nashaziamlia.org

Асьветна-адукацыйны, грамадазнаўчы сайт для беларусаў: аналіз, прагноз, сілы, інтарэсы, сьветагляды, ідэі, ідэалогіі, праграмы, мэты.

Запісы

Алесь Астроўскі: “Я не адзіны беларус, які ў Беларусі жыве ва ўмовах дыскрымінацыі”

май 16, 2007 | Каментары (1)

����о��к�, �а�а�кев��.JPG

Днямі ў рамках перадачы “Начная Свабода” рэдактар нашага сайту ў наўпроставым эфіры даў інтэрвю карэспандэнту радыё “Свабода” Вользе Караткевіч (Прага). Вырашана прадубляваць гэтае інтэрвю і на нашым сайце.
Рэдакцыя.


В.Караткевіч: “Давайце пачнем гутарку з нашумелай гісторыі – гэта ваш удзел у навукова-практычнай канфэрэнцыі, арганізаванай з дапамогай прадстаўніцтва ТАСІС. За гэта Вы атрымалі дысцыплінарнае спагнаньне ва ўнівэрсытэце…”

А.Астроўскі: “Арганізатарам канфэрэнцыі быў таксама інстытут НІСЭПІ пад кіраўніцтвам Алега Манаева. 22-23-га лютага гэтая канфэрэнцыя адбывалася ў Менску. Тэма была такая – Эўропа, якая пашыраецца, і Беларусь. Гэта быў заключны этап у сэрыі канфэрэнцыяў, якія праводзіліся ў рэгіёнах. Былі сустрэчы зь людзьмі ў рэгіёнах, і вось лепшым далі магчымасьць выступіць на заключнай канфэрэнцыі. А гісторыя такая. Я, як звычайна, дамовіўся на катадры, з загадчыкамі, выкладчыкамі, што яны падменяць мяне ў часе канфэрэнцыі. Напісаў заяву ў адпаведнай форме на імя рэктара ўнівэрсытэта. Загадчык па катадры падпісаў, што ён ня супраць таго, каб я ўдзельнічаў, я занёс паперы ў прыёмную рэктара і праз 2 сутак спакойна паехаў у Менск. Пасьля высьветлілася, што дазволу я не атрымаў, і калі я вярнуўся з канфэрэнцыі, мне была напісаная вымова, як быццам за прагул. Былі іншыя дробязі – пазбаўленьне прэмій… Калі б гэта быў адзін выпадак, дык можна было б сьцярпець, але я 27 гадоў працую ва ўнівэрсытэце, і ўвесь час ва ўмовах прэсінгу. Ва ўмовах дыскрымінацыі. Я думаю, што я не адзіны беларус, які ў Беларусі жыве пастаянна ва ўмовах дыскрымінацыі. Наступіў такі момант, апошняя кропля… Я вырашыў падаць у суд. Натуральна, у нашых умовах я прайграў. Суд пакінуў рашэньне рэктара нязьменным. Па-ранейшаму я лічусь прагульшчыкам”.

В.Караткевіч: “Алесь, а ці выказвалі салідарнасьць калегі?”

А.Астроўскі: “Несумненна. Асабліва на катадры. Былі зьдзіўленыя, нават абураныя. Гэта абсалютна нармальная справа – канфэрэнцыя. Да таго ж людзі разумеюць, што гэта вялікі гонар – супрацоўнік катадры едзе на навуковую канфэрэнцыю міжнародную, на якую запрошаныя ў якасьці назіральнікаў, слухачоў прадстаўнікі 20-і замежных амбасадаў. У асноўным мне выказвалі спачуваньні. І ў значнай ступені абурэньне”.

В.Караткевіч: “Вы сказалі, што рэгулярна адчуваеце ціск на сябе. Ці адчуваеце Вы сябе дысыдэнтам?”

А.Астроўскі: “Я асабіста дысыдэнтам не зьяўляюся, але ведаю некаторых па перапісцы праз Інтэрнэт. Напрыклад, Міхася Кукабаку, нашага беларуса, які жывеў Маскве і лічыць сябе клясычным дысыдэнтам. Дысыдэнт – гэта чалавек, які нязгодны з пэўным рэжымам, падзеямі, якія адбываюцца ў краіне, які выказвае нязгоду, але ў адрозьненьне ад палітыкаў, апазыцыянэраў, – у асноўным у пасіўнай форме. Наколькі я ведаю, лёзунг дысыдэнтаў – “Ня браць удзелу ў зле”. Гэта самае мінімальнае, што ты заўсёды можаш зрабіць, калі ў цябе няма іншых магчымасьцяў. Проста не рабі зла, ня ўдзельнічай у ім. Але гэтага ў большасьці выпадкаў сапраўды недастаткова. Зло актыўнае, агрэсіўнае. Калі мы хочам дамагчыся зьменаў у нашым жыцьці, то таксама павінны быць актыўнымі. І дабро павінна быць з зубамі, мы павінны змагацца, арганізоўвацца, ясна акрэсьліваць свае мэты. Інакш посьпеху ня будзе. Простай пасіўнай нязгоды ў большасьці выпадкаў недастаткова”.

В.Караткевіч: “Лекцыі на катадры мэдычнай біялогіі Вы чытаеце па-беларуску. Якая рэакцыя студэнтаў?”

А.Астроўскі: “Тут я хачу спыніцца на 2-х аспэктах. Найперш, як я гэта вырашыў зрабіць. У 1995 годзе, калі быў рэфэрэндум па мове, які мяне асабіста абразіў, абразіў маю годнасьць. Да гэтага я з расейскамоўнымі гаварыў па-расейску, зь беларускамоўнымі – па-беларуску. Але ў 95-м годзе адбылася ломка. Я падумаў, што калі мы вось так будзем гуляцца ў гэтыя справы, ня будзем мець пэўнай пазыцыі, нічога ня выйдзе. Я для сябе вырашыў, прыняў канкрэтную пазыцыю, што я буду весьці заняткі, чытаць лекцыі, весьці навуковую працу па-беларуску. Што і раблю 12 гадоў. Паралельна высьветлілася (а я думаў, што будзе барацьба), што абсалютная большасьць студэнтаў ня супраць. Калі ім патлумачыць усю падаплёку падзей, што этнацыд, які адбываецца ў Беларусі, накіраваны супраць іх, супраць моладзі. Супраць іх аб’ектыўных інтарэсаў. Гэта адзін з элемэнтаў таго, каб ня даць маладым людзям стаць гаспадарамі на ўласнай зямлі. Мы, беларусы, у сваім доме. Гэта наш дом, наша зямля. Адзіныя законныя гаспадары – мы. Спачатку мы павінны арганізаваць сваё ўласнае жыцьцё. На радасьць сабе і як узор для іншых. І ўсё гэта абсалютна зьвязана зь беларускай мовай. Ну вось так трохі патлумачыш перад заняткамі, перад лекцыямі… І за 12 гадоў я ня бачыў ніякіх пратэстаў”.

В.Караткевіч: “Алесь, нам пазваніў чалавек з Горадні з пытаньнем да Вас…”
Званок: “З Гародні Юргель Раман, Беларускі хэльсынскі камітэт. Спадар Алесь, Вы зараз беспартыйны грамадзка-палітычны дзяяч. Чаму Вы выйшлі з партыі БНФ у 2004 годзе адразу пасьля парлямэнцкіх выбараў?”

А.Астроўскі: “Спадара Рамана я добра ведаю, нярэдка мы сустркаемся. Думаю, гэтае пытаньне задае, бо лічыць яго важным. У БНФ я быў ад пачатку арганізацыі (потым у БНФ Вінцука Вячоркі) і выйшаў, сапраўды, у 2004 годзе. Бо было ўжо ня першы раз невыкананьне кіраўніцтвам арганізацыі сваіх папярэдніх абавязаньняў. Шмат працы, мы падстаўляемся, на нас ціснуць, мы знаходзімся ва ўмовах дыскрымінацыі. А такое ўражаньне, што кіраўніцтва не адчувае сваёй адказнасьці. І тыя абяцаньні, зьвязаныя з падтрымкай, арганізацыяй працы, практычна не былі выкананыя абсалютна. Трэба было прымаць рашэньне. Адбылася бюракратызацыя, фармалізацыя, некрафілізацыя, калі жадаецца, кіраўніцтва. Далейшай сваю дзейнасьць у арганізацыі я палічыў бесперспектыўнай. І я вырашыў рабіць нешта за межамі БНФ”.

В.Караткевіч: “Вы аўтар і суаўтар кніг “Тэхналёгія прапаганды ва ўмовах таталітарнага рэжыму”, “Беларуская нацыянальная ідэя”- у чым ідэя і наколькі яна моцная ды эфэктыўная?”

А.Астроўскі: ” Тут два пытаньні. Вось першая згаданая Вамі кніжка была напісаная ў суаўтарстве зь Лявонам Баршчэўскім, Уладзімірам Падголам, а яшчэ там былі 30 актывістаў БНФ… У 1998 годзе мы спрабавалі выпрацоўваць тэхналёгіі, як супрацьстаяць прапагандзе ўлады. А ў 1999 годзе ў Горадні адбылася важная канфэрэнцыя “Беларуская нацыянальная ідэя”. Сабраліся спэцыялісты розных кірункаў – філёзафы, сацыёлягі, эканамісты, гісторыкі, матэматыкі… Вырашылі сфармуляваць беларускую нацыянальную ідэю. Былі сабраныя матэрыялы, і была выдадзеная ўнікальная, як я лічу, кнігаая заслуга ў тым, што я адзін з рэдактараў у гэтай кніжцы). Тады стала зразумела – зь якіх пунктаў не паглядзець на праблемы Беларусі, то адказ выглядае прыкладна так: беларускі народ мае поўнае права на ўласную дзяржаву. І пасьля гэтага паўстала пытаньне – якой гэтая дзяржава павінна быць? Я лічу, што гэтае пытаньне ў нашай ідэалягічнай сфэры да канца не расшыфраванае. Дзяржава павінна быць такой, каб рэалізоўваць аб’ектыўныя інтарэсы беларускага народу. Як гэта зрабіць? Як пабудаваць эканамічную сыстэму? Палітычную… Якая даміноўная канфэсія павінна быць у Беларусі, як вырашаць экалягічныя праблемы, чарнобыльскія, пытаньні нашай культуры – усё гэта павінна быць сфармулявана ў выглядзе нейкага Праграмнага вобразу будучай Беларусі ў выглядзе нашай мэты, за якую мы павінны змагацца. Гэта значыць, канструктыўная мэта – мэта змаганьня “за”, а ня “супраць”.

В.Караткевіч: “Праблему цывілізацыі Вы бачыце ў разрыве паміж тэхналягічным прагрэсам і гуманістычным – якое месца тут веры ў Бога?”

А.Астроўскі: “Па-мойму, Бог… Як навуковец (хаця і хрышчаны ў праваслаўе ў нашым гарадзенскім саборы, мае дзеці таксама хрышчаны ў межах Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы), я спрабую адказаць на пытаньне “што ёсьць Бог”. Па мне Бог – сыстэма аб’ектыўных заканамернасьцяў, якія знаходзяцца ўнутры нашага сьвету, нашай рэчаіснасьці. Яны абумоўліваюць існаваньне нашага сьвету, нашай рэчаіснасьці, іх прагрэсіўнае разьвіцьцё. Вось я веру ў такога Бога – сыстэму аб’ектыўных заканамернасьцяў, якія забясьпечваюць прагрэсіўнае разьвіцьцё сьвету. Наша задача, як часткі гэтых ведаў, гэтай сыстэмы, удзельнічаць у прагрэсіўным гуманістычным разьвіцьці. Праблема цывілізацыі ў тым, што тэхналягічны прагрэс зьвязаны з удасканаленьнем сродкаў вытворчасьці, сродкаў вядзеньня вайны, – яму нішто не перашкаджае. А гуманістычны прагрэс зьвязаны з уладкаваньнем адносін паміж людзьмі, народамі. Высьвятляецца, што ёсьць шмат ворагаў, шмат соцыяпаразытычны сіл, якія тармозяць гэты прагрэс. І ў выніку ўзьнікае сытуацыі, што тэхналягічны прагрэс выпярэджвае, а гуманістычны адстае. Узьнікае разрыў. Вобразна гэтую сытуацыю можна выразіць так – ядзерная дубінка будзе ў руках у малпы, якая ў любы момант можа зь яе скарыстацца. Вось гэта патэнцыял для будучага Армагедону. Калі мы людзі, калі мы хоць крыху думаем пра будучыню, мы павінны ўсімі сродкамі спыніць небясьпеку, якая нарастае“.

В.Караткевіч: “У што Вы верыце?”

А.Астроўскі: “Я асабіста веру ў сілу праўды. Імкнуся набываць сілу праз праўду. Лічу гэта самым моцным сродкам, які немагчыма дыскрэдытаваць. І я веру, што калі-небудзь у Менску будзе фэстываль славянскага року, і нашыя рокавыя гурты – “Крама”, “Палац”, “Камэлёт”, “НРМ”, іншыя будуць выступаць на роўных з гуртамі іншых краінаў, якія нясуць нацыянальную, а не імпэрскую праўду. ДДТ там ня будзе”.

Каментары (1)

  1. Franc кажа:

    Pa sutnasci razyhodzhanniau u pryncypowyh pytanniah u nas nikili ni bylo.
    chym mozhna dapahchy kab daniesci heta da bolsh shyrokai publiki?
    Niekatorymi twaimi materyialami ia karystaiusia i spasylaiusia na ih.
    Dobra bylo b sustrecca z taboi Alies, albo z kims z twaih kalieh z Harodni.
    Ty zausiody byu adkryty i sprawiadliwy pawodlie swaiho sumliennia.
    Ia hanarusia tym shto byu z taboiu dawoli blizka znaiomy.

    Pospiehau i shchascia tabie i twaioi siam i.

Пакінуць каментар

  • Старонкі

  • Катэгорыі

  • Апошнія запісы

  • Архівы