Рыжскія гарадскія ўлады паведамілі, што шкода, якая была нанесена нядаўнімі пагромамі гораду Рызе, склала каля 100.000 даляраў (пабітыя паліцэйскія аўтамабілі, выварачаныя камяні з бруку, зламаныя дарожныя знакі, разьбітыя вокны і пашкоджаны фасад у будынку парламента). Пры гэтым яшчэ не падлічаны страты дзяржаўных і муніцыпальных устаноў, а таксама разрабаваных крамаў і прыватных асоб.

У першых шэрагах удзельнікаў масавых забурэньняў у Рызе знаходзіліся сябры забароненай у Расеі Нацыянал-бальшавіцкай партыі (НБП) Эдуарда Лімонава. Яны ж выступалі завадатарамі, якія справакавалі перарастаньне мірнага мітынга апазіцыі ў самы сапраўдны пагром. Пра гэта на сайце nazbol.ru паведаміў адзін зь лідэраў НБП Уладзімір Абель (Ліндэрман).

“Людзі сабраліся для не для таго, каб слухаць харавыя сьпевы і нудныя прамовы “піджакоў”. Калі знойдзецца сьмелая група асоб, падумаў я, якая закліча ісьці да сейма, дык частка людзей напэўна пойдзе. Такая група асобаў знайшлася. Адразу пасьля заканчэньня мітынга каля палутары тысяч чалавек рушыла да парламента. Нацболы, само сабой, у першых шэрагах … “Касманаўты” перагадзілі дарогу і вось тут пачалося… У поліцыю паляцелі булыжнікі, будаўнічае сьмецьце, “кактэйлі Молатава”. Паліцэйскія машыны гарэлі, як сьвечы. Усе першыя паверхі будынкаў парламента засталіся без шкла. “Касманаўты” некалькі разоў кідаліся ў контратаку. Тыя, хто штурмаваў, адступілі, але тут жа вярталіся”, — апісвае адбылае Ліндэрман-Абель, які, зь яго слоў, знаходзіўся ў гушчыні падзей. Гэта толькі пачатак, абяцае кіраўнік НБП у канцы свайго артыкула.

Па паведамленьнях латвійскіх СМІ, у час забурэньняў каля будынку парламента сапраўды была добра заўважальная група пагромшчыкаў, якая размахвала расейскім сьцягам і крычала па-руску: “На х* Сейм!”

Трэба нагадаць, што нацыянал-бальшавікі ўжо даўно займаюцца ў суседніх з Расеяй краінах дзейнасьцю, якую праваахоўныя органы гэтых дзяржаў неаднаразова кваліфікавалі як падрыўную.

У 2001 годзе кіраўніцтва НБП спадзявалася на дапамогу з боку расейскіх сьпецслужбаў у дзейнасьці па дэстабілізацыі абстаноўкі ў Казахстане шляхам правядзеньня адпаведнай працы сярод рускамоўнага насельніцтва ў паўночных вобласьцях гэтай краіны.

“У Казахстане я з 1997 года займаўся арганізацыяй незалежнага рускага палітычнага руху. Грунтам яго павінны быць структуры НБП. Я перакананы, што палітычны рэсурс прыгнечанага рускага насельніцтва ў краінах былога СССР – велічэзная сіла, на якую яшчэ трэба будзе абаперціся Ўладзіміру Пуціну”, — заяўляў Эдуард Лімонаў са старонак газеты “Камерсант” 11 страўня 2001 года.

Аднак, у той жа час, што да лаяльнага ў адносінах да Крамля рэжыму Нурсултана Назарбаева, паслугі Лімонава і яго партыйцаў аказаліся незапатрабаванымі сьпецслужбамі.

Што да Уладзіміра Абеля (Ліндэрмана), вядомага ў якасьці выдаўца першай у СССР парнаграфічнай газеты “Ещё!”, які перабраўся ў Расею з Латвіі, дзе ён быў абвінавачаны ў незаконным захаваньні выбуховых рэчаў, дык яго адносіны з расейскімі сьпецслужбамі выклікаюць нямала пытаньняў у асяроддзі апазіцыі.

Іван Кошкін з “Рускага брацтва” ў артыкуле, апублікаваным у электронным прэс-бюлетэні СКМ РФ у ліпені 2007 года, адзначаў: “Сярод нацболаў ходзяць упартыя чуткі, што таварыш Абель моцна зьвязаны з ФСБ. Інакш ніяк немагчыма патлумачыць некалькі яго “цудоўных” выратаваньняў з рук расейскіх сьпецслужбаў … Зрэшты, факты супрацоўніцтва са сьпецслужбамі не зьяўляюцца чымсьці асаблівым для кіраўніцтва НБП. Дакладна вядома, што паперу пра супрацоўніцтва з кампетэнтнымі органамі падпісаў прэс-сакратар і чалец ЦК НБП Аляксандр Аверын. Прызнаньне ў супрацоўніцтве са сьпецслужбамі ў час свайго кіраўніцтва маскоўскім аддзяленьнем НБП зрабіў Дзьмітры Бахур”.

Што да пагромаў у аўторак у Рызе, дык, як перадае Інтэрфакс, начальнік Дзяржаўнай паліцыі Латвіі Алдзіс Ліелюксіс ужо заявіў, што забурэньні былі запланаваныя заранёў, паколькі ў затрыманых былі канфіскаваныя бутэлькі з запальнай сумесьсю, падшыпнікі й упакоўкі з фарбай. Якую ролю ў падрыхтоўцы і арганізацыі забурэньняў выконвалі мясцовыя і расейскія сябры НБП, ці маюць дачыненьне да гэтага сьпецслужбы суседніх дзяржаў – сьледству па крымінальнай справе, якую ўзбудзілі ўчора праваахоўныя органы Латвіі, трэба даць адказ на гэтыя пытаньні.

Віталь Хромаў, Алесь Астроўскі

У каментары да аднаго з нашых папярэдніх артыкулаў, прысьвечаных уладнай параноі, чытач Сяргей пытаецца: “А тыя шматлікія “людзі”, што выконваюць загады параноіка — хто яны? Якое атачэнне было ў Леніна, Сталіна, Гітлера? Чаму людзі не адыходзяць убок ад параноіка, а транслююць вар’яцва на ўвесь народ?”. Пададзены ніжэй матэрыял – спроба адказаць на гэтае пытаньне з прыцягненьнем навуковых даных. Артыкул ілюстраваны фотадакументамі маральных катаваньняў у Іраку ў турме Абу-Грэйб, якія сталі шырока вядомыя сусьветнай грамадскасьці некалькі гадоў таму (верхні шэраг), а таксама актамі фізічнага гвалту супраць актыўных шчырых беларусаў з боку служак цяперскага рэжыму на вуліцах сёньняшняга Менску (ніжні шэраг).

Рэдакцыя.

1.

САЦЫЯЛЬНАЯ АБУМОЎЛЕНАСЬЦЬ ФЕНОМЕНАЎ МАСАВЫХ ПРАЯВАЎ ЗЛА ПАСТУПОВА СТАНОВІЦЦА ЎСЁ БОЛЬШ БАЧНАЯ

Дар’я Бабылёва

Ці былі сотні тысячаў немцаў у часы Трэцяга Рэйху псіхапатамі і садыстамі?

Не – сьцьвярджаюць псіхолагі. Патэнцыял стаць злодзеем і злачынцам хаваецца амаль у кожным – і шматлікія эксьперыменты даказваюць гэта.

Для таго, каб ператварыць цалкам нармальных амерыканцаў у катаў, была патрэбная адна фраза. “Эксьперымент патрабуе, каб вы працягвалі”, — казаў кіраўнік дасьледаваньня, і паддосьледныя ізноў націскалі на кнопку. Калі ўдзельнік усё ж жадаў спыніцца, яму казалі: “Цалкам неабходна, каб вы працягвалі”.

І бальшыня працягвалі націскаць на кнопку, якая “давала чарговы ўдар токам іншаму чалавеку”, — піша Spiegel. Гэта адбывалася нават, калі пасьля чарговага націсканьня электрашокавай кнопкі “паддосьледныя” ахвяры ў суседнім пакоі крычалі ад болю.

На справе ніякага электрашоку не было, ахвяры толькі вельмі рэалістычна гралі пакуты. Эксьперымент, які ў 1961 годзе правёў амерыканскі соцыяпсіхолаг Стэнлі Мілгрэм (Stanley Milgram), перакуліў многія ўяўленьні чалавецтва пра чалавека.

“Нацысты былі псіхапаты, садысты, апантаныя нянавісьцю і лютасьцю людзі” – так лічыла грамадскасьць. Дыскусія пра тое, якая была матывацыя забойцаў, працягваецца дасёньня, хаця псіхолагі ўпэўненыя, што механізм ператварэньня звычайнага чалавека ў злачынцу ім ужо даўно і дастаткова добра вядомы.

Эксьперыменты Мілгрэма і сёньня зьяўляюцца доказам таго, што загады, якія ідуць ад непадважальнага аўтарытэта, могуць завесьці людзей вельмі далёка.

Мілгрэм і яго калегі рэгістравалі ў бальшыні ўдзельнікаў “незвычайнае нярвовае ўзбуджэньне”, адзначалі “падвышаную патлівасьць, дрыжэньне і заіканьне”, шмат у каго таксама “нярвовы сьмех” і нават “непадкантрольныя прыступы гістэрычнага сьмеху”. Але 26 з 40 паддосьледных працягвалі зноў і зноў націскаць на кнопку [але ж 14 з 40 (траціна!) на пэўным этапе адмовіліся ўдзельнічаць у “эксьперыменце”. – Рэд.].

Сёньня псіхолагі прыйшлі да адзінага перакананьня, што цалкам нармальныя людзі ў таталітарных краінах ці ва ўмовах вайны могуць стаць жорсткімі забойцамі. Дзеля гэтага не патрэбна ні асацыяльнага парушэньня асобы, ні схільнасьці да садызму. Ціск зьверху і стрэсавая сітуацыя можа зрабіць з бальшыні людзей бязьлітасных катаў.

Шырока вядомым прыкладам таго, якія вынікі дае некантралюемая ўлада ў спалучэньні з поўным падпарадкаваньнем, зьяўляецца таксама эксьперымент “Стэнфардская турма” (Stanford Prison Experiment), праведзены ў 1971 годзе амерыканскім псіхолагам Філіпам Зімбардо (Philip Zimbardo).

24 добраахвотнікі былі падзеленыя на вязьняў і турэмнікаў. Вязьні павінныя былі насіць шпітальныя піжамы і ланцугі на нагах, адгукацца не на імя, а на нумар, і падпарадкоўвацца турэмнікам. Для апошніх дакладна выпрацаваных правілаў не было, яны самі прыдумвалі метады ціску на вязьняў. Так, у якасьці пакараньня ў апошніх забіралі матрасы, зачынялі ў цёмным “карцэры”.

На працягу эксьперымента метады турэмнікаў рабіліся ўсё больш жорскімі: уначы яны ўрываліся ў пакоі “вязьняў”, распраналі іх дагала, прымушалі імітаваць полавыя акты адзін з адным…

Жах паўтарыўся тры дзесяцігоддзі пазьней ў сумна вядомай ірацкай турме Абу-Грэйб – амерыканскія турэмнікі аказаліся здольныя на многае [жах паўтарыўся раней і ў іншых месцах – у Чачні, на вуліцах сёньняшняга Менску і г.д.; але гэтага расейскія імперскія журналюшкі, такія як аўтарка, імкнуцца не ўзгадваць. – Рэд.].

Зімбардо спыніў разьлічаны на два тыдні эксьперымент праз 6 дзён, таму што сітуацыя выйшла з-пад кантролю. 30 год пасьля гэты выпадак лёг у падставу сцэнару фільма “Эксьперымент” нямецкага рэжысёра Олівера Хіршбігеля.

“Эксьперымент”, які праводзіцца ў Іраку, яшчэ працягваецца [працягваецца ён у Чачні, Беларусі, Расеі й шмат дзе яшчэ... – Рэд.].

Да падобных вынікаў прыйшла соцыяпсіхолаг з ЗША Сьюзан Фіске (Susan Fiske) з універсітэта Прынстана пасьля аналізу высноваў 25 тыс. дасьледваньняў данага напрамку. “Цалкам нармальныя людзі, — зазначыла яна ў 2004 годзе ў часопісе Science – могуць стаць катамі, калі жорсткая гіерархія і дазвол начальства выключаюць у іх псіхіцы механізмы, якія запабягаюць падобным паводзінам [што гэта за механізмы? Ліберастам так цяжка сказаць, як бачыце – проста немагчыма, што гэта культура, сумленьне, мараль, розум. – Рэд.].

У сваім адкрытым лісьце да сябраў аб’яднаньня сацыяльнай псіхалогіі Зімбардо напісаў: “Гэтыя абставіны падобныя да кіслаты, якая раз’ядае асобу і ператварае велізарную колькасьць добрых людзей, як мужчынаў, так і жанчын, у людзей, якія зьдзяйсьняюць зло”.

Як адолець сітуацыю нарастаньня аб’ёмаў сацыяльна абумоўленага зла, якое ўсё часьцей праяўляецца ў сучасным грамадстве – пакуль незразумела.

2.

“НЕЗРАЗУМЕЛА, ЯК АДОЛЕЦЬ НАРАСТАНЬНЕ САЦЫЯЛЬНАГА ЗЛА?”

Віталь Хромаў, Алесь Астроўскі

Як вы бачыце, у загаловак мы вынесьлі апошнюю фразу аўтаркі папярэдняга артыкула. Мы лічым, што яна, як тыповая кан’юнктурная расейская журналюшка, крывіць душой. Крывяць душой і навукоўцы, якія вымушаныя жыць у “ліберальных” грамадствах. Проста праўду казаць ім становіцца ўсё цяжэй…

Мы – не асаблівыя профі ў сацыяльнай і індывідуальнай псіхалогіі, але можам прама сказаць, як вырашыць сфармуляваную праблему. Бо гэта, як кажуць, элементарна і відавочна.

Але пачаць варта з правільнай фармулёўкі дзіўнага ператварэньня людзей і ўзаемаадносін паміж імі. Хай у гэтым нам дапаможа сьхема, паданая ніжэй.

На сьхеме лічбай 1 пазначаная сітуацыя, калі два індывіда, нягледзечы на іх аб’ектыўныя адрозьненьні (у фізічнай сіле, масе, поле, узросьце), узаемадзеюць паміж сабой як цывілізаваныя людскія істоты – на роўных (такія адносіны можна назваць гарызантальнымі).  Гэта нармальная, найбольш распаўсюджаная форма ўзаемаадносін паміж людзьмі ў цывілізаваных, дэмакратычных грамадствах. У такіх грамадствах галоўнымі рысамі людзей лічацца не фізічная сіла, не ўлада, не памер банкаўскага рахунку і да т.п. фармальныя рысы, а тое, што характарызуе чалавека як асобу (мараль, культура, веды, розум, этыка, правы чалавека), па якіх усе людзі лічацца роўнымі. А ўзвышацца па такіх рысах над іншымі – гэта прыніжаць сябе. Так працуе выраўноўваючы механізм.

Пад лічбай 2 паказана альтэрнатыўная сітацыя, калі адзін індывід падпарадкаваў сабе другога – стаў над ім, выкарыстоўвае яго, як свайго падначаленага, як раба, як прыладу для дасягненьня сваіх асабістых мэт, цалкам ігнаруючы жаданьні й волю падпарадкаванага. Пры гэтым дамінант нярэдка адчувае задавальненьне ад свайго прывілеяванага стану. У такой сітуацыі прынята казаць, што асоба-дамінант выступае ў ролі садыста ў адносінах да другога чалавека. Калі апошняму такія адносіны падабаюцца (а бавае, што падабаюцца), тады другі індывід выступае ў ролі мазахіста, які з задавальненьнем перадае правы на ўласную волю і свабоду садысту. Але большасьці людзей патрабаваньні садыста не падабаюцца. Калі такія людзі ня маюць магчымасьці пазьбегчы садысцкага ціску, яны ператвараюцца ў ахвяры, якія вымушаны цярпець пакуты…

У цэлым перагорнутыя адносна нормы ўзаемаадносіны завуцца сада-мазахісцкімі (вертыкальнымі).  

Такім чынам, у першай частцы паданага матэрыяла гаворка ішла пра тое, што ў пэўных сітуацыях нармальныя адносіны паміж людзьмі могуць трансфармавацца ў сада-мазахіцкія.

У артыкуле не была паданая адна вельмі істотная рэч: грамадства, пабудаванае на прынцыпах раўнапраўных узаемаадносін паміж людзьмі, у цэлым аказваецца значна больш эфектыўным у эканамічным, культурным ды іншых сьферах, паколькі дазваляе рэалізавацца ў свабоднай стваральнай дзейнасьці ў цэлым значна большай частцы людзей – практычна ўсім. У грамадствах, якія грунтуюцца на прынцыпах сада-мазахісцкіх адносінаў (напрыклад, на існаваньні славутай таталітарнай “вертыкалі”, дзе дзейнічае вядомы прынцып: я начальнік, ты – дурань; ты начальнік, я — дурань), рэалізуюць сябе ў асноўным садысты – на іх узроўні, які зазвычай бывае нізкім…

Затое ў артыкуле было сказана пра яшчэ дзьве істотныя рэчы.

Па-першае, што ператварэньню нармальнага чалавека ў садыста абавязкова папярэднічае дазвол на такое ператварэньне з боку дастаткова вялікага аўтарытэта (на сьхеме пазначаны квадратам з літарай “Д”).

Па-другое, далёка ня ўсе людзі нават у “спрыяльных” умовах аўтарытэтнага дазволу згаджаюцца быць садыстамі, а, адчуўшы, у чым справа, імкнуцца пазьбегчы ўдзелу ў катаваньнях іншых, аддаліцца ад такой сітуацыі.

Прычынай патэнцыйнай здольнасьці да сада-мазахісцкай трансфармацыі псіхікі, якая ўсё ж прысутнічае ў большасьці людзей, зьяўляецца адпаведная арганізацыя іх падсьвядомасьці. Тут са старажытных часоў, калі далёкія продкі сёньняшніх людзей былі на стадыях аўстралапітэкаў ці чалавека прамаходзячага, застаўся адпаведны рудымент сацыяльнага інстынкту – здольнасьць у цяжкіх варнуках жыцьця (а раней у адкрытых прасторах саваны ўмовы жыцьця ўвесь час былі такімі) да гіерархічна-пірамідальнай арганізацыі. Тады нашы далёкія продкі жылі невялікімі групамі, у існасьці, вялікі сем’ямі, якія ўзначальваў дамінант. Падпарадкаваньне дамінанту было адзіным спосабам застацца ў групе (рэакцыяй на любое іншае быў астракізм і, як правіла, наступная сьмерць у саване) і не суправаджалася пакутамі – хутчэй давала пачуцьцё супакаеньня, задавальненьня. Пасьля сьмерці папярэдняга дамінанта адпаведнае пачуцьцё абудажалася ў наступнага найбольш моцнага і дасьведчагана самца – група захоўвала сваё адзінства.

Але пры пераходзе да жыцьця вялікімі супольнасьцямі – плямёнамі, этнасамі, нацыямі – сада-мазахісцкі, вертыкальны спосаб грамадскай арганізацыі беззваротна састарэў. Чым больш на грунце агульных каштоўнасьцяў (агульныя богі, мова, культура, гісторыя, сімвалы і г.д.) удавалася арганізоўваць грамадства на прынцыпах гарызантальнага раўнапраўнага супрацоўніцтва, тым, як правіла, больш эканамічна і культурна пасьпяховым такое грамадства было. І толькі ў сьпецыфічных умовах – вайна і вайсковая арганізацыя, вулічная банда, турма, казарма і г.д. – састарэлая сада-мазахісцкая форма адносін вяртаецца. Законам зноўку становіцца асоба – дамінант.

Тое, што ў вышэйразьмешчаным артыкуле гаворыцца, што выпадкі гвалту ў апошні час становяцца ўсё больш частымі, сьведчыць, што ў чалавецтва нарастае агульны стрэсавы стан. 

Усе мы ведаем, што ў нас, у Беларусі, усталяваўся не цывілізаваны, а таталітарна-дыктатарскі рэжым. Гэты рэжым надзвычай спрыяе распаўсюджаньню выпадкаў неабгрунтаванага садызму, гвалту: зьбіцьцё беларусамі ў міліцэйскай форме (найчасьцей да таго звычанымі тутэйшымі хлопцамі) мірных беларусаў-дэманстрантаў (нярэдка жанчын, дзяцей, людзей сталага веку); пераўтварэньне тваіх былых калегаў і знаёмых, якія перайшлі працаваць у “вертыкаль”, у нахабных, цынічных бюракратаў, якія, задраўшы нос, нярэдка ня хочуць цябе пазнаваць; агрэсіўна-этнацыдная дзейнасьць “вертыкалі”, складзенай у асноўным з беларусаў (!), сьвядома скіраваная на сьвятатацкае зьнішчэньне ўсяго самага каштоўнага для беларускага народу (мовы, гісторыі, сімвалаў) – усё гэта прыклады садысцкіх, дэструктыўных дзеяньняў нашых людзей у нашыя дні, якія цалкам падпадаюць пад стэрэатып, раскрыты ў час навуковых правакацыяў.

Той жа феномен — людзі атрымалі ўладу, атрымалі дазвол на садызм, на разбуральную дзейнасьць і… расчалавечыліся, ператварыліся ў садыстаў — напалову жывёл.    

Як мы павінныя ставіцца да такіх сітуацый?

Адказ: не інакш як да злачынства! Таму паўтараем: у будучыні ўсіх злачынцаў, якія рабілі і робяць зло ў Беларусі, чакае немінучая адплата (падкрэсьлім, адплата, а не помста; розьніца патлумачаная ў адным з нашых Дактрынальных прынцыпаў).

Але, як вы, напэўна, пасьпелі заўважыць, галоўнымі злачынцамі ва ўсіх сітуацыях гвалту супраць грамадства і яго каштоўнасьцяў зьяўляюцца ня столькі самі гвалтаўнікі, колькі іх натхняльнікі. Да апошніх у Беларусі належыць “эліта” цяперцаў – самая макаўка (некалькі асобаў) з рэжымнай вертыкалі. Вось гэтых нелюдзяў беларусы будуць судзіць, як злосных крымінальнікаў, аніяк ня менш. Бо яны ведаюць, што робяць. Усіх выканаўцаў злачынных загадаў “вертыкальных начальнікаў” прыйдзецца таксама судзіць, але як людзей, якія сталі злачынцамі па волі лёсу (папалі пад узьдзеньне злачынных загадаў і ня здолелі супрацьстаяць ім) – так, як судзяць кіроўцу, які зьбіў людзей на пераходзе з-за таго, што ў машыны адмовілі тармазы… Бо  яны і злачынцы, і ахвяры адначасова. Някепска было б маральна асудзіць і маўклівую большасьць, якая “безмолвствовала” ў такія цяжкія для ўсяго беларускага народу часы.

Дык як адолець сітуацыю нарастаньня аб’ёмаў сацыяльна абумоўленага зла?

З усяго выкладзенага рэцэпт відавочны:

- уладу (тым больш уладу агульнадзяржаўнага памеру) не павінны атрымліваць прымітыўныя, малаадукаваныя чалавекападобныя істотры з таталітарнай, некрафільнай, сада-мазахісцкай арганізацыяй псіхікі; для таго, каб такога дасягнуць трэб далей дасканаліць дэмакратычныя механізмы;

- калі такія людзі апынуліся ва ўладзе і нарабілі бедаў, пазьней яны абавязкова павінны быць асуджаны, як тыповыя крымінальнікі;

- на вышэйшыя дзяржашныя пасады павінны трапляць лепшыя прадстаўнікі адпаведнага народу – людзі, якія маюць высокі ўзровень сьветагляду, шырокія веды, разьвітую мараль дый у цэлым гуманістычную, біяфільную арганізацыю псіхікі.

Карацей, усё проста. Каб не было зла, кіраваць народамі павінны лепшыя іх прадстаўнікі, а не чалавекападобныя вырадкі, чувырлы, мудазвоны…

Сёння ў сеціве па адрасе: www.pahonia.org/str/2008-03/187.htm зьявілася кароткая зацемка Алеся Заблоцкага пад назовам “Мікалай Аўтуховіч: “Я на ўласнай скуры адчуў, што такое законнасць па-беларуску””

Прыводзім тэкст.

“Нядаўні палітвязень, вядомы ваўкавыскі прадпрымальнік Мікалай [Аўтуховіч. - Рэд.] выступіў з прапановай па стварэнню камісіі па міжнароднай экспертызе прысудаў, якія выносяцца беларускімі судамі.

- Я, як кажуць, на ўласнай скуры адчуў, што такое беларускія суды, што такое беларуская прававая сістэма і што такое законнасць па-беларуску, — паведаміў Мікалай Аўтуховіч карэспандэнту Пагоні. – Гэта калі чалавек, застаецца сам насам са сваёй бядой. Калі цябе могуць пакараць, а могуць і памілаваць. Разумееце, выць хацелася ад сваёй бездапаможнасці, калі чыноўнікі тварылі ўсё, што хацелі. Не спадабаўся ім Аўтуховіч, страпцівы патрапіў – у турму яго. Захацелі – пасадзілі, захацелі – выпусцілі. Дык для чаго тады ў нас Закон? Ці кіруюцца ім чыноўнікі і суды? Наўрад ці, бо сёння яны нікога не баяцца. А вось калі будзе міжнародная экспертыза прысудаў, то, можа, хто-небудзь і задумаецца – ці прафесійна ён паступае, калі агучвае заранеў напісаны прысуд”.

Ад рэдакцыі:

Мы маглі б яшчэ зразумець, калі б ў Беларусь прыехалі грамадзяне і журналісты з Новай Зеландыі, экватарыяльнай Афрыкі ці Вогненай Зямлі й спрабавалі апісваць грамадска-палітычную сітуацыю. Але сп-р Аўтуховіч сталы жыхар Беларусі, актыўны грамадскі дзеяч, можа, нават, беларус – і такое ляпаць…

Як так здарылася, што ён – чалавек вялікай грамадзянскай мужнасьці – да гэтага часу не зразумеў, што ў цяперашняй Беларусі, дзе пануе антынародны, беларусафобскі, этнацыдны рэжым, няма “беларускіх судоў”, “беларускай прававой сістэмы”, няма і “законнасьці па-беларуску”. У цэлым можна зразумець, што хоча сказаць сп-р Мікалай, але паралельна структуры рэжыму і праявы яго дзейнасьці таксама трэба называць адэкватна іх сутнасьці – беларусафобскія, антыбеларускія, цяперскія, лукашэнкаўскія, вертыкальныя, злачынныя, антынародныя, этнацыдныя і г.д., і да т.п. Напэўна ж, сп-р Аўтуховіч не лічыць, што тыя “законнасьць”, “суды”, “прававая сістэма”, якія існуюць цяпер пры лукашэнкаўскім рэжыме, абумоўлены нацыянальнымі рысамі беларускага народу.

Каб пазбавіцца ад падобных недарэчнасьцяў у “незалежных” СМІ, мы ня бачым іншай магчымасьці, як праз спосаб, пададзены ў загалоўку.

Перш за ўсе віншую ўсіх з Калядамі і надыходзячым Новым Годам. Хочацца спадзявацца, што Новы год прынясе нешта новае светлае ў наша жыццё. Аднак жыць спадзяваннямі і чакаць, што за нас і для нас хтосьці штосьці добрае зробіць — марнаванне часу. А той бяжыць так шпарка, што глядзіш, не паспееш паўдзельнічаць у Беларускай Перамозе!…

Беларусь застанецца!!!

Хачу звярнуцца да чытачоў гэтага цудоўнага сайта (хаця не з усім згодны).  Тут заўседы знойдзеш цікавыя думкі і, самае галоўнае, упэўнішся, што ёсць людзі, неабыякавыя да лесу СВАЕЙ КРАІНЫ.

Часта ўспамінаюцца паседжанні ў штабе БНФ у Гродне, пасьля якіх наадварот складалася ўражанне, што яны рабіліся толькі дзеля самаагітацыі. Усе бадзёра заклікалі ўсіх да дзеянняў, усе “ведалі”, што трэба рабіць, але, на жаль, чамусьці рабілі тое… чаго ня трэба было рабіць. У выніку мы атрымалі тое, што маем. А ці ж гэтага хацелі сапраўдныя Беларусы?

Адказ на гэтае пытанне ўсе чытачы сайта, спадзяюся, ведаюць.

Але звярніце ўвагу, колькі нас ёсьць. КДБ таксама ведае…

З апошніх звестак “Свабоды”, усе “ненадзейныя” пайменна запісаныя ў дакладных спісах!..

Праз гэты сайт хачу звярнуцца да ўсіх Нязломных: Не пладзіце лішніх сайтаў, кожны можа выказацца на гэтым. Мы адмыслова не закладаем свайго, хаця многія ад нас патрабуюць гэтага, а адсылаем іх на нашузямлю.орг.

Перакананы, што сталыя чытачы сайта згодныя са мной і ведаюць, што трэба рабіць — рабіць добра і з карысьцю для Нашай Беларускай Супольнасьці.

Яшчэ раз са Святамі Вас.

Запрашаем у госьці ў Варшаву ў Беларускі Фонд Узаемадапамогі.

З павагаю,

Франц Аўдзей.

Ад рэдакцыі:

З нагоды дадзенага ліста ад былога гарадзенца-БНФаўца мы ў рэдакцыі вырашылі выказацца па тэме стварэньня беларускіх, дэмакратычных сайтаў.

Мы прыйшлі трохі да іншай высновы: калі ёсьць вострае жаданьне стварыць сайт, калі беларусы ведаюць, што ды як рабіць, і яны хочуць сказаць пра гэта на сваім сайце (хай іх будзе нават чалавека 3-4) – гэта хутчэй варта зрабіць, чым не рабіць. Лепш праз пэўны час мы ўсе разам створым СЕТКУ БЕЛАРУСКІХ ДЭМАКРАТЫЧНЫХ САЙТАЎ, якая будзе ахопліваць увесь сьвет – ад Аўстраліі праз Беларусь да Амерыкі ці Бразіліі.

Усё ж сетка сайтаў – гэта, відаць, лепш, чым адзіны сайт, хай сабе й ідэалагічна самы прагрэсіўны, прабеларускі, дэмакратычны… 

З іншага боку, сапраўды, калі ў Вас ёсьць цікавыя думкі па ідэалогіі нашага беларускага вызвольнага змаганьня (нагадаем, ідэалогія – гэта сьфера фармуляваньня і абгрунтаваньня грамадскі значных мэт; у нашым выпадку гаворка ідзе пра фармуляваньне найбольш вернага, найбольш прагрэсіўнага, хай сабе ў нечым й ідэальнага вобразу БУДУЧАЙ ДЗЯРЖАВЫ БЕЛАРУСАЎ-ЛІТВІНАЎ), мы заўсёды будзем радыя разьмясьціць Вашыя артыкулы на нашым сайце!

Тут мы цалкам згодныя са спадаром Францам і яго сябрамі.

Невыязны прэзідэнт марыць пра французкія палі?

“Як аказалась, заклапаціцца праблемамі палегласці зернавых прэзідэнта прымусіла велагонка Тур дэ Франс, сочачы за якой, галава дзяржавы звярнуў увагу на стан французкіх палёў, што прадэманстравалі ў тэлевізійнай карцінке раўнамерны рост зернавых. “І гэта нягледзячы на жудаснае надвр’е, іх там усіх заліло дажджом”, — пракаментаваў сітуацыю ў сельскай гаспадарцы Францыі А. Лукашэнка” – піша аналітычны штотыднёвік “Беларусы і рынак” у №30 ад 13.08.2007 г.

Так, ня дзіва, што ў нас паўсюль праблемы, і прэзідэнту трэба ўсё часцей і часцей з крыкам вучыць чыноўнікаў, як і што ім рабіць. Гэта ж трэба, прэзідэнт, які так грэбліва ставіцца да Еўропы і ўсяго заходняга, з цікавасцю глядзіць па тэлевізары велагонку Тур дэ Франс, а між тым і аб дзяржаве не забывае! Калі нельга паехаць у Еўропу з-за свайго савецкага сьветлагляду і ўладных амбіціяў, гэта не бяда: уключыў тэлевізар і глядзі, як яны там жывуць, якія ў іх палі і ўсё астатняе.

Здзіўленню прэзідэнта не было канца. Як жа так, іх і залівае, ураганамі і засухай Прырода мучыць, а палі ў іх стаяць і калосяцца без асаблівых стратаў. А варта толькі ў Беларусі прайсці з тыдзень добраму дажджу, або засушыць нас, як тут жа губляем адсоткаў 20 каштоўнага збожжа. А можам на гэтым зарабляць, як вучыць нас ведаючы справу прэзідэнт, па 150 даляраў з тоны пшаніцы. Тады, можа, ёсць сэнс спыніць дрэсіроўку бедных, запужаных старшыняў і брыгадзіраў калгасаў, а прыйсці ўсё ж да высновы, што рынакавая эканоміка заходніх дзяржаў лепей нейкай там “сацыяльна-арыентаванай” лукашэнкаўскай? Яно і праўда, быў бы ў нас прыватнік ці арэндатар на зямлі, каласілася б яна так сама, як і ў Францыі. І надвор’е было б не перашкодай.

А прэзідэнту сорамна павінна быць, што ён за Еўропай назірае толькі па тэлевізары. Куды ж так гадзіцца? Вось калі б не яго плачэўная палітыка ў адрас Еўропы, тады ён мог бы спакойна з’ездзіць з візітам у Францыю да тамашняга прэзідэнта і на месцы вывучыць сітуацыю, як жа навальніцы і спякота не перашкаджаюць мясцовым фермерам вырошчваць зернавыя, а не прахалоджвацца за праглядам тэлевізара.

І як гэта сацыяльна-арыентаваны прэзідэнт не ўцяміць, што прыватнік заўсёды будзе на галаву вышэй любога саўгасна-калгаснага брыгадзіра, звыклага з савецкіх часоў усё рабіць не па розуму, а па загадзе зверху. Як не ўцяміць прэзідэнт, які глядзіць на Еўропу толькі па тэлевізары, што фермер заўсёды будзе імкнуцца, каб яго прадукцыя прыносіла прыбытак, а не чакаць дзяржаўных датацыяў і падказак зверху. Бо ад таго, колькі замежны фермер вырасціць, колькі зможа прадаць, залежыць дабрабыт яго сям’і, узровень жыцця яго дзяцей. Дзеля гэтага ён будзе і новыя тэхналогіі ўжываць, і купляць болей эканамічную і прадукцыйную сяльгас-тэхніку. А на адну толькі “чарку са шкваркай” ён не пагодзіцца. Вось таму там немагчыма з’яўленне ва ўладзе такога, як у Беларусі, “сацыяльна-арыентаванага” прэзідэнта – адныя толькі фермеры не дазволяць такога, не гаворачы ўжо пра ўсіх астатніх грамадзян еўрапейскай супольнасці.   

“Гаспадаркі, якім мы дапамаглі, якія паднялі з кален дзякуючы дзяржаўнай падтрымцы, павінны зарабляць САМІ. Усе датацыі ў наступным годзе скараціць гэтым прадпрыемствам на 50%”, - заявіў прэзідэнт і дадаў, што “яшчэ праз год, а менавіта – у 2009 годзе, добра працуючыя прадпрыемствы зусім не павінны атрымліваць ніякіх дзяржаўных сродкаў”.

Цікава, а што калі начальнікі гэтых прадпрыемстваў возьмуць, ды зразумеюць гэтыя словы Лукашэнкі па-свойму. Ды яшчэ і скемяць, што калі твая гаспадарка будзе да 2009 года паспяховай, цябе пазбавяць усіх дзяржаўных датацыяў. А без іх як выжыць, калі зверху камандуюць што, дзе і калі, у якой колькасці сеяць-вырабляць? А раптам гэтыя варацілы сяльгасгаспадарчага ці вырабляльнага “шоў-бізнесу” замест таго, каб рабіць добра, боячыся, што ў 2009 годзе пазбавяцца ўсіх дзярждатацый, возьмуць і пачнуць наўмысна працаваць кепска, каб не пазбавіць сябе незаменных датацый? А інакш як выжыць? Бо так прасцей, чым шукаць шляхі выгаднага і прыбытковага вядзення даручанай ім гаспадаркі – не свая ж уласная!

Так што баюся, што зразумеюць начальнікі “паднятых з кален” прадпрыемстваў усё зноў ня так і працягнуць дрэнна працаваць, каб атрымліваць стабільныя дзярждатацыі.

Лукашэнку, як “спецыялісту ў гэтай галіне”, трэба зразумець адно, што калгасніка прымусіць працаваць вынікова – гэта тое ж самае, што зрабіць нашага прэзідэнта дэмакратам. Калгаснік і фермер – паняцці несупаставімыя. І Запад гэта дакладна разумее. Таму не перашкаджае прыватніку ці арэндатару працаваць: сеяць, збіраць, прадаваць і мець ад гэтага столькі, каб годна забяспечыць сябе, сваю сям’ю, дый астатніх грамадзян не пакінуць без зернятка ў роце. Усім добра: уладзе, фермеру, народу такой дзяржавы. Сёння ж нашым калгаснікам-беларусам дрэнна, таму што яны не на сябе працуюць, а як у “старыя добрыя часы” – на эфемерны “агульны дабрабыт” [калі б так, яшчэ куды ні ішло; а так сяляне, рабочыя дый усе грамадзяне сёньня працуюць на дабрабыт мясцовай бюракратычнай мафіі – цяперцаў. – Рэд.]. Вось і атрымліваецца: ходзяць нашыя калгаснікі жабракамі, агульны дабрабыт людзей у шмат разоў ніжэй за еўрапейскі, а ўлады з года ў год вядуць “бітву за ўраджай”, закопваючы кожны год пры гэтым трыльёны нашых з вамі беларускіх рублёў. І ўсё ваююць і ваююць… А калгаснік ва ўмовах гэтакай вайны кожны год працуе больш, чым сярэдні яго еўрапейскі калега, а зарабляе ў шмат разоў менш фермераў-заходнікаў.

Дайшло да таго, што ў нас стала не прынята жыць заможна – многія з нас усё яшчэ савецкія людзі!  

БТ кліча безпрацоўных у лес?

Затое калі ўжо стане нашым калгаснікам і грамадзянам краіны зусім дрэнна жыць, карэспандэнты БТ заўсёды прыйдуць на дапамогу і падкажуць, дзе беларусу можна падзарабіць. Навокал лясы, грыбы, ягады. У час Другой сусветнай вайне ў партызанах былі, а тут і бяз войн пры такой ваяўнічай палітыцы прэзідэнта прыйдзецца беларусу паслухацца заклікаў карэспандэнтаў БТ і адпраўляцца ў лес па ягады ды грыбы.

Як сцвярджаюць “дасьведчаныя ў гэтай справе” журналісты БТ, у дзень можна да 100 кг лісічак збіраць, а калі з такой руплівасцю ўвесь месяц папрацаваць, нямнога-нямала, а 4500 даляраў у вашай кішэні з’явіцца (такая ўпэўненасьць пераканаўча вынікае з рэпартажа БТ, паказанага 12 жніўня г.г. у “Панараме тыдня”).

Я не ведаю, ці збіралі калі-небудзь грыбы ў такой колькасці карэспандэнты БТ, але са свайго шматгадовага, з часоў школы, досьведу я ведаю, што калі ты ў першы дзень нейкім цудам і збярэш нават завоблачныя 100 кг лісічак, то ня тое каб на наступны дзень, але ўжо і на ўвесь месяц у цябе адпадзе ўсялякае жаданне шастаць па лесе ў пошуках якіх бы ні было лісічак – стомленасць зробіць сваю справу.

Да такіх пафасных сюжэтаў на БТ мы ўжо прывыклі. Але далей у гэтым рэпартажы карэспандэнты БТ бессаромна намякнулі ўсім беспрацоўным, што тыя могуць увесь год нідзе не працаваць, а за лета на грыбах і ягадах забяспечыць сабе гадавы даход. Тады, паважаныя безпрацоўныя, не адчайвайцеся, а чакайце наступнага лета і, збіраючы па 100 кг лісічак у дзень напрацягу месяца, вы абавязкова азалаціцеся на 4500 даляраў. Сапраўды, можна год не працаваць – у месяц выходзіць па 375 даляраў, што вышэй сярэдняга заробку па краіне. Такі заробак большасць нашых людзей і бачыць ня бачылі.       

Але ў гэтым рэпартажы ёсць, як мінімум, тры неадпаведнасці. Па-мойму, усе тыя адабраныя ўладай карэспандэнты БТ, якія рабілі гэты рэпартаж, “трудзілісь-ездзілі” па вёсках у пошуках паказанай у кадры пенсіянеркі, якая збірае драбнюткія лісічкі, не паспеўшыя яшчэ як след з-пад імху вырасці, не зусім разумеюць, пра што яны вядуць гаворку, і што яны паказваюць у кадры. А ў дадатак да ўсяго ў кадр, як па шчупаковым жаданні дасціпнага гледача, пападае ў метрах 50-100 шаша і едучая па ёй машына, што для збірання лісічак зусім недазваляльна.

У юнацкія гады я вось такім жа спосабам зарабляў, каб не сядзець на шыі ў бацькоў. Я асабіста ведаю, што значыць абайсці лес кіламетраў 10, каб пры гэткім надвор’і знайсці хоць бы 3-5 кг лісічак. Але і пры ўсім маім старанні, сабраць за дзень 100 кг лісічак проста нерэальна. Гэта з вобласці фантастыкі. Затое я дакладна ведаю, што нельга збіраць такія малыя лісічкі, якія збірала задаволеная, што яе здымаюць карэспандэнты БТ, пенсіянерка. Таксама я жалезна засвоіў, што ў такой блізкасці ад шашы збіраць лісічкі недапушчальна, таму што яны выдатна накопліваюць у сабе ўсе шкодныя рэчывы з выхлапаў аўтамашын. За маім часам за гэта штрафавалі. Але, можа, дзеля здымачнай групы БТ мясцовыя леснікі зрабілі выключэнне, не аштрафаваўшы старую? А, можа, гэтая пенсіянерка – сваячка каго-небудзь высокапастаўленага і на яе закон не распаўсюджваецца? Тады чаму яна займаецца падпрацоўкамі?

А, можа, усё прасьцей – можа, супрацоўнікі БТ таксама, як і ўся дзяржаўная прэса, проста дэградуюць? З такой слаўнай прэсай мы, беларусы, не толькі кожнае лета збярэм у дзень па 100 кг лісічак каля праезжай часткі, але і паспяхова падглядаючы па тэлевізары велагонкі французаў, зможам павялічыць трываласць нашых збожжавых да засухі ці навальніцы, граду. Вось толькі трэба “часцей” глядзець БТ і ўважлівей слухаць Лукашэнку, а галоўнае, не думаць пры гэтым сваімі мазгамі, каб не ўмець аддзяліць праўду ад прыдумкі.

Ці не здаецца вам пасля ўсяго гэтага, што мы апошнія 13 год зноў жывём, як у СССР?

У СССР будавалі недасягальны камунізм, але з абагаўленнем глядзелі ў бок Захаду, радаваліся і ганарыліся магчымасцю дастаць у Саветах заходнія джынсы або іншыя замежныя эфектыўныя і эфектныя рэчы. Толькі ў сучаснай Беларусі гэта ўжо перадалося ад народу да ўладу-трымаючых. І прэзідэнт таму прыклад — будуе “сацыяльна-арыентаваную” эканоміку, але пры гэтым непрыкрыта зайздросьціць фермерам з Захаду і іхным палям. Проста як Хрушчоў: убачыў у Амерыцы палі кукурузы і ўсю краіну засеяў гэтай буржуазнай культурай. Але нават савецкі галава СССР мог сабе дазволіць злятаць у Амерыку і навочна пабачыць спелую кукурузу. А нашаму прэзідэнту ў 21-м стагоддзі даводзіцца задавольвацца праглядам телевізара (добра, тэхнічны прагрэс гэта дазваляе) і падмячаць карысныя моманты з так яму нялюбага Захаду.

А што нам перашкаджае жыць так жа? Можа, прэзідэнт?    

У раёне ўсё спакойна, акрамя прэсы?

А на закуску раю ўсім уважліва чытаць і перачытваць раённыя выданні. Калі адкінуць рапарты аб надоях-перадоях, аб павелічэнні-змяншэнні пагалоўя, не спыняць сваю ўвагу на мяркотных, аднатыпных, у савецкай манеры напісаных зацемках з палёў, тады дзесьці паміж усім гэтым магчыма знайсці тыя матэрыялы, якія паказваюць зваротны бок цяперашняга рэжыму. І ўсё гэта ў дзяржаўнай “раёнцы”.

Правы аглядальнік аналітычнага штотыднёвіка “Беларусы і рынак” Канстанцін Скуратовіч, калі піша: “Аб усім гэтым (і нават болей) можна прачытаць у звычайнай раённай газеце. Калі па БТ паказваюць, якія плады прыносіць дэмаграфічная палітыка дзяржавы дзе-небудзь у Мінску, а “тутэйшыя” мруць як мухі, то пры ўсім жаданні цяжка перакрасіць чорнае ў белае. А “раёнка” паведамляе, што ў тым жа Пастаўскім раёне за два месяцы нарадзіліся 73 младзенцы, а пайшлі з жыцця 129 чалавек”. 

Здаецца, карэспандэнты раённых газет так заўзята хочуць паказаць сваю адданасьць цяперашняй уладзе, што проста забываюць, пра што пішуць і чые інтарэсы адстойваюць. Часам на розум прыходзіць шалёная думка: а можа, мясцовая прэса даўно ўжо перайшла на бок апазіцыі? Хутчэй не, справа ў іншым. Проста ў раёнах жыццё, у адрозьненьне ад Менску, становіцца настолькі цяжкім, што, робячы сюжэт у падтрымку ўлады, раённым “тружанікам пяра” нявольна даводзіцца заўважаць і фіксаваць на старонках сваіх “раёнак” многія заганы рэжыма Лукашэнкі.

Як гаворыцца, з песні словаў не выкінеш. Вось і з артыкулаў раённых журналістаў тое самае.

Мяркуйце самі. Ніжэй даецца тэкст з артыкула, надрукаванага ў раённай газеце “Нарачанская зара” ад 5 траўня г.г. пад назвай “Волат на палетках”, з якой становіцца зразумелым, што нямецкія трактары эканамічней, прадукцыйней і эфектыўней нашых беларускіх трактароў. Тады ўзнікае рытарычнае пытанне, а для чаго і каго мы вырабляем нашы “БЕЛАРУСы”, калі ў цяжкую для краіны хвіліну іх так лёгка выціскаюць “немцы” з родных палёў:

«Мы пісалі аб магутнай, сучаснай тэхніцы, што паступіла напярэдадні вясенняй пасяўной у шэраг гаспадарак раёна. Маецца на ўвазе трактар нямецкай вытворчасці “FENDT-930”. У СВК “Занарацкі” гэтая машына прыйшлася даспадобы і была выкарыстана на палетках максімальна эфектыўна. Вось што, у прыватнасці, расказаў галоўны аграном гаспадаркі А.У.Бачко:

- Безумоўна, мы задаволены. Мяркуйце самі: з дапамогай “FENDTa” пасеялі практычна ўсе збожжавыя і зернебабовыя культуры – 807 гектараў… Машына вельмі эканамічная. На НАШАЙ тэхніцы, каб апрацаваць 1 гектар зямлі, трэба спажыць 23,4 літра саляркі. “FENDT” спажывае ўсяго 9 літраў. Падлічылі, што на 807 гектараў яравой сяўбы эканомія склала 11,6 тон дызельнага паліва. А яшчэ сюды трэба дадаць зэканомленую зарплату, бо раней такі аб’ём працы выконвалі чатыры механізатары… А вось кіраваць “фэндтам” лягчэй, чым звычайным “МТЗ”…” – раёная газета “Нарачанская зара”, № 67-69 ад 5 траўня г.г.

Вось і атрымоўваецца, калі прыйшлі часы эканоміць, лепшымі аказаліся нямецкія трактары, а калі пра эканомію гутарка не ішла, тады поўнасцю можна было працаваць і на неэканамічных беларускіх трактарах. Аказваецца, патрыятызм нашых раённых улад заканчваецца там, дзе пачынаецца патрэба ў эканоміі.

Калі раней галаву раёна маглі зняць з пасады за закуп нямецкага трактара замест беларускага – трэба ж было падтрымліваць уласнага вытворцу – то цяпер у час  нафтагазавага канфлікту і паўсюднай эканоміі галаву раёна могуць абвінаваціць у марнатраўстве і неэканамічнасці, калі ён будзе выкарыстоўваць неэфектыўны беларускі трактар. Але пры “немцы” можна яшчэ зэканоміць на зарплатах 2-3 механізатараў. Толькі вось страшна падумаць, а ці ня зробіць гэты “немец” статыстыку па безпрацоў’і ў раёне яшчэ значна горшай, чым таго патрабуе Лукашэнка?! Куды падзецца ўсім гэтым лішкавым механізатарам, калі ў раёне іншую працу яны наўрад ці знойдуць? У гэтым выпадку зноў прыйдзецца пераходзіць на неэканамічны “МТЗ”, каб захаваць “прыстойную” статыстыку па безпрацоў’і.

А вось яшчэ адзін канфуз у раённай прэсе, заўважаны зоркім вокам добразычлівага жыхара тых мясцінаў, за што яму вялікі дзякуй. Усё ў той жа “раёнке” пад назвай “Ваду лічыць ці трэба?”:  

«Сёння такое пытанне паўстае ў першую чаргу перад тымі, хто жыве сціпла і лічыць кожную капейку. А можа, падсумаваўшы ў сярэднім колькасць грошай, спажытых за дзень на чалавека, яно прымусіць задумацца і куды больш плацежаздольных грамадзян? Каб лепш разабрацца, выгадная гэта справа ці не, давайце паслухаем некаторых мядзельчанаў, якія ў сваіх кватэрах маюць прыборы уліку халоднай і гарачай вады. Расказвае Ірына Арцёмава, ПЕНСІЯНЕРКА:

- А тым, хто знаходзіцца на заслужаным адпачынку, без лічыльніка вады ну проста не абысціся. ПЕНСІЯ Ў НАС, ЯК ВЯДОМА, НЕВЯЛІКАЯ. Таму тут усё зразумела без лішніх каментароў.” – раённая газета “Нарачанская зара”, № 110-112 ад 21 ліпеня 2007 г.

Бачна, уладам настолькі трэба апраўдаць устаноўку лічыльнікаў вады для дзяржаўнай эканоміі, што ў ход ідзе адкрытая праўда, рэальнасць нашых раённых звычайных дзён —  “пенсія ў нас, як вядома, невялікая”.

І правым тады аказваецца аглядальнік аналітычнага штотыднёвіка “Беларусы і рынак”, кажучы пра раённую прэсу так: “Хто бы што ні казаў, але прэса ўсё ж застаецца вельмі важнай крыніцай паўнавартаснай і разнастайнай інфармацыі. Нават газеты, у значнай ступені ангажаваныя ўладамі. Нават такія, як нашы абласныя або раённыя газеты, дзейнасць якіх кантралюецца мясцовымі ідэалагічнымі аддзеламі… Прапаганда мае сваі межы, пераступіўшы якія яна робіцца контрпрапагандай”.

Непрыемна гэта ўсведамляць, але агульная дэградацыя дзяржаўных СМІ на ўсіх узроўнях у наяўнасьці. І Лукашэнка ідзе наперадзе гэтага працэсу.

Па-мойму, БТ час перастаць шукаць “чарнуху” у суседніх дзяржавах, яе напоўніцу і ў самой Беларусі. Памятаецца, у 1997 годзе нас, студэнтаў першага курсу менскага каледжа, на месяц накіравалі, як гэта водзіцца, зьбіраць бульбу ў вёсачку за 50 км ад Менска. Назва гэтай вёскі вельмі добрагучная і шматабяцальная – Літва. Але гэтая назва не адпавядала наяўнасці. Да ўзроўню Літвы (як цяперашняй Летувы, так і нашай старадаўняй Літвы) ёй было далёка, затое яна ліха была падобна на шматлікія беларускія вёскі, якія сьпіваюцца, дэградуюць, выміраюць.

З усіх 20 хатаў у ёй ад сілы дзьве-тры мелі дагледжаны выгляд. Астатнім жа скасабочаным дамішкам засталося толькі спадзявацца і чакаць, што іхныя гаспадары набяруцца розуму і кінуць… піць.

Нас чалавек пяць пасялілі да аднаго пьяненькага мужычка, якому на выгляд мы далі гадоў 70. Але потым на наша ўсеагульнае зьдзіўленьне высьветлілася, што яму было толькі 49 год. Ад такога кантрасту нам, маладым, штосьці моцна расхацелася глядзець на водку, а ў галовах прабегла цвярозая думка: вось да чаго прывядзе пьянства – табе 49, а выглядаеш на ўсе 70. Так зразумелі адно, пакуль маладыя -пьянству бой, а ўсе сілы і здароўе лепей аддаваць на добраўпарадкаваньне свайго жыцця.

Нашага гаспадара, у якога мы жылі, за ўвесь месяц цьвярозым мы бачылі толькі адзін раз. Той дзень запомніўся надоўга менавіта па гэтай прычыне. Мужычок, назавем яго “гаспадар”, першы раз за некалькі тыдняў памыўся, пагаліўся, апрануў чыстую кашулю, штаны. Аказалася, ён добра гатаваў. Гэтае пераўтварэньне да непазнавальнасьці, нібы рукой, зьняло яго дадатковыя гады, якія накапіліся на твары за час бяспрабуднага пьянства.

Трэба сказаць, што мы, маладыя, ня раз спрабавалі пагутарыць з “гаспадаром”, разглядаючы старыя пажоўклыя фотаздымкі яго маладосьці. Казалі яму, што, маўляў, ня ўсё так дрэнна ў яго жыцці, трэба проста ўзять сябе ў рукі, знайсьці добрую мэту ў жыцьці, паверыць у свае сілы…

Ня буду моцна завышаць нашыя маладыя здольнасьці пераконваць, але гэты адзіны цвярозы дзень “гаспадара” мы па праву лічылі сваёй перамогай. Чалавек змог сябе пераадолець, перамагчы сваю нізкасьць і бездапаможнасьць!

Радасныя, раніцай наступнага дня мы нават напоўнілі жалезную бочку ў двары халоднай калодзежнай вадой, каб увечары пасля пыльнай працы была магчымасьць памыцца вадой, сагрэтай за ўвесь дзень сонейкам. Але ўжо ў абед… наш “гаспадар” быў заўважаны ў звыклым для сябе стане, зь якога ён не выходзіў да самага нашага ад’езду.

Па суседству жыў яшчэ адзін мужычок, жыцьцё якога таксама зводзілася да банальнай штодзённай папойкі. Ён быў крыху дзіўны і сьмешны, таму што, калі ён быў моцна пьяны, ён замест словаў мог вымаўляць адзінае што асобныя гукі ці слогі. Чалавек губляў людскія рысы. Толькі ў канцы нашага знаходжаньня мы злаўчыліся трохі разумець яго ў такім стане.

Колькі б ні было сумнага і непрыемнага ў тыя гады, але нястрымная маладосць і упэўненасьць у сваёй моцы рабілі мяне чульлівым да ўсёй той “чарнухі”, якую пабачылі мы ў той вёсцы. З тае пары ніякая прапаганда не магла пераканаць мяне, што ў Беларусі ўсё добра.

І вось нядаўна ў мяне зьявілася магчымасць зноў наведаць ваколіцы вёскі Літва. Я не ўпусьціў момант завітаць у тыя хаткі, дзе мы калісьці пражылі цэлы месяц.  

Мне верылася, што ўсё павінна стаць інакш у гэтай вёсцы, бо ў нашай краіне, па словах прэзідэнта і дзяржаўных  СМІ, ужо даўно “эканамічнае цуда”: пенсіі “высокія”, зарплаты таксама “вышэй” некаторых постсаветскіх краін, цэны “памяркоўныя”, так, што на “чарку і шкварку” павінна хапіць. Жыві – ня хачу. А можа, гэтай вёсачцы пашанцавала яшчэ больш і зь яе зрабілі “паказушны” (гэтак нядаўна выказаўся сам Лукашэнка!) аграгарадок?

Але жыццё – ня казка і, як высьветлілася, за 10 годоў у гэтай вёсцы нічога не зьмянілася. Хата нашага былога “гаспадара” яшчэ болей пакасілася, бярвеньне і дошкі яе, відаць, зусім забылі, што такое фарба, і гнілі пад дажджамі ўсе гэтыя 10 год. А “гаспадара” я ізноў сустрэў у сьцельку пьянага, хоць дзень яшчэ толькі-толькі сустракаў абед. На выгляд цяпер гэта ўжо быў стогадовы стары. Але радастна было і ад таго малага, што ён яшчэ жывы, і беспрабуднае пьянства яшчэ не загнала яго ў магілу.

А жыццё дык у нас адно!

Смутна ўсё гэта. Вам не здаецца? Але куды страшней за нягеглае жыццё канкрэтнага чалавека няўмольная статыстыка.

У канцы 2006 года Еўрапейская камісія апублікавала “Камунікат па паніжэньні шкоды ад ўжывання алкаголя”. Зь яго цікавасць маюць акрамя іншага такія статыстычныя дадзеныя па Еўразьвязу: на першым месцы па папулярнасьці ўжываньня там знаходзіцца піва (44%), за ім ідзе вінаграднае віно (34%), а замыкаюць гэтую статыстыку моцныя спіртовыя напоі (23%). Хоць у Еўропе ва ўжываньні прэвалюе піва, але там бьюць трывогу, што там людзі п’юць шмат піва і вінаграднага віна, і распрацоўваюць праграмы, пакліканыя зьменшыць ужываньне алкаголю грамадзянамі. Еўрапейцы лічаць, што іхныя нацыі сьпіваюцца.

А цяпер давайце параўнаем дадзеныя дзяржаўнай статыстыкі РБ што да продажу алкагольных напояў і піва за студзень-травень 2007 года ў Беларусі.

Так, у нас на першым месцы па колькасьці продажу знаходзіцца водка (45%), далей з невялікім адставаньнем ідуць віны пладовыя (сярод людзей званыя “чарнілам”) – 37%. Затое такога папулярнага ў Еўразьвязе напою, як піва, у Беларусі прададзена толькі 8%, а вінаграднага віна – 3,9%. Розніца ў алкагольных перавагах еўрапейцаў і беларусаў відавочная. 

Такім чынам, грамадзяне Беларусі, як высьвятляецца, напоўніцу п’юць ня столькі піва, а водку і “чарніла”. Але нашыя ўлады ў адрозьненьне ад еўрапейскіх толькі канстатуюць гэты факт і асаблівых намаганьняў па выпраўленьні сітуацыі ня робіць.

Можа, усе чыноўнікі літаральна разумеюць словы Лукашэнкі — маўляў, нашаму мужыку галоўнае, каб у хаце на стале была славутая “чарка і шкварка”?

Даўно час біць у званы! А не пісаць, напрыклад, на першай паласе раённай мядзельскай газеты “Нарачанская зара” пад загалоўкам “Вынікі радуюць” наступнае: “Добрымі эканамічнымі паказчыкамі распачаў бягучы [2007 – заўвага аўтара] год калектыў УП “Ілаўскае”. Напружана працавалі ў студзені работнікі цэха разліву віна. Кожны імкнуўся добрасумленна ставіцца да выканання даручанай справы, а прыклад ва ўсім падавала начальнік цэха Вольга Апанасевіч. У выніку разліта 37 тысяч дэкалітраў розных найменняў він… Без прастояў працаваў і вытворчы ўчастак “Будслаў”, на якім арганізаваны выраб этылавага спірту. Гэта прадукцыя выкарыстоўваецца як для ўласнай вытворчасці він, так і рэалізуецца іншым віна-гарэлачным заводам краіны… Таму начальнік вытворчага ўчастка Антон Ждановіч задаволены працай калектыву… Дарэчы, усе гэтыя паказчыкі значна перавышаюць адпаведныя мінулагоднія.”

Тое, што паказьнікі віна-водачнага завода перавышаюць мінулагоднія, мне асабіста радасьці не дадае. А вось рэдакцыю раёнкі чамусьці гэта задавальняе! Людзі сталі болей піць спіртнога, чаму тут радавацца? Але ж з гэтага паказьніка папаўняецца бюджэт раённай казны. Вось адкуль вялікая радасць на тварах мясцовай улады.

Варта заўважыць, што ўзгаданы газетны артыкул выйшаў якраз у пачатку года, калі ішлі баталіі нафтагазавага канфлікту з Расеяй. Відаць, раёная адміністрацыя, каб хоць неяк паказаць, што гэты канфлікт ніяк не паўплываў на эканамічныя паказьнікі раёна, вырашыла прадэманстраваць гэта на прыкладзе віна-водачнага завода. Але ж яго эканамічныя паказьнікі застаюцца высокімі, таму что людзі топяць горач свайго штодзённага жыцьця менавіта ў прадукцыі гэтага віна-водачнага завода.

Складаецца недвухсэнсоўнае ўражаньне, што раёная адміністрацыя гатовая “падвышаць” эканамічныя паказьнікі раёна , — а мясцовыя журналісты раёнай прэсы трубіць пра гэта, — нават за кошт падвышэньня прадукцыі віна-водачных вырабаў, ня гледзячы на тое, што гэта вядзе нацыю ў цэлым і раён у прыватнасьці да дэградацыі. Атрымоўваецца даволі цікава, улада радая – эканамічныя паказьнікі растуць, але і народ быццам бы ня ў пройгрышы – абяцаную ўладамі “чарку і шкварку” ён заўсёды можа набыць у любой сельскай краме. Але ж… адна справа павялічыць выраб карыснай прадукцыі, а зусім іншая – павялічыць у раёне разліў вінаў ды яшчэ размяшчаць інфармацыю пра гэта на першай паласе раёнкі, каб кожны вучань, школьнік, студэнт думаў, што захапляючыся з раньняга ўзросту спіртовымі напоямі, ён тым самым “дапамагае дзяржаве падымаць эканоміку” і што за гэта яму ўлада вельмі ўдзячная!

З такім падыходам Беларусь па ўжываньні алкаголю на душу насельніцтва апярэдзіла нават Расею. Калі ў мінулым годзе на аднаго сярэднестатыстычнага расейца прыпадала 9,1 літра віпітага сьпірта, дык на беларуса – 9,4!

Смутна гэта.

P.S. У артыкуле выкарастаны статыстычныя дадзеныя прадстаўніцтва Еўрапейскай камісіі ва Украіне і Беларусі, аналітычнага штотыднёвіка “Беларусы і рынак” ад 06.08.2007 г., №29 і матэрыял раённай мядзельскай газеты “Нарачанская зара” ад 24.02.2007 г., № 29-31.

Ад рэдакцыі:

Мы лічым, што аўтарам паднята вельмі важная тэма.

Алкагалізацыя беларускага народу – гэта не недагляд, і не для ўздыму эканомікі яна  правакуецца. Гэта — наўмысная палітыка цяперашніх уладаў, скіраваная на кантроль грамадства. Бо алкагалізацыя, як дакладна вядома паінфармаваным — адзін з магутных сродкаў такога кантролю. Адсюль зразумела і адваротнае, што тыя ўлады, якія паціху спойваюць народ, яны ўспрымаюць яго, як аб’ект паразітаваньня – г.зн., што яны самі паразітныя.

У будучай беларускай дзяжаве сапраўдны нацыянальны ўрад вымушаны будзе абавязкова весьці барацьбу супраць спойваньня народу (традыцыйнага — па інэрцыі, ці наўмыснага). Але акцэнт будзе зроблены не на забараняльна-каральныя метады (хаця, напэўна, і такія будуць мець месца), а найперш на тое, каб стварыць у людзей уяўленьне пра высокую каштоўнасьць іх уласнага жыцьця, якім вельмі варта вынікова распарадзіцца, пра яго сэнс, радасьць, паўнавартасьць, дасягнуць якія магчыма толькі тады, калі ня будзе залежнасьці ад бутэлькі, цыгарэты, наркатычных таблеткі ці шпрыца. Для гэтага высілкі будучага беларускага ўраду будуць скіраваныя на тое, каб кожны чалавек меў магчымасьць сфармуляваць сваю высокую жыцьцёвую мэту й імкнуўся дасягнць яе, разумеючы, што гэта цалкам рэальна.

Давайце лічыць дадзенае палажэньне нашым чарговым дактрынальным прынцыпам (Д пр-п 72).

 

Гэты ліст Сяргей Высоцкі  даслаў у нашу рэдакцыю і папрасіў выставіць на сайце, бо, як ён напісаў у P.S., “у ім адказы для многіх маіх сяброў”.

Рэдакцыя.  

Апошнія паўгады каштавалі мне дорага.

Канешне, не проста жыць па-за законам, калі вымушаны хавацца, не бачыць родных і сяброў, бадзяцца па розных хатах і яўках. Пад жорсткі прэсінг падпалі блізкія. Прыход афіцэраў КДБ, тэлефонныя званкі з КДБ і МУСу. Адбываліся адпаведныя “размовы” з сябрамі. У выніку гэтага прэсінгу Менская філія БПС фактычна заблакаваная. Хлопцы, затраўленыя гэб’ём, паадключалі тэлефоны, паз’язджалі, схаваліся.

Да нашых прадажных “апазіцыйных” СМІ мы нават не апелявалі. Пасля іхнай шматразовай смуроднай слепаты і здрады патрыётаў звяртацца да іх было б самапрыніжэннем.

Акрамя мяне, шукалі і дапытвалі яшчэ сем чалавек. Сярод іх Ст.Сточній, С.Папоў, Г.Дранковіч, А.Гнедчык. Як не дзіўна, акром нас і “Маладога Фронту” ніякіх арганізацый з апазіцыі не прэсуюць.

У галовах босаў афіцыйнай апазіцыі нараджаюцца чарговыя “а-ля маршы”, а рэжыму да іх аніякай справы…

За апошнія месяцы некалькі разоў быў у Беларусі, у розных кутках. Былі камічныя сітуацыі, калі напаткаў свайго сябра з Пінску, а той доўга не верыў сваім вачам.

Апошнія падзеі па маёй справе прымушаюць мяне думаць, што тактыка мая была вернай. 24.08.2007 г. маёй асобай ізноў цікавіліся. На гэты раз – з Першамайскага РАУСу. Маўляў, “ім прыйшоў сігнал, трэба, каб я явіўся ў ролі сведкі”. Паважаная рэдакцыя, вы цудоўна ведаеце, што ў нашай “стабільнай” дзяржаве чалавек вельмі хутка са сведкі пераўтвараецца ў падследнага. А мне на месца Севярынца спяшацца не варта, мне трэба справу рабіць. Так што пачакаюць доблесныя абаронцы грамадскага парадку. У практыцы нелегальнай працы прасунуўся грунтоўна, магу дапамагаць зацікаўленым. Што нас не забівае, робіць мацнейшымі. Страху ў мяне няма, прытупіўся.

Тут некаторыя нашыя добразычліўцы параілі: “Ты абвясці, што БПС больш няма, што вы распусціліся, і тады скончыцца тваё сабачае жыццё”.

Дык вось, адказваю ім, ды і ўсім іншым такім добразычліўцам: “Сваю веру, сваю ідэю за камфортнае жыццё не прадаю! БПС жыве, змагаецца і перамагае! Нас трымаюць за сканаўшых і мёртвых, а мы – жывыя і непераможныя!

За гэты час нават узніклі дзве новыя невялікія філіі. Шкада, што з-за рэсурсавай блакады не можам ім дапамагчы. Трымаюцца на адной ідэі. А грошы для “аб’яднанай апазіцыі” кантралююцца альбо Масквой, альбо міжнароднай мафіяй. Ды вы гэта ведаеце і самі...

Як я сказаў, цяжэй за ўсё менскім. Але будзем змагацца.

Чытаў на вашым сайце ад розных малайцоў-удальцоў, што вось трэба Высоцкаму пастаянна быць у Беларусі, не хавацца ад КДБ і МУСу, “самому мужна ісці ў кабінет допытаў”. Што тут скажаш: ну, чэрці. Адной рукой ціснуць, а другой ганьбяць.

Ведаю, што тая ідэя, за якую ваюю, тая пазіцыя, на якой стаю, тая праўда, ад якой ніколі не адцураюся – бяльмо ў воку і акупантам, і цяперашнім смердам, і кішэнным жэўжыкам. Яны б хацелі мяне ізаляваць, аднак не выйдзе.

Паглядзеў апазіцыйную прэсу. Можна многае ім дараваць, спісаўшы на пераслед рэжыму. Можна было б закрыць вочы на дрымотную перыферыйнасць ды інтэлектуальную слабасць. Але выдаваць свае прыватныя ліберальна-жлобскія інтэнцыі за глыбокі сэнс – брыдка. “Беларускі рынак” і заезжаны П.Быкоўскі ўсхваляюць чарговую акцыю даўно дыскрэдытаваных А.Саннікава, В.Іванкевіча, Я.Афнагеля. Побач “пераможца” на выбарах А.Мілінкевіч. Усе да болю знаёмыя асобы з чарговай бездапаможнай ініцыятывай. Газета “Свободные новости” вуснамі В.Карбалевіча, С.Багданкевіча ды нейкага Петухова ўсю крытыку ўлады звяла да папрокаў  Лукашэнку, што “ставіцца крыж на інтэграцыі”. Бядуюць, што “саюзная дзяржава развальваецца”. Вось жа нячысцікі. Нават брыдкі хам, пастаўлены расейскімі рукамі, зразумеў, што Незалежнасць прадаваць нельга. Што за гэта будуць і на магілу пляваць. Нават ён, увесь заплямлены этнацыдам і здрадамі Беларускага Народа, спыніўся ля мяжы. А гэтыя гатовыя “ісці далей”. Страшная і гэтая апазіцыя, і гэтыя хлапчукі ў газетах. Бо ў простага абыватэля складаецца ўражанне, што такая альтэрнатыва лукашызму – яшчэ больш смуродная маскальшчына і падлючасць. А , можа, і добра, што ўсе яны не ўспрымаюць ідэі літвінскіх мысліцеляў, запаветы Каліноўскага і слуцкіх паўстанцаў, што не любяць герб і гімн “Пагоня”. Бо спаскудзілі б усё.   

Магу сказаць, што за гэты час паспеў зрабіць досыць шмат, асабліва ў плане міжнароднай працы. У многіх людзей, асабліва ва Ўкраіне, трохі палепшылася з ведамі пра Беларусь. Бо большасці Беларусь уяўлялася “шчаслівай і стабільнай краінай на чале з аўтарытарным правадыром”. Тэрмін “этнацыд”, як і ступень акупацыі Беларусі ў сферах інфармацыі, культуры, эканомікі, іншых галінах унутранага жыцця з боку расейскай імпербюракратыяй, не толькі заходнія, але і украінскія калегі адкрывалі для сябе ўпершыню.

Відавочна, рэжым баіцца толькі людзей ідэі, нацыялістаў (змястоўных дэмакратаў), а псеўдаапазіцыйная кодла ім нават патрэбная. Да Лу-кі ды рэжыму не падступішся і не возьмеш за карак, пакуль такое скоцтва ў апазіцыйным афіцыёзе.

Пэўна, нам у бліжэйшыя часы прыйдзецца быць без сродкаў, пад двайным ціскам, але толькі цвёрды рух шляхам праўды здольны нарадзіць і абавязкова народзіць новае пакаленне змагароў!

З павагай,

Сяргей Высоцкі. 

Адназначнага адказу на гэтае пытанне няма і быць ня можа, таму што кожны чалавек — гэта індывід, асоба, дакладнага падабенства якой няма, у тым ліку і сярод уцекачоў.

Уцякач – гэта чалавек, які не пажадаў цярпець умовы жыцця ў сваёй краіне і выехаў да іншай ў пошуках тых умоў жыцця на чужыне, якія адпавядаюць яго ўяўленням. Ён спадзяецца на лепшае, але пры гэтым не ведае сапраўднага становішча са станам дэмакратыі ў эміграцыі (хаця найчасцей менавіта гэтага шукае за мяжой).

Сённяшнія беларускія ўцекачы — гэта не тыя афіцыйныя псеўдадэмакраты, якія за амаль 20 гадоў не атрымалі нават самай маленькай перамогі, не сказалі выразна людзям, за якую ўладу яны так упарта змагаюцца. Уцекачы — гэта людзі, якія на радзіме былі падманутыя і кінутыя на волю лесу, а цяпер тут у замежжы павінны самі выкручвацца з таго становішча, у якое трапілі не па сваей віне, але часта па сваёй даверлівасці і наіўнасці. Большасць з іх не ведае добра мовы, культуры, звычаяў і, тым больш, заканадаўства той краіны, у якой яны апынуліся.

Але, жывучы тут і пераадольваючы самыя розныя выпрабаванні лёсу, большасць уцекацоў працягвае сачыць за падзеямі ў Беларусі, перажываць за свой народ.

Самая вялікая балячка беларусаў-уцекачоў на Бацькаўшчыне (да таго, як яны эмігравалі) — гэта іх наіўная спроба адным махам зрабіць Беларусь сучаснай еўрапейскай краінай са спелай грамадзянскай супольнасцю. Самым вялікім нашым недахопам за мяжой становіцца раздробленасць, спроба самастойна знайсці адказы на ўсе пытанні.

Шаноўныя беларусы, так не бывае і быць не можа. Я не прэтэндую ні на чыю свядомасць, дасведчанасць, арганізацыйныя здольнасці, розум, нікому не збіраюся пераходзіць дарогу ў імкненні да вызначанай мэты. Калі ласка, працуйце. Але не забывайцеся, што толькі разам, толькі сумеснай працай з дня ў дзень (хай сабе часам і пры нязгодзе ў нейкіх дзеяннях, у спрэчках) можна прыйсці да адзіна правільнага рашэння і перамагчы. Пакуль не будзе пeраадолены асабісты эгаізм, не будзе згоды — не будзе і поспехаў, не будзе ніякіх перамог.

Але далёка не кожнае аб’яднанне можа даць вынік. Усе мы маем досьвед, чаго можна “дасягнуць”, калі ўтвараюцца нейкія групоўкі дзеля фармальнага, ілюзорнага адзінства, лідары якіх пільнуюць толькі сваіх інтарэсаў.

Так, здзіўляе арганізацыя спадаром Мілінкевічам новага  грамадскага руху “За свабоду”, бо вядома, што такую організацыю ніхто і ні ў якім разе не зарэгіструе. Дык навошта губляць час і падстаўляць людзей?

Многія мелі вялікія спадзеў на рух, які потым узначаліў Казулін (спачатку лідэра не было). Але сваімі хітрыкамі і прарасейскай накіраванасцю ён пахаваў яго. Цяпер бачна, што гэты рух быў, як кажуць, заведама мёртванароджаным. У людзей, якія спачатку паверылі ў штосці, як ім здавалася, новае, перспектыўнае, цяпер засталося пачуццё, што іх у чарговы раз падманулі…

Такія квазі-звязы ў чарговы раз толькі адштурхнулі ад апазіцыі перш за ўсе інтэлігенцыю.

Сярод усіх лідэраў апазіцыі толькі А.Мілінкевіча можна адзначыць як паслядоўнага прыхільніка еўрапейскіх каштоўнасцяў. Астатнія спяць і бачаць сябе на розных пасадах сярод маскальскіх прайдзісветаў. Яны, кажучы словамі Евангелля “не ведаюць, што чыняць”. Яны не здаюць сабе справы з таго, што амаль усе беды Беларусі былі ад расейскай імперыі. І было б наіўным чакаць ад яе нейкай паправы спраў і становішча. Гэтая імперыя стагоддзямі тапіла ў крыві вольнадумныя памкненні беларускага народу. Гэта яна з’яўляецца адвечным ворагам беларусаў-ліцьвінаў. Людзі, паглядзіце на генацыд чачэнскага народу ў наш час і ўспомніце, што вякамі расейская імперыя праводзіла такую ж шавіністычна вялікадзяржаўную палітыку і ў адносінах да нашага народу.

За кожнай чорнай плямай у гісторыі Беларусі вы ўбачыце лапы расейскіх імперыялістаў і шавіністаў. Гэта па іх жаданні вядомы “правадыр”, уяўляючы сябе ў Беларусі поўным гаспадаром, пазбаўляе наш народ роднай мовы, якая ёсць асновай любой нацыі. Праз касмапалітызацыю і этнацыд расейская імперыя разлічвае паставіць пад кантроль эканамічныя і палітычныя працэсы ў Беларусі. Апошнім часам у дадатак узяліся знішчаць гістарычна-архітэктурную спадчыну нашых гарадоў…

Толькі здраднік, чалавек халуйскай ментальнасці або моцна абмежаваны, хворы разумова, можа шукаць падтрымку на Усходзе. Нават гітлераўскі фашызм не ідзе ў параўнанне з расейскім імперыялізмам і шавінізмам па маштабах знішчэння іншых народаў. За час Другой сусветнай вайны ў Беларусі загінуў кожны чацверты жыхар, а за час вайны 1654-67 гадоў — кожны другі! Нават сваю назву Беларусь мы атрымалі ад маскалёў напрыканцы ХІХ стагоддзя, пасля таго як было здушана паўстанне Кастуся Каліноўскага.

Гісторыю стасункаў з Расеяй вельмі трапна і ўсебакова прааналізаваў і апісаў у сваіх артыкулах наш Зянон Пазьняк, але зрабіў ён гэта трошкі заўчасна, чым моцна перапалохаў тагачаснае кіраўніцтва Расеі ды іх прыспешнікаў у Беларусі. Таму яму “прайгралі” выбары 1994 года. Мабыць ягоная шчырасць палохае ня толькі расейцаў, але і іх памагатых — нашых квазі-дэмакратаў.

Зразумела што Еўразвязу моцна залежыць на добрых стасунках з Расеяй, як з галоўным пастаўшчыком сыравіны. Падобна, што менавіта з-за гэтага на Захадзе не хочуць разумець сутнасці расейскага менталітэту і сапраўдных памкненняў маскалёў з іх дзікунскай натурай. Выключэннем у гэтым сэнсе з’яўляюцца бадай што толькі Прыбалтыйскія краіны і Польшча, у кіраўніцтва якіх значна лепшае разуменне сітуацыі і лепшая памяць…

Цяпер Польшча, дзе я знаходжуся, ёсць краінай, з якой Еўрапейскі Звяз зрабіў фільтрацыйны лагер для ўцекачоў. Тутака можна сустрэць людзей з Тыбету і з Паўночнай Афрыкі, ад злодзея і прайдзісвета да перакананага прыхільніа дэмакратыі — людзі з розных палітычных сістэм, з рознымі нацыянальнымі характарамі і рознымі праблемамі. Тут цяпер і тыя, хто хацеў пазбегнуць непазбежнага пакарання за свае палітычныя перакананні, і тыя, каму абрыдла жыць пад дыктат зверху, і тыя, хто проста хоча рэалізаваць свае здольнасці ў цывілізаваных умовах, дзе ў пашане чалавечая годнасць і права.

Усе чытачы сайту, без сумневу, добра ведаюць беларускую рэчаіснасць, таму возьмем яе за аснову, каб распавесці пра Польшчу. Дык вось, у Польшчы, калі трошкі агледзешся, можна ўбачыць вельмі шмат падобнага на тое, ад чаго беларусы ўцякаюць. Галоўнае – гэта такая самая бюракратыя ва ўладных структурах. І ў Польшчы, і ў Беларусі звычайны работнік зарабляе вельмі мала ў параўнанні з чыноўнікам. І там, і тут можна бачыць як людзі нешта шукаюць у сметніках. Падабенства таксама ў тым, што з абедзвюх краін людзі бягуць у пошуках лепшых заробкаў і лепшае долі ў краіны Заходняй Еўропы.

Аднак, пры істотным падабенстве, мы назіраем і адметнасці. Так, беларуская “супердэмакратыя” прадугледжвае толькі абавязкі грамадзяніна ў безумоўным выкананні волі правадыра, а польская дэкларуе і, нават, забяспечвае пэўныя правы. Акрамя таго, цяпер тут адбываецца ўсеагульная люстрацыя тых, хто ў свой час меў стасункі са спецслужбамі.

На гэтым фоне вельмі хочацца, каб польскія ўлады нарэшце зразумелі, што беларусы, якія пажадалі жыць і працаваць у Польшчы, павінны атрымліваць права на гэта хутчэй, а не чакаць месяцамі (а то і гадамі), што ім трэба дапамагчы інтэгравацца ў польскую супольнасць, і што ім трэба дзякаваць за тое, што яны хочуць застацца менавіта тут, каб быць бліжэй сваёй роднай Беларусі і штосці рабіць, каб змяніць становішча там.

Хаця спадзеў на гэта ў мяне невялікі. З-за таго, што беларускія ўцекачы ў Польшчы, як правіла, знаходзяцца ў апазіцыі да большасці цяпершняй “беларускай аб’яднанай апазіцыі”, яны ня маюць падтрымкі ні ад беларускай апазіцыі, ні ад польскіх іх памагатых. Дарэчы, у шчырай размове многія палякі прызнаюць, што беларуская апазіцыя вельмі слабая і разрозненая, але… “ім трэба памагаць” – як правіла, гавораць яны ў канцы.

Добра, дапамагайце! Толькі таксама падумайце і пра беларускіх уцекачоў, каб яны не туляліся па Польшчы, як блудныя дзеці.

На ёй,  гэтай нашай Зямлі, яшчэ многа неадэкватнасьцяў (больш, відаць, адно што неадэкватных людзей). Гэтыя неадэкватнасьці можна назваць перакосамі, пакуль яны яшчэ ня сталі гуманітарнымі катастрофамі. Іх прычыны найчасьцей палягаюць у недасканалым, памылковым кіраваньні, няправільным уплыве на сістэмы.

Мяне асабіста і асабліва займае стан Беларусі. З гістарычнай дыстанцыі ў 16 гадоў бачна наступнае.

На пачатку трансфармацыі, у якую ў складзе Савецкага Саюзу абрынулася Беларусь, налічвалася аж чатыры грунтоўныя, падставовага характару пераломы і перавароты. І – шмат для каго яны былі як сьнег на галаву.

Першы гэта маёмасны, – прыход капіталістычнага ўкладу жыцьця.

Другі пералом гэта замена дзяржавы і нацыі. Для вялікага пласту насельнікаў замена “вялікага і магучага” эсэсэру на маленькую, неінструментальную, калі каму пагражаць, Беларусь набыткам ня стала. Асабліва гэта датычыць былых вяскоўцаў, якіх бацькі выпіхалі “на лёгкае жыцьцё” на вялікія заводы ў гарады. Заводы абслугоўвалі абаронку, былі горадаўтваральнымі прадпрыемствамі. У іерархіі каштоўнасьцяў для пераважнай большасьці страчанае выклікала настальгію і выразна дамінавала і ва ўсё большай меры дамінуе над набыткамі адкрытага грамадства.

Урбанізацыя беларусаў у свой час пераламала цераз калена: у гарадах беларушчына ўжо два стагодзьдзі не была дамінантнаю, а камуністы дык і ўвогуле трымалі яе як абслугу. Вяртаньне да беларускасьці для большасьці было псыхалягічна цяжкае праз яе стыгматызаванасьць (“дзярэўня”, “прасталюдзін”, “калхозьнік”).

Трэці пераварот адбыўся па восі “атэізм – рэлігійнасьць” і адно падкрэсьліў разбэрсанасьць, няеднасьць беларусаў як нацыі.

І нарэшце [чацьверты пералом. – Рэд.], зьнікла яўнае варожае атачэньне, і мы апынуліся сярод розных краін, многія зь якіх уладкаваныя лепш, і ў іх варта і можна вучыцца нават праз непасрэдныя наведваньні і знаёмствы.

Камунізм у халоднай вайне пацярпеў паразу. Але рана радаваліся мы, рана радаваліся  свабодалюбцы і тыранаборцы  вольнага сьвету. Гэта як каціць камень на гару – пакуль ня ляжа – не супакойвайся! А каб лёг – трэба было закласьці фінансавы падмурак.

Прэцэдэнт такога ўладкаваньня  дала Нямеччына. Пасьля паразы ў 2-й Сусьветнай вайне яна атрымала на процілеглую фашызму і гвалтакратыі паводле сэнсу справу пабудовы гаспадаркі сродкі (т.зв. плян Маршала). Зусім у духу рынкавых законаў, усе бакі былі шчасьлівыя: немцы праз 10 – 15 гадоў стварылі тое, што маюць, ЗША і аліянты (акрамя СССР) атрымалі рынкі збыту і магчымасьці далейшых інвэстыцыяў капіталу, іншыя краіны атрымалі якасныя нямецкія тавары.

Мы, хто 16 гадоў таму радаваліся краху савецкай сістэмы, цяпер мусім без аніякіх рэсурсаў, акрамя ўласных волі і розуму, дужацца з ажываючым цыклопам таталітарнай дзяржавы.

Гвалтакраты пазбавілі апазыцыю магчымасьці легальна зьбіраць рэсурсы для сваёй статутнай дзейнасьці на карысьць беларускага народу. Хто дапамагаў апазыцыі матэрыяльна – забароненыя, закрытыя, запалоханыя тым, што будуць пазбаўленыя сродкаў да існаваньня. Палітыкі-апазыцыянэры дык папросту зьнікаюць. Фактычна адбываецца генацыд і этнацыд беларускага народа, таму што тым, хто сьвядомы беларус, ня тое што няма дарогі на кіроўныя пасады дзяржапарату, на старонкі газэтаў, на тэлебачаньне, у школьны клас і студэнцкую аўдыторыю – ім папросту забіраюцца сродкі да фізычнага існаваньня [!!! – Рэд.], і лік ахвярам перасьледу ў сваёй краіне ідзе ўжо на тысячы.

Чарговым гёбэльсаўскім прыёмам ёсьць аб’яўленьне апазыцыянэраў ды іншадумцаў  “пятай калёнай”, “запраданцамі-здраднікамі”, “ворагамі народу”.          

Гэта ўжо не неадэкватнасьць – гэта прамая хлусьня і паклёп.

Дык вы вярніцеся ў праўнае поле, вярніце на працу звольненых за перакананьні, палітычную дзейнасьць, забясьпечце рамачныя ўмовы для адзінства нацыі –  гэта ж ад вас найперш залежыць, гэта пытаньне кіраваньня!

З’явы фашызацыі соцыюму, якія можна назіраць, маюць сваім вытокам пачатак-сярэдзіну 90-х гадоў прамінулага стагодзьдзя, і прычынай маюць неадэкватныя ўплывы, неадпаведнае кіраваньне трансфармацыяй пасьля паразы камунізму.

Эканамічна непасьпяховы пераходны перыяд, практычна пераход у нікуды балесна ўдарыў, практычна абрынуў кволую беларускую дэмакратыю. У выніку паўстала чорная дзіра, якая ня стала гарачай толькі з-за асаблівасьцяў мэнтальнасьці беларусаў. Большасьць лідэраў апазыцыі і пагалоўна ўсе шарагоўцы купаюцца ў нэндзы і нястачах. Невыгоднасьць такога становішча ва ўмовах адсутнасьці вайны яшчэ больш падкрэсьлівае тое, што і сем’і іхныя мусяць дзяліць гэтую нэндзу. На тле тых, хто не “марнатравіў час”, а рабіў грошыкі ў згодзе з уладай, гэта выглядае асабліва зьнішчальна. Дэмакратыя без практычных вынікаў для тых, хто за яе змагаецца – хіба можна прыдумаць лепшую антырэкляму? [!!! – Рэд.]

Дэмакратыя ў Беларусі кінутая, кінутая на сваволю лёсу. Таму і бягуць адсюль тысячамі ў дабраўпарадкаваныя краіны Захаду. Радасьці мала, бо калі ты дома і ў цябе, як у той песьні, “парадак ідзець”, – нашто табе дабраахвотныя памагатыя! Тым, хто зьязджае, і пагатоў нявесела, бо Скарына ж нездарма гаварыў свае словы пра пчолаў, што любяць вульлі свае – пра любасьць да Радзімы. А на Радзіме гвалтакраты, бы сінія вялікія мухі ў шклянцы, апрацоўваюць і так збалванены народ з захопленых тэлеэкранаў, але эканамічных праблем гэта ня вырашыць, што яны, відаць, разумеюць.

Праграма Маршала была на карысць усім удзельным бакам. Сытуацыя ў Беларусі, дзе такая праграма была б напачатку, з улікам асаблівасьцяў, адэкватнай становішчу, цяпер разьвілася ў проста процілеглы бок, так што не задаволены амаль ніхто.

Але нешта рабіць, натуральна, трэба.

Берасьце, жнівень 2007 г.

Ад рэдакцыі:

Мы ў рэдакцыі ўсё больш пачынаем разумець, што каб быць адэкватным сёньняшняй ўсё больш напружнай рэчаіснасьці варта хутчэй падбаўляцца ад рамантычных ілюзій што да Ўсходу, што да Захаду – намоўленай спадчыны 1980-90-х. Для гэта мы і сфармулявалі Д пр-пы 5 і 67. Варта таксама пазнаёміцца з папярэднім артыкулам.

З гэтага цяперашняга нашага сьветабачаньня вынікае, што адсутнасьць аналага плану Маршала для Беларусі – гэта ня нейкі выпадак ці нейчы выбрык, а заканамерная рыса цяпершняй заходняй палітыкі.  А з гэтага, у сваю чаргу, вынікае, што беларусам трэба разьлічваць у першую чаргу на сябе ды на такіх, як мы (украінцы, чачэнцы, летувісы, латышы, эстонцы, у пэўнай ступені палякі, рускія і г.д.), і як мага хутчэй сістэмна фармуляваць свае ўласныя інтарэсы, дэмакратычныя праграмы і сістэмна самаарганізоўвацца.

Іншага выйсьця мы ў рэдакцыі, сваім гарадзенскім і ўсебеларускім асяродку ня бачым, а ў адносінах да таго, што бачым, робім усё пасільнае…

Як піша аўтарытэтнае аналітычнае беларускае выданне “Беларусы и рынок”, «за дзейнасць ад імя незарэгістраванай арганізацыі ўжо трапілі пад крымінальны пераслед 7 актывістаў «Маладога фронту», яшчэ два знаходзяцца ў чаканні суду» (№26 ад 16.07.2007 г., ст. 4).

Вы поглядзіце, што робяць улады. Яны выкарыстоўваюць крымінальны пераслед для ўціску на дзяцей, моладзь. Івану Шылу – 16 гадоў, Яраславу Грышчэні – 18, Насце Палажэнцы – 16. У Зміцера Дашкевіча 19 ліпня быў дзень нараджэння, але яму нават не дазволілі сустрэцца з роднымі і толькі па той прычыне, што ён не стаў даваць звестак супраць свайго сябра.

Гэта яшчэ дзеці, моладзь, у іх яшчэ юнацкае адчуванне жыцця. А ўлада іх, папросту кажучы, ператварае ў крымінальнікаў.

За што?! Яны ж нікога не забілі, не абрабавалі, не падманулі. Іх “віна” толькі ў тым, што яны дзейнічаюць ад імя арганізаціі, якую па незразумелых прычынах ДЗЯРЖАЎНЫЯ ЎЛАДЫ НЕ ХОЧУЦЬ рэгістраваць. Дык гэта тады ЯНЫ іх і штурхаюць на такія “злачынствы”.

У чым праблема? Вось “Белую Русь” регістрыруюць без праблем. А з “Маладым Фронтам” у чым справа? Чым ён горшы за іншыя арганізацыі?

Людзі могуць выказваць свае думкі, ствараць грамадскія арганізацыі – гэта іх права. Калі ж не, дык тады гэта ЎЛАДУТРЫМАЮЧЫЯ жывуць НЕ па КАНСТЫТУЦЫІ, а па сваіх, асабiстых, крымінальна-кланавых разуменнях. А ў чым тады вінаваты гэтыя юнакі? Яны не паспелі атрымаць асалоду юнацкага жыцця, не паспелі пабыць студэнтамі, адчуць на сабе цяжар дарослага адказнага жыцця – а на іх заводзяць крымінальную справу, штрафуюць і не грэбуюць больш жорсткімі і падступнымі пакараннямі.

Дык за што? За стварэнне арганізацыі? І гэта злачынства?!

Лепей уважліва паглядзіце, колькі яшчэ ходзіць па нашай зямлі тых, хто забівае, рабуе, падманвае, бярэ хабар. Але іх не чапаюць, яны чамусьці не злодзеі.

Калі ж ты асмеліўся стварыць арганізацыю, не пажаданую для маючых уладу кланавых групоўвак, дык ты самы вялікі злодзей, і цябе трэба ў турму за гэта.

Як можна забараніць пікеты, раздачу ўлётак, стварэнне сайта – гэта законнае права самавыяўлення асобы, не гледзячы нават на тое, што яно не супадае з думкай кіраўніка дзяржавы. Яны ж ні порна сайты стваралі, ні непрыстоўныя ўлёткі раздалі, а ўсяго толькі прыкладалі намаганні, каб абдумаць і зразумець усё, што робіцца ў краіне праз свой юнацкі, яшчэ чысты эталон разумення дабра і зла!

Вялікага розуму не трэба, каб увязніць альбо аштрафаваць на неверагодную суму маладога чалавека, а вось злапаць і арыштаваць сапраўднага злодзея, сапраўдных парушальнікаў закона – тут ужо ў кіраўніцтва праблемы, бо тут думаць трэба і прыкладаць намаганні.

Лапайце і саджайце сапраўдных злодзеяў і не чапайце нашых дзетак! Менавіта на барацьбу з крымінальшчынай, карупцыяй павінны ісці нашыя налогі, і менавіта за гэта павінны атрымоўваць сваю зарплату людзі ў пагонах, а не за пакуты тых, хто ацэньвае сітуацыю ў краіне крыху інакш і з’яўляецца цалкам безабаронным маладым чалавекам перад узброеннай да зубоў машынай МУС і КДБ.

Улады нішчаць лёс гэтых падлеткаў толькі таму, што тыя змаглі стварыць арганізацыю. Гэта ж вітаць трэба. Яны не блытаюцца па падваротнях, не співаюцца ў такт дарослым, а займаюцца справай. Хай, нават, калі тая справа і не супадае з меркаваннем і жаданнямі прыўладных царкоў. А тых за апошнія 10 гадоў развялася вялікая колькасць і закон ім не пісаны — яны ж пад “дахам” Прэзідэнта (як ён сам і заявіў на 3-м Усебеларускім сходзе).

Гэтай адказнай моладзі наадварот трэба дапамагаць, а не запаўняць імі турмы і калоніі або з дапамогай іх папаўняць бюджэт, як быццам болей няма каму сядзець у турмах ці няма з каго браць штрафы. І не калечыць ім жыцці трэба, гвалтам адбіраяючы ў іх самае дарагое, што ў іх ёсць – час юнацтва, іх самыя лепшыя маладыя гады, калі яны прыгожыя, здаровыя, актыўныя, упершыню адчуваюць, што гэта такое быць закаханным.

Маладыя людзі не зрабілі нічога супрацьпраўнага. Калі ж прыняты закон, які вось так проста дазваляе губіць сумленных маладых людзей, дык ЯГО трэба мяняць, а не ўзрошчваць у турмах пакаленні, у якіх забралі гады сталеньня толькі таму, што УЛАДЫ баяцца сваіх грамадзян, з-за чаго і прымаюць такія падступныя, бязлітасныя законы.

А куды глядзіць “хвалённае” БРСМ? Гэта ж вашую моладзь, вашых юнакоў садзяць у турмы, адпраўляюць у калоніі, штрафуюць. Чаму не заступаецеся? Або вашай адвагі хапае толькі, каб выйсці на вуліцы з мётламі ў руках на чарговую планавую ўборку ці каб арганізаваць патруль па горадзе. Хопіць нічога не рабіць, ужо час і сумленне мець. Выкарыстайце хоць раз сваю грамадзянскую волю і абараніце такіх жа маладых і таленавітых дзяўчат і юнакоў, як і вы! Што страшна? Канешне, прасьцей і бяспечней поддакваць і выконваць усё, што скажуць зверху. Цяжэй быць асобай і самому вырашаць, што мне сумленне дазваляе, а ў чым я ніколі не саступлю.

Чаму ж вы ні слова не сказалі, калі студэнтаў пазбавілі ільготаў? Гэта ж у вас ільготы АДАБРАЛІ, а вы і радыя таму, бо “мая хата з краю”. Не, не з краю – гэта датычыць менавіта вас. А можа ў шэрагах БРСМа НЯМА ніводнага студэнта, калі так вы з усім мірыцеся?

Не, не ўсё так добра ў той краіне, як імкнуцца ўпэўніць нас салодкагалосыя дзяржаўныя СМІ, калі ў ёй саджаюць у турмы і штрафуюць 16-18-гадовых падлеткаў ТОЛЬКІ з-за іх актыўную грамадзянскую пазыцыю і адвагу сказаць НЕ. Але вы — БРСМаўцы, задаволеныя, бо вам гэта не пагражае. Вас у турмы не пасадзяць, неправамоцны штраф не выпішуць, бо вы беспярэчна выконваеце ўсе загады ўлады. Але памятайце, гэтак рабіў і камсамол, але дзе ён цяпер, хто яго памятае, паважае? Ніхто.

Вы глыбей капніце гісторыю гэтага камсамола (1925-40 гг.), каб зразумець, якія жахі там рабіліся, як ламаліся людскія лёсы ні за што, ні пра што. Спытайце сваіх бабуль, дзядуль – яны гэта яшчэ памятаюць. Хочаце гэта паўтарыць? Тады рызыкуйце. Схавайце як мага далей сваё сумленне ды сваю чалавечую годнасць і выконвайце ўсе адыёзныя загады вашага нязменнага ПРАВАДЫРА. Тады без асаблівых клопатаў вы і па кар’ернай лесвіцы расці будзеце, і працу няпыльную вам дадуць. Толькі, хлопцы і дзяўчаты, не забывайце і пра тых, хто цяпер у такім жа ўзросце пакутуе ў турэмных засценках ці аштрафованы на вялізную суму, хто пазбаўлены сваіх самых светлых і яркіх маладых гадоў. І ведайце яшчэ, што мы застаемся асобай, калі не патураем маўкліва і бяздумна таталітарна-аўтарытарнай сістэме.

Паглядзіце на еўрапейцаў! Яны перажылі фашызм Другой сусветнай вайны і ВЫНЕСЛI ЎРОК з гэтага страшнага мінулага. Вось чаму яны на першае месца паставілі правы і свабоды чалавека, кожнай асобы, прыраўняўшы перад законам жабрака і чыноўніка, прэзідэнта і простага сапожніка. Вось чаму яны збудавалі дэмакратычнае грамадства, у якім створана такая прававая абарона, што еўрапейскае грамадства болей ніколі не скоціцца ў нялюдскую фашыстоўскую ці прыніжаючую каммуністычную бездаць. Вось чаму яны жывуць ЛЕПЕЙ за нас. Еўропа не хоча паўтарэння таго мінулага. Таму ў іх развіваецца грамадзянская супольнасць, якая, калі ўлада робіць памылкі, тут жа на гэта рэагуе. Еўрапейцы вельмі цэняць мір і свабоду.

А мы ізноў усё паўтараем, нягледзячы на тое, што такая сітуацыя ў нас ужо была, і мы добра памятаем да чаго яна нас прывяла. Так, мы памятаем Другую сусветную вайну, ганарымся мужнасцю нашых бацькоў і дзядоў, праводзім маршы, парады ў гонар Дня Перамогі, але ВЫНЕСЦI ЎРОК з мінулага мы, Беларусы, НЕ СПЯШАЕМСЯ ці не жадаем. Чакаем, калі гісторыя зноў паўторыцца. А яна ўжо паўтараецца!

Меў рацыю амбасадар Вялікабрытаніі ў Беларусі Брайан Беннет, які перад ад’ездам сказаў, што цяперашняя Беларусь «гэта свайго роду палітычны мікраскоп Савецкага Саюзу. Гэта краіна з вельмі моцна цэнтралізаванай уладай і вялікім дзяржаўным кантролем над эканомікай. Беларусь спрабуе дасягнуць поспеху ў эканамічнай мадэлі, правал якой мы ўжо назіралі ў СССР… Поспех у эканоміцы будзе большым, калі яна адаптуецца да мадэлі рынкавай эканомікі, а не да састарэлай камандна-адміністратыўнай мадэлі». Можа варта прыслухацца да гэтых словаў.

Калі вярнуцца да тэмы нашай моладзі, дык яшчэ ў Бібліі сказана: “калі не будзеце, як дзеці, не здолееце ўвайсці ў Царства Нябеснае”. Грэх таму, хто гэта забывае і падымае сваю акрываўлянную руку на нашых з вамі детак. Такога не павінна быць!

Я разумею, калі б гэтыя маладыя хлопцы здзейснілі дрэнны ўчынак, падобна тым, якія зрабіла наша ўлада супраць Зміцера Завадскага, Захарэнкі, іншых (хай зямля ім будзе пухам), але не, гэтыя хлопцы і дзяўчаты вінаватыя толькі ў тым, што стварылі арганізацыю, якую сама ўлада НЯ ХОЧА рэгістраваць (альбо баіцца?).

У кім тады праблема? А праблема як раз не ў моладзі, а ва ўладах, у тых, хто пакуль кіруе нашай Бацькаўшчынай. Гэта яны прывыклі пад нашае ціхае маўчанне, бязмоўны “адабрамс”, парушаць ЗАКОН.

Цікава атрымоўваецца: улады парушаюць, а пакаранні чамусьці перападаюць ні ў чым не вінаватай моладзі. А можа настаў час памяняцца месцамі?