nashaziamlia.org

Асьветна-адукацыйны, грамадазнаўчы сайт для беларусаў: аналіз, прагноз, сілы, інтарэсы, сьветагляды, ідэі, ідэалогіі, праграмы, мэты.

Запісы

Пра што думае певень?

Верасень 27, 2008 | Каментары (1)

Яўген Мурашка

���а�ка.JPG

Чалавеку майго ўзросту вядома, што такое шэсць сотак”. Дзяржава праявіла “клопат” пра нас, грамадзян, і дала нам кавалак зямлі, прытым не самы лепшы, каб мы мелі магчымасць неяк выжыць, бо яна не ў стане была гарантаваць нам нармалёвы жыццёвы ўзровень [5-6 сотак пачалі даваць у канцы 1960-х; галоўная задача “дзяржавы” была ў тым, каб расьцярушыць людзей на мясцовасьці, ня даць гуртавацца, стварыць ім клопат, адуважыць ад грамадскіх падзей і ацэнак. – Рэд.].

Нібы для здзеку, гэтай зямлі далі назоў “лецішча”, бо гэта азначала, што мы тут будзем адпачываць, нюхаць кветкі і піць каву. Ёсць зямля, а больш нічога. І тут ўжо пачынаецца самае цікавае. Ані табе гною (прызыдэнт забараніў калгасам яго прадаваць), ані дошак, ані цвікоў, каб паставіць нейкую халабуду. Круціся, як хочаш. Ну, і круціліся. Мне, відаць, пашанцавала, бо ўзяў жонку з лецішчам, на якім стаяў амаль што дом. Карацей кажучы, было дзе хавацца ад дажджу і нават начаваць.

Шмат каму вядомае гэтае “блуканне па пакутах”: што, дзе, калі і за колькі? Мы з гэтага пераліку ведалі толькі адно “што”, а вось “дзе”, “калі” і “за колькі” – было нам невядома. Гэта ведаў толькі адзін чалавек – таварыш Лукашэнка [а да яго цэлы шэраг “генеральных сакратароў”. – Рэд.]. Майстар на ўсе рукі. Ён і бульбу дапамагае перабіраць сялянам (“буйная” – “дробная”), ён і арэ, і сее, і жне, і малоціць (толькі больш языком), і пад танкі кідаецца. Карацей кажучы, ён здольны на ўсё. А паколькі ён у нас “месія”, дык да яго не дагукаешся, не дагрукаешся, бо сядзіць – высока, бачыць – далёка. Як і належыць Богу, пасвіць сваіх авечак. Вось на іх сотках і тырчэлі, як каменыя ідалы на выспе Пасхі, прыбіральні ці чыгуначныя кантэйнеры ды кузавы тралейбусаў, прыстасаваныя пад жытло. “Голь на выдумки хитра”.

Тым ня менш, людзі, паціху, вырашалі свае праблемы. Ну, вось і мая сям’я, як магла, набывала тое-сёе. Вядома, што праца на зямлі вельмі цяжкая, тым больш, што у цябе няма аніякай тэхнікі акрамя цяпкі ды рыдлёўкі. Якая там тэхніка, калі палову тваёй зямлі займае жытло, а на астатнюю плошчу “Беларуса” не загоніш. Вось шчыравалі ўсёй сям’ёй з рыдлёўкамі: бяры – паболей, кідай – падалей. Адпачывай – пакуль ляціць. Каб так працаваць, трэба было есці “сала з салам”. А дзе яго назапасішся пры тых заробках? Таму з вясны да восені амаль ўсе хадзілі тонкія, звонкія і празрыстыя.

Аднойчы набылі танны мотаблок. Меркавалі: ну, вось, будзе чым араць сваю землю. Набягуць суседзі, будзем кожную вясну зарабляць грошы на іх сядзібах – азалоцімся! Аднак наш мотаблок “Красный пролетарий” з Санкт-Пецярбургу праз нейкі час адмовіўся працаваць не тое што на суседзяў, а і на сваіх гаспадароў. Тут няма нічога дзіўнага, ён жа з калыскі “пралетарскай рэвалюцыі”, яму вядомы словы “Інтэрнацыянала”: “Весь мир насилья мы разрушим…”. Далей па тэксце.

Гэта была ўжо рэвалюцыя. Відаць, наш “пралетарый” паўстаў супраць эксплуатацыі.

Мы вырашылі прыдушыць гэтую рэвалюцыю ў першай стадыі, бо камуністычная ідэя магла перакінуцца на іншыя сядзібы нашага садовага кааператыву, дзе пачалі з’яўляцца нейкія механічныя прылады, і ўвогуле, магла пашырыцца далёка за яго межы. На паседжанні СБ нашага лецішча была прынята пастанова – разабрацца з гэтым дысідэнтам. Я ўзяў інструмэнт і разабраў яго на часткі. Колы закінуў на гарышча, матор ў хлеў. З крамолай было скончана. Ну, а як наконт сала? Вядома, хацець не шкодна, а практычна. Але дзе трымаць “свінячую персону”, чым карміць амаль што год? Таму мы вырашылі, як казаў таварыш Ленін, “пайсці іншым шляхам…”.

Гэты шлях палягаў на наступным. Вырашылі заняцца гадаваннем курэй. З боку хлява прыляпілі, накшталт прагулачнай пляцоўкі ў СІза, невялікі вальер памерам 2 x 3 м. Зацягнулі панцырнай сеткай. Потым набылі невялікую колькасць квактух і пеўня. Ён атрымаў пасведчанне, як галава сям’і, на імя Хвёдара. Зразумела, што выбары мы не праводзілі. Тым не менш, ён лічыўся легітымным кіраўніком суполкі. Наша жыццё палепшылася, пачалі есці “яйкі з яйкамі”. Вядома, куры праяўлялі незадаволенасць умовамі ўтрымання пад вартай. Але куды іх пусціш? У гарод, каб яны усё там пералапацілі лапамі? Я іх разумеў, бо умовы утрымання былі прыкладна як на Акрэсціна ці Валадарцы.

Дарэчы, у кааператыве трымалі курэй не толькі мы, яны былі шмат ў каго. У некаторых умовы ўтрымання былі нашмат лепей, чым у нас. Да таго ж і пароды іншыя – “леггорны” з Італіі, “карнуэльскія” з Вялікай Брытаніі. Вальеры і хлеўчыкі нашмат шырэй, таму і незадаволеных амаль што не было.

Так працягвалася дзесці з год. Амаль да Новага году я ездзіў цягніком на лецішча, вазіў корм. Засыпаў ў кармушку, назапашваў вады на тыдзень. Аднак ездзіць было не вельмі танна, таму пачалі з курэй варыць суп. Звялі амаль што ўсіх, пакінулі толькі адну чорную, якая праявіла схільнасць выседжваць куранят.

Бліжэй да вясны набылі з паўсотні куранят з бройлернай фабрыкі. На балконе я насыпаў тырсы і размясціў іх там разам з чарнухай. Цікава было назіраць, як яны, прызнаўшы яе за маці, усім гуртом хаваліся ў яе пад крыламі. А яна, як клапатлівая матуля, разгортвала сваі крылы, нібы ТУ-154, каб прыкрыць ўсіх.

Але ёсьць прымаўка – “Маленькія дзеткі – маленькія бедкі.” Так было і ў нас. Пакуль кураняты былі маленькія, з імі было не вельмі клопатна. Калі ж навесну я завёз куранят на лецішча, там з паўсотні выжылі толькі дзесяткі два. Каго квактуха прыдушыла, хто загінуў пры невядомых акалічнасцях. Аднак і з тымі, хто застаўся, мне хапіла па самае “не магу”. Калі б я пра ўсё ведаў заранёў, я б з іх умомант зрабіў “цыплёнкаў-табака”.

Трэба сказаць, што кураняты аказаліся розных парод. Адныя з “маскоўскай” – гэта яйканосная парода, певень важыць 3-3,5 кг, курыца 2-2,3 кг. Яек нясуць да 250 за год. Іншыя ўвогуле невядома адкуль – з дзіцячага дому. Пачалі яны патроху абжывацца. Увесну, пакуль ішла падрыхтоўка глебы, яны пад наглядам чарнухі вольна перасоўваліся па лецішчы. Калі пачалася пасяўная, давялося іх пасадзіць пад замок. Вось тут і пачалося.

Як я ўжо казаў, вальер быў невялікі, хлеўчык і таго менш, седала было кароткае і сядзелі на ім толькі “абраныя”. Кармы былі не вельмі разнастайныя. Кураняты пачалі мітынгаваць, высоўваць мне розныя патрабаванні. Накшталт “Свабоду палітзняволеным”, “За годныя умовы утрымання”, “Супраць адмены ільгот”, “Луку – на кармавую муку”. Відаць, мелі на ўвазе мяне. Пачалі ладзіць ўсялякія маршы, сацыяльныя, эўрапейскія. Я разумеў, адкуль вецер вее. Крамола пайшла менавіта з суседніх вальераў, дзе італьянскія леггорны ды ангельскія карнуэлы ўтрымліваліся і харчаваліся ў разы лепей, чым яны.

Вядома, я не мог дапусціць каб “Захад” уплываў на настроі маіх падуладных. Тым не менш, яны пачалі гуртавацца ў нейкія суполкі. Бачу – то там збярэцца купка, то тут мітынгуюць, абіраюць сабе адзінага кіраўніка. Аднойчы нейкае лысаватае кураня з прарасейскай пароды, якое недзе згубіла свой грэбень, праз дзірку ў вальеры – гэта я не дагледзеў – павеў нейкую частку актывістаў на волю. Праўда, я іх перахапіў, а зачыншчыка пасадзіў на 5,5 сутак асобна, каб не баламуціў грамадства. Тут астатнія паднялі гвалт “Свабоду правадыру!”. Потым суцішыліся, а тая купка, пакуль кіраўнік сядзеў, абрала сабе іншага, а зняволенага абвясцілі “ганаровым”.

Было відавочна, што нельга дазволіць грамадзе гуртавацца ў адно цэлае, бо гэта небяспечна, таму пачаў весці іншую палітыку. Вылаўлю на дзялянцы мядведку ці чарвяка і частую то аднаго, то іншага. Астатнія кідаюцца адбіраць. Перасварацца за “гранты”, а мне таго і трэба, бо так спакайней. Спачатку кураняты былі аднолькавыя, потым гляджу, што сярод іх выразна сталі праяўляцца пеўні. Пачалі яны барацьбу за уплыў у грамадстве. На адным “кангрэсе” ўтварылі нешта накшталт палітрады, дзе па чарзе выступалі ў якасці галоўных пеўняў. Цікава было назіраць за імі.

Увогуле, дзеянні нашых братоў меншых, калі стала за імі сачыць, нагадваюць нас, людзей.

Вядома, я не мог не улічваць настрой тых, хто нясе мне яйкі. Трэба было зрабіць выгляд нейкага паслаблення для іх. Бо з боку заходніх курэй пачалі ўзнікаць патрабаванні, а мяне абазвалі апошнім дыктатарам садовага таварыства. Таму я абвясціў, што яны могуць удзельнічаць у грамадскім жыцці, самастойна абіраць тых, хто будзе сядзець зверху над імі, мяркуючы, што ўсё роўна я буду вырашаць, каму дзе сядзець. Тут яны забыліся і пра ільготы, і пра умовы ўтрымання і, нават калі на суседні курнік здзейсніўся напад тхароў, гэтая падзея ніяк не паўплывала на іх. Усе яны захапіліся гульнёй ў нейкія выбары. Праўда, я выпусціў таго лысага пеўня датэрмінова і разам з ім і яшчэ некаторых.

Тут былі высунутыя новыя патрабаванні. Патрабуюць даць ім магчымасць выступіць ў суседніх курніках, каб распавесці аб тым, як ім кепска жыць з такім гаспадаром. І холадна ім, і голадна, і цесна, і пратэсту нельга выказаць. Вядома, сярод іх былі і такія, што разумелі маю гульню, таму трымаліся асобна ад гэтых “актывістаў”. З іх боку можна было чуць заклік да байкоту. Маўляў, ўсё роўна гаспадар зробіць так, як лічыць неабходным – чарвякоў і мядведак будзе даваць таму, каму захоча. Аднак такіх было меней. Астатнія, хаця і разумелі гэта, казалі, што пойдуць далей, пакуль стане невыносна.

Ужо пад восень я зноў усіх курэй выпусціў ў гарод, бо там ўжо ўсё было прыбрана. Хаця тын лецішча быў шчыльны, як мяжа, тым не менш, пачалі яны шастаць – хто да ляггорнаў з карнуэламі, хто да маскоўцаў. І як вынік, пачалі яны зноў сварыцца паміж сабой. Адныя за эўрапейскія камбікармы, іншыя за расейскае проса, за нейкі саюз ці перасяленьне ў суседні вялікі курнік.

Выбары выбарамі, а жыцьцё патрабуе свайго. Тут на гародзе можна было назіраць, як які-небудзь певень уключыць пятую хуткасць – і за квактухай, а тая, з лямантам, уцякаць. Бывала, што і дагоніць і патопча яе. А іншы раз бяжыць, потым спыніца, пракукарэкае, пагойсае крыламі паветра і пойдзе назад. Калі яго запытаць, аб чым ён думае, чаму не пабег, каб дагнаць, ён адкажа:

– Галоўнае не перамога, а удзел. Да таго ж цяпер восень – не даганю, дык пагрэюся. Акрамя таго, натуральны “алімпіец” можа трапіць праз чатыры гады ў Лёндан, калі спазніўся ў Пекін.

Вам нічога не нагадвае гэты сюжэт?

Дык аб чым думае певень? Дакладна на гэтае пытанне вам адкажуць лідары АДС, якім трэба адпрацоўваць камбікармы.

Яўген Мурашка, 25.08.2008 г.

Каментары (1)

  1. Уладзімер Русаковіч кажа:

    Калі б не сустрэў дадзены артыкул, дагэтуль памылкова б лічыў, што трапней за Лёліка Вушкіна з Нашае Нівы ніхто байкаю ні скажа.

Пакінуць каментар

  • Старонкі

  • Катэгорыі

  • Апошнія запісы

  • Архівы