўся на тым месцы, дзе сядзеў, зарываючы ў зямлю свае фекаліі. Латышы ды кітайцы прывозілі на вазах гнілую гародніну і рыдлёўкай раскідвалі яе ў гушчу людзей. Гародніну атрымлівалі тыя, хто быў з краю, а ў глыбіні лагера паміралі бездапаможныя старыя і хворыя. Трупы памерлых вывозілі ня кожны дзень і яны гнілі на сонцы, пакрываючы ўсё трупным пахам. Людзі, якія страчвалі розум ад голаду, елі й гэтыя трупы. Некаторыя ўставалі ва ўвесь рост, спрабуючы нарвацца на кулі аховы, але тыя хутка спынілі страляць, бо зразумелі намеры людзей пакінуць жыцьцё. На месца памерлых прыганялі новых людзей. Былі няўдалыя ўцёкі дзяцей школьнага ўзросту, якіх усіх пакасіў кулямёт з балкону Духоўнай семінарыі. Першыя ахвяры – гэта старыя і грудныя немаўляты, памерлыя ад голаду.

Сярод лагернікаў у дадатак да голаду пачалася яшчэ і нейкая эпідэмія. Больш паловы вязьняў былі дзеці. І санітарны ўрач Тамбова Юстаў сказаў чэкістам, што эпідэмія можа перакінуцца на горад, што яе ахвярамі могуць стаць і яны. Тады лагер з горада прыбралі, але лёс людзей, якія засталіся жывымі, не зьмяніўся – іх проста перавялі паміраць у іншае месца.

Шмат якія турмы суседніх з Тамбовам гарадоў былі ўшчыльную набітыя сем’ямі паўстанцаў. З дзесятак тысяч іх напаўжывых здолелі давезьці да Салаўкоў. Пазьней іх сустракалі на Ўрале ў Вішэрскіх лагерох сьмерці, пакуль яны ўсе не згубіліся ў ліхаманцы савецкіх лагероў. Увосень 1921 года ў паўночныя лагеры людзей везьлі распранутымі й разбутымі. Часта яны прыбывалі туды ўжо трупамі, паколькі замярзалі ў неапальваных вагонах. Так што і там, у гэтых паўночных краях, засталіся ляжаць косткі тамбоўскіх сялянаў.

«Крывавая Соня» ды іншыя камісагы

Падзеі на Тамбоўшчыне разгортваліся, вядома, не паўсюль аднолькава, але адназначна народ хацеў законнай улады і не жадаў прызнаваць угалоўнікаў.

Жыхары вёскі Казлоўка, якія захавалі памяць, распавялі наступны выпадак. Туды ўвайшоў “лятучы атрад”, у задачу якога ўваходзіла ўсталяваньне савецкай улады і, як павялося, абрабаваць сельскія лаўкі й чайныя ўстановы. Бальшавікі сагналі ўсіх жыхароў да царквы на сход. Камісар гэтага атрада ў пенснэ і з чорнай бародкай, на выгляд добры дзядзечка, крэхчучы ўзлез на тачанку з кулямётам і зьвярнуўся да сялянаў з прамовай. Ён сказаў, што з гэтага часу ў іх цяпер будзе савецкая ўлада, ад якой ім нічога ня будзе, акрамя добрага, а таму трэба будзе ім стварыць раду зь мясцовых жыхароў. Далей ён папрасіў, каб сход назваў яму ўсіх паважаных людзей.

Сяляне, параіўшыся паміж сабой, вырашылі, што калі ў гэтай радзе будуць усімі паважаныя людзі, няхай будзе рада. І пачалі называць імёны ўсіх паважаных людзей.

Калі былі названыя ўсе, камісар ласкавым тонам запрапанаваў усім ім выйсьці да тачанкі. Калі тыя выйшлі, іх адразу ж узялі ў кола кітайцы і, шчоўкаючы затворамі сваіх вінтовак, сталі адціскаць да царкоўнай сьцяны. Раздалася каманда і прагучаў вінтовачны залп. Сярод народу раздаўся істошны жаночы енк, а затым загаласілі й усе іншыя жанчыны.

Мужыкі, шакаваныя адбылым, не маглі прыйсьці да сябе ад такой подласьці камісара. Выходзіла, што яны яму выдалі на сьмерць ўсіх, каго паважалі.

Першымі на кітайцаў і ды іншых атраднікаў кінуліся бабы, а потым схамянуліся і мужыкі. Схапілі аглоблі й калы. Прагучалі асобня стрэлы, але народ ужо зьмяў Красную гвардыю сваёй масай. Камісар кінуўся да кулямёта, але ў таго перакасіла ленту. Азьвярэлы народ адбірал у кітайцаў вінтоўкі й забіваў іх каламі й аглоблямі, таптаў нагамі пад вой ды крыкі. Апроч расстраляных зь вяскоўцаў загінулі некалькі бабаў і адно дзіцё чатырох гадоў. Хутка ўвесь атрад быў зьнішчаны азьвярэлым натоўпам, а камісара ледзь жывога з выбітымі вачыма мужыкі падцягнулі да козлаў для распілкі дроваў і, трымаючы на іх за ногі й галаву, нягледзячы на енкі, распілавалі жыўцом папалам…

У многіх вёсках і паселішчах яшчэ сёньня памятаюць пра “Красную Соню (С.Н.Гельберг)”, якая камандавала “лятучым атрадам” з рэвалюцыйных матросаў, анархістаў і мадзяр. Яна пачала дзейнічаць увесну 1918 года. Увайшоўшы ў вёску ці паселішча, яна ў першую чаргу прыступала да ліквідацыі усіх паважаных людзей і стварала там рады з п’янчух і люмпенаў, бо працавітыя сяляне туды ўваходзіць не жадалі.
Гэтую Соню яшчэ звалі “Крывавай Соняй”. Абодва свае прозьвішчы яна цалкам заслужыла, бо любіла ўласнаручна расстрэльваць афіцэраў, сьвятароў і гімназістаў, робячы гэта зь велізарным задавальненьнем. Яна атрымлівала асалоду ад пакутаў сваіх ахвяр, расстрэльваючы іх на вачах жонак і дзяцей, дый яшчэ усяляк зьдзеквалася са сваіх ахвяр.

Пагалоскі пра яе разьляталіся па многіх уездах, так што людзі, якія ніколі ня бачылі яе навочна, добра пра яе ведалі. Пасьля яе адыходу зь вёскі створаныя ёю рады адразу ж разьбягаліся. Соня накіроўвалася на новае месца. Там яна ізноў катавала і расстрэльвала людзей.

Так сяляне ўвачавідкі сутыкаліся з тым, як стваралася савецкая ўлада. Гэта было новым для іх. Тамбоўскія сяляне не жадалі сабе такой улады, а бальшавікі жадалі падпарадкаваць іх страхам, даўшы зразумець, што жартаваць яны ня будуць…

Аднак хутка жах ад першых злачынстваў Соні й такіх, як яна, стаў замяняцца воляй да супраціву. Многія сяляне былі на фронце ў час Першай сусьветнай вайны і прывезьлі з сабой зброю. Там, дзе не пасьпелі пабываць “лятучыя атрады” новай улады, сяляне пачалі арганізоўваць самаабарону. Калі да вёскі ці іншага паселішча набліжаўся “лятучы атрад”, сяляне абвяшчалі звонам сваю вёску і пасылалі хлопчыкаў у бліжэйшыя вёскі за падмогай, а самі займалі абарону. Сяляне займалі пазіцыі, уступалі ў бой зь “лятучкамі” й чакалі дапамогі ад суседзяў, якая абавязкова прыходзіла.

У выніку, у пачатку вясны 1918 года пачалася сялянская вайна ў Тамбоўскай губерніі, якая працягвалася больш за тры гады. Атрад “Краснай Соні” хутка быў разьбіты і зьнішчаны сялянамі, а Соня была ўзятая жывой і па прысудзе некалькіх вёсак пасажана на кол, дзе ёй давялося паміраць на працягу трох дзён…

Як кажа прымаўка: “Што пасееш, тое і пажнеш”.

Наш аналіз ксенаэтнічнага ўплыву (як актуальнага, так і патэнцыйнага) на карэнныя еўрапейскія этнасы, у т.л. на наш беларуска-літвінскі, быў бы няпоўным, калі б мы не ўзгадалі пра цыганаў, габрэяў, кітайцаў, крымскіх татар. Таму давайце пагаворым і пра іх.

6. Цыганы ў Вялікай Літве-Беларусі.

Цыганы – вандроўны народ (з часам усё больш аседлы), які ўстойліва, з пакаленьня ў пакаленьне падтрымлівае сваю самабытную культуру, мову, сьветагляд, вобраз жыцьця. І гэта добра. Але пяройдзем да нашай тэмы…

Сёньня версія, што цыганы – выхадцы зь Індыі, лічыцца навукова даказанай (zigane.pp.ru/mif-23.htm). Версія пра іх егіпецкае паходжаньне, якую яны самі распаўсюдзілі ў Заходняй Еўропе і з-за якой, напрыклад, у англійскай мове цыганы завуцца джыпсіс (егіпцяне), лічыцца непраўдзівай (www.membrana.ru/lenta/?3642).

Продкі сёньняшніх цыганаў у VI стагоддзі прыйшлі зь Індыі ў Персію, а адтуль у ХІ-ХІІІ стагоддзях прыйшлі й распаўсюдзіліся ў Візантыі (http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5). Затым, пасьля заняпаду “другога Рыму”, у пачатку XV стагоддзя цыганы пачалі сваю міграцыю ў Заходнюю Еўропу (www.philology.ru/liloro/romanes/bessonov8.htm).

На нашай беларуска-літвінскай зямлi гэты народ зьявiўся ў канцы ХVI — пачатку ХVII стагоддзяў. Прыйшлі яны ўжо з боку Нямеччыны, Польшчы, Вугоршчыны. Тады ў межах цыганскiх паселiшчаў цi табараў яны падпарадкоўваліся ўласнаму цыганскаму ваяводзе, улада якога была практычна неабмежаванай. Гэта, натуральна, не падабалася ўладарам ВКЛ і Рэчы Паспалітай, якія аказвалі ціск на цыганоў. Акрамя таго, тагачасным уладам не надта падабалася хуткае павелiчэньне колькасьцi цыганоў (разумныя калісьці былі ўлады). Адсюль з’явiлiся першыя законы, якiя забаранялi вандроўку i нават заахвочвалi выгнаньне цыганскіх табараў за межы краіны. Але цыганам сярод беларусаў-літвінаў, відаць, жылося няблага, таму яны зьязджаць не зьбіраліся… У канцы ХVII стагоддзя сітуацыя ледзь не дайшла да стыхiйнага выбуху — своеасаблiвага бунту. Але Радзiвiл вырашыў не абвастраць сiтуацыю да скрайняй рысы. Ён заключыў з вярхушкай цыганскай знацi перамiр’е. Паўнамоцтвы цыганскіх каралёў сталі зацьвярджацца на дзяржаўным узроўні. Самымi вядомымi цыганскiмi каралямi лiчылiся Мiласьнiцкi, Марцiнкевiч, Багуслаўскi, Знамяроўскi. Апошні дасягнуў найвышэйшай улады. Ён меў тытул цыганскага караля Беларусi, Лiтвы, Украiны i Польшчы, кіруючы да 1795 года – да апошняга падзелу Рэчы Паспалітай. Багацце Якуба Знамяроўскага было ня меншым, чым у дзяржаўных манархаў. У прыватнасцi, цыганскаму каралю належалi “кожны дзесяты конь, кацёл i талер” (news.tut.by/society/111937.html).

На сёньня цэнтрам кансалідацыі цыганоў з усёй тэрыторыі СНД зьяўляецца Мадлова, дзе жыве цыганскі барон Артур Чэрарэ. Ён вырашыў стаць каралём цыганоў Беларусі, Расеі, Украіны. Кароль усіх цыганоў сьвету знаходзіцца сёньня ў Румыніі, дзе сёньня жыве каля 2,5 мільёнаў цыганоў (www.photo.md/personalities_info.php?id=6&lang=rus). Дырэчы, па ўсім сьвеце цыганоў на сёньня налічваецца да 8-12 мільёнаў (http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5).  

У Беларусі цыганы ня толькі зьяўляюцца наездамі, але і жывуць больш-менш аседла. У сваіх вёсках яны жывуць, як правіла, шматдзетнымі семьямі, у асноўным, скрайне бедна і неахайна (worvik.livejournal.com/43152.html).

Асноўная прычына нізкага матэрыяльнага ўзроўню жыцьця большасьці цыганоў агульнавядомая: нягледзячы на тое, што сярод гэтага народу сустракаюцца таленавітыя і працавітыя людзі, у сваёй большасьці цыганы такімі не зьяўляюцца, аддаючы перавагу здабываньню сродкаў на жыцьцё праз гаданьне (жанчыны), крадзяжы (мужчыны і жанчыны), ка́ньканьне [папрашайніцтва] у асноўным з дапамогай дзяцей. І ў наш час кожны год улетку цыганы навадняюць Беларусь (цікава, хто іх сюды пускае?), прыносячы вялікую колькасьць маленькіх праблемаў карэнным жыхарам.

Такі спосаб жыцьця ёсьць непрымальным для беларусаў. У нас і ў крыві, і ў фальклоры, які ў закадаванай форме перадае нашчадкам ад продкаў параду на спосаб жыцьця, прысутнічае павага да стваральнай працы – адваротнае выклікае ў нас непрыманьне…

Аднак цыганы з кожным годам усё больш арганізуюцца (8 красавіка 1971 году ў Лондане адбыўся першы Сусьветны цыганскі кангрэс) і забясьпечваюць сабе праз падкупленыя імі СМІ піяраўскую падтрымку. Таму лохі, якія гатовыя проста так аддаваць грошы цыганскім дзецям, якія навучаны ка́нькаць, ці цыганкам “за гаданьне”, у нас не пераводзяцца (лепш бы дапамаглі ўласнаму народу пазбавіцца ад імперскага хамута: усяго дык і справы – прыйсьці й прагаласаваць за беларуса)…

На гэтым фоне распаўсюджаным у апошні час сярод цыганоў стаў новы спосаб “здабываньня” грошаў – праз продаж наркотыкаў (www.narodru.ru/article8975.html)… Гэта прывяло да істотнага ўзбагачэньня цыганскіх вярхоў і магчымасьці іх уплыву на СМІ і карумпаваных палітыкаў. Таму ў нас усё большую агіду выклікаюць тыя, хто ў час самага маштабнага за ўсю гісторыю беларуска-літвінскага народу этнацыду прапагандуе стаўленьне да цыганоў, заснаванае на замілаваньні…

Сустракаюцца сярод цыганоў і звычайныя крымінальнікі (www.presscouncil.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=31; sartraccc.sgap.ru/Pub/shopova(4-08-06).htm; gazeta.kh.ua/world/2008/07/25/093844.html).

Дзеда аднаго з аўтараў дадзенага матэрыяла цыганы забілі. Было гэта ў канцы 1980 года на Магілёўшчыне (Клічаўскі раён). Да яго ў хату, а ён жыў ужо адзін, з суседняй цыганскай вёскі прыйшлі два крымінальнікі, якія нядаўна вызваліліся з зоны, і запатрабавалі золата, грошай. Стары нічога не аддаў. Тады яны прыбілі яго, закідалі рэчамі й яшчэ жывога спалілі разам з хатай… За 37 гадоў да гэтага так з беларусамі паступалі толькі нацысты і… НКВДшнікі, якія “касілі” пад нацыстаў.

Выснова: цыганы — чужародны для беларусаў-літвінаў этнас, чужы для нас генетычна, культурова, сьветаглядна. Сумеснае зь ім пражываньне ёсьць для нас немагчымым. Іншы падыход магчымы толькі да асобных (адзінкавых) прадстаўнікоў дадзенага этнасу.  

Заяўленае не азначае, што мы супраць цыганоў увогуле. Хай знойдуць сваю зямлю — ці то ў Румыніі, ці то Расеі (напрыклад, у маёнтку Міхалкова, які іх вельмі любіць), ці ў Індыі – і жывуць сабе там зь мірам… Калі ад нас гэта будзе залежаць, мы такі падыход толькі падтрымаем.

7. Габрэі.

На нашым сайце сабрана шмат матэрыялаў, прысьвечаных злачыннай дзейнасьці глабалісцкай сіянакратыі й сіяністаў у ЗША, Еўропе, Расеі (нагадаем, сіяністы – гэта людзі габрэйскай і негабрэйскай нацыянальнасьці (у асноўным, вядома, габрэйскай), якія карыстаюцца сіянісцкай ідэалогіяй – г.зн. ідэяй уяўнай перавагі “богаабранага народу” над іншымі народамі сьвету, якіх сіяністы, у сваю чаргу, лічаць “гоямі”, ідэяй “стаць царом над усімі іншымі народамі” і да т.п. меркаваньнямі, злачыннымі ўжо ў сваім зародку; сіянакратыя – сістэмна арганізаваная соцыяпаразітная глабалісцкая група, прадстаўнікі якой завалодалі гіганцкімі капіталамі (у асноўным, шляхам амаральнай, сьпекулятыўна-фінансавай дзейнасьці) і выкарыстоўваюць сіяністаў у якасьці прылады для дасягненьня сваіх соцыяпаразітных мэт).

Аднак, як да гэтай пары, мы яшчэ нічога не пісалі непасрэдна пра габрэйскі народ. Час запоўніць гэты прабел.

Габрэі (сін. жыды) – гэта народ, які вядомы ў гісторыі з прыкладна 1800 года да н.э. Прынамсі, так прынята лічыць. У сеціве ёсьць вельмі шмат матэрыялаў па гісторыі габрэйскага народу. Яе кароткая версія, пазбаўленая непатрэбных аківокаў (можа, яна яшчэ нечага істотнага пазбаўлена – гэтага мы гарантаваць ня можам) знаходзіцца, напрыклад, тут: hronos.km.ru/jude.html (праўда, нельга не заўважыць, што ёсьць навукоўцы, якія сьцьвярджаюць, што сёньняшнія габрэі – гэта не адзіны народ, а некалькі досыць розных народаў, аб’яднаных сіянісцкай ідэалогіяй, а сапраўднымі нашчадкамі гістарычных габрэяй зьяўляюцца… палестынцы; гл.   kavkazcenter.com/russ/content/2008/07/14/59469.shtml).

Лі́чыцца, што габрэі з месцаў свайго самага раньняга быцьця і вандраваньня – Месапатамія, Егіпет, Палестына – перайшлі на тэрыторыю Еўропы (найперш у Візантыю) у ХІ стагоддзі нашай эры ці трохі раней. Прынамсі, у час першых крыжовых паходаў яны ўжо былі там. Заняпад Візантыі спрыяў расьсяленьню габрэяў па ўсёй Еўропе. Яны зьявіліся ў Чэхіі, Нямеччыне, Францыі, Гішпаніі, Англіі. Спачатку ўлады і мясцовыя народы зазвычай ставіліся да іх няблага. Але нярэдка потым справа даходзіла да пагромаў і нават татальнага выгнаньня з краіны. Так было ў Гішпаніі, Францыі, Англіі, Расеі (hronos.km.ru/jude.html). Ужо цікавая заканамернасьць, ці ня так?..

На нашай беларуска-літвінскай зямлі габрэі зьявіліся яшчэ ў XIV стагоддзі – прынамсі, вядома, што ў 1388 годзе Вітаўт Вялікі выдаў для габрэяў Бярэсьця грамату, дзе аб’яўляў іх “свабоднымі жыхарамі, якія знаходзіліся пад заступніцтвам вялікага князя” (hronos.km.ru/jude.html). З подкупу ўладаў, шматлікіх абяцаньняў звычайна пачыналася бытаваньне габрэяў у кожнай краіне… З таго часу навык “супрацоўніцтва” зь мясцовымі ўладамі (праз іх карупцыйны подкуп) для вырашэньня сваіх асабістых праблем ня толькі не аслаб, а ўзмацніўся. Гэта тлумачыць многія феномены, якія маюць істотнае сацыяльнае значэньне, у прыватнасьці – феномен паскоранай антынароднай дэградацыі мясцовай бюракратыі, як і феномен дзіўнага посьпеху габрэяў у цалкам чужым для сябе этнічным асяроддзі…

Суіснаваньне двух нашых народаў – беларуска-літвінскага і габрэйскага, якія так моцна адрозьніваюцца па рэлігійных, культуровых, сьветаглядных ды іншых прынцыпах, як і ў іншых краінах, таксама не магло быць бязвоблачным. Адзін з лепшых артыкулаў беларускіх аўтараў на гэтую тэму, які нам атрымалася знайсьці й які прысьвечаны часам ВКЛ, можна пачытаць тут arche.bymedia.net/3-2000/marz300.html. У ім аўтар, Ігар Марзалюк, нягледзячы на зыходную “паліткарэктную” ўстаноўку аб “антысеміцкіх стэрэатыпах” нашых літвінскіх продкаў (думаем, без схаванага жаданьня атрымліваць гранты тут не абышлося), усё ж дае дастаткова ясную карціну. Зь яе добра бачна, якія “стэрэатыпы” сапраўды былі міфамі, а пад якімі быў грунт рэчаіснасьці… Чамусьці нам, як беларусам, хочацца верыць Скарыне, аўтарам Статута ВКЛ, Вашчылу ды іншым нашым продкам, якія даволі негатыўна выказваліся пра “жыдоў”. У прыватнасьці, у Статутах ВКЛ 1529-88 гадоў было запісана, што габрэям забаронена мець хрысьціян у няволі, займаць якія-небудзь пасады. Сьмерць чакала габрэя ў выпадку спробы намаўленьня хрысьціян да пераходу ў юдаізм. Мяшаныя шлюбы з хрысьціянамі без папярэдняй зьмены веры былі таксама забаронены.

Напэўна, у нашых далёкіх продкаў былі далёка не міфічныя прычыны для такога стаўленьня…  

Дарэчы, негатыўныя меркаваньні й выказваньні што да габрэяў характэрныя ня толькі для самых аўтарытэтных беларусаў-літвінаў. Падобнае стаўленьне многіх геніяў чалавецтва прасочваецца праз усю пісаную гісторыю – ад найстаражытных часоў да нашых дзён (тут і Герадот, і Шэксьпір, і Дастаеўскі, і Генры Форд і шмат-шмат іншых “антысемітчыкаў”). Шчыра кажучы, быць у кампаніі такіх людзей толькі гонар, але мы вырашылі не паддавацца на спакусу, а паспрабаваць дадаць сюды сваю версію бачаньня “габрэйскага пытаньня”, заснаваную на ўласным досьведзе.

Ну, скажыце, як можна выкінуць са сьвядомасьці той агульнавядомы факт, што абсалютная большасьць камісараў у рэвалюцыйных падзеях пачатку ХХ стагоддзя, якія мелі месца на тэрыторыі расейскай імперыі й якія пакінулі пасьля сябе самыя горшыя наступствы, былі габрэямі. У сувязі з гэтым фактам у сеціве можна сустрэць, напрыклад, такія пытаньні: чаму ні ў чым не вінаватыя сёньняшнія пакаленьні немцаў і цяпер працягваюць выплочваць Ізраілю кампенсацыю за “халакост”, а габрэі, як да сёньня, не заплацілі ніводнага даляра за генацыд беларусаў, рускіх, украінцаў, які зьдзейсьнілі ў першай палове ХХ стагоддзя?! Цікавае пытаньне, ці ня так?..

Ці вось яшчэ. Габрэйскі народ карыстаўся гасьціннасьцю беларуска-літвінскага народу некалькі стагоддзяў. Увесь гэты час наша зямля была домам для яго. Габрэяў адусюль гналі, а ў Беларусі-Літве яны знайшлі найлепшыя ўмовы для жыцьця. Вось у доказ выказваньне амбасадара Беларусі ў Ізраілі, сп-ра Ляшчэні, якое ніхто не зьбіраецца абвяргаць: “Цягам апошніх пяці-шасьці стагоддзяў нідзе ў нашым рэгіёне габрэі не адчувалі сябе так абаронена, бясьпечна, як на беларускіх землях” (nashaziamlia.org/2007/10/21/940). У сувязі з гэтым мы ў свой час задалі пытаньне сумленным прадстаўнікам габрэйскага народу: Чаму ж тады ў час, калі мы так церпім ад расейскай імперыякратыі й яе стаўленіка – Лукашэнкі, у знак салідарнасьці зь беларусамі, у знак элементарнай удзячнасьці нам ніхто з вас за 14 гадоў прарасейскай дыктатуры не падтрымаў наш народ?! Чаму МЗС Ізраіля ні разу не выказалася супраць этнацыду беларусаў?! Такая, значыцца, “удзячнасьць”…

Таксама нам, беларусам-літвінам, вельмі непрыемна, калі нам хочуць накінуць адказнасьць за “халакост” (nashaziamlia.org/2007/03/26/595) на фоне таго, што дзесяткі беларусаў па выніках Другой сусьветнай вайны аб’яўлены Ізраілем “праведнікамі сьвету”; калі мы даведваемся, што ў час усё той жа вайны габрэйскія партызаны забівалі беларусаў, як і тое, што чалавеку, які пра гэта распавёў, тут жа прышылі “антысемітызм” (nashaziamlia.org/2007/10/06/919)… 

Наш уласны жыцьцёвы досьвед, як аўтараў дадзенага артыкула, сьведчыць, што габрэйскі народ характарызуецца значна большай здольнасьцю да хуткай самаарганізацыі, мае істотна большыя піяраўскія навыкі, у адрозьненьне, напрыклад, ад цыганоў, ён накіраваны не на сацыяльныя нізы, а на займаньне кіраўнічых пасадаў у фінансавай, палітычнай, інфармацыйнай сьферах любога грамадства. Усе гэта вядзе да таго, што карэнныя беларусы, часта значна больш сумленыя і таленавітыя, знаходзячыся на ўласнай зямлі, выціскаюцца з гэтых сьфераў.

Гэта міф, што габрэяў у 1970-я дыскрымінавалі ў ВНУ. Усё выглядала з дакладнасьцю наадварот. Доля таленавітых студэнтаў сярод беларусаў, якія вучыліся і вучацца ў беларускіх ВНУ, заўсёды была большай, але чамусьці загадчыкамі кафедраў станавіліся габрэі (прыйдзіце хаця б у Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт і паглядзіце, як па нацыянальным крытэры выглядае дошка гонару, дзе выстаўленыя фатаздымкі студэнтаў-выдатнікаў, і як выглядае выстава партрэтаў “найбольш выбітных” выладчыкаў гэтага ж універсітэта). Адказ на гэты парадокс адзін: габрэі ўвесь час “абыходзілі” беларусаў. Рабілі яны гэта не з дапамогай уласнай працавітасьці ці таленту, а ўласнай арганізаванасьці й беспрынцыпнасьці, выкарыстоўваючы ў якасьці прылады зманкуртызаванае, карумпаванае начальства. Тое ж адбывалася і адбываецца ў іншых вышэйпералічаных сьферах.

(тут я, Алесь Астроўскі, вымушаны зрабіць уласную персанальную ўстаўку ў наш агульны аўтарскі тэкст, бо факты, якія я прывяду ніжэй, адбыліся асабіста са мной. У канцы 1980-х – пачатку 1990-х, калі я пачаў адстойваць інтарэсы беларускага народу ў тады яшчэ Гродзенскім медынстытуце, супраць мяне было зьдзесьнена шэраг выпадаў. Мяне на Навуковай радзе адзін з прафесараў абвінаваціў у “нацыяналізме” (так ён патлумачыў прычыну, па якой я, на яго думку, не павінен атрымаць званьне дацэнта), і сваю годнасьць я вымушаны быў ачышчаць праз суд (тады, у час Перабудовы, суды былі цалкам іншыя, чым цяпер, і справу я выйграў); у час спрэчак на агульных палітзанятках другі прафесар у твар з выклікам заявіў мне і прысутным, што “беларуская мова ўвогуле непатрэбная”; а рэдактар інстытуцкай насьценнай газеты ў якасьці новагодняга віншаваньня пажадаў Астроўскаму “праводзіць заняткі ў беларускіх лапцях”… Дасёньня я ня ведаю, ці выпадковым зьяўляецца тое, што ва ўсіх пералічаных выпадках (а больш агрэсіўных і зьневажальных, чым гэтыя, не было) усе тры розныя асобы належалі да габрэйскай нацыянальнасьці. Як і невядомым зьяўляецца тое, ці гэта была іх уласная ініцыятыва, абумоўленая іх абсалютна негатыўным стаўленьнем да спробаў нацыянальнага адраджэньня беларусаў, ці то іх дадаткова наўськала кіраўніцтва ўстановы?).     

Галоўнае адрозьненьне двух нашых народаў заключаецца ў асаблівасьцях нацыянальнага сьветагляду. Беларус псіхічна пабудаваны так, што ён разьлічвае на ўласную стваральную працу і на тое, што вынікі яго працы будуць адэкватна ацэнены асяроддзем ды дзяржаўнамі ўладамі, з-за чаго яго дабрабыт будзе прапарцыйны вынікам яго працы. Такі шлях узьнікненьня дабрабыту беларус лічыць ня проста нармальным, натуральным, а адзіна прыймальным. Таму ён настроены проста працаваць і цярпліва чакае адэкватнай узнагароды. У габрэяў іншыя стэрэатыпы ў нацыянальным характары. Многія зь іх успрымаюць сябе ў асяроддзі аўтахтонаў, як у чужародным асяроддзі, якое ёсьць аб’ектам іх узьдзеяньня і якое аніяк ня зьвязана зь імі самімі. Яны не адчуваюць аніякай адказнасьці што да “гояў”, нічога такога, што называецца сумленьнем, спагадай, пачуцьцём справядлівасьці. Гэтыя маральныя каштоўнасьці не становяцца для іх стрымліваючымі чыньнікамі ў час здабыцьця дабрабыту (дарэчы, як і ў сьпелай бюракратыі зь мясцовых). Адзіным крытэрам іх жыцьцёвага посьпеху зьяўляецца колькасьць здабытых грошай, адваротным бокам якога пры такім падыходзе заўсёды зьяўляюцца… растапта́ныя людскія лёсы. Такім чынам, пакуль беларусы працуюць і цярпліва чакаюць узнагароды, многія габрэі ў гэты час нацэльваюцца на ўзяцьце чарговай сацыяльнай вяршыні, арганізуюцца і бяруць яе. Народы працуюць, а некаторыя габрэі ўлазяць ім на карак. Што гэта, як не сацыяльнае паразітаваньне? Дакладна яно і ёсьць! Праўда, зваротным бокам такой сітуацыі зьяўляецца загадка “цяжкага габрэйскага лёсу”, як і яе разгадка…

Зьвяртаемся да нашых чытачоў-беларусаў, асабліва да маладых. Большасьць з нас генетычна пабудаваная так, што кожны з нас на ўласным жыцьцёвым досьведзе жадае пераканацца ў той ці іншай сацыяльнай заканамернасьці. Мы часта пачынаем зь нявер’я, асабліва, калі праблема выглядае супярэчлівай (адныя гавораць адно, іншыя – іншае). Нам здаецца, што мы самі пажывем і пабачым. Калі ж ты набіраешся ўласнага жыцьцёвага досьведу і фармулюеш уласную выснову (а з гэтым таксама трэба каб яшчэ пашанцавала), бывае, што табе ўжо 50, а то і 60 гадоў. На тваё месца прыходзяць новыя пакаленьні маладых, недасьведчаных беларусаў, якім таксама трэба ўсё пасмакаваць на ўласны зуб… Але ўсім сацыяльным паразітам толькі гэтага і трэба. Калі народ існуе ў рэжыме, што досьвед продкаў ня ёсьць аўтарытэтным для моладзі, на ім можна паразітаваць вечна. Адсюль наш заклік: Маладыя хлопцы і дзяўчаты! Бярыце адразу жыцьцёвы досьвед, сьветаглядныя высновы ды прынцыпы, якія накапілі найбольш аўтарытэтныя прадстаўнікі вашага народу за час сваго жыцьця, і пачынайце глядзець на сьвет адразу тымі вачыма, якімі стагоддзямі глядзелі на яго вашы продкі! Гарантуем, ваша жыцьцё будзе значна больш плённым, а гісторыя нашага народу стане значна больш пасьпяховай і шчасьлівай.      

А вось і выснова для дадзенага канкрэтнага выпадку: асаблівасьці псіхікі, жыцьцёвыя прынцыпы, успрыняцьце сьвету і г.д. двух нашых народаў – беларусаў і габрэяў – у цэлым настолькі розныя, што мы ня можам жыць у міры і гармоніі на адной тэрыторыі. Любая гвалтоўная спроба такога аб’яднаньня будзе весьці да нарастаньня ўзаемнага недаверу, напружанасьці, варажнечы – да той ці іншай формы грамадзянскай вайны. Мы – беларусы-літвіны і габрэі – проста арганічна ня можам жыць разам, таму лічым, што габрэям варта дапамагаць зьехаць туды, дзе яны будуць сябе пачувацца роўнымі сярод роўных – найлепш у сваю ўласную дзяржаву, якая, дарэчы, у іх ужо ёсьць. Габрэі любяць называць сваё вяртаньне ў Ізраіль “сіянізмам”, значыць, мы – “сіяністы”. І як такія, мы пратэстуем супраць таго, што назіраецца сёньня – масавага вяртаньня габрэяў зь Ізраіля назад у Беларусь!..

Але, як і ў папярэднім выпадку, мусім зноў зрабіць агаворку: усё, што было пададзена вышэй, датычыць рысаў нацыянальнага характара габрэйскага народу ў цэлым; пры індывідуальным сутыкненьні з рознымі прадстаўнікамі габрэйскага этнасу мы можам сустрэцца зь сітуацыяй, якая будзе супрацьлеглая толькі што апісанай.  

У заключэньні раздзела пра “жыдоўствуючых”. У адным з выданьняў ARCHE Андрэй Дынько напісаў (arche.bymedia.net/3-2000/red300.html): “Беларусам хочацца, каб габрэяў было болей. Беларусам карціць, каб габрэі пачалі вяртацца. Беларусы заўзята вышукваюць семіцкія рысы ў тварах сваіх супляменнікаў. Адчуваюць культурную пустку. “Толькі б яўрэі былі“, — піша Рыгор Барадулін. “Усе мы патроху жыды“, — прызнаецца Сакрат Яновіч. … Габрэйства — важны элемент беларускай ідэнтычнасці... У яднанні палітычнага патэнцыялу беларусаў і габрэяў мы бачым зарок умацавання грамадзянскай супольнасці ў Беларусі, неабходнага для глыбінных грамадскіх і эканамічных зменаў…. Моўныя спрэчкі не павінны ўставаць нам на перашкодзе. Жидам і бэнээфовцам [так у тэксьце. - Рэд.] самая пара палюбіць адно адно”.

Не, сп-р Дынько. Мы, беларусы, лічым цалкам інакш. Мы лічым, што ўвесь гістарычны досьвед паказвае адваротнае, што беларусы заяўленага вамі абсалютна не жадаюць. Іншая справа, што некаторым вельмі хочацца атрымліваць гранты і для гэтага яны гатовыя прадаваць беларускія інтарэсы. Асабліва, калі беларускі народ для іх няродны… 

8.

Татары ў Літве-Беларусі.

Афіцыйнай датай пасяленьня татараў на нашай зямлі лічыцца 1397 г., калі Вітаўт Вялікі прывёў іх з сабой у вялікай колькасьці з Крыму і яго ваколіц. Але, як сьведчаць гісторыкі, і да яго невялікія групы татараў сяліліся на нашай зямлі. Такім чынам, жыцьцё двух нашых народаў побач – літвінска-беларускага і татарскага – мае ўжо больш чым 600-гадовую гісторыю! Што паказаў такі вялі час суіснаваньня двух нашых народаў на землях Літвы-Беларусі?

Матэрыялаў, прысьвечаных гісторыі зьяўленьня і жыцьця крымска-татарскага народу, у сеціве ёсьць шмат (гл. напрыклад, тут: kumukia.ru/modules.php?name=Pages&pa=showpage&pid=9186; www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1997_1_2/02/02_1; blog.grodno.net/2006/11/02/belaruskie-tatary; bdg.press.net.by/1999/1999_04_30.580/tatari.shtml).

Практычна ва ўсіх іх падкрэсільваецца, што ўзаемаадносіны беларускіх татараў і беларусаў-літвінаў практычна заўсёды былі мірнымі. Татары настолькі зжыліся з мясцовым насельніцтвам, што нярэдка выступалі нават супраць сваіх адзінаверцаў – іншых татараў і нагайцаў, якія ў час рабаўнічых нападаў дасягалі беларускіх вёсак і гарадоў. Беларускія татары ніколі не праяўлялі спробаў заваяваць дамінуючае становішча ў палітычнай і эканамічнай сьферах краіны. Толькі ў ваеннай справе яны імкнуліся вылучыцца і атрымаць камандзірскія пасады… Аселая татарская арыстакратыя пераўтварылася ва ўласьнікаў маёнткаў, фальваркаў і невялікіх вёсак. Аднак, большасьць пасяленцаў былі звычайнымі земляробамі. Местачковыя і гарадскія татары займаліся возьніцтвам, агародніцтвам, кушнерствам, гарбарніцтвам, кравецкай справай, рабілі посуд.

Трэба адзначыць, што ўжо праз пару стагоддзяў татары перайшлі на беларускую мову, а сваю адметнасьць захавалі да нашых часоў галоўным чынам з дапамогай ісламу (knihi.com/bel/tatary.html).

Для ілюстрацыі падаем самы кароткі агляд гісторыі й стану татараў у Беларусі, які мы знайшлі (www.cidct.org.ua/ru/Avdet/11-20(97)/11.html). “На працягу 600 гадоў на тэрыторыі Беларусі, Летувы і Польшчы пражываюць татары – нашчадкі выхадцаў з Крыму, якія трапілі ў гэтыя землі ў час ваенных паходаў літоўскага князя Вітаўта. Сёньня яны называюць сябе польскімі, літоўскімі і беларускімі татарамі. На жаль, малалікасьць татарскай дыяспары, а галоўнае – доўгі час жыцьця ў іншамоўным асяроддзі прывялі да таго, што гэтыя народы страцілі сваю родную мову. Але што засталося нязьменным – гэта рэлігія, якую сьпавядалі іх продкі – Іслам. Да савецкага перыяду на тэрыторыі Беларусі, Летувы і Польшчы дзейнічала больш за 40 мячэтаў, 20 зь якіх былі разьмешчаны на беларускай зямлі, а муфцій падпарадкоўваўся муфцію Крыма. Пасьля кастрычніцкага перавароту і да нашых дзён дзейнічала толькі адзіная мячэць у мястэчку Іўе Гродзенскай вобласьці. Мячэць у Менску, пабудаваная ў пачатку ХХ стагоддзя, была разбурана ў 1960-я гады. У цяперашні ж час пытаньне пра будаўніцтва новай мячэці ў сталіцы Рэспублікі вырашаецца. У 1991 годзе было створана беларускае аб’яднаньне татараў-мусульман – “Аль-Кітаб”. З часу яго дзеяньня дзякуючы высілкам мусульманаў-вернікаў ужо адчынены і дзейнічаюць 5 мячэтаў і малельных дамоў у розных населеных пунктах Беларусі. Сёньня ў Беларусі жыве каля 13 тысяч татар-мусульман, зарэгістраваныя і дзейнічаюць 25 рэлігійных грамадаў, у якіх праводзяцца заняткі па вывучэньні крымска-татарскай, арабскай, турэцкай моваў і чытаньні Кар’ана. Беларускія татары разглядаюць сябе, як частку ісламскага сьвету і як частку беларускага народу [якую частку ў час выбару яны палічаць галоўнай? вось пытаньне. – Рэд.]. Яны актыўна наладжваюць сувязі з адзінаверцамі, асабліва з крымскімі татарамі, й імкнуцца адрадзіць забытыя традыцыі й культуру”. (канец цытаты)

У цэлым 600-гадовая гісторыя татараў на беларуска-літвінскай зямлі, як да гэтай пары, зьяўляеца яскравым прыкладам таго, што мірнае, гарманічнае суіснаваньне карэннага народу і народу-імігранта, якія адрозьніваюцца істотнымі ксенаэтнічнымі асаблівасьцямі, магчымае. Крымска-татарскі народ аказаўся для беларусаў у сумесным жыцьці такім жа беспраблемным, як і, напрыклад, летувіскі, латышскі, украінскі. Стратэгічным грунтам для такога надзвычай станоўчага гістарычнага выніку сталі наступныя нацыянальныя рысы крымчакоў: блізкая да беларусаў нараджальнасьць, прынцыповая арыентацыя ў жыцьці на стваральную працу (як у беларусаў), адсутнасьць імкненьня заняць кіраўнічыя пасады ў эканоміцы, палітыцы, СМІ, каб падмяць беларусаў. Усе гэтыя рысы адрозьніваюць беларускіх татараў у станоўчы бок (на фоне карэннага этнасу) ад усіх вышэйразгледжаных у нашай серыі выпадкаў…

Адмыслова варта адзначыць, што ў час бурлівых падзеяў 1990-х многія беларускія татары прыйшлі ў БНФ, каб змагацца за нашы агульныя ідэалы. У прыватнасьці, быў  такі знакаміты чалавек і ў Гародні.

Аднак, на жаль, мы ня можам пагадзіцца зь меркаваньнем, што “мусульмане заўсёды былі карэнным народам Беларусі”, як заяўлена, напрыклад, тут: www.e-islam.ru/islamic/?ID=462. Па-першае, таму, што мусульмане – гэта не народ, а, сукупнасьць розных народаў дый проста асобных людзей, аб’яднаных прыналежнасьцю да ісламу; а, па-другое, таму, што ў Вялікай Літве-Беларусі ёсьць толькі адзін карэнны народ – беларусы-літвіны, які пачынае сваю гісторыю на гэтай тэрыторыі з часу адыходу апошняга ледавіка – г.зн. каля 9.000 гадоў таму…

Мы вельмі не хацелі б, каб з-за актывізацыі ісламу (у тым ліку яго ваяўнічых форм), якая справакаваная пэўнымі глабалісцкімі сіламі, да якіх мы – беларусы – ня маем ніякага дачыненьня, а таксама з-за розных дэмаграфічных ды міграцыйных праяваў гэтай актывізацыі, мы папсавалі нашы добрыя адносіны…  (напрыклад, з-за масавага прыцягваньня ў Беларусь прадстаўнікоў іншых “мусульманскіх народаў” – а такое ўжо пачалося; ну, з якой такой нагоды ў Менску актыўна пачалі сяліцца азербайджанцы? А, між тым, яны абапіраюцца на прысутнасьць ісламу тут).

І апошняе. Калі будзе створана Крымска-татарская аўтаномія, дык перад беларускімі татарамі паўстане сітуацыя выбару – заставацца ў Беларусі ці вяртацца на гістарычную радзіму. Якое рашэньне яны прымуць – такое мы і падтрымаем. Тут, як і ва ўсіх іншых выпадках, мы зыходзім з прынятага намі ўніверсальнага прынцыпу: кожны народ павінен жыць найперш у межах сваёй этнічнай тэрыторыі й, зьяўляючыся яе гаспадаром, будаваць сваю дзяржаву, найлепшую з магчымых для яго і ўзорную для іншых… Калі ўсяго гэтага татарам атрымаецца дасягнуць, мы будзем за іх толькі радыя і будзем спадзявацца, што добрыя шматгадовыя адносіны нашага народу да іх імі забытыя ня будуць…     

9. Кітайцы.

У свой час мы даволі падрабязна разглядалі шэраг праблем, зьвязаных з кітайскім імперыялізмам, у серыі артыкулаў пад агульнай назвай “Што беларусу да Кітая?” (пачынаць адсюль: nashaziamlia.org/2008/01/20/1156; паколькі тады ўсё было разгледжана даволі падрабязна, цяпер мы пададзім многае у скарочаным выглядзе). Ужо тады было бачна, што адной са стратэгічных апораў, на якія абапіраецца кітайскі імперыялізм, зьяўляецца дэмаграфічны чыньнік – інтэнсіўнае размнажэньне народу хань (ханьцы – гэта і ёсьць сапраўдныя этнічныя кітайцы).

Праблемы, якія ўзьнікаюць з-за ўласнага колькаснага павелічэньня кітайцаў, кітайская імперыякратыя пераносіць на іншыя народы праз перасяленьне кітайскіх каланістаў на этнічныя тэрыторыі апошніх (мы лічым дадзены спосаб вырашэньня ўласных праблем катэгарычна несправядлівым!). У выніку тэрыторыя сучанага Кітая – гэта ня менш чым на ¾ сукупнасьць тэрыторый, захопленых у той ці іншы час, у тым ліку і азначаным спосабам, у тыбетцаў, манчжураў, манголаў, уйгураў, народу хой ды іншых. Такім чынам, выкарыстаньне дэмаграфічнай зброі – даўняя традыцыя кітайскага імперыялізму.     

Адсюль, у нас узьнікла нязгода з выказваньнем аднаго з аўтараў пададзенага раней у дадзенай серыі артыкула, у якім ён выказаўся ў тым ключы, што, маўляў, кітайцы ня ёсьць для еўрапейскіх народаў небясьпечным этнасам, паколькі яны, у адрозьненьне ад мусульманаў, “добра інтэгруюцца ў еўрапейскае грамадства”. Па-першае, гэта ня так – кітайцы жывуць шчыльнымі грамадамі ў сваіх чайна-таўнах. А, па-другое, да пары́, панове. Да пары́!..

Для Беларусі кітайцы зьяўляюцца вялікай патэнцыйнай праблемай, паколькі Лукашэнка ўжо некалькі гадоў як пачаў праводзіць інтэнсіўную пракітайскую палітыку, якая выклікае ў нас непакой і ў якой беларускі народ выкарыстоўваецца ўсяго толькі ў якасьці бруку для дарогі, па якой павінен крочыць кітайскі імперыялізм. Найперш падобная накіраванасьць палітыкі Лукашэнкі бачна зь яго выказваньняў. Гэта і словы пра тое, што Беларусь можа пракарміць ня 10 мільёнаў чалавек, а 30, “і, нават, усе 70” (www.russia-today.ru/2006/no_06/06_union_2.htm), сказаныя напярэдадні візіту ў Кітай, і словы пра тое, што Беларусь – гэта надзейны плацдарм для Кітая ў Еўропе (www.soyuzinfo.ru;  www.mfa.gov.by/print/ru/publications/mass-media/smi-41.html), і да т.п. рэчы.   

Яшчэ горш, што за словамі ў дадзеным выпадку пайшлі справы. У Беларусі  пачалі праходзіць кітайскія фестывалі (www.gorod.vitebsk.by/china/festival-2007.htm), а зусім нядаўна было аб’яўлена, што да нас павінны прыехаць першыя 500 кітайцаў-будаўнікоў, якія будуць паказваць беларусам (увага!), “як трэба працаваць” (www.svaboda.org/content/Article/1183149.html). І гэта было сказана ў адрас народу, у сьветаглядзе і ва ўсім фальклоры якога праца і павага да працы праходзіць чырвонай ніткай! Рэдкасная абраза ў бок беларусаў, якую мы запомнім…

Кітайцы ёсьць выразна чужародны беларусам этнас – і генетычна, і культурова. Ён унутра аб’яднаны, з высокім дэмаграфічным патэнцыялам, які разбурае ўсё навакольнае асяроддзе, не жадаючы несьці адказнасьць за яго. Кітайцаў з-за іх своеасаблівай ментальнасьці часта называюць габрэямі Ўсходу. Дадайце сюды імперскі цэнтр, які здольны вынікова кіраваць кітайскімі каланістамі. Што атрымоўваецца? Самі напэўна здагадваецеся…  

І апошняе. Усекітайскі сход народных прадстаўнікоў – вышэйшы заканадаўчы орган імперыі, ужо год таму як прыняў глабальную стратэгію каланізацыі – рашэньне пачаць ствараць па ўсім сьвеце кітайскія калоніі!!! (пачытайце тут: kavkazcenter.com/russ/content/2007/03/06/49874.shtml). Ну, як, усё зразумела?!

Мы ў чарговы раз выказваем сёньняшнім антынародным беларусафобскім уладам на чале з Лукашэнкам (па-просту, цяперцам) свой катэгарычны пратэст з нагоды спробы стварыць для беларускага народу кітайскую праблему. У свой час, калі да ўлады прыйдуць сапраўдныя беларскія патрыёты, усе адказныя за такую “палітыку” – падкладаньне пад беларусаў кітайскай імперска-дэмаграфічнай міны – панясуць самую жорскую адказнасьць.  

У той жа час мы нічога ня маем супраць тых кітайцаў, якія мірна жывуць і працуюць у Кітаі на сваёй этнічнай тэрыторыі. Мы гатовыя зь імі сябраваць, гасьцяваць адзін у аднаго і ўсяляк абменьвацца нашымі культурнымі, эканамічнымі ды іншымі дасягненьнямі…

Некалькі дзён таму вельмі адказны прадстаўнік расейскай імперскай бюракратыі (далей РІБ, імперыякратыя) міністар замежных спраў РФ Сяргей Лаўроў (гл.фота) даў інтэрвю “Расейскай газеце” (поўны тэкст тут: www.rg.ru/2008/03/18/lavrov.html). У ім ён закрануў шэраг прынцыповых пытаньняў. У прыватнасьці, што ў час свайго візіту на Блізкі Ўсход ён падпіша пагадненьне пра поўную адмову ад візавага рэжыму паміж Расеяй і Ізраілем (!!!; наша сталеньне да гэтай справы мы ўжо сфармулявалі раней, гл. тут: http://nashaziamlia.org/2007/09/28/907; цяпер, калі прэзідэнтам расейскай імперыі стаў Мядзьведзеў-Мендэль, сітуацыя прасьвятляецца яшчэ больш). У інтэрвю было таксама пацьверджана дваістае стаўленьне РІБ да будаўніцтва Іранам уласнай АЭС. Але галоўны сэнс інтэрвю заключаўся ў тым, што расейская імперыякратыя вырашыла яшчэ раз абвясьціць сваё стаўленьне да праблемы “сепаратызму” (доказ — менавіта гэтую частку інтэрвю працытавалі практычна ўсе расейскія СМІ). Мы маглі б праігранаваць дадзены факт, але пан Лаўроў дазволіў сабе падаць праблему ў плоскасьці маралі-амаралі. А ўжо гэта ігнараваць нельга…

Пачнем з цытаты.

“Пытаньне: Што на ваш погляд сапраўды можна зрабіць для таго, каб мінімізаваць наступствы ў сусьветным маштабе ад незаконнага аднабаковага абвяшчэньня незалежнасьці Косава?

Лаўроў: Гэты прэцэдэнт ужо адгукнуўся ў многіх раёнах. Ёсьць падставы меркаваць, што ўсё гэта адбываецца не выпадкова. Безумоўна, зьдзейсьнена НАЙЦЯЖЭЙШАЕ ПАРУШЭНЬНЕ МІЖНАРОДНАГА ПРАВА. Многія, у тым ліку й ісламскія дзяржавы, не зьбіраюцца прызнаваць незалежнасьць Косава. Хацеў бы папярэдзіць ад спакусы паддацца на заклікі, якія гучаць зь неарабскіх і неісламскіх краін, але адрасаваныя менавіта ісламскім краінам, праявіць ісламскую салідарнасьць і прызнаць Косава. Бо сітуацыя ў Косава – ГЭТА НАЙЯСКРАВЫ ПРЫКЛАД ЭТНІЧНАГА СЕПАРАТЫЗМУ. 

Як з гэтым змагацца? Змагацца з гэтым можна толькі прававымі метадамі – тлумачыць усю абаюдавотрасьць гэтай сітуацыі, усю яе небясьпеку для міжнародных адносінаў зь непрадказальнымі наступствамі. У Косава працягваюцца спробы сілай прымусіць людзей жыць у дзяржаве, якая створана незаконна [што тут маецца на ўвазе, не зразумела. – Рэд.].

Беспарадкі пачаліся і ў іншых рэгіёнах сьвету. Я лічу, ЗААХВОЧВАЦЬ СЕПАРАТЫСЦКІЯ ТЭНДЭНЦЫІ АМАРАЛЬНА. Вы бачыце, што адбываецца ў аўтаномным раёне Кітая Тыбеце, як там дзейнічаюць сепаратысты. Вось і албанцы ў Македоніі ўжо патрабуюць такой ступені аўтаноміі, якая ёсьць яўным крокам на шляху да незалежнасьці. Дый у іншых частках сьвету тое, што адбываецца, дазваляе меркаваць, што мы бачым толькі пачатак скрайне выбухованебясьпечнага працэсу. Усе тыя, хто ідзе па гэтым шляху, павінныя не патрабаваць праявіць ці то ісламскую, ці то еўраатлантычную салідарнасьць. Ім неабходна ўсё ж думаць пра сваю адказнасьць. Чым больш вялікая краіна, тым яна больш сур’ёзная, тым большую адказнасьць яна нясе. Функцыя тлумачэньня гэтай адказнасьці на сёньняшні момант, відаць, ёсьць самай важнай. Мы імкнемся гэтыя высілкі прыкладаць”.  Канец цытаты.

Зразумела, чаму верашчыць РІБ – яна прадчувае небясьпеку пачатку аналагічных працэсаў у самай незаконнай, самай амаральнай імперыі, якой ёсьць імперыя расейская (Кітай у чарзе за ёй, таму яна заклікае яго ў сюзьнікі). Але, калі імперыякратыя ў сваёй аргументацыі яе пра́ва на працяг свайго паразітнага існаваньня пераходзіць у сьферу маралі, тут яна робіць відавочную памылку.

Мы ня будзем аналізаваць феномен Косава. Размова пра гэта, калі дазволяць час і сілы, наперадзе. Пакуль абмяжуемся прынцыповымі рэчамі, якія варта зафіксаваць.   

Першае. Змаганьне за Свабоду свайго народу, за яго Незалежнасьць, Самастойнасьць (па тэрміналогіі імперыякратыі – за “сепаратызм”) – гэта ва ўсе стагоддзі было ня толькі самай высокамаральнай справай, а і самай справядлівай, прагрэсіўнай, правільнай. Як мы бачым, у імперыякратыі ўсё наадварот  (Ці ня так, спадары лібералы? Алё, дзе вы?! Мы чакаем вашай рэакцыі на заяву Лаўрова адносна “маральнасьці” здушэньня свабоды, як і заранёў ведаем, што сёньня сапраўдных лібералаў ужо няма, засталася адная псеўда-ліберастычная тухляціна)  

Па-другое. Сквапная агрэсія, скіраваная на захоп любога народу, на анэксію яго тэрыторыі, на пераўтварэньне свабодных людзей у рабоў імперыі, заўсёды лічылася справай надзвычай амаральнай. Напрыклад, у адносінах да Вялікай Літвы-Беларусі гэтую агрэсію ў свой час зьдзейсьніла РІБ у царскім варыянце (частка фактаў-прыкладаў пададзена тут: http://nashaziamlia.org/2008/02/26/1207). Гэтую ж палітыку пад выглядам “маральнай інтэграцыі”, “яднаньня брацкіх народаў” працягвае праводзіць і цяпер.

Па-трэцяе, імкненьне любой імперыі гвалтоўным чынам, праз накінутыя шантаж, пакуты, разбурэньне, праз кроў і сьмерць утрымаць у сваіх межах народ, паўсталы на змаганьне за свабоду, таксама зьяўляецца справай абсалютна амаральнай. Так, напрыклад, было ў часы ўсіх паўстаньняў беларусаў-літвінаў за сваю свабоду, так было зусім нядаўна ў час паўстаньня чачэнскага народу за тое самае (чытайце матэрыялы www.kavkazcenter.com).  

Чацьвертае. Калі ўжо “заахвочваньне да сепаратысцкіх тэндэнцый амаральна”, тады як ацэньваць дзейнасьць РІБ, зьвязаную з такім заахвочваньнем жыхароў Абхазіі й Паўночнай Асеціі? З нагоды варта ведаць, што на сёньня да 90% і больш насельнікаў гэтых “раёнаў” маюць расейскія паштарты… Акрамя таго, заява Лаўрова прагучала на фоне заклікаў Дзярждумы РФ  ініцыяваць працэс прызнаньня гэтых “сепаратысцкіх рэсупблік”.

Вось дык мараль… Ну, ды пакінем эмоцыі.

Атрымліваецца, што тая мараль у міжнародных зносінах, якую прапагандуем мы, як мінімум, па чатырох  прынцыповых пазіцыях адрозьніваецца ад антымаралі расейскай імперскай бюракратыі.

Свабоду Чачні!

Свабоду Тыбету!

Свабоду кожнаму народу, які яе жадае!

За нашу і Вашу Свабоду!!!

Хай зьгінуць усе імперыі!!!

Ня так даўно мы аналізавалі кітайскую імперыю, выводзілі нашыя прынцыпы ў стаўленьні да яе. Але сёньня з нагоды паўстаньня ў Тыбеце мы вымушаныя зноў вяртацца да тэмы, каб праявіць сваю салідарнасьць. З гэтай нагоды падаем артыкул Віталя Тараса пад назовам “Пунсавее Тыбэт”, які ўзяты з www.nn.by/index.php?c=ar&i=15819. 

Рэдакцыя.

Ёсьць тэмы, асабліва нелюбімыя палітыкамі — і на Ўсходзе, і на Захадзе. Перафразуючы Кіплінга, у гэтым яны могуць сысьціся. Не, гэта не правы чалавека. Уратаваць лёс чалавека, або нават цэлай групы людзей — ганаровая місія, на якую кіраўнікі заходніх краінаў часам здольныя. Інакш выглядае справа, калі гаворка йдзе пра лёс малой нацыі, права на самавызначэньне. Як у Косаве, напрыклад. Або ў Тыбэце.

Кіраўніцтва КНР лічыць Тыбэт неад’емнай часткай сваёй тэрыторыі, а ўсе спробы тыбэтцаў вярнуць хоць бы культурную аўтаномію — сэпаратызмам. У хваляваньнях у Лхасе ў 49‑ю гадавіну паўстаньня ў Тыбэце ўлады КНР абвінавацілі тыбэтцаў. Паводле афіцыйнага Пекіна, там загінулі 10 чалавек — усе, нібыта, этнічныя кітайцы. Паводле відавочцаў, загінулі дзясяткі людзей — у асноўным ад рук паліцыянтаў і вайскоўцаў. Сапраўдных зьвестак мы пакуль ня ведаем праз інфармацыйную блякаду. Кітай заблякаваў на сваёй тэрыторыі нават інтэрнэт‑сайт, што разьмяшчае відэаінфармацыю, — YouTube.

Цяжка спрачацца з кіраўніцтвам краіны, насельніцтва якой пераваліла за 1 мільярд 200 мільёнаў чалавек, дзе тэмпы росту эканомікі — сярод самых высокіх у сьвеце і дзе не чакаецца рэцэсія.

Але ўсё ж ёсьць, прынамсі, адзін чалавек, які процістаіць сваім маральным аўтарытэтам магутнай ядзернай дзяржаве, трэцяй паводле тэрыторыі ў сьвеце. Гэта Тэнцзін Г’ямцхо. Ён жа — духоўны лідэр тыбэтцаў і ўсіх будыстаў Далай‑лама, які жыве ў выгнаньні.

14‑я рэінкарнацыя Буды

Убачыць Далай‑ламу мне пашчасьціла некалькі гадоў таму на міжнароднай канферэнцыі ў Празе, скліканай пад эгідай тагачаснага прэзыдэнта Чэхіі Вацлава Гаўла. Многія палітыкі і журналісты, дарэчы, абвінавачвалі яго тады ў тым, што сваім запрашэньнем тыбецкага лідэра Гавэл, нібыта, паставіў пад удар чэска‑кітайскія адносіны…

Але больш запомнілася ня гэта. Памятаю, найперш, тое, як Далай‑лама рухаўся ў сваім экзатычным адзеньні — плаўна, велічна і ў той жа час імкліва, так што ахоўнікі і фотакарэспандэнты мусілі амаль бегчы за ім. Запомніўся выраз твару — чымсьці падобнага на тыбецкі сьвятарны манускрыпт — быццам бы безабаронна‑дзіцячы, але, разам з тым, мужны і спакойны.

Такі выраз я потым бачыў у тэлерэпартажах з М’янмы на тварах паўсталых будыйскіх манахаў, якія йшлі па вуліцах застылага ад страху Янгону. Ішлі насустрач арыштам і сьмерці. Колькі іх загінула летась ад рук вайскоўцаў — дагэтуль таксама невядома.

Афіцыйны Пекін звыкла абвінаваціў Далай‑ламу ў тым, што ён стаіць за хваляваньнямі ў Тыбеце і ў спробах «раскалоць Кітай». Усьлед за ўладамі да крытыкі далучыўся Панчэн‑лама, які выбраны кітайскімі ўладамі, жыве ў КНР і падтрымлівае камуністычнае кіраўніцтва. Што да «прынцыпаў будызму», дык гэтыя словы гучаць цікава ў сувязі з тым, што ў Кітаі нядаўна прыняты закон, паводле якога вышэйшыя аўтарытэты будызму павінны ўхваляцца кітайскімі ўладамі.

Варта нагадаць, што Далай‑лама — гэта не пасада. Гэта рэінкарнацыя Буды, бадгісатва. Цяперашні духоўны лідэр — яго 14‑я рэінкарнацыя. Калі Далай‑лама памірае, будыйскія манахі шукаюць прыкметы «маленькага Буды» сярод людзей, якія жывуць блізу месца сьмерці папярэдніка. Праблема ў тым, што цяперашні Далай‑лама ня можа вярнуцца ў Тыбэт. Таму ён выказаў нядаўна думку, што наступны Далай‑лама не абавязкова будзе тыбэтцам і што ён можа быць, насуперак традыцыі, абраны аўтарытэтнымі вернікамі. Прыкладна так, як абіраюць Папу Рымскага. Але ў кожным выпадку вырашаць гэта павінны самі вернікі, адпаведна законам іх рэлігіі, а не дзяржаўныя чыноўнікі.

У будыстаў няма гірархіі ў звыклым значэньні слова, у іх няма паняцьця «галоўны». Далай‑лама — гэта вышэйшы духоўны аўтарытэт, і прысвоіць яго сабе не пад сілу нават усямоцнай дзяржаўнай машыне.

“Вялікае разбурэньне”

Далай‑ламу было 19 гадоў, калі ён у верасьні 1954 году прыехаў у Пекін у якасьці дэлегата Ўсекітайскага сходу народных прадстаўнікоў. Гэта адбылося праз чатыры гады пасьля камуністычнага ўварваньня ў Тыбэт. У Пекіне з Далай‑ламам шмат разоў сустракаўся Мао Цзэдун, спрабуючы заваяваць сымпатыі маладога духоўнага лідэра.

Але ўжо напачатку 1956‑га году, калі завершылася будаўніцтва дарог з цэнтральнага Кітаю ў Тыбэт, абмен кветкамі скончыўся. Мао стаў патрабаваць ад тыбэтцаў прадукты, хацеў забараніць рэлігію. Пачалося паўстаньне, якое цэнтральны ўрад здушыў з дапамогай цяжкой артылерыі і авіяцыі. Але паўстанцы колькасьцю каля 60 тысяч чалавек, у большасці сваёй — вершнікі, прадэманстравалі мужнасьць і ўменьне ваяваць. А самае галоўнае — тыбэтцы востра адчувалі сваю самабытнасьць, захоўвалі сваю мову і рэлігію.

10 сакавіка 1959‑году, калі пайшлі чуткі, што кітайцы хочуць выкрасьці Далай‑ламу, у Лхасе ўспыхнула новае паўстаньне. Дэманстранты прайшлі па вуліцах гораду, выкрыкваючы: «Кітайцы, прэч!» Мао дазволіў тады Далай‑ламу ўцячы ў Індыю, бо пабойваўся, што ягонае забойства можа выклікаць хвалю гневу ва ўсёй міжнароднай супольнасьці, асабліва ў будыйскіх краінах.

Паўстаньне было патопленае ў крыві. Першым вынікам камуністычных рэквізыцыяў стаў нечуваны ў гісторыі Тыбэту голад. Пра гэта напісаў у 1962‑м годзе ў сваім лісьце з 70 тысяч словаў Чжоў Эньлаю – тагачасны Панчэн‑лама. Падчас наведваньня тыбецкіх раёнаў ён пабачыў, што ў людзей забралі нават посуд. «Тыбэтцы ніколі не былі нагэтулькі бедныя, каб не маглі сабе дазволіць місаў для ежы», — пісаў ён. Але пра самае галоўнае Панчэн‑лама змог напісаць толькі па сьмерці Мао. «15—20 працэнтаў тыбэтцаў, бадай, палову ўсіх дарослых мужчынаў, кінулі ў турмы, дзе яны памёрлі ў выніку непасільнай працы. Зь імі абыходзіліся горш як з жывёламі…Зьверствы суправаджаліся зьнішчэньнем культуры. У рамках разгорнутай кампаніі, афіцыйна названай «Вялікае разбурэньне», жорстка зьнішчаўся тыбецкі лад жыцьця быццам за «адсталасьць, бруд і бескарыснасьць»…

«Сьвятарныя манускрыпты пайшлі на арганічныя ўгнаеньні, а з выяваў Буды і сутраў рабілі абутак», — пісаў Панчэн‑лама. Большасьць манастыроў былі разбураныя. Паводле ацэнкі сьвятара, іх колькасьць скарацілася з 2500 ў 1959 годзе да ўсяго 70 ў 1961‑м.

Асаблівым зьдзекам сталася забарона тыбэтцам хаваць памерлых паводле сваіх звычаяў.

О спорт — ты хто?

Падсумоўваючы ўсё гэта, можна сказаць, што ў Тыбэту ня проста забралі нацыянальную незалежнасьць і культурную ідэнтычнасць. У Тыбеце была зьнішчаная цэлая цывілізацыя.

Духоўныя традыцыі Тыбэту, між тым, зрабілі моцны ўплыў у ХХ стагодзьдзі, хоць і ўскосна, на цывілізацыю Захаду. Які нясе сваю долю адказнасьць за лёс тыбэтцаў.

Нягледзячы на хвалю пратэстаў, якая пракацілася ад Эўропы да ЗША і Расеі, ніякія санкцыі Кітаю з боку дзяржаваў «вялікай восемкі» не пагражаюць. Адзінае, чым заклапочаныя ўлады КНР — дык гэта магчымымі наступствамі падзеяў у Тыбеце для іміджу Алімпіяды‑2008 у Пекіне. Напрыканцы сакавіка павінна адбыцца ўрачыстая цырымонія дастаўкі алімпійскага агню на вяршыню Эвэрэсту ў Гімалях, на мяжы з Тыбэтам. На кітайска‑індыйскай мяжы ў сувязі з гэтым узмоцненыя меры бясьпекі, узыходжаньні альпіністаў на самую высокую гару сьвету часова забароненыя.

Так, відаць, у Кітаі разумеюць місію міру, якую закліканыя несьці Алімпійскія гульні.

Чакаць байкоту Алімпіяды з боку Захаду, як гэта адбылося ў 1980 годзе ў Маскве, не даводзіцца. Тады ішла поўнамаштабная вайна ў Афганістане, куды Савецкі Саюз увёў свой «абмежаваны кантынгэнт», чым дэстабілізаваў міжнародную сітуацыю. Сітуацыю ў Тыбеце Захад лічыць унутранай справай КНР, зь якім зусім ня хоча сварыцца.

Цяперашняя Расея менш за ўсіх зацікаўленая ў якіх‑небудзь байкотах — яна заклапочаная ўласнай зімовай Алімпіядай 2014‑га году ў Сочы.

Пра афіцыйны Менск зь яго арыентацыяй на самае шырокае супрацоўніцтва з Пекінам у дадзеным выпадку няма чаго й казаць...

Віталь Тарас

Заключны аналіз, высновы і Дактрынальныя прынцыпы па “кітайскай” тэме.

Рэдакцыя.

1.

Кітай, без сумневу, выклікае да сябе моцныя, але дваістыя пачуцьці.

З аднаго боку – гэта вялікая краіна, вялікі народ, адметная культура. Гэта гісторыя, якая цягнецца са старажытных часоў.

З іншага боку Кітай — застарэлая імперыя, якая мае ўсе рысы, характэрныя для дадзенай анамальнай формы грамадскай арганізацыі. Апошнія праяўляюцца ў тыповай для любой імперыі разбуральнай дзейнасьці - як унутры краіны, так і адносіна суседзяў; як у стаўленьні да вонкавага асяроддзя, так і ў палітыцы ў гуманітарнай сьферы. У апошняй галоўнымі кірункамі імперскай агрэсіі зьяўляюцца: вайсковы захоп тэрыторыі некалі самастойных народаў і падпарадкаваньне іх сабе, каланізацыя прадстаўнікамі імперскага этнасу чужых земляў, касмапалітызацыя абарыгеннага насельніцтва з мэтай яго поўнага падпарадкаваньня суб’екту імперыі й… фактычнае зьнішчэньне (!). Прычым, пасьля завяршэньня адной імперскай хвалі наступае чарговая, пакуль інфляцыя пашырэньня, каспамапалітызацыя насельніцтва, страта ідэалаў (дададзім, штучных, памылковых) і дэградацыя цэнтральнай ўлады не выклічуць татальную страту веры ў імперыю, у сэнс яе існаваньня, а затым і разбурэньне.

Народы і прырода – галоўныя ахвяры імперскай палітыкі.

Таму, захапляючыся сёньня асаблівасьцямі гісторыі й культыры Кітаю, яго дасягненьнямі ў эканоміцы і тэхналогіі, ні ў якім разе нельга забываць пра вышэй адзначанае.

Галоўным імперскім этнасам у кітайскай імперыі зьяўляецца народ хань, колькасьць якога складае там амаль 1,2 млрд. чалавек (91% ад агульнага насельніцтва ў колькасьці, прыкладна, 1,3 млрд.), што нават для ўсёй Зямлі зашмат. Аднак мы далёкія ад таго, каб найперш гэты народ вінаваціць у імперскай палітыцы. Ён, як і ў любой іншай імперыі – найперш сродак, прылада для зьдзяйсьненьня чужых для яго інтарэсаў. Тым больш мы не зьбіраемся вінаваціць у імперскай палітыцы Кітай як краіну.

Спробы надаваць рысы суб’ектнасьці тым аб’ектам нашай рэчаіснасьці, якія іх ня маюць ці мець ня могуць (“Белоруссия заявляет”, «Россия высказывает свое несогласие с планами самопровозглашения Косова», «посмотрим, что скажет народ», “Кітай жадае вырашыць свае дэмаграфічныя праблемы”), зазвычай накіраваныя на тое, каб схаваць сапрадны суб’ект – непасрэднага ініцыятара і правадніка той ці іншай разбуральнай палітыкі. Такую падмену, якая сёньня сустракаецца практычна на кожным кроку, стала модна называць «паліткарэктнасьцю». У рэдакцыі мы дамовіліся лічыць яе, наадварот, злачынствам, бо яе сутнасьць – хаваньне праўды, падман. 

Дык вось, галоўным суб’ектам, які ініцыюе разбуральную імперскую палітыку сёньняшняга Кітаю ў самых розных сьферах нашага існаваньня на Зямлі, зьяўляецца кітайская імперская бюракратыя (скарочана, кітайская імперыякратыя). У адрозьненьне ад расейскай імперыякратыі, яна мае пад сабой большы досьвед імперскай палітыкі, большы гістарычны грунт – у тысячагоддзі (расейская – у стагоддзі), больш актыўна выкарыстоўвае кітайскі (дакладней, ханьскі) шавінізм, як “крыніцу энэргіі” для наступнай імперскай экспансіі (расейская імперская бюракратыя таксама выкарыстоўвае рускі шавінізм для сваёй імперскай палітыкі, але робіць гэта менш пасьлядоўна, больш фармальна, чым выклікае сталае незадавальненьне рускіх шавіністаў).

Але галоўнае, што выдзяляе сьпецыфіку Кітая, як імперыі – гэта магчымасьць выкарыстаньня дэмаграфічнага фактару ў якасьці аднаго з галоўных відаў імперскай зброі – свайго непрапарцыйна гіганцкага насельніцтва. Метад выкарыстаньня – каланізацыя захопленых тэрыторый кітайцамі, біялагічнае перамешваньне апошніх зь мясцовым насельніцтвам праз заахвочваньне да “інтэрнацыянальных” шлюбаў, пераўтварэньне праз гэта іншага народу ў кітайцаў, і да т.п. (гэты метад, як мы цяпер ведаем, цалкам легалізаваны “партыяй, урадам і народам” Кітаю, і плануецца выкарыстоўваць далей).

Дэмаграфічны фактар, які прысутнічае ў руках кітайскай імперыякратыі, грунтуецца на культурнай традыцыі народа хань, успрыняцьце паўнавартасьці жыцьця прадстаўнікамі якога (у адпаведнасьці зь іх культурна-сьветагляднай традыцыяй) амаль наўпрасткі вызначаецца колькасьцю нашчадкаў. Раней, ва ўмовах эпідэмій, неўраджаяў, войнаў і г.д. гэтая традыцыя дапамагала ханьцам супрацьстаяць выклікам лёсу. Цяпер гэтая нацыянальна-культурная рыса ёсьць несумніўнай праявай нацыянальнага эгаізму, разбуральнага ў адносінах да свайго асяроддзя, да іншых народаў (улічваючы яе маштабы, можна сказаць, што і да ўсёй людскай цывілізацыі), а таму вартая асуджэньня.

Нельга пераносіць праблемы, якія ўзьнікаюць з-за твайго эгаізму, на іншых. Гэта – некультурна, недобрасуседска, нялюдска. І павінна карацца… Але, у адрозьненьне ад неўсьвядомленага сьледаваньня за культурнай традыцыяй простымі ханьцамі, кітайская імперыякратыя цалкам сьвядома выкарыстоўвае дэмаграфічны фактар, які апынуўся ў яе руках, для таго, каб менавіта “недобрасуседскае” і рабіць.

У свой час шмат вэрхалу было наконт таго, што, маўляў, у Кітаі ідзе жорсткая барацьба з нараджальнасьцю. Цяпер бачна, што хутчэй за ўсё гэта быў тыповы піяр, разьлічаны на замежжа. Ва ўсялякім разе, мы бачым, што ў час барацьбы з высокай нараджальнасьцю кітайскімі ўладамі не былі выкарыстаны найбольш выніковыя метады: “палавое выхаваньне” ў школе, “планаваньне сям’і”, фемінізм, “эмансіпацыя”, аднаполыя “шлюбы” і г.д. І, у выніку, дэмаграфічная зброя “раптам”, “супраць волі” кітайскіх уладароў апынулася ў іх руках. Так мы і паверылі…

З нагоды варта таксама адзначыць, што ўсе імперыі звычайна выкарыстоўваюць для сваёй імперскай палітыкі ўсе віды зброі, якія могуць быць у іх распараджэньні: ваенную і паліцэйскую сілу, грошы, інфармацыйнае ўзьдзеяньне (мову і прапаганду, заснаваную на той ці іншай ідэалогіі), людскія масы для каланізацыі. Але ўсе гэтыя дэструктыўныя сродкі выкарыстоўваюцца ў розных прапорцыях. Апошняе вызначае асаблівасьці тэхналогіі той ці іншай імперскай экспансіі й можа быць выкарыстана для класіфікацыі.

Так, “Расея” – гэта тыповая тэрытарыяльная імперыя, узброеная найперш ваенна-паліцэйскай сілай (у т.л. тайнай цаліцыі – на сёньня, ФСБ), як галоўнай прыладай імперскай палітыкі, а ЗША — ня столькі тэрытарыяльная, колькі фінансавая імперыя з грашыма й прапагандай “правоў чалавека”, прызначанымі… для таго ж. У ЗША вайсковая сіла таксама ёсьць, але яна найбольш “сучасная”, тэхналагічная.

Сьпецыфіка ж Кітая заключаецца ў тым, што гэта тэрытарыяльная імперыя з дэмаграфічным фактарам у якасьці галоўнага інструманта імперскай агрэсіі (ужо рэальнай, актуальнай — агрэсіі сёньняшняга дню).

2.

Але галоўнае ў любой імперыі – гэта не сьпецыфіка, а ўніверсальныя імперскія рысы. Важнейшымі сярод іх зьяўляюцца:

- “складзенасьць” імперыі з этнічных тэрыторый многіх народаў (у Кітая гэта ёсьць);

- наяўнасьць соцыя-паразітнага суб’екта ва ўладным “цэнтры”, які й рэалізуе імперскую палітыку ў сваіх інтарэсах – так, як ён іх бачыць (у ЗША – гэта фінансавая алігархія зь сіянакратыяй у якасьці ядра; у “Расейскай федэрацыі” – гэта расейская імперыякратыя; а ў Кітаі – кітайская імперыякратыя);

- палітыка касмапалітызацыі насельніцтва, якое захоплена імперыяй (ЗША – гэта “плавільны кацёл”; у СССРы расейская імперыякратыя ўсіх рабіла “савецкімі людзьмі”; а ў Кітаі імперыякратыя ўсіх робіць “проста кітайцамі”), і выкарыстаньне дадзенага насельніцтва як аднаго з рэсурсаў, як сродку (а не як мэты) у дасягненьні мэтаў імперскай палітыкі. 

- агрэсія ў адносінах да іншых краін і народаў, жаданьне іх падпарадкаваць, каб эксплуатаваць.   

У апошнія гады назіраецца істотная актывізацыя кітайскага імперыялізму. Хутчэй за ўсё, многія народы сьвету чакае другое выданьне мангола-татарскага іга.

Мы лічым, што такая актывізацыя абумоўленая псіхічным станам кітайскай імперыякратыі. Яна жахліва спужалася тых падзеяў, якія адбыліся ў былым СССРы 15-20 гадоў таму. І, як любая соцыя-паразітная сіла, складзеная з дастаткова абмежаваных, прымітыўных асобаў, не знайшла нічога лепшага, як прысьпешыць імперскі наступ (як умеем, так і танцуем). Зыходзячы з псіхааналітычных пазіцый, зразумела, што так яна спрабуе напужаць свой уласны страх… Гэта таксама варта памятаць: усяго толькі жывёльны страх кітайскай імперыякратыі можа стаць галоўнай прычынай пакутаў і сьмерці, магчыма (і ня дай Бог), мільёнаў і мільёнаў людзей…  

Падзеі, якія разгортваюцца сёньня на ўсходзе Еўразійскага кантынета (калі яны будуць працягвацца ў тым жа ключы і далей), іх грандыёзны маштаб і разбуральны кірунак, дазваляюць аб’явіць кітайскую імперыякратыю ворагам агульналюдскай цывілізацыі №1.

(Тое, што Кітай — імперыя, кіруемая імперыякратыяй, якая ёсьць найстрашэзным ворагам  людскай цывілізацыі, лічым мэтазгодным зафіксаваць у якасьці аднаго з прыцыпаў нашай дактрыны; Д пр-п 90). 

Нагадаем. Для нас, беларусаў, з-за геаграфічнага фактару прыярытэты выглядаюць трохі інакш. У нас вораг №1 – расейская імперыякратыя, яе сатэліты-халуі – мясцовыя цяперцы — вораг №3, а глабалісцкая сіянакратыя, якая паставіла пад пагрозу  персьпектыву ўсталяваньня беларускай зьмястоўнай дэмакратыі пасьля адыходу ў нябыт прамаскоўскага рэжыму Лу-кі – мы лічым ворагам №2.

Але мы не гарантуем, што калі гістарычныя падзеі пойдуць у найгоршым ключы, кітайская імперыякратыя можа ўмяшацца ў гэты рэйтынг… Паводзіцы Лу-кі, які апошнія гады ўпарта будзіць кітайскае ліха і адкрыта запрашае кітайскіх каланістаў на нашу беларускую зямлю, апошнюю перасьцярогу робяць вельмі актуальнай…

3.

Абагульняючы кітайскую тэму, немагчыма не закрануць пытаньня, як іншыя імперыі (расейская, амерыканская) дапамагалі вырасьці  кітайскаму монстру – свайму будучаму праціўніку (калі не магільшчыку).

Тут, у першую чаргу, бачыцца абыякавасьць. Кітайскія імперыялісты захапілі Тыбет. Маўчок… Уйгуры паўсталі й змагаюцца за незалежнасьць – не падтрымліваем… Нешта знаёмае прысутнічае ў гэтах паводзінах. Нейкае дэ жа вю… Ці ня так?

Становіцца яшчэ цікавей, калі выяўляецца, што гэта ў першую чаргу менавіта расейская імперыя і ЗША актыўна вырошчвалі свайго будучага праціўніка. Што гэта? Недальнабачнасьць, хцівасьць, жаданьне падгадаваць ворага для свайго ворага?

Так, у свой час менавіта камуністычная Расея дала Кітаю ядзерную зброю і разнастайныя тэхналогіі, уключна зь ядзернымі й касьмічнымі. Калі гэта было даўно і пры іншым кіраўніцтве “Расеі”, дык чым патлумачыць, што ўжо сёньня Лу-ка – гэты адкрыты агент сучаснага Крамля, самым гнюсным чынам гандлюючы лёсам Беларусі, інтарэсамі беларускага народу, абяцае быць “надзейным аплотам Кітая ў Еўропе” і да т.п.

А паглядзіце на Казахстан. Сталымі пагрозамі з боку імперскіх сілаў Расеі, якіх ніхто не стрымліваў, казахскае кіраўніцтва было пастаўленае ў такія ўмовы, што палічыла за лепшае пачаць актыўнае супрацоўніцтва з Кітаем, каб “збалансаваць сітуацыю” за кошт прысутнасьці ў Казахстане ня толькі расейскіх, а і кітайскіх інтарэсаў. Гэта расейскаму кіраўніцтву трэба было, каб нафта ды газ зь берагоў Каспія пачалі перакачвацца ў… Кітай?!

А ўзяць ЗША. Сотні мільярдаў (у далярах) інвестыцыяў у Кітай за апошнія гады! Інфармацыйныя тэхналогіі, навучаньне праграмістаў. Для чаго? Для таго, каб на цябе навялі ядзерныя ракеты і вырубілі ўвесь Інтэрнэт?!

Дзе мазгі, спадарове?

Мы ня можам адказаць на гэтае пытаньне. Але падазраем, што як імперыякратыя Расеі, так і фіналігархія ЗША, “будуючы будучы сьвет” (а на справе, вырошчваючы свайго ворага №1) усяго толькі, як і заўсёды раней, ішлі на паваду ў сваіх прымітыўных, жлобскіх інстынктаў.

Перагулялі вас кітайцы, паны-спадарове. Учыстую…

Калі мы ўжо ўзьнялі пытаньне супрацоўніцтва імперыяў, ня можам не ўзгадаць факт, які нас уразіў. Нядаўна ў інфармацыйнай прасторы прайшло паведаленьне, што ў шматпакутным Аўганістане захопленых у палон талібаў пасьлядоўна дапытваюць прадстаўнікі сьпецслужбаў ЗША … Расеі й… Кітаю. Вось так, аказваецца, цяпер адбываецца “інтэрнацыянальнае” змаганьне з сусьветным мусульманскім рухам.

Мы не мусульмане і наш крытычны аналіз ідэалогіі ісламу яшчэ наперадзе. Але сам факт дэманстратыўнага ўзаемадзеньня трох імперый у здушэньні больш слабага канкрэнта ўражвае і, адначасова, сьведчыць пра існаваньне цьвёрдых дамоўленасьцяў, нягледзячы на ўсе супярэчнасьці — разам душыць слабейшых канкурэнтаў.

Гэты факт ускосна пацьвярджае нашае ранейшае дапушчэньне, што расейская імперыякратыя і фінансавая сіянакратычная алігархія Захаду дамовіліся разам душыць нацыянальна-дэмакратычныя сілы ва Ўсходняй Еўропе, у т.л. і ў Беларусі…

Так і хочацца сказаць гэтым панам: спадарове, калі вы праводзіце такую палітыку ў прынцыповых глабальных пытаньнях, будзьце гатовыя і адказваць за яе. Зь Кітаю, як мы ведаем, зьбіраюцца ўцякаць 200 мільёнаў экалагічных уцекачоў (кіраўніцтва Кітаю афармляе гэта як запланаваную “партыяй і ўрадам” праграму). Вось цяпер хай расейскае і амерыканскае кіраўніцтва рыхтуюцца прыняць на сваёй зямлі па 100.000.000 “дысцыплінаваных і працалюбных” перасяленцаў – вынік іх “дальнабачнай” палітыкі.

Перакананыя, у Расеі пасьля пасьпяховага завяршэньня такой акцыі ўжо пасьля першых жа выбараў зьявіцца кітайскі прэзідэнт, у ЗША – пасьля 3-4-х… А палітычныя “эліты” гэтых краін назаўсёды адыдуць у гістарычны нябыт…

4.

Калі хто не зразумеў, папярэджваем: гэта мы так горка іранізуем… Сапраўды, праблемы ствараюць адны (дурні ці падонкі), а вырашаць іх даводзіца іншым.

Спачатку наша пазіцыя.

У нашай рэдакцыі мы набліжаемся да завяршэньня распрацоўкі сістэмы ўніверсальных прынцыпаў, у адпаведнасьці зь якой будзе запрапанавана вырашаць усе тэрытарыяльныя спрэчкі паміж народамі й дзяржавамі. Галоўны падыход такі: усё павінна быць падпарадкавана інтарэсам Агульналюдскай цывілізацыі (а не яе асобных частак), забесьпячэньню яе практычна неабмежаванага існаваньня ў часе і забесьпячэньню ўмоў для гуманістычнага прагрэсу чалавецтва.

Вось першыя тры прынцыпы: у тэрытарыяльных спрэчках выйграе той, хто мае меншую плошчу тэрыторыі (1-ы прынцып), меншую шчыльнасьць насельніцтва (2-і), большую долю тэрыторыі, аддадзеную пад абсалютныя запаведнікі (3-і).

Дык вось, у спрэчках паміж Расеяй і Кітаем, першая праіграе Кітаю толькі па першым прынцыпе (плошча Расеі 17,2 млн. кв. км, Кітая — 9,6 млн. кв. км), затое значна выіграе па двух другіх. У спрэчках з усімі іншымі суседзямі Кітай праігрывае ім па ўсіх пунктах.

Што гэта азначае? Тое, што ні Расея, ні тым больш Казахстан, Кіргізія, Таджыкістан, Узбекістан і г.д. не павінныя былі аддаваць ні кавалка сваёй тэрыторыі “перанаселенаму” Кітаю. Ён свае праблемы стварыў, ён іх і павінен вырашаць, а не перакідаць на іншых.

Гэта таксама азначае, што якія б мы ні былі злыя на паганую расейскую імперыю, з пазіцый інтарэсаў людскай цывілізацыі мы павінныя, у выпадку магчымых палітычных ці вайсковых спрэчках паміж Расеяй і Кітаем, Казахстанам і Кітаем, Кіргізіяй і Кітаем і г.д., як мінімум, у бліжэйшыя гады і дзесяцігоддзі станавіцца на бок першых. Ня варта станавіцца саюзьніка сатаны ў яго спрэчках з чортам…

Лічым неабходным нашу пазіцыю ў дадзеным пытаньні зафіксаваць як яшчэ адзін прыцып Нашай дактрыны (Д пр-п 91).

5.

Але ўсё гэта тактыка, паліятыў. Гаворка пра мінулае.

Ці ёсьць прынцыповае, стратэгічнае рашэньне Кітайскай праблемы?

У свой час З.Бжэзінскі ў сваёй знакамітай кнізе “Вялікая шахматная дошка” спрабаваў тое-сёе запрапанаваць. Асноўныя тэзы кнігі гучалі прыкладна так:

- у 1990-я ЗША засталіся адзінай звышдзяржавай;

- Еўразія – гэта ключ да панаваньня над усім сьветам, гэта – “Вялікая шахматная дошка”;

- ЗША павінныя стаць лідэрам у Еўразіі;

- лідыраваць – гэта ня значыць дамінаваць (дарэчы, ніякага падрабязнага плану, ідэалогіі такога лідэрства ў кнізе пададзена не было).

Нават гэтыя, даволі прымітыўныя, парады Бжэзінскага не былі ўспрынятыя ні адміністрацыяй Клінтана, ні адміністрацыяй Буша. Яны працягвалі сваю палітыку  раскормліваньня кітайскага дракона, ствараючы ўсе ўмовы… для будучай вайны.

Мы ж лічым, што кардынальнае рашэньне кітайскай праблемы ў прагрэсіўным ключы ляжыць у рэчышчы сістэмнага гуманістычнага сьветагляду.

Вось мэта, да якой варта імкнуцца: Кітай, як імперыя, павінен быць дэзінтэграваны. Тэрыторыі Тыбету, Сіньдзяну, унутранай Манголіі, Манчжурыі й г.д. павінныя быць перададзеныя адпаведным народам для пабудовы іх уласных дэмакратычных дзяржаў пад кіраўніцтвам іх нацыянальных эліт. Народ хань павінен вярнуцца ў межы сваёй этнічнай тэрыторыі, каб зрабіць тое самае. Страта яго імперскага статусу зь ліхвой будзе кампенсаваная зьнікненьнем пагрозы ў адрас дадзенага народу згарэць у ядзерным армагедоне, а таксама ўсімі прывілеямі й выгодамі жыцьця ва ўласнай нацыянальна-дэмакратычнай дзяржаве. Плошча гэтай дзяржавы і так будзе гіганцкай 1-2 млн. кв. км. Галоўнае, чаму трэба будзе навучыцца ханьцам – гэта жыцьцю ў гармоніі з уласным вонкавым асяроддзем і з суседзямі.  У цэлым, у якасьці стратэгічнай персьпектыўнай мэты народу хань варта абраць такі кірунак жыцьця, які павінен стаць прыкладам для ўсіх іншых народаў.  

6.

Але, вядома ж, наўрад ці хто-небудзь, хто мае сёньня дачыненьне да стратэгічных рычагоў улады, нас паслухае. Таму ў сваім поглядзе ў будучыню (на бліжэйшыя дзесяцігоддзі) мы хутчэй песімісты.

Сітуацыя няспынна ідзе да Вялікай вайны… Пра гэта ж гаворыць і папярэдні артыкул (дарэчы, ня ўсе ўспомнілі той час, у які ён быў напісаны; ня ўсе зразумелі іронію). Толькі мы, у адрозьненьне ад сп-ра В.Лучко, трохі інакш бачым унутраныя механізмы разьвіцьця будучага канфлікту. Мы лічым, што гэта Кітай выступіць у якасьці агрэсара, Расея (дакладней, яе “пустыя тэрыторыі”) будзе асноўным аб’ектам агрэсіі, а Захад (найперш ЗША), як і ў час папярэдніх Сусьветных войнаў, паспрабуе выступіць у ролі “мадэратара”-падзужвальніка падзей, каб атрымаць найбольшую выгаду…

Адсюль вымалёўваецца такі стратэгічны сцэнар: Кітай нападзе на Расею (перад гэтым захопіць Тайвань), а Захад будзе “дапамагаць слабейшаму”… Натуральна, за грошы.  Чым усё закончыцца, невядома. Ядзерны армагедон (ці, як мінімум, яго рэпетыцыю) лічым магчымым… 

У будучым канфлікце раім беларусам не ўдзельнічаць. Асноўная прычына вядомая: занадта шмат гора нашаму народу прынесла расейская імперыя за апошнія гады, дзесяцігоддзі й стагоддзі!..

7.

І апошняе — наша ацэнка што да кітайскай экспансіі на нашу беларускую зямлю, якая правакуецца Лукашэнкам.

Мы, грунтуючыся на ўсім вышэй адзначаным, ставімся да гэтай ідэі, да адпаведных заяваў і паводзін скрайне негатыўна – як да яшчэ адной праявы сатанізму цяперашняй нялюдскай, пракрамлёўскай улады ў стаўленьні да лёсу беларускага народу!

Фіксуем дадзенае, як яшчэ адзін наш Дактрынальны прынцып (Д пр-п 92).