… З вуліцамі Менску тая ж сітуацыя, як і ў Віцебску [ды іншых гарадох Беларусі]. Вось, напрыклад, вуліцы Разінская і Пугачоўская. Няўжо гэтыя мяцежнікі рыхтавалі свае сялянскія паўстаньні супраць царызму ў Менску? Вядома ж, не. Бо ў іх эпоху мы ўвогуле з Расеяй былі рознымі краінамі (мы жылі ў Рэчы Паспалітай). Але, можа быць, у нас проста любяць усіх мяцежнікаў і бунтароў? Не – ня любяць. Таму што ў Менску няма вуліцы, якая б насіла імя НАШАГА кіраўніка паўстаньня супраць царызму Якуба Ясінскага (1761-94 гг.). Наш беларус загінуў за нашу свабоду, але мы аддаем належнае не яму, а Разіну ды Пугачову. Іншы беларус і таксама кіраўнік гэтага ж ваўстаньня Тадэвуш Касьцюшка (1746-1817 гг.) таксама “бяз вуліцы”.

Уся наша гісторыя была накіравана на незалежнасьць ад Расеі. Мяркуйце самі. У складзе царскай Расеі мы прабылі толькі 122 гады (як і Польшча) і тры разы арганізоўвалі агульнанародныя антырасейскія паўстаньні. БССР – была ў СССР адзінай рэспублікай, у якой не было “сьвята” “ўзьяднанья з Расеяй”, бо нас Расея захапіла пад час акупацыі войскамі Суворава. Уся наша гісторыя да гэтай акупацыі 1794-95 гг. – гэта гісторыя сталых войнаў з Расеяй. У вайне 1664-67 гг. расейскае войска зьнішчыла кожнага другога беларуса, а ў Паўночнай вайне – кожнага трэцяга.

Сёньня ў Расеі галоўнае нацыянальнае сьвята – выгнаньне Мініным і Пажарскім з Масквы беларускіх інтэрвентаў – менавіта беларусікх, а ня польскіх ці літоўска-польскіх: амаль усе харугвы, пасланыя Рэччу Паспалітай у Маскву (дарэчы, на запрашэньне баяраў), зьяўляліся палка́мі Войска ВКЛ – беларусамі з прозьвішчамі на “-іч”. Гэты “казытлівы” факт расейскія ідэолагі заўсёды спрабавалі схаваць у фармулёўках “польскія інтэрвенты” ці “польска-літоўскія інтэрвенты”, хаця гаворка заўсёды ішла менавіта і толькі пра беларусаў, якія тады (і да 1840 года) называліся літвінамі Літвы.

Куды ня кінь, любая праўда пра нашу гісторыю найвыразна паказвае, што мы заўсёды былі з Расеяй ворагамі. Прычым, мы - Літва літвінаў, былі самым галоўным ворагам Масквы – з татарамі Масква браталася і сябравала, а з намі – ніколі. Таму, што нашыя продкі ў яшчэ большай ступені, чым Масква, прэтэндавалі на зьбіраньне Русі, былі гістарычнай альтэрнатывай для Русі – еўрапейскай, у супрацьлегласьць азіяцкай.

Адсюль вечнае жаданьне ўладцаў Масквы нас здушваць, як нацыянальную сілу, якая ставіць пад сумніў права Масквы на ўладу ў рэгіёне. Нават Францыска Скарыну адрыналі за тое, што ён быў альтэрнатывай “рускаму першадрукару Фёдараву”. Любыя бесстаронныя ацэнкі гістарычных падзеяў з пункту гледжаньня ІНТАРЭСАЎ Беларусі – заўсёды і абавязкова абсалютна супрацьлеглыя ацэнкам расейскіх гісторыкаў. Гэта лёгка Латвіі ці Эстоніі, Малдове ці Украіне, Грузіі ці Арменіі – аднаўляць свой нацыянальны твар, бо ў іх гэты працэс толькі эпізадычна “закранае” вялікадзяржаўныя пачуцьці расейскіх элітаў (накшталт шуму вакол ваенных помнікаў і гістарычных ацэнак украінскіх сепаратыстаў). У нас жа ўсё на парадак больш складана.

Возьмем хаця б успамінанае раней галоўнае нацыянальнае сьвята Расеі. Заўважце – гаворка ідзе пра выганяньне не татараў, ня шведаў, ня немцаў нават – а славянаў і суседзяў. Няхай нават у Расеі нашы палкі называюць “польскімі” ці “польска-літоўскімі”, але мы ж выдатна ведаем, што гаворка ідзе менавіта і толькі пра беларусаў – якіх да таго ж нібы ў балоты ці лясы завёў міфічны мардвін Іван Сусанін. Дык што нам рабіць? Прыкідвацца і надалей, што мы ня ведаем нашай гісторыі, і рабіць выгляд, што “ўсё нармальна”, калі адна частка “Саюзнай дзяржавы” ўзводзіць у галоўнае нацыянальнае сьвята выгнаньне продкаў сёньняшняга насельніцтва другой часткі “Саюзнай дзяржавы” са сваёй сталіцы? Ці нам варта пасыпаць галовы попелам і каяцца, што нашы продкі былі інтэрвентамі, злачынцамі?

Івана Сусаніна расейскае праваслаўе зьбіраецца ўзводзіць у сьвятыя. Сёньня многія беларусы прытрымліваюцца веры Масквы. Ізноў незразумела: ці варта лічыць сваім сьвятым таго, хто загубіў многіх нашых продкаў. Адзін з нашых рускіх чытачоў напісаў нам: “И правильно сделал Сусанин, что погубил ваших белорусов, – нечего им было делать под Москвой”. Але справа ж зусім ня ў гэтым! Няхай гэтыя палкі беларусаў пад  Масквой – сапраўды акупанты з Рэчы Паспалітай. Але ўзводзіць у сьвятыя чалавека, які іх забіў, – гэта НЕНАРМАЛЬНА. Бо дакладна так жа немцы ня ўзводзяць у сьвятыя Жукава, Сталіна ці Гастэла, хаця добра ўсьведамляюць віну гітлераўскіх акупантаў.

А вось для параўнаньня наш ГАЛОЎНЫ беларускі сьвяты Андрэй Баболя (у яго храме адзначаюцца ў нас кожны год каталіцкія Каляды): быў жорстка забіты казакамі-марадзёрамі ў 1657 годзе, пад час чарговай зь незьлічоных войнаў з Масковіяй – парублены шаблямі і закапаны ў гной. Яго цела, пахаванае ў склепе ў Пінску, стала затым “цудоўным чынам нятленным” на працягу больш чым стагоддзя. Ясна, што памяць пра яго раздражняе суседа і зусім не “ўмацоўвае сяброўства народаў”. І як быць? Забыць пра нашага сьвятога – дзеля “сяброўства народаў”?

Як бачым, нават релігіі ў нас і ў Расеі бачаць сьвятымі тых, хто пацярпеў ці ўдзельнічаў у нашых войнах адзін з адным. Вось жа як глыбока ўсё пранікла…

Ці возьмем міф аб Кулікоўскай бітве, дзе нібыта “літоўскі князь Ягайла са сваімі літоўскімі палкамі сьпяшаўся на злучэньне з войскам Мамая, ды не пасьпеў”. Ягайла і яго войска [расейскімі гісторыкамі] паказаныя мярзотнікамі. Аднак “літоўскае войска” Ягайлы – гэта толькі апалчэньне зь беларускіх гарадоў: Віцебска, Менска ды іншых. А сам Ягайла – гэта праваслаўны Вялікі князь Літоўскі ды рускі Якаў (з нараджэньня пры хрышчаньні), прычым – Рурыкавіч. І што ж нам рабіць? Зноў пасыпаць галаву попелам і выракацца продкаў? Але ж тыя нашы “палкі Ягайлы” пад кіраўніцтвам таго ж Ягайлы-Якава і яго брата Вітаўта-Юрыя ў 1410 годзе разграмілі Тэўтонскі ордэн і захапілі Прусію ў склад нашай краіны, што на 5 стагоддзяў пазбавіла немцаў мары пра “паход на Ўсход”…

Забаўна, што наша гісторыя настолькі АДРЫНАЕЦЦА Расеяй [расейскай імперыякратыяй. – Рэд.], што там нават ня хочуць шукаць абгрунтаваньня цяперашняга знаходжаньня Прусіі ў складзе Расейскай Федэрацыі. Хаця яно ёсьць: Прусія на працягу доўгага часу была часткай ВКЛ, а сам род князёў ВКЛ (ад Міндоўга і яго бацькі Рынгольда) – гэта каралі Прусіі. Паколькі сёньня Беларусь і Расея зьяўляюцца “Саюзнай дзяржавай”, дык за кошт гісторыі Беларусі-ВКЛ Расея нібы набывае гістарычныя правы на Калінінградскую вобласьць – Прусію [за кошт гісторыі (й ня толькі) гэтыя правы набываюць беларусы-літвіны. – Рэд.]. Але не – у Расеі настолькі катэгарычна адмаўляюць ВКЛ й імкнуцца адгарадзіць ад ВКЛ Беларусь – што ніякія такія гістарычныя пошукі ў тэме ВКЛ прынцыпова немагчымыя [нагадваем: у адпаведнасьці з адным з прынцыпаў нашай Дактрыны, г.зв. “Калініградская вобласьць” павінна ўвайсьці ў склад Вялікай Літвы-Беларусі. – Рэд.]. 

Пра расейскую агрэсію 1654-67 гг., у якой загінуў кожны другі беларус, сёньня расейскія гісторыкі пішуць, што, маўляў, страты мірнага насельніцтва былі выкліканыя “толькі голадам, хваробамі і рабаўніцтвам саміх беларускіх партызанаў”. Ну, вядома, дакладна так лічаць і некаторыя вялікадзяржаўныя немцы пра Другую сусьветную вайну: маўляў, памерлыя ў блакадным Ленінградзе ня ёсьць ахвяры немцаў, бо памерлі ад голаду і хваробаў (так, напрыклад, лічыў Манштэйн). Праўда, факты кажуць, што мірнае насельніцтва нашых гарадоў і вёсак цалкам зьнішчалася па наўпроставым загадзе цара Аляксея Міхайлавіча. Самы крывавы прыклад – зьністажэньне ўсіх жыхароў Брэста, якіх цар пакараў яшчэ і тым, што замест хрысьціянскага пахаваньня насадзіў трупы ўсіх жыхароў горада на калы і галіны для зьяданьня зьвярамі – “каб Ісус іх ня змог уваскрэсіць”. Зноў пытаньне: што рабіць? Лічыць, што рускі цар правы – маўляў, правільна зьністожыў усіх жыхароў Бярэсьця, уключна зь немаўлятамі? Бо расейскія гісторыкі настойваюць менавіта на такой ацэнцы.

У час Паўночнай вайны п’яны Пётр І прыйшоў са сваімі сабутыльнікамі ў Полацкую Сафію, дзе загадаў “падаць яму” вышэйшых сьвятароў Беларускай праваслаўнай уніяцкай Царквы РПЦ Кіева – і пачаў зьдзекавацца, задаючы пытаньне: “Ці лічыце вы нас, маскавіцян, па веры сьхізматыкамі?”. Атрымаўшы адказ, Пётр пачаў зьбіваць сьвятароў спачатку кулакамі й палкай, потым, увайшоўшы ў раж пры зьяўленьні крыві, узяў шаблю і ўласнай рукой парубіў на кавалкі вышэйшых сьвятароў. Іншых сьвятароў катавалі ноччу, спрабуючы даведацца, дзе яны схавалі ад яго каштоўнасьці Полацкай Сафіі. Замест гістарычнай ацэнкі гэтага злачынства, якая ў норме павінна быць, у Полацку вісіць мемарыяльныя шыльда з надпісам, што, маўляў, наш горад ушанаваў сваёй найвялікшай прысутнасьцю “вялікі Пётр І”. Зноў пытаньне: ці павінныя мы лічыць мярзотнікамі забітае Пятром І у Полацкай Сафіі вышэйшае сьвятарства нашай Царквы? [ці, наадварот, мярзотнік – гэта Петр шалёны?]

Зьвяртаем увагу, “мярзотнікамі” – на жаданьне ўсходняга суседа – мы павінныя лічыць ужо ня толькі князёў і канцлераў ВКЛ (беларусаў), але і вышэйшае кіраўніцтва нашай Царквы, якое было тады ў падпарадкаваньні РПЦ Кіева, а не РПЦ Масквы – што і выклікала гнеў Пятра. Прычым, Пётр затым узарваў Полацкую Сафію, а яшчэ раней Іван Жахлівы загадаў па той жа прычыне гэты галоўны наш храм разбурыць і зрабіць зь яго салдацкі нужнік – у час нядоўгай акупацыі Полацку гэтым самазваным “царом” маскоўскія салдаты і татары зрабілі там прыбіральню, гадзячы на нашы фрэскі й іконы. Забаўна, што ў расейскіх выданьнях акупацыю Іванам Жахлівым Полацка аўтары абгрунтоўваюць “рукой дапамогі брацкага рускага народу праваслаўным беларусам, якія пакутавалі ад польскага каталіцызму”. Зьвяртаю ўвагу, што наша Полацкая Сафія была разбураная ўсходнім суседам яшчэ задоўга да нашай Уніі 1596 года. Маштабы ідыятызму проста шакуюць.: “руская рука дапамогі праваслаўнаму народу” ператварыла Сафію Полацка ў друзы і салдацкі нужнік.

Пытаньне становіцца яшчэ больш непад’ёмным: ці павінныя мы ўжо “мярзоцтвам” лічыць нашу Полацкую Сафію? Бо – як дае ўстаноўку расейская гісторыяграфія – усё, што зьдзейсьнілі кіраўнікі Масковіі-Русі ў адносінах да суседзяў, заўсёды дабро. Гэта значыць, што нам не застаецца анічога іншага, як да ліку “мярзотнікаў” дадаць і нашу Полацкую Сафію – і шукаць апраўданьне таму, што зь ёй зрабіў Іван Жахлівы…

Усе вышэйназваныя эпізоды знаходзілі сваіх “адвакатаў” у асяроддзі расейскіх гісторыкаў, а вось гэты – ніхто не пачаў у Расеі апраўдваць, бо цяжка тут што-небудзь сэнсоўнае сказаць у апраўданьне. Як і ў апраўданьне таго факта, што Іван Жахлівы загадаў усім габрэям Полацка прыняць яго Маскоўскую веру (дзе богам лічыцца самаўладца Масковіі), але тыя адмовіліся – і ўсіх габрэяў Полацка цар Іван патапіў у Дзьвіне. Тут ўжо ня скажаш “самі вінаватыя”…

У вайну 1812 года наш народ сустракаў Напалеона як вызваліцеля. Ацэнкі зразумелыя – “здраднікі”. Хаця людзі Бацькаўшчынай лічылі ВКЛ, а не Расею, якая іх акупавала. Пасьля лютаўскай рэвалюцыі [1917 г.] БНР рабіла стаўку ў пошуку апоры для сваёй незалежнасьці ад вялікадзяржаўнай Расеі – на Нямеччыну. Зноў “здраднікі”.

Вось такая наша дасавецкая гісторыя. Яшчэ сюды варта дадаць, што пасьля нашых антырасейскіх паўстаньняў у ХІХ стагоддзі – царызм у 1839 годзе забараняе нашу ўніяцкую царкву РПЦ Кіева і насаджае нагайкамі казакоў сваю РПЦ Масквы, забіраючы сабе нашыя храмы; забараняе гэтым указам і наша права зьвяртацца да Бога на нашай мове, забараняе выданьне Бібліі й увогуле кнігавыданьне на нашай мове, зачыняе ўсе нашыя школы, дзе вялася адукацыя на нашай мове [дарэчы, цяпер зноў так… – Рэд.]. У 1840 годзе царызм забараняе ў нас дзеяньне Статута ВКЛ, забараняе сам тэрмін “Літва” і назву нашага народу “літвіны”, уводзячы замест яго “беларусы” і “Беларусь”. А пасьля паўстаньня 1863-64 гг. пад забаронай ужо і гэтыя назвы, за якія саджаюць у вязьніцу: царызм [імперыякратыя] уводзіць для нас назву “Паўночна-Заходні край”.

На жаль, так атрымалася – геапалітычна, гістарычна – што ўся наша гісторыя мае толькі адзін галоўны і лёсавызначальны для нашага народу зьмест: гэта барацьба супраць агрэсіі ўсходняга суседа – і таму барацьба зь генацыдам царызму ў адносінах да нас. Нічога “благостного” ў нашых стасунках ніколі не было. Таму, з пункту гледжаньня Расеі, у нас і “няма ніякай сваёй гісторыі”, бо іншая сапраўдная наша гісторыя паказвае нас як “свавольную калонію”.

Пры гэтым прапаганда СССР узмоцнена накідвала нам уяўленьні, у якіх Айчынай падавалася Масква, а ня наша Бацькаўшчына. У выніку савецкія беларусы сталі ўспрымаць сваю Бацькаўшчыну і Гісторыю сваіх продкаў – як нешта скрайне “кепскае” і “здрадніцкае” ў адносінах да Масквы. Бо ж яна “наша сталіца і Радзіма, а не Беларусь”. Развал СССР выклікаў паніку ў такім сьветаглядзе – маўляў, мы апынуліся аддзеленымі межамі ад нашай Радзімы – Масквы. Дзе мы ўжо не былі нікому патрэбнымі.

Вось і праблема: людзі жывуць у незалежнай Беларусі, але ментальна працягваюць лічыць сваёй Бацькаўшчынай Маскву і нейкі СССР, якога даўно няма [сацыялагічныя дадзеныя сьведчаць, што ня ўсё так адназначна і безнадзейна. – Рэд.]. Заблукалі розумам у іншых эпохах і ў чужых дзяржавах…

“ЛЕТАПІС НЕЧАГА ДЭФЕКТЫЎНАГА І НЕПАЎНАВАРТАСНАГА”

Сумленныя беларускія гісторыкі заўсёды спрабавалі верна расставіць гістарычныя адзнакі – і глядзець на нашу гісторыю толькі праз прызму інтарэсаў нашага народу і нашай дзяржаўнасьці (як і робяць усе гісторыкі ў сьвеце). Але вось гісторыкі, блізкія ды афіцыёзу [па-простаму, гісторыкі-здраднікі й гісторыкі-агенты расейскай імперыякратыі. – Рэд.], усё гэта адсоўвалі на задні план (альбо ўвогуле адрыналі), а на першым плане ў іх заўсёды быў… страх пакрыўдзіць Расею ў ацэнцы нашых гістарычных падзей. У выніку наша гісторыя ВКЛ-Беларусі ў іх паўстае як летапіс чагосьці скрайне дэфектыўнага і непаўнавартаснага ў сваёй сутнасьці, бо абсалютна ўсё, што зьдзейсьнілі нашы продкі, канфліктуючы з Расеяй альбо баронячы Бацькаўшчыну ад усходняй агрэсіі, - аказваецца, “не служыла інтарэсам нашага народу”, а “служыла інтарэсам” ці то абстрактна дэманізаванага Захаду, ці то Польшчы, ці то шляхты і магнатаў – і да т.п.

Тыповым узорам гэтай “непаўнавартасьці гісторыі Беларусі” зьяўляецца гісторыка-дакументальны серыял “Летапіс часоў”, які паказвае Першы канал РБ. Пад нудную музыку зь серыі ў серыю аўтары праграмы падаюць нашу сярэднявечную гісторыю як “бесперапынную трагедыю”, таму што, маўляў, нашы продкі адважыліся супраціўляцца “брацкаму войску рускага народу”, якое ўсяго толькі… брала ў аблогу і рабавала нашыя гарады. Ну, так і быць. Няхай войны ВКЛ і Масковіі здаюцца “трагічнымі памылкамі” і нават “братазабойствам” – я таксама перакананы пацыфіст і супраціўнік любых войнаў. Але – вось дык ПАРАДОКС! – правіна за “трагедыю вайны” кожны раз кладзецца на нашых продкаў, хаця менавіта ўсходні сусед прыйшоў на нашу зямлю, а не наадварот.

Тыповы прыклад – чарговая серыя праграмы “Летапіс часоў”, якая была паказана 7 чэрвеня 2008 года. У ёй распавядалася пра бітву пад Воршай 1514 года, калі гетман ВКЛ Канстанцін Астрожскі разграміў дазваньня армію акупантаў, якая пераўзыходзіла наша войска ў некалькі разоў.

Вядоўца праграмы даў гэтай Вялікай перамозе нашай зброі чатыры каментары.

1) Ён сказаў, што “на Захадзе гэтай бітве надавалі вялікае значэньне, але на самой справе гэтая перамога ня мела НІЯКАГА значэньня ў вайне”. Гэта няпраўда. Па-першае, пры чым тут нейкі “Захад”, калі адзнакі НАШАЙ бітвы павінны даваць НАШЫЯ ж гісторыкі? І, па-другое, яны ёсьць: нашы гісторыкі якраз лічаць, што гэтая перамога мела гіганцкае значэньне і паўплывала на ўвесь ход вайны. Напрыклад, беларускі гісторык А.Е.Тарас у кнізе “Войны Маскоўскай Русі з ВКЛ і Рэччу Паспалітай” (Масква, АСТ, 2006 г.) паказвае, што прамым наступствам перамогі стала вяртаньне нам бяз бою акупаваных маскавітамі гарадоў Дуброўны, Мсьціслаўля і Крычава. А ў палітычным плане перамога пад Воршай сьхіліла Максімільяна І адмовіцца ад саюзу з Масквой, з-за чаго кааліцыя германскага імператара і маскоўскага князя Васілія ІІІ распалася. На Венскім кангрэсе 1515 года Габсбургі й Ягелоны прыйшлі да поўнага пагадненьня. Імператар Максімільян затым даслаў у Маскву для заключэньня міру пасярэдніка Зігмунта фон Герберштэйна з нашымі беларускімі (літоўскімі) пасламі Янам Шчытам і Богушам Багавіцінавым.

2) Другой думкай вядоўцы праграмы была тая, што мы не павінны Аршанскую бітву лічыць нашай перамогай, бо, маўляў, трагедыя гэтай перамогі ў тым, што мы забілі й паланілі “дзясяткі тысячаў нашых рускіх братоў”.

Але што рабілі гэтыя “браты” на НАШАЙ ЗЯМЛІ, рабуючы і разбураючы НАШЫ гарады? Калі ўжо тут ёсьць у чымсьці “трагедыя перамогі”, дык толькі ў тым, што ўсходні сусед – калі ён “брат” – уварваўся на нашу зямлю і пачаў яе падпальваць і спустошваць. Так што пытаньне зусім не да нас: калі ваш самы любімы і паважаны сусед улезе са зброяй у руках у ваш дом і будзе гвалціць вашую жонку – вы ж ня будзеце бедаваць аб “трагізме сяброўства” і баяцца даць гвалтаўніку адпор (маўляў, “гэта ж сябра”), а будзеце абараняцца.

Цалкам аналагічна ніхто ў Расеі не бядуе пра тое, што Мінін і Пажарскі выгналі з Масквы “дзесяткі тысяч нашых беларускіх братоў”. Ніводны з расейскіх гісторыкаў з такой дзіўнай інтэрпрэтацыяй перыяду Смуты не выступіў.

Гэта прынцыповае пытаньне: я не супраць таго, каб гісторыкі Расеі і Беларусі дамовіліся лічыць усе войны паміж Масковіяй і ВКЛ “братазабойчымі” і вырашылі б ганьбіць іх як такія ў сваіх ацэнках у кнігах і падручніках па гісторыі. Выдатна! Але калі такой дамоўленасьці няма, дык навошта нам гэта рабіць аднабаковым чынам? Бо перамогі над Літвой, яе акупацыя і нават цалкавітае зьнішчэньне ўсіх жыхароў нашых гарадоў – Мсціслаўля, Берасьця ды іншых – падаюцца ў афіцыйнай гісторыі Расеі толькі як “найвялікшыя пераможныя дзеі Расеі”. Напрыклад, пра генацыд цара Аляксея Міхайлавіча над жыхарамі Берасьця маскоўскі гісторык Аляксей Лобін пісаў у нашую газету, што “это обычная практика тех времен” і не выяўляў ніякіх пакутаў сумленьня аб “погибших десятках тысяч наших белорусских братьев”. Прычым, гэта былі не прышлыя звонку са зброяй у руках акупанты, а мірныя жыхары, старыя і немаўляты, якія і былі зьнішчаныя якраз акупантамі.

Дык чаму ж мы [гэта ня “мы”, а агентура Масквы. – Рэд.] з такім жалем гаворым пра разгромленых і захопленых у палон пад Воршай маскавітах, якія ўжо былі абцяжараныя вазамі нарабаванага ў нас, - але ніхто з супрацьлеглага боку ня лічыць сваімі “братамі” наша зьнішчанае імі мірнае насельніцтва, ніякіх шкадаваньняў не выказвае? У кнізе ў А.Е.Тараса: “Літвінам дасталася ня толькі зброя, але і тысячы кандалоў, прыгатаваных для іх. Што ж, аковы прыдаліся, іх надзелі на ранейшых гаспадароў”. Дык ці варта стагнаць аб зрынутых “братах”, якія прыйшлі на нашу зямлю з тысячамі кандалоў, прыгатаваных для нашага народу?

Ну, і дзіўнае ў тэрміне “рускія браты” слова “рускія” што да эпохі Васіля ІІІ. У кнізе ўжо ўспамінанага Герберштэйна “Запіскі аб Масковіі” на ўсіх ілюстрацыях Васілій намалёваны ў чалме, астраханскім халаце і ў арабскіх ботах з высока загнутымі насамі (каб, паводле ўсходняга забабону, не патрывожыць пад час хады зямлю, якая ўтрымлівае прах продкаў), з крывой турэцкай шабляй. Гэта значыць, поўнасьцю апрануты згодна з ардынскай модай (аналагічна апрануты яго сябрук цар Казанскай Арды, зь якім той стала забаўляўся, і пры гэтым браў з сабой на паляваньне ды забавы і пасла Герберштэйна зь яго людзьмі).  

Васілій ІІІ працягнуў у Масковіі ўведзены яго бацькам Іванам ІІІ “сухі закон” (згодна з  наказамі Карана), насіў вопратку Ісламу, вёў ардынскі вобраз жыцьця. Сама вера тады ў Масковіі не была праваслаўнай – яна была агульнаардынскай, у якой у роўнай ступені шанаваліся прарокі Іса (Ісус) і Магамет. Так што “рускага” ў маскоўскім князі было малавата – ён у большай меры прэтэндаваў тады на прастол цара Ўсея Арды, чым на месца князя Ўсея Русі, а на землі Русі прэтэндаваў не ментальна, а толькі на той падставе, што, маўляў, род князёў Масквы ідзе ад сьвятога Ўладзіміра зь Кіева, і таму “Кіеў заўсёды нам павінен належаць”. Гэта – маразм. Дакладна так пазьней сын Васілія Іван ІV распавядаў зьбянтэжаным беларускім паслам, што ён – “нашчадак цара Саламона і таму цар Эфіёпіі”.

І сам народ Масковіі тады ніхто не называў “рускім”. Русінамі зваліся толькі ўкраінцы Украіны, а маскавіты – гэта фіны і цюркі Масковіі. І хаця ніякіх славянаў у Масковіі спачатку не было [зьявіліся пазьней у якасьці палонных, а затым была касмапалітызуючая дэмаграфічная палітыка бальшавікоў. – Рэд.], але вядоўца праграмы ва ўжо іншым сюжэце пра Францыска Скарыну распавядае, што “ён быў першадрукаром для ўсіх усходніх славянаў, у тым ліку для рускіх Расеі”. Маскавіты не былі ніякімі “ўсходімі славянамі”, усё насельніцтва гістарычнай Масковіі – гэта славянізаваныя кіеўскімі папамі мясцовыя фінскія народы і шматлікія татары, якія пераходзілі на службу Маскве. Называць іх “усходнімі славянамі” проста ненавукова. Тым больш, што дасьледваньні генафонду рускага народу, зробленыя Расейскай акадэміяй навук у 2000-2005 гг., паказалі, што па генах рускія – гэта больш фіны, а не славяне.

3) Наступны прынцып аўтараў серыялу “Летапіс часоў”: у расповедзе пра Аршанскую бітву супернікі пададзеныя як, з аднаго боку, “брацкі рускі народ” (а не Васіль ІІІ зь яго ардынскім вялікадзяржаўем), а зь іншага боку – толькі як адзін “гетман Астрожскі”. Атрымліваецца, што зусім не беларусы ваявалі за сваю Бацькаўшчыну з акупантамі, а менавіта адзін гетман-магнат пасьмеў ваяваць супраць брацкага рускага народу.

Гэта стары правераны гадамі прапагандысцкі прыём: падаць шавінізм [імперыялізм] царызму як “руку дапамогі брацкага рускага народу” (які сам пры гэтым пакутуе ад прыгоннага прыгнёту, але чамусьці цягнецца “вызваляць” у гэтае ж прыгоньніцтва “брацкія народы”) – а супраціў суседзяў, як “супраціў мясцовых прыгнятальнікаў народу” ў асобах эліты гэтай краіны. Гэтую ж дэмагогію актыўна выкарыстоўваў і СССР пры агрэсіі супраць суседа [як жа, памятаем пра “інтэрнацыянальны абавязак”, напрыклад, у Чэхаславаччыне і Аўганістане. – Рэд.], але дзіўна, што аўтары гэтага гістарычнага серыялу – беларусы [гэта не “беларусы”, а лізаблюды-здаднікі, якія складаюць кадравую аснову сёньняшняга цяперскага рэжыму; дарэчы, чачэнцы такіх “чачэнцаў” называюць не чачэнцамі, а мунафікамі; варта заўсёды выкарыстоўваць зьмястоўныя тэрміны, асабліва ў абстаноўцы акупацыі, каланізацыі; мы пра гэта шмат гаворым.  – Рэд.] – выкарыстоўваюць гэты прыём і НЯ ЛІЧАЦЬ НАШ НАРОД СУБ’ЕКТАМ ГІСТОРЫІ. Каб, ня дай Божа, не сказаць праўду пра тое, што нашы народы ў той вайне ўвогуле ж ваявалі адзін з адным.

4) У рамках хаваньня гэтай праўды аўтары серыялу наўмысна разглядаюць вынікі Аршанскай бітвы не з пазіцыі яе гістарычнага значэння для нашай Бацькаўшчыны і народу, а ў рамках аднаго толькі Астрожскага. Вядоўца тэлепраграмы гаворыць, што ў будучыні ўнукі гетмана прынялі каталіцтва, і ставіць пытаньне: ці стаў бы перамагаць у гэтай бітве ўсходняга суседа праваслаўны гетман, калі б ведаў гэтую будучыню сваіх унукаў? І дае адказ для тэлегледачоў Беларусі: “відавочна, ня стаў бы”.

Гэта вяршыня таго, што можна называць “калабарацыянізмам” у нашай гісторыяграфіі.

Па-першае, Астрожскі ніколі ня быў адзінаверцам з маскавітамі: ён быў веры [канфесіі] РПЦ Кіева (з 1596 года уніяцкай) – і ніколі для яго не была “сваёй” праваслаўна-ардынская вера Масквы (дзе цар Арды і затым Масквы лічыўся БОГАМ). У адваротным выпадку ён увогуле ня меў бы права ваяваць супраць Васіля ІІІ, бо Маскоўская вера аўтаматычна азначала для верніка прысягу маскоўскаму ўладцы. Так што называць Астрожскага “праваслаўным адзінаверцам маскавітаў” – гэта жахлівы абсурд, проста трызьненьне. У нашых праваслаўных РПЦ Кіева была зусім іншая вера [канфесія] ў параўнаньні з жыхарамі Масковіі-Арды, і толькі невукі яе могуць лічыць “адной праваслаўнай верай”. РПЦ Масквы, нагадаю, нарадзілася ўпершыню высілкамі Гадунова з маскоўска-ардынскай веры ў 1589 годзе (адначасова з прыняцьцем Казаньню мусульманства), і як адказ у 1596-м РПЦ Кіева прыняла уніяцтва.

Па-другое, ну, і якая ж міфічная невядомая для гетмана “трагедыя” ў тым, што потым унукі Астрожскага сталі каталікамі? Вельмі хутка амаль уся шляхта ВКЛ (у тым ліку нашчадкі Астрожскага) перайшла зусім не ў каталіцтва, а ў пратэстантызм. Наша краіна на нейкі час фактычна стала краінай пратэстантаў, якую ад пратэстантызму “ратавалі” панаехалыя сюды польскія езуіты. Так нашы былыя праваслаўныя веры РПЦ Кіева аказаліся каталікамі. Ну, і якія адносіны гэта мае, напрыклад, да нашай перамогі ў Грунвальдзе ў 1410 годзе? Як можна, падобна да аўтараў серыялу, дапускаць тое, што нашы продкі ня сталі б ваяваць з немцамі ў 1410 годзе, калі б ведалі, што іх нашчадкі “здрадзяць” веру і стануць прыхільнікамі нямецкага кальвінізму і лютэранства?

У СССР нашчадкі герояў вайны 1812 года сталі ўвогуле атэістамі: ці значыць гэта, што Кутузаў – калі б ведаў такую будучыню – адмовіўся б бараніць Расею? Маўляў, навошта ваяваць за Айчыну, калі нашы нашчадкі “здрадзяць нашу веру”?

Ну, і самае галоўнае: у перадачы “Летапіс часоў” пытаньне Аршанскай бітвы звужана ад гісторыі ўсёй нашай Бацькаўшчыны і яе народу да асобы аднаго Астрожскага, а ў яго асобе затым зьведзена толькі да яго нібыта рэлігійнай прыналежнасьці, у ацэнцы якой аўтары падманулі гледачоў, сказаўшы, што Астрожскі быў нібыта маскоўскай веры (што азначае, што ён быў пад прысягай маскоўскаму самаўладцу).  

Акрамя таго, аўтары серыялу, як я бачу, дыскрэдытавалі Астрожскага як вогуле ПАТРЫЁТА БАЦЬКАЎШЧЫНЫ, надаючы яму думкі пра тое, што, маўляў, ён ня стаў бы бараніць ВКЛ, калі б ведаў, што яго ўнукі стануць каталікамі. Лічу, што найвышэйшы гетман ВКЛ меў сваёй галоўнай задачай служэньне БАЦЬКАЎШЧЫНЕ – і вераспавяданьне яго ўнукаў (дый хай яны хоць Іслам прымуць) да гэтага ніякага дачыненьня ня мае.  

“Заднім рахункам” аўтары серыялу прыдумалі, што гетман ВКЛ стаў бы потым горка шкадаваць і мучыцца тым, што “перамог рускіх братоў”. Такія сьмеху вартыя выдумкі цалкам непрымальныя для вярхоўнага галоўнакамандуючага войска ВКЛ (1497-1500 і яшчэ 1507-30). Ён тады сваю КРАІНУ БАРАНІЎ, а ня веру сваіх унукаў. Тым больш, што наша краіна заўсёды была шматканфесійнай. Краіна была важней [важней краіны толькі народ! яму патрэбная краіна. – Рэд.], але аўтары серыялу знаходзяць, што “важней была праваслаўная вера”, якой тады ў Масковіі… не было. І хаця мы з Масквой да 1839 года былі рознай веры [канфесіі] праваслаўя (мы былі ўніятамі РПЦ Кіева), менавіта на гэты хлусьлівы “нюанс падабенства” ціснуць прыхільнікі царызму, бо іншага, што было б “агульным”, акрамя гэтага надуманага і няіснага, у гісторыі няма!

Прычым, сама пастаноўка пытаньня пра нас “як праваслаўны народ” - заранёў ненавуковая, памылковая і цалкам бязглуздая [дый галоўнае ў тым, што яна сьвядома прыдуманая пад інтарэсы расейскай імперыякратыі. – Рэд.], бо, адпаведна “Атласу гісторыі Беларусі” (Менск, выд-ва БДУ, 2006 г., стар. 15), у XVIII стагоддзі на тэрыторыі цяперашняй Беларусі было сярод насельніцтва 38% каталікоў, 39% уніятаў РПЦ Кіева, 10% юдэяў і толькі 6,5% праваслаўных РПЦ Масквы.

Дык якія адносіны мы мелі да веры Масковіі? Ніякіх!

Астрожскі, што зразумела, быў вельмі далёкі ад ідэяў служэньня нават праваслаўю РПЦ Кіева (а з г.зв. “праваслаўем” Арды-Масковіі й вогуле ваяваў). Ён служыў ВКЛ – нашай Бацькаўшчыне і нашай дзяржаве, дзе было роўна і каталікоў, і кіеўскіх праваслаўных.

НАЦЫЯНАЛЬНАЯ САМАСЬВЯДОМАСЬЦЬ БЕЛАРУСА

Усялякая нацыянальная самасьвядомасьць грунтуецца найперш на тым, што грамадзянін сябе атаесамляе са сваёй дзяржавай [дзяржава – гэта народ + яго этнічная тэрыторыя + улада на гэтай тэрыторыі, скіраваная на інтарэсы гэтага  ж народу. – Рэд.] і са сваімі продкамі ў мінулым. Што да Беларусі, дык яна ў мінулым (як суб’ект з такой назвай) існавала толькі з 1840-га па 1863 год (затым назва была забаронена Расеяй). Да 1840 года мы заўсёды называліся Літвой, але з-за нашай “непрыемнай для Расеі” [для расейскай імперыякратыі. – Рэд.] гісторыі гэтую назву [імперскія] ідэолагі аддалі Жмудзі-Самагоціі жамойтаў і аўкштайтаў, якія ў ВКЛ да прыкладна 1500 года ня мелі нават свайго дваранства.

Забаўная дэталь: вядоўца серыялу “Летапіс часоў” распавядае, што ў ВКЛ “літоўская шляхта” складалася з жамойтаў і аўкштайтаў. На самой справе Перапіс войска ВКЛ 1528 года паказвае, што на тэрыторыі цяперашняй Беларусі і ў воласьцях Коўна і Вільня ўся шляхта на 100% складалася зь беларусаў-літвінаў з прозьвішчамі на “-іч”. І нават у самой Жамойціі-Самагоціі (цяперашняя Рэспубліка Ле́тува) 80% шляхты – гэта беларусы з прозьвішчамі на “-іч”, і толькі 20% шляхты – гэта жамойты і аўкштайты з прозьвішчамі на “-іс”. Г.зн., мы кіравалі Жамойціяй і яе народам [у той час], а не наадварот! А ў час Аршанскай бітвы ў 1514 годзе ніякай шляхты жамойтаў нават у самой Жамойціі не існавала! Гэта былі язычнікі, якія нават сваёй пісьмовасьці ня мелі – так што падаваць іх нейкімі “дваранамі” (ды яшчэ і “князямі”) – гэта займацца нягеглымі фантазіямі. І дадаткова, аўтары серыялу называюць род князя Міндоўга “літоўскімі князямі”, хаця гэта род прускага караля Рынгольда і яго сына Міндоўга – яны ніякіх адносінаў ня маюць роўна як да жамойтаў, так і аўкштайтаў.

Усё тлумачыцца проста: пасьля акупаваньня нас у 1795 годзе і пасьля нашых антырасейскіх паўстаньняў, якія пачаліся за гэтым, царызм [расейская імперыякратыя. – Рэд.] паставіў задачу ПАЗБАВІЦЬ НАС ГІСТАРЫЧНАЙ ПАМЯЦІ. Таму стаў насаджаць уяўленьне, што, маўляў, зусім ня нашыя беларускія продкі ўсю сваю гісторыю ваявалі з Расеяй, а толькі іхныя прыгнятальнікі – жамойты ды аўкштайты (!), прымушалі іх да гэтага. Трэба думаць, што яны рабілі гэта са сваіх лясоў, у якіх яны хаваліся ад усяго сьвету, чаму і захавалі сваю мову, настолькі падобную да старажытнай індаеўрапейскай.

Аналагічная сітуацыя і з назвай нашага народу. Упершыню тэрмін “беларусец” зьявіўся ў час вайны 1654-67 гг. (у якой, нагадаю, загінуў кожны другі наш жыхар). Гэта слова, уведзенае царом Аляксеем Міхайлавічам, не азначала нейкай нацыянальнасьці, а азначала толькі калабарацыяніста і здрадніка, які здрадзіў сваёй веры ды прысязе і прыняў Маскоўскую веру з аўтаматычнай прысягай цару Масковіі. Спачатку “беларусцамі” ў дакументах Масковіі запісваюцца ўсе русіны (цяпер украінцы) Усходняй Украіны, якія пайшлі на дамову з Крамлём у 1654 годзе. Затым, з пачаткам вайны, гэтыя ўкраінскія “беларусцы” дапаўняюцца жыхарамі горада Чавусы, якія першымі здрадзілі сваю веру ды краіну і прысягнулі веры ды [адначасна] цару акупантаў. Затым пасьледаваў Магілёў ды іншыя гарады, уключна з Бярэсьцем. Яны, праўда, потым зноў вярнуліся да сваёй веры і адрынулі маскоўскага сатрапа (за што жыхары Брэста па загадзе цара і былі пагалоўна вырэзаныя і кінутыя на калы ў ірвы для зьяданьня зьвярамі, а жыхары, напрыклад, Магілёва былі РПЦ Масквы паддазены анафеме “да сканчэньня вякоў”). На тэрыторыі Беларусі ў “беларусцаў” запісвалі й нас – літвінаў, і юдэяў, якія здраджвалі свой юдаізм, і жамойтаў з аўкштайтамі, і палякаў, і цыган.

Характэрная дэталь: у захаваных у Маскве аграмадных сьпісах з тысячамі й тысячамі прозьвішчаў сагнаных у расейскае рабства нашых суграмадзян – няма ніводнага “беларусца”. Там толькі літвіны з прозьвішчамі на “-іч” (г.зн. цяперашнія беларусы) і жмудзіны з прозьвішчамі на “-іс”. А вось “беларусцы” (як тыя, хто прыняў веру Масковіі ды прысягнуў яе цару) – ні забойству, ні палону не падлягалі. Гэта былі “новыя падданыя Крамля”. У пачатку той вайны “беларусцаў” зьявілася шмат, а затым яны ў нас цалкам зьніклі – усе, хто прымаў веру Масквы з прысягай цару, потым ад яе адцураліся…

Менавіта ў такім значэньні бачыла слова “беларусец” і Кацярына ІІ пры захопах нас у час падзелу Рэчы Паспалітай. Яна тады зусім не зьбіралася мяняць нашу назву “літвіны” на “беларусы”, бо для яе тэрмін “беларусец” азначаў не наш народ, а толькі тых, хто перайшоў з каталіцтва, уніяцтва, ісламу ды юдаізму ў… Маскоўскую веру. Па гэтым прынцыпе ў нас Кацярына ІІ стварыла два розныя гусарскія палкі: у Гарадзенскім служылі ўніяты і каталікі, а ў Беларускім – тая наша шляхта, якая прыняла Маскоўскую веру.

Жаданьне “ментальна прывязаць” наш народ да Расейскай імперыі тады праявілася зусім у іншым: у 1820-40 гг. афіцыёз Расеі выкарыстоўвае для назвы нас прыдуманы ім тэрмін “літоўца-русы”. У тым ліку менавіта так называе наш народ вядомы зьбіральнік “рускага” фальклору І.П.Сахараў (1807-63 гг.) у першым выданьні яго “Сказаньняў рускага народу” ў 1836 годзе. Вось такой назвай мы б і працягвалі называцца і далей, калі б не наша паўстаньне 1830-31 гг. У рамках “ліквідацыі асноваў сепаратызму” царызм [імперыякратыя. – Рэд.] вырашае ў 1840 годзе назаўсёды забараніць само слова “Літва” і прыбраць яго са сваёй дзяржавы. Адначасова з гэтым трэба было забараніць і назву нашага народу – літвіны. Прыдумалі, што цяпер хай яны называюцца беларусцамі – маўляў, [аналагічна] была ж указам цара ў 1839 годзе сапраўды забаронена наша ўніяцкая вера і замест яе насаджана вера Маскоўская. Такім чынам і атрымаліся пагалоўна ўсе “беларусцамі”. Аднак нават у 1953 годзе ўсё сельскае насельніцтва Менскай вобласьці пры апытаньнях этнографаў працягвала называць сябе літвінамі, а ня нейкімі там “беларусцамі”, хаця пажыло ўжо шмат і ў Расейскай імперыі, і ў БНР, і ў БССР.

Падрабязна пра тое, як мы сталі “беларусцамі” ў 1840-63 гг., сёньня ведаюць нават далёка ня ўсе беларускія гісторыкі – бо ўсё даводзіцца толькі сёньня вышукваць і знаходзіць па крупіцах у пыльных архівах. Стваральнікі серыялу “Летапіс часоў” гэтага дакладна ня ведаюць [ім ведаць ня трэба – яны не за тое грошы атрымліваюць… – Рэд.] – як, вядома, і мільёны беларусаў-літвінаў, бо гэтага ў школах на ўроках гісторыі не праходзяць. 

Замест таго, каб ясна і дакладна сказаць дзецям пра тое, як і калі царызм замяніў нашу [сапраўдную] назву народу “літвіны” на “беларусы”, падручнікі распаўсюджваюць байкі пра тое, што “беларусы жылі ў Літве ВКЛ” (г.зн. “паралельна”, віртуальна недзе ў гісторыі зь яе галоўным народам – літвінамі – нашымі продкамі). Яны ж распавядаюць, што дакументы ВКЛ вяліся на старжытна-беларускай мове (якая тады звалася літоўскай мовай літвінаў – нашых продкаў), што кіравалі ВКЛ не беларускія князі, а літоўскія – хаця гэта поўныя сінонімы. Грунт пад гэты маразм стварае энцыклапедыя “Беларусь”. Цытата: “Беларускі этнас стварыўся ў ХІІІ – XVI стагоддзі”, - хаця ў Статутах ВКЛ пералічаныя ўсе народы нашай краіны: літвіны, як утваральнікі дзяржавы, а вось жамойты, аўкштайты, русіны (украінцы Валыні) і габрэі – як абмежаваныя ў сваіх правах. І ніякіх “беларусаў” у Статутах ВКЛ няма! Затое ўсе літвіны на 100% - з нашымі розьвішчамі на “-іч”, якія мы сёньня называем “беларускімі”. Дык які такі “беларускі этнас” утварыўся ў XIII-XVI стагоддзях у ВКЛ, які быў адрозным ад Літвы? МЫ [СЁНЬНЯШНІЯ БЕЛАРУСЫ-ЛІТВІНЫ] САМІ І БЫЛІ ГЭТАЙ ЛІТВОЙ – а ня нехта іншы. І нівонага “беларуса” ў ВКЛ не існавала.

Няведаньне нашай 10-мільённай нацыяй гэтага важнейшага для нас факта – пра тое, як літвінаў у 1840 годзе ператварылі ў “беларусцаў”, а Літву ў “Беларусь” – зьяўляецца ЖАХЛІВЫМ ПРАГАЛАМ у нашай нацыянальнай самасьвядомасьці. Гэтая ДЗІРКА перарывае сувязь нашых пакаленьняў і ўсю нашу гісторыю, зьяўляецца перашкодай для таго, каб мы бачылі сёньня нашу краіну гістарычным спадчыньнікам ВКЛ.

Самае цікавае, што гэты ментальны ПРАГАЛ у пераемнасьці нацыянальнай сьвядомасьці быў і ў БНР. Там атрымалі свабоду і абвясьцілі дзяржаўнасьць, вярнулі свае дзяржаўныя сімвалы, а вось як і чаму “з ВКЛ атрымалася Беларусь”, ніхто ня ведаў. У тым ліку гэтае пытаньне цалкам абыдзена ўвагай у знакамітай кнізе Вацлава Ластоўскага (сябры ўраду БНР) “Кароткая гісторыя Беларусі”, выдадзенай яшчэ ў 1910 годзе ў Вільні. Ня маючы адказу на гэтае найважнейшае для нашай нацыянальнай  самасьвядомасьці пытаньне, нават урад БНР пачаў сутаргава мітусіцца, сумнеючыся ў сваёй дзяржаўнасьці, і… прыняў рашэньне зьвярнуцца да “Дэмакратычнай Расеі” з просьбай увайсьці ў яе склад як федэратыўнае ўтварэньне. Як вядома, Расейская Дэмакратычная Рэспубліка Керанскага была зрынутая хунтай бальшавікоў, а тыя хутка напалі на БНР, і Ленін загадаў увогуле ліквідаваць нашу дзяржаву, уключыўшы нас у склад РСФСР. Добры ўрок беларусам!

З-за гэтага РАЗРЫВУ ў пераемнасьці нацыянальнай сьвядомасьці народу мы і ня здолелі скласьціся ў сярэдзіне 1990-х як нацыянальная дзяржава, накшталт Расеі, Украіны ды іншых краінаў экс-СССР. Мы адзіныя ў экс-СССР не ўвялі нацыянальных назваў сваёй валюты (беларускі талер і грош), не ўвялі нацыянальнай назвы парламента (Рада), адмовіліся ад гістарычных сімвалаў дзяржаўнасьці нашых продкаў [тут, на жаль, аўтар дэманструе вельмі распаўсюджаную сярод беларусаў памылку – прыпісвае чужыя грахі (у дадзеным выпадку, злачынствы расейскай імперыякратыі) уласнаму народу; зьвяртаемся да аўтара і яму падобных: такое ёсьць адным з найвялікшых грахоў…; будзем лічыць, што аўтар проста незнаёмы з сучаснымі палітычнымі тэхналогіямі, пра якія ён, як гісторык, можа і ня ведаць. – Рэд.].

Кожная дзяржава абавязкова гістарычна пачынаецца з нацыянальнай сьвядомасьці яе народу – і далей толькі на ёй і грунтуецца. Няма яе – няма і дзяржавы! У нас выпадак унікальны: пры здушанай нацыянальнай самасьвядомасьці мы толькі таму ўвайшлі ў шэраг “незалежных краін”, што пайшлі сьледам за прыкладам усіх рэспублік СССР, дый да таго ж мы сябры ААН [а ў дадзеным выпадку рэдакцыя ўжо пратэстуе супраць падобных заяваў! у пачатку артыкула аўтар сам напісаў, што зьместам гісторыі нашага беларуска-літвінскага народу была сталая барацьба з расейскім імперыялізмам за ўласныя свабоду і дзяржаўнасьць. – Рэд.]. Пры фармальных прыкметах дзяржаўнасьці мы [ўсё яшчэ] ня маем галоўнай умовы – нацыянальнай самасьвядомасьці [па-першае, у нацыянальнай эліты яна ёсьць, а, па-другое, калі яе пакуль няма ў многіх прадстаўнікоў масы, дык гэта ня іх віна, а бяда – прамое наступства палітычнай і прапагандысцкай дзейнасьці расейскай імперыякратыі й яе цяперскіх калабарантаў на чале з агентам-Лукашэкам! – Рэд.]. Паколькі большасьці народу было прывіта царызмам і СССР непрыняцьце сваёй гісторыі ВКЛ і продкаў-літвінаў [вось, ужо лепш; крытыка падзейнічала. – Рэд.], то сталі пладзіцца ўсялякія сурагаты, якія былі пакліканыя запоўніць гэтую дзірку. У іх ліку і маніякальнае імкненьне да СССР, і трызьненьне яшчэ з часоў царызму пра “адзінства трох усходне-славянскіх народаў”, і такая ж хлусьлівая тэза пра тое, што, маўляў, мы “былі заўсёды адной праваслаўнай веры з Расеяй”.

На жаль, гэтыя хлусьлівыя канцэпцыі і псеўдаідэалогіі ня маюць НІЯКАГА ДАЧЫНЕНЬНЯ да нашай нацыянальнай самасьвядомасьці й у прынцыпе ня здольныя яе замяніць, як падмурак дзяржаўнасьці [галоўнае, што яны ня маюць дачыненьня да гістарычнай ПРАЎДЫ! – Рэд.].

Ад рэдакцыі:

Мы даўно заўважылі (і па матэрыялах, якія сустракаюцца ў сеціве, і па зьяўленьні выданьня “Секретные исследования”), што ў Беларусі ахвярна і плённа працуе група беларускіх гісторыкаў-патрыётаў, якія крок за крокам адкрываюць нашаму народу яго САПРАЎДНУЮ ВЯЛІКУЮ ГІСТОРЫЮ. Недахопам іх працы, як на наш погляд, зьяўляецца рускамоўнасьць. Але, як заўважылі сталыя наведвальнікі нашага сайта, мы самі перакладаем іх самыя цікавыя артыкулы на нармальную (для Беларусі) мову і падаем на нашым сайце.

Мы б з задавальненьнем сустрэліся з прадстаўнікамі “Сакрэтных дасьледваньняў”, калі б хто-небудзь з нашых чытачоў падказаў нам, як зь імі зьвязацца, каб абмеркаваць магчымасьць супрацоўніцтва. 

На пачатак нагадаем, што толькі Заходняя Сібір для “Вялікай Расеі” дае асноўную долю здабычы нафты (70% ад усёй здабычы ў РФ), прыроднага газу (90%!), значную частку драўніны, вугалю, іншых выкапняў. На справе ж большая доля гэтых багацьцяў, ужо ўвыглядзе валюты, пападае ў кішэні чыноўнікаў і на рахункі алігархаў, а астатняе ідзе на зброю і сьпецслужбы. У сувязі з гэтым некаторыя сібіракі лічаць, напрыклад, так: “Ва ўмовах, калі Расея практычна нічога не вырабляе, акрамя нафты і газу, я не разумею, навошта Заходняй Сібіры ўвогуле ўсе іншыя тэрыторыі. Нафту і газ мы можам вырабляць і бязь іх. У нейкай ступені яшчэ Урал для нас цікавы, як таксама прамысловы рэгіён”.

У Іркуцку Дзень Незалежнасьці Сібірскай рэспублікі традыцыйна адзначаецца ўжо некалькі гадоў. Месца правядзеньня мерапрыемства – помнік Афанасію Шчапаву – сібірскаму абласьніку родам з Ангі, Качугскага раёна Іркуцкай вобласьці (тады губерні).

Бацька Афанасія Пракопавіча быў сельскім сьвятаром, маці – сялянкай, бураткай. Афанасій Шчапаў абгрунтаваў складаньне й існаваньне сібірскай нацыі, як новага этнічнага ўтварэньня на грунце як мясцовага, карэннага насельніцтва зь яго традыцыйнай культурай, так і прышлага рускага з розных краёў Заўральскай Расеі.

Дэкларацыя Незалежасьці Сібіры была была прынятая 90 гадоў таму Часовым Сібірскім урадам 4 ліпеня (па новым стылі - 17 ліпеня) 1918 года. Гэтай падзеі папярэднічала зьвяржэньне манархіі ў 1917 годзе. Зьезд народных упаўнаважаных Сібіры ў жніўні 1917 года зацьвердзіў Сібірскую сімволіку (герб і сьцяг).

На жаль, пазьней у Сібіры склалася два цэнтры стварэньня дзяржавы – у Омску, дзе быў створаны Часовы Сібірскі ўрад, і ў Іркуцку, дзе ствараецца Цэнтрасібір.

Як напішуць пазьней некаторыя гісторыкі, “на жаль, ні ў Омску, ні ў Іркуцку ўлады новай Сібіры ня здолелі адэкватна вызначыцца ў сваім стаўленьні да Грамадзянскай вайны ў Расеі. І сібірскія добраахвотныя войскі так ці інакш пачалі ўцягвацца ў яе… на баку Белай гвардыі. Урэшце гэта прывяло да таго, што генерал Грышын (Алмазаў), які быў фактычным стваральнікам Сібірскай арміі, быў вымушаны пакінуць Омск, а генерал Пепяляеў – пагадзіцца на ўдзел у Белым руху. Усё гэта закончылася пераваротам Калчака ў лістападзе 1918 года. Пасьля чаго пра Сібірскую незалежнасьць гаворкі ўжо ня йшло… Спробы Пепяляева неяк угаварыць Калчака лічыцца зь Сібірру, як самастойнай краінай, не знайшлі ў таго разуменьня – Калкач быў яшчэ большым цэнтралістам, чым хто б там ні быў з бальшавікоў. Усё гэта прывяло да таго, што народ Сібіры цалкам адмовіў у падтрымцы і Калчаку, і ўсім, хто быў зь ім нейкім чынам зьвязаны. У тым ліку і Сібірскай арміі”.

Няхай Дзень Незалежнасьці Сібіры будзе для ўсіх нас напамінам ў тым ліку і аб страчаных магчымасьцях, прычынах стратаў, аб тых уроках, якія мы павінны ўзяць зь гісторыі.

У Томску напярэдадні адзначэньня дня Сібірскай незалежнасьці адбылося чарговае паседжаньне Сібірскага аргкамітэту. Там пастанавілі:

- распрацаваць сімволіку сібірскага аўтанамісцкага руху;

- закупіць сьцягі, футболкі, банданы, кепкі, стужкі, фотарэпрадукцыі й да т.п. для інфармацыі й навочнай агітацыі, а таксама вянкі для ўскладаньня да помніка Г.Н.Патаніну і да сядзібы Пепяляева. 

- правесьці пашыранае паседжаньне сібірскіх аўтанамістаў;

- скласьці календар рэгулярных мерапрыемстваў і прыцягнуць да іх адзінадумцаў (напрыклад, абаронцаў драўлянага дойлідства);

- правесьці архіўныя пошукі з мэтай акумуляцыі фатаграфічнага і дакументальнага матэрыялу;

- працягнуць узгадненьне пытаньняў па стварэньні адзінага аўтанамісцкага інфармацыйнага рэсурса.

Актывісты Сібірскай рэспублікі таксама ўказваюць, што 17 ліпеня, у Дзень сібірскай незалежнасьці, сібіракі могуць зьбірацца ў любым памятным для сібірскай гісторыі месцы, зьвязаным зь яе незалежнасьцю, і там успомніць гісторыю і людзей, якія яе рабілі, а таксама абмеркаваць пытаньні сібірскай незалежнасьці.

Ад рэдакцыі:

Мы ня супраць стварэньня Незалежнай Сібірскай Рэспублікі. Наадварот, мы абедзьвюма рукамі “за”. Але мы ведаем, што асноўныя багацьці Сібіры знаходзяцца на этнічных тэрыторыях народаў комі, перм, ханты, мансі, ненцы, якуты, бураты, чукчы, каракі, эвенкі й г.д., а таму найперш павінны прыносіць карысьць ім.

Да грамадзянаў Беларусі!

На верасень 2008 г. рэжым рыхтуе “выбары” сваёй палаты. Ёсьць рэальная небясьпека, што пад “выбары” рэжым можа падсунуць рэфэрэндум па канстытуцыйным акце незаконнай “саюзнай дзяржавы з Расеяй”. Або праз нібыта “легітымную” палату зацьвердзяць незаконнае ўтварэньне – “саюзную дзяржаву”. Беларусы мусяць адвярнуцца ад рэжыму, ня ўдзельнічаць у фальшывым галасаваньні. Калі беларусы не адвернуцца, ня выстаяць супраць падманнага і прымусовага зацягваньня іх на выбарчыя ўчасткі, то з усімі намі можа здарыцца вялікае няшчасьце. Прадажны рэжым можа выкарыстаць магчымасьць, каб зьнішчыць нашу незалежнасьць, ператворыць Беларусь у губернію расейскай імпэрыі, а нашых хлопцаў (можаце не сумнявацца) пагоняць гінуць у “гарачыя кропкі” вечна ваюючай Масковіі. КАЛІ МЫ НЯ БУДЗЕМ ЗМАГАЦЦА, - БЕЛАРУСКУЮ МАЁМАСЬЦЬ, ЗЯМЛЮ заграбуць ДА [СВАІХ] РУК МАФІЙНЫЯ МАСКОЎСКІЯ КЛАНЫ.

Мы ўжо цяпер бачым вынікі распродажу Беларусі прамаскоўскім рэжымам Лукашэнкі пад расейскія так званыя “стабілізацыйныя” крэдыты. Закладзены пад гэта прыбытковыя беларускія прадпрыемствы нафта-хімічнага комплексу, Белтрансгаз, Жодзінскі “Белаз”, Мінскі МАЗ, прадпрыемствы энэргетыкі, банкі ды іншыя. Ужо сёньня вялікія зямельныя ўчасткі нашай сталіцы аддадзены маскоўскай мільярдэрцы Батурынай (жонцы маскоўскага мэра Лужкова) пад будаўніцтва жыльля, якое будзе не па кішэні беларусам. Купляць будуць расейскія крымінальнікі, якія панаедуць з крымінальнымі капіталамі, каб прыгнятаць і абдзіраць наш народ. Яны ўжо плянуюць пабудаваць дзясяткі казіно ды іншых “забаўляльных установаў” у нашым Менску: расейскія крымінальнікі будуць забаўляцца ў нас. Нашым людзям гэтая палітыка рэжыму “любові да Расеі” дабра не прынясе.

Журналістка Сьвятлана Калінкіна ў газэце “Народная Воля” за 19 чэрвеня 2008 г. у артыкуле “Богатейшие люди России атакуют белорусский рынок” піша пра тое, як актыўна крамлёўскія алігархі разьмяркоўваюць паміж сабою сфэры беларускай прамысловасьці і эканомікі. Відавочна, што захоп (а не продаж) прадпрыемстваў алігархі плянуюць правесьці па маскоўскіх крымінальных карупцыйных схэмах. Вось высновы С. Калінкінай: “Лукашенко много лет рассказывал, что не позволит российским олигархам скупить Беларусь. А теперь вдруг затих, больше не хвастается. Наоборот, не проходит недели, чтобы не стало известно о том, что готовится продажа того или иного белорусского предприятия… Бастион пал”.

Зацьвердзіць вынікі распродажу Беларусі, прыдаць яму выгляд законнасьці, па задумцы Лукашэнкі і яго атачэньня, павінна новая “палата прадстаўнікоў” (у якую могуць спэцыяльна прапусьціць пару псэўдаапазыцыянераў). Людзі ведаюць, што сьпіс “дэпутатаў палаты”, якіх яны павінны “выбраць”, яшчэ да “выбараў” зацьвярджае Лукашэнка. Народ жа патрэбны для масоўкі.

У падмане людзей рэжыму дапамагае групоўка асобаў, якая называе сябе “дэмакратычнай апазыцыяй” (С.Калякін, А.Лябедзька, В.Вячорка, А.Мілінкевіч, М.Статкевіч ды іншыя). Перад імі пастаўлена задача іхнымі грантадаўцамі – прыцягнуць на “выбарчыя ўчасткі” як мага больш людзей, а галоўнае – пратэстную частку беларускага грамадзтва. Гэта дапаможа рэжыму ў справе прызнаньня вынікаў “выбараў” Захадам. Тут бізнэс падстаўной апазыцыі. Даўно вядома, як гэтым “дзеячам” аплочваюць ганебную справу. Для дэманстрацыі заходнім назіральнікам легітымнасьці “выбараў” рэжыму трэба, каб на выбарчыя участкі прыйшлі людзі. Усё астатняе будзе зроблена фальсіфікацыйнай машынай улады. Досьвед засьведчыў, што беларускі выбаршчык, галасуючы, ня ў стане ўплываць на вынікі галасаваньня, якія прадвызначаныя зьверху.

Прыстойны чалавек ніколі ня будзе ўдзельнічаць ў ашуканстве і не дазволіць сябе ашукаць. Так і нам, беларусам, трэба адвярнуцца ад рэжыму, ня ўдзельнічаць і не спрыяць фальсіфікацыям і ашуканству. Той, хто ня пойдзе да ашуканцаў і фальсіфікатараў, пасля так званых “выбараў” будзе пачуваць сябе годна. Калі людзі ня пойдуць на ўчасткі масава, гэта і будзе рэальным і неабходным ударам па рэжыму.. Няхай рэжым фальсіфікуе як хоча, але вынікам будзе тое, што народ не прызнаў ягоныя “выбары”. У гэтым ёсьць добры грунт для наступнай перамогі. Ды і расейская хэўра будзе ведаць, што беларусы ня прымуць афёру пад шыльдай “саюзнай дзяржавы” і здольныя абараніць сваю краіну ад маскоўскай крымінальшчыны.

Паважаныя беларусы! Да даты фальшывых “выбараў” неабходна правесьці тлумачальную працу пра няўдзел ў фальшывым галасаваньні, пра тое, што трэба адмовіцца ад [прапаганды] рэжыму і ня йсьці на “выбарчыя ўчасткі”. Кожны, хто атрымае гэты ліст, і іншыя нашы матэрыялы, можа растлумачыць сваім блізкім, суседзям, супрацоўнікам, знаёмым, чаму ня трэба ісьці на падманныя “выбары”. І наша справа будзе рухацца...

Яшчэ да “выбараў” ганіце ад сябе і высьмейвайце розных зазывалаў на “выбары”. Ганіце ад сябе абяцальшчыкаў ад рэжыму, прадажных “псэўдаапазыцыянераў” і тых, каторыя будуць называць сябе “незалежнымі”. Паказвайце ўсім іхнюю меркантыльную, здрадніцкую пазыцыю.

Не паддавайцеся на запалохваньні, што вас выселяць зь інтэрнату, звольняць з працы, выключаць з навучальнай установы. Мільёны людзей ня звольняць. Трэба змагацца. Будзьма мудрэйшымі, шукайма мэтады, каб абыйсьці рэжымныя “рагаціны”. Памятайма, што будзе непараўнальна горш, калі прыйдуць расейскія алігархі, паставяць сваю адміністрацыю, якая ўчыніць масавыя звальненьні, а ў якасьці кампэнсацыі запрапануе рабскую працу ў Расеі.

Нашыя справы мы, беларусы, мусім рабіць самы. Ніхто за нас рабіць ня будзе. Гэта наша дзяржава, наша зямля, наша маёмасьць, наша мова і культура і наша права.

МЫ МУСІМ СТАЦЬ ГАСПАДАРАМІ Ў СВАІМ ДОМЕ.

Чэрвень 2008 г.

“Беларуская Салідарнасьць”. Ініцыятыва ў падтрымку пазыцыі Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі – БНФ

У адказ на рашэньне глабалісцкай сіянакратыі не дапусьціць уступленьня Украіны і Грузіі ў НАТА ды спрыяць захаваньню “цэласнасьці” расейскай імперыі мы выставілі шэраг артыкулаў, якія раскрываюць сутнасьць гэтай глабальнай соцыяпаразітнай сілы, а таксама яе повязі зь іншай такой жа сілай – расейскай імперыякратыяй. Ніжэй падаем апошні матэрыял з гэтай серыі, які непасрэдна датычыць ужо нас – беларусаў. У цэлым жа, і надалей мы маем намер прыкладна так рэагаваць на вычыны сусьветных злодзеяў. Што можам зрабіць – тое і робім.

1.

Спачату інфармацыя (узята адсюль www.svaboda.org/content/Article/1116474.html):

“19.05.2008 г. Аляксандар Лукашэнка правёў перамовы з самым багатым чалавекам Расеі, кіраўніком холдынгу “Базывы элемэнт” і кампаніі “Рускія машыны” Алегам Дзерыпаскам. Паводле зьвестак часопісу Forbs. спадар Дзерыпаска – самы багаты чалавек Расеі. Яго багацьце складае 68 мільярдаў даляраў, ён – на 9-м месцы ў сьвеце па гэтым паказьніку. Кіраўнік Беларусі пацьвердзіў гатовасьць рэалізоўваць супольныя праекты “Рускіх машын” і беларускага МАЗу. У 2002 годзе, пасьля другіх прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі, менавіта з  Алегам Дзерыпаскам вяліся перамовы аб продажы кантрольнага пакету акцый менскага аўтазаводу. Той праект не атрымаўся.

Цяпер Лукашэнка падкрэсьліў, што пасьля мадэрнізацыі МАЗу Беларусь магла б працаваць і канкураваць самастойна, але магла б і аб’яднаць высілкі з расейскімі партнэрамі. Ён сказаў Дзерыпаску, што зацікавіўся прапановамі, якія расейскі магнат зрабіў яшчэ летась, аднак паводле Лукашэнкі падобныя прапановы Беларусь атрымала і ад расейскага КАМАЗу. “Калі мы пачнем таргавацца, хацелася б, каб гэта было сумленна і прыстойна”, – падкрэсьліў ён.

Паводле зьвестак “Інтэрфаксу”, зараз Дзерыпаска прапануе стварэньне на базе “Рускіх машын” і МАЗу машынабудаўнічага холдынгу. Расейскі бізнэсовец прапануе аб’яднаць у адзіную вытворчую структуру МАЗ і аўтамабільны завод “Урал”. Таксама плянуецца стварыць адзіны навуковы і канструктарскі цэнтар па распрацоўцы аўтамабіляў і аб’яднаць сетку збыту. Асноўнай мэтай аб’яднаньня зьяўляецца нарошчваньне супольнай вытворчасьці грузавых аўтамабіляў да 100 тысячаў у год. У размове з Лукашэнкам расейскі мільярдэр сказаў, што “тэхналягічна нашы прадпрыемствы супрацоўнічаюць прынамсі 20 гадоў”, што “важна стратэгічна вызначыцца з нашымі партнэрамі на бліжэйшыя 10-15 гадоў”, і падкрэсьліў, што “Беларусь і Расея будуць паступова адчыняць свае рынкі”. Таму, паводле Дзерыпаскі, трэба вызначыцца, як дзьве краіны змогуць канкураваць з эўрапейскімі вытворцамі” (канец цытаты).

Цікава, што БТ у час асьвятленьня гэтай падзеі пана Дзерыпаску ў фас не паказвала. Беларускім тэлегледачам увесь час паказвалі толькі яго левае вуха. Чаму так адбывалася, кожны можа здагадацца сам. Для таго, каб гэта было зрабіць лягчэй, падаем фэйс Дзерыпаскі ў фас – гэта той, што на фота справа… 

2.

Найперш зьвяртаем увагу нашых чытачоў, што з часу падзеі, пра якую гаворка, прайшло ўжо два месяцы, а, як да гэтай пары, ніводная апазіцыйная партыя (якая, вядома ж, “за народ”) не выказала свайго стаўленьня да яе.

У самы раз крычаць “рабуюць!”. Аднак, на справе, у інфармацыйнай прасторы – поўная цішыня. Ах, так, разумеем: ідзе цяжкая штодзённая праца па падрыхтоўцы да будучых выбараў у “палатку” (цалкам правальных, і ў які ўжо раз?!)  – былі ўзгадненьні, там, розныя (напрыклад, хто і дзе будзе балатавацца), было напісаньне грантаў і г.д. А цяпер ідзе ня менш цяжкая праца над тым, каб з гэтых выбараў… уцячы. Дзякуючы дзеяньням Лукашэнкі пасьля 4 ліпеня, гэта можна зрабіць зь мінімальнымі стратамі для “іміджу”. Хаця, што там ужо страчваць?   

Карацей, апазіцыя занятая. Прыйдзецца разьбірацца і пратэставаць нам.

Такім чынам, што мы маем?

Мы маем у нашай Беларусі шэраг вялікіх прадпрыемстваў – заводы, фабрыкі, трубаправоды – якія належаць нашаму беларускаму народу, пакуль няблага працуюць (дзякуючы, найперш, самім беларусам – іх працавітасьці, дысцыплінаванасьці, кемлівасьці) і якія Лукашэнка, зыходзячы са сваіх асабістых, скурных інтарэсаў, наважыўся “прадаць” замежнаму магнату.

У гэтых падзеях з Лукашэнкам усё зразумела… Яшчэ 14 гадоў таму, калі ён ішоў на пасаду прэзідэнта Беларусі, ён ужо быў яўным агентам расейскіх імперскіх колаў. Цяпер, на 15-м годзе будаваньня “нябачанай у сьвеце дзяржавы” ён, каб пратрымацца пры ўладзе яшчэ хоць трохі (праз тое, што атрымае грошы, дагодзіць заходнім “дэмакратам”), вымушаны рыхтавацца да продажу нацыянальнага багацьця беларускага народу, якое стварыў наш народ, якое належыць нашаму народу і якое павінна належаць яму і толькі яму надалей. З пункту гледжаньня аб’ектыўных інтарэсаў беларускага народу, а таксама (і адначасова) закону і справядлівасьці, з боку Лукашэнкі рыхтуецца злачынства!    

А хто такі Дзерыпаска? Таксама злодзей. Драбнейшы, вядома ж, у параўнаньні з  Лукашэнкам, але тып яшчэ той. Накрасьці ў Расей столькі грошай – гэта трэба ўмець. Дый рэйтынг яго ў гэтым сэнсе ўражвае – першае месца!

Тое, што “прыватызацыя” ў Расеі была злачыннай “прыхватызацыяй”, напэўна, з нашых чытачоў ведае кожны. Усе капіталы г.зв. новых “рускіх” – злачынныя, і раней ці пазьней павінны быць экспрапрыяваныя. Гэта ведаюць усе, хто вывучаў працэс расейскай “прыхватызацыі” ў 1990-я. Ведаюць як